De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Overzicht oGewervelden Vissen ~Kraakbeenvissen versus beenvissen ~Rondvissen versus platvissen ~In de kijker Zeezoogdieren oOngewervelden Neteldieren.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Overzicht oGewervelden Vissen ~Kraakbeenvissen versus beenvissen ~Rondvissen versus platvissen ~In de kijker Zeezoogdieren oOngewervelden Neteldieren."— Transcript van de presentatie:

1

2 Overzicht oGewervelden Vissen ~Kraakbeenvissen versus beenvissen ~Rondvissen versus platvissen ~In de kijker Zeezoogdieren oOngewervelden Neteldieren (kwallen en anemonen) Stekelhuidigen Schaaldieren oWieren oOp stap met een kruier…

3 Gewervelden oAlgemeen kenmerk aanwezigheid van wervels (wervelkolom, ruggengraat) in been of kraakbeen Vissen Amfibieën Reptielen Vogels Zoogdieren

4 Drie groepen “vissen” oKraakbeenvissen = Chondrichthyes = haaien, roggen en draakvissen Skelet bestaat uit kraakbeen Tanden in rijen, regelmatige wissel GEEN schubben, wel huidtanden oBeenvissen = Osteichthyes Omvat 95% van huidige soorten Skelet bestaat uit been Schubben oKaaklozen = Agnatha Meest primitief Geen kaken “rondbekken” Geen schubben

5 Kraakbeenvissen oHaaien Torpedo-vormig lichaam Assymetrische staartvin, lange bovenlob en kortere onderlob Meestal 5 (6-7) kieuwopeningen Voortbeweging ~Staartvin ~> voortbeweging ~Borstvinnen ~> sturen ~Rugvin ~> stabiliteit Scherpe, puntige tanden Meestal levendbarend, ook eierleggend Voedsel: vis, kreeftachtigen, inktvissen, vogels en zeezoogdieren Langzame voortplanting Wereldwijd ± 360 soorten ~> ongeveer 10 soorten echt gevaarlijk voor mens (mensenhaai, hamerhaaien, stierhaai (zie foto) en tijgerhaai)

6 oRoggen “Schijfvormig” ~> borstvinnen sterk vergroot Bodembewoners Bek en kieuwopeningen onderaan Ogen en spuitgaten bovenaan Lange, dunne staart – doorgaans twee kleine rugvinnen Borstvinnen om te zwemmen Voedsel: vis, kreeftachtigen en weekdieren ~> voedsel wordt gekraakt met de vlakke tanden Leggen eieren Langzame voortplanting ~> overbevissing! Wereldwijd ± 460 soorten Mantarog

7 oEikapsels Eieren van haaien en roggen “zeemeermintasjes” Leerachtige doosjes, uitsteeksel (hoorn) aan elke hoek ~> vasthechting aan stukken schelp, steentjes, wier Vergelijk met kippenei: Voedselrijke dooier voor het embryo Op het strand: meestal lege kapsels Spoelen vooral aan na NW-wind Zeldzaam geworden… Indicatie voor het voorkomen van volwassen haaien en roggen in de Noordzee

8 Roggenkapsels ~Elf soorten (bij ons) ~Breder en donkerder ~Rechte hoorns Eikapsel hondshaai Eikapsel gevlekte rog Haaienkapsels ~Twee soorten (bij ons) ~Langwerpig ~Gekrulde hoorns Eikapsel stekelrog Fossiele haaientanden

9 Beenvissen o± soorten ~> = 95% van alle levende vissen oKieuwen bedekt door kieuwdeksel (operculum) oBorst- en buikvinnen ~> voorste en achterste ledematen andere gewervelden oSchubben en slijm oRondvissen versus platvissen Beiden beenvissen Totaal verschillend uiterlijk

10 Hoe een platvis plat wordt oPlatvis wordt “recht” geboren ~> larven zijn symmetrisch en zwemmen normaal oTijdens ontwikkeling migreert één oog Ogen op linkerkant Ogen op rechterkant Oogzijde meestal donker gepigmenteerd Andere zijde meestal kleurloos Meeste soorten kunnen kleur aanpassen aan omgeving ~> camouflage

11

12 In de kijker oKleine pieterman Tot 15 cm lang In ondiepe kustwateren Eerste rugvin zwart (kroontje) Lange stekel op kieuwdeksel ! Stekels eerste rugvin en kiewdeksel bevatten gif! Graaft zich in, waarbij giftige stekels net boven zand komen Pijnlijke steek voor de mens EHBO-tip: wonde spoelen met heel warm water ~> gif (eiwit) ontbindt

13 oZeenaalden VIS! Langwerpig (uitzondering: zeepaardjes) Benige platen over het heel het lichaam Lange snuit Buisvormig ~> opzuigen van voedsel Broedzorg: mannetjes dragen de eieren Sommige soorten tot 50 cm lang Wereldwijd: ~ ± 215 soorten zeenaalden, vooral in tropische wateren ~± 35 soorten zeepaardjes

