De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Copyright: navorming- José Vandekerckhove De nieuwe spelling 2005.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Copyright: navorming- José Vandekerckhove De nieuwe spelling 2005."— Transcript van de presentatie:

1 copyright: navorming- José Vandekerckhove De nieuwe spelling 2005

2 copyright: navorming- José Vandekerckhove De basisprincipes van de spelling

3 copyright: navorming- José Vandekerckhove 1. Het fonologische principe boom boombomfietsdeur muur muur…

4 copyright: navorming- José Vandekerckhove 2. Het principe van de gelijkaardigheid de hoogte, dikte…> breedte, grootte hij werkt…>hij antwoordt werk je?...>word je? maar: hij zit, het friste water, iets Belgisch…

5 copyright: navorming- José Vandekerckhove 3. Het principe van de gelijkvormigheid 1 hand [t]…> 2 handen ik word [t]…> wij worden Stationsstraat [s]…> Stationsplein noot: huis, fuif…>huizen, fuiven

6 copyright: navorming- José Vandekerckhove 4. Het principe van de etymologie * thuis (te huis) *homoniemen:bereiden-berijden/uitweiden/gauw-gouw * interview, computer (donorprincipe)

7 copyright: navorming- José Vandekerckhove Twee additionele regels

8 copyright: navorming- José Vandekerckhove De verenkeling van lange klinkers in een open lettergreep boom> bomen muur> muren paar>paren maar: zieken, zee, overzeese…

9 copyright: navorming- José Vandekerckhove 9505 *PyreneesePyrenese farizeesefarizese farizeesefarizese vergelijk: Europese maar: Goeree->Goereese maar: Goeree->Goereese *skisterskiester maar:ik ski maar:ik ski

10 copyright: navorming- José Vandekerckhove De verdubbeling van medeklinkers op het einde van een gesloten lettergreep net>netten kat> kattin maar: -dreumesen,kieviten,leeuweriken, stencilen … -katachtig, lafaard …

11 copyright: navorming- José Vandekerckhove Systematisch overzicht van de veranderingen 2005

12 copyright: navorming- José Vandekerckhove 1.Werkwoordvormen

13 a.Je judoode, delete,managete, cruiste en shampode. b.Je judode, deletete, managede, cruisete en shampoode c.Je judode, delete, managede cruisete en shampoode d.Je judode, delette, managete, cruiste en shampode.

14 copyright: navorming- José Vandekerckhove Werkwoorden van Engelse herkomst WERKENWERKENOPENEN jij werktje werkteje opende je deletetje deletete je breakdancetje breakdancete jij timetje timede je recycletje recyclede je downloadtje downloadde ‘t kofschip + [sh] zoals in finishen + [sh] zoals in finishen

15 copyright: navorming- José Vandekerckhove WERKENOPENEN Ik heb gewerktik heb geopend Ik heb gedeletet ik heb gebridged Ik heb geüpdatet ik heb geüpgraded Ik heb geëditik heb gedownload Ik heb gelay-outik heb geüpload

16 copyright: navorming- José Vandekerckhove a. chokenik chook promotenik promoot promotenik promoot b. grillenik gril fitnessen ik fitnes fitnessen ik fitnes basketballen ik basketbal basketballen ik basketbal maar: ik paintball, ik pass maar: ik paintball, ik pass c. scrabbelenik scrabbel googelenik googel googelenik googel d. focussenik focus

17 copyright: navorming- José Vandekerckhove 95 zij cruist zij leasde/leaste zij heeft geleasd/geleast barbecuen ik douche ik heb geë-maild 05 zij cruiset zij leasede/leasete zij heeft geleased/ geleaset barbecueën ik douch ik heb ge- d

18 copyright: navorming- José Vandekerckhove 2. De tussenletters -e /-en

19 copyright: navorming- José Vandekerckhove a.ruggenspraak, schattebout, spinnewiel, agente-uniform b.ruggespraak, schattebout, spinnenwiel, agentenuniform c.ruggespraak, schattenbout, spinnewiel, agentenuniform d.ruggespraak, schattebout, spinnewiel, agentenuniform