14 Zeezoogdieren oZeehonden Gewone zeehond (Phoca vitulina) Grijze zeehond (Halichoerus grypus) oDolfijnen Bruinvis (Phocoena phocoena)

15 Ongewervelden oAlgemeen kenmerk: Afwezigheid van wervels (geen wervelkolom of ruggengraat) Sponzen Neteldieren Ribkwallen Wormen Weekdieren Stekelhuidigen Schaaldieren

16 Neteldieren oCnidaria ~ holtedieren/neteldieren Heel eenvoudig lichaam Tentakels met netelcellen Levenscyclus: ~Poliep-stadium –Asexueel –Vastgehecht aan substraat ~Meduse-stadium –Sexueel –Vrijzwemmend of -zwevend oIndeling: Hydrozoa ~ hydroïden Scyphozoa ~ schijfkwallen Anthozoa ~ bloemdieren

17 oNetelcellen “Harpoen”-systeem Verdediging Vangen van prooi ~Aanraking tentakels ~Verlamming prooi ~Via tentakels naar mond Mens: van onschadelijk tot dodelijk Netelcellen afgevuurd in duizendsten van een seconde ~> één van de snelste bewegingen in het dierenrijk EHBO-tip: ~zout water ~> verwijderen tentakels ~Azijn ~> neutraliseren vergif

18 oOorkwal (Aurelia aurita) Vier “oren” ~> voortplantingsorganen (gonaden) Langs onze kust van april tot september, spoelt vooral aan in lente Tot 40 cm doorsnede Ongevaarlijk voor de mens oBlauwe haarkwal (Cyanea lamarckii) Spoelt aan in juni Tot 30 cm doorsnede Ongevaarlijk voor de mens oGele haarkwal (Cyanea capillata) Spoelt aan eind juli Tot 50 cm doorsnede Kan sterk netelen Neteldieren - schijfkwallen oorkwal Blauwe haarkwal Gele haarkwal

19 oKompaskwal (Chrysaora hysoscella) V-vormige tekeningen Tot 30 cm doorsnede Spoelt aan in augustus Kan sterk netelen oZeepaddestoel (Rhizostoma octopus) “bloemkoolkwal” Tot 1 m in doorsnede Voetbalvorm Spoelt aan in het najaar Geen tentakels, wel grote mondlobben Ongevaarlijk voor de mens Kompaskwal Zeepaddestoel

20 Neteldieren - anemonen = Bloemdieren oEnkel poliepstadium oVastgehecht op hard substraat of ingegraven in zand of slib oIn water ~> bloemvorm ~> gebruik tentakels vangen prooi (visjes, kreeftjes, …) oBij droogkomen of aanraking ~> tentakels worden ingetrokken tot slijmerig hoopje ~> water mee naar binnen om te kunnen overleven oAsexuele voortplanting door tweedeling

21 Paardeanemoon (Actinia equina) Slibanemoon (Sagartia troglodytes)

22 oLeuk om weten: Finding Nemo Enkel in tropische gebieden! Symbiotische relatie tussen anemoon en clownvisje Visje produceert slijm dat herkend wordt door anemoon ~> anemoon ziet visje niet als prooi In ruil voor bescherming eet clownvis parasieten van de anemoon

23 Stekelhuidigen = Echinodermata oKenmerken Bodemdieren, trage voortbeweging Radiale symmetrie ~Meestal 5-stralig radiaal Onderhuids skelet van kalkelementjes ~> ondersteuning lichaam Groot regeneratievermogen Watervatenstelsel ~Kanaaltjes & buisvoetjes ~Gevuld met zeewater ~Voortbeweging oIndeling Zeesterren Slangsterren Zee-egels

24 oGewone zeester (Asterias rubens) 5 heel beweeglijke armen Armen niet scherp afgezet tov centrale schijf Tijdelijke variatie in armen door amputatie en regeneratie Talrijk op strandhoofden bij extreem laagwater Geduchte vijand van de mossel ~Voetjes als zuignappen ~Mossel wordt opengetrokken ~Uitstulpbare maag ~Vertering mossel in schelp ~Opzuigen mossel ~Maag terug intrekken Stekelhuidigen - zeesterren

25 Stekelhuidigen - slangsterren oGewone slangster (Ophiura ophiura) Lange, slang-achtige armen Breekbare armen Armen duidelijk en scherp afgezet van de centrale schijf Schijf tot 3,5 cm doorsnede Heel soepel en beweeglijk Rover ~> springt uit het zand en achtervolgt prooi!

26 Stekelhuidigen – zee-egels Sferisch of afgeplat lichaam zonder armen Meestal: stevige, richtbare stekels oRegelmatige zee-egels: = Regularia, bolvormig & radiaal symmetrisch Mond onderaan, anus bovenaan Aangepast aan hard substraat Lantaarn van Aristoteles oOnregelmatige zee-egels Irregularia, afgeplat en niet-symmetrisch Mond onderaan, anus lateraal (zijkant) Aangepast aan zachte sedimenten, ingegraven Geen lantaarn van Aristoteles

27 Zeeboontje (Echinocyamus pusillus) ~Tot 1 cm groot ~Skelet op stranden Zeeklit (Echinocardium cordatum) ~sea-potato ~Ingegraven levenswijze cm diep ~Tot max. 9 cm groot ~Voedsel –Afvalstoffen –Kleine bodemorganismen ~Skelet op stranden zee bodem Gewone zeeappel (Psammechinus miliaris) ~Op strandhoofden ~Soms skeletten met stekeltjes ~Tot 5 cm doorsnede

28 Schaaldieren = Crustacea oHéél diverse groep: Krabben, kreeften, garnalen, zeepokken, eendemosselen, zeekomma’s, roeipootkreeftjes (vrijlevend & parasitair), … o± beschreven soorten oGesegmenteerd lichaam oGroei door vervelling Exoskelet bestaande uit chitine: Bij groei worden de calciumzouten uit het exoskelet geabsorbeerd en worden ze opnieuw neergezet in het nieuw gevormde skelet Aantal vervellingen varieert ~Aantal soorten heel leven lang ~> kunnen heel oud en groot worden ~Aantal soorten beperkt aantal vervellingen

29 oGarnaal Gewone garnaal, grijze garnaal Roze kleur pas ná koken Alleseters Schutkleuren => bijna onzichtbaar op zeebodem Volwassen na 2 jaar Leeftijd: 3 tot 5 jaar oHeremietskreeften Week en kwetsbaar achterlijf ~> bescherming door slakkenhuisje Twee soorten: ~Gewone heremietskreeft – grote rechterschaar ~Kleine heremietskreeft – grote linkerschaar

30 oGrote eendenmossel ‘Rankpotige’ ~> filter-voeder Vastgehecht met “pedunculus” “capitulum” ~> 5 gladde, witte platen Dichte kolonies oZeepokken ‘Rankpotige’ ~> filter-voeder Huisje: 4 of 6 kalkplaten Dekseltje: 2 kalkplaten Vastgehecht op stenen of andere dieren Dichte kolonies

31 Zeewieren oBouw: GEEN planten! Hechtorgaan en thallus oIndeling grotendeels gebaseerd op aanwezige pigmenten Groenwieren Bruinwieren Roodwieren oDoen aan fotosynthese oProblemen Uitdroging Golfslag

32 oBlaaswier Bruinwier Onregelmatig vertakt Middennerf Gepaarde, ronde luchtblazen Tussen hoog- en laagtij ± 30 centimeter oKnotswier Bruinwier Geen middennerf Grote luchtblazen Regelmatig vertakt (tegenoverstaand) Spoelt aan bij storm, groeit niet bij ons ± 1 meter

33 oJapans bessenwier Niet-inheemse soort! Bruinwier Sterk vertakt ~> eerder struikachtig Kleine luchtblazen op korte steeltjes Kleine, bruine bolletjes in vloedlijn ~> luchtblazen (drijfblaasjes) van het wier

34 Schuim op het strand oNatuurlijk proces, GEEN vervuiling of zeep oSchuimalg of Phaeocystis oProces: Schuimalg in zee ~Losse cellen (niet zichtbaar met blote oog) ~Kolonie van cellen, omgeven door gelatinematrix (zichtbaar met blote oog) Bloei van de algen Afsterven na bloei ~> gelatinelaag wordt opgeklopt en schuim wordt gevormd Vergelijk met opkloppen eiwit Schuim spoelt aan door wind- en golfwerking Schuim wordt – na tijdje – afgebroken door bacteriën oKan geurhinder veroorzaken maar is NIET schadelijk voor mens

35

36 Op stap met een kruier oTrekken ± 2 uur vóór laag water de zee in oDoelsoort: garnaal oBijvangst: Juveniele platvissen (tong, schol, …) Andere vis: kleine pieterman Zeenaalden Tweekleppigen en slakjes Kwallen (oorkwal, blauwe haarkwal) Strand- en zwemkrabben Wier Zeedruifjes (kamkwalletjes) oEnkel garnaal wordt meegenomen naar huis

37

38

39

40 Fauna en flora van de Belgische kust: Posterreeks van de meest voorkomende soorten Posters verkrijgbaar in het VLIZ aan 3€ per stuk

41 Meer lezen oCis de strandjutter - Zeemeermintasjes uit vervlogen tijden oNaar de haaien oZeevissen van Noord- en West-Europa (Muus & Nielsen – 1997) oZeeboek – determinatietabellen voor flora en fauna van de Nederlandse kust oDe vissen van Nederland (Nijssen & De Groot – 1987) oKabeljauw in het nauw oJapans bessenwier - Niet-inheemse soorten van het Belgisch deel van de Noordzee oStrandvondsten van Gravelines tot Nieuwpoort (Ecogids Tjiftjaf)


Download ppt "Overzicht oGewervelden Vissen ~Kraakbeenvissen versus beenvissen ~Rondvissen versus platvissen ~In de kijker Zeezoogdieren oOngewervelden Neteldieren."

Verwante presentaties


Ads door Google