20 copyright: navorming- José Vandekerckhove even opfrissen: geen -n Koninginnedag, zonnebank, maneschijn Koninginnedag, zonnebank, maneschijn reuzefijn, boordevol,beresterk, reuzefijn, boordevol,beresterk,  maar: reuzenrad ruggespraak, bakkebaard, elleboog ruggespraak, bakkebaard, elleboog tarwebrood tarwebrood aspergesoep aspergesoep gedaanteverandering gedaanteverandering  maar: studentenkamer, agentenuniform goedemorgen, wittekool goedemorgen, wittekool Spinnewiel, wiegelied Spinnewiel, wiegelied  maar: spinnenweb, wiegendood

21 copyright: navorming- José Vandekerckhove95 *paardebloem (dier+plant) *weddentoelage ( 1 meervoud) *giraffehals (dubbel meervoud) *koekenbrood (niet versteend) *paddestoel (versteend) dronkeman dronkemanO5 paardenbloem weddetoelage (dubbel meervoud) giraffenhals ( 1 meervoud) koekebrood (versteend) paddenstoel (niet versteend) dronkenman

22 copyright: navorming- José Vandekerckhove 95 ideeënloos 05 ideeëloos enkelvoud + (e)loos /(e)lijk regels tussenletters gelden niet voor afleidingen, behalve deze op regels tussenletters gelden niet voor afleidingen, behalve deze op –achtig/-dom/-heid/-schap –achtig/-dom/-heid/-schap ambtenarenschap, bodeschap… ambtenarenschap, bodeschap…

23 copyright: navorming- José Vandekerckhove 3.Verkleinwoorden

24 a.souvenirtje, dinertje, brunetje en pardessustje b.souveniertje, dineetje, brunetje en pardessuutje c.souveniertje, dineetje, brunetje en pardessustje d.souvenirtje, dinertje, brunetje en pardessuutje

25 copyright: navorming- José Vandekerckhove 95souveniertjedineetjedepootjedeficietjeO5 souvenirtje dinertje depotje deficitje gelijkvormigheidsregel pardessustje tournedostje doucheje actriceje

26 copyright: navorming- José Vandekerckhove adeaadjekarbonaadje aveaafjeenclaafje ineientjemachientje uleuultjemolecuultje ure+ tje>uurtjesinecuurtje uteuutjeparachuutje ffefjegirafje ttetjebrunetje maar ook: machinetje, moleculetje, giraffetje noot: tiramisu’tje, haiku’tje

27 copyright: navorming- José Vandekerckhove 4.Klinkerbotsingen

28 Klinkerbotsing ? vanille+ijs kopiist café+eigenaar auto+ongeval ge+uit (uiten) college+ uitstap ge+investeerd mais aerodynamica co+auteur geolied jury+uitspraak

29 copyright: navorming- José Vandekerckhove aei ou aaaaeaiau eeeeieu iie ooeoi ooou uuiuu

30 copyright: navorming- José Vandekerckhove a+ij e+ij o+ij i+ji+i e+ui e+ui na-ijver, vanille-ijs, choco-ijs,college-uitstap, gummi-jas,sproei-installatie maar: beijveren, kopiist… geen klinkerbotsing meer: rijinstructeur, glijijzer geen klinkerbotsing meer: rijinstructeur, glijijzer maar glij-ijzer mag nog

31 copyright: navorming- José Vandekerckhove algemeen principe om klinkerbotsing te vermijden 1 ongeleed woord: deelteken poëzie, ruïne, patiënt, oliën 2 afleiding: deelteken onderzeeër, beïnvloeden, geërfd 3 samenstelling: koppelteken zo-even, gala-avond, auto-ongeval, na-ijver, café-eigenaar

32 copyright: navorming- José Vandekerckhove 5.aaneen,woordteken of los?

33 copyright: navorming- José Vandekerckhove Terminologie *heden ten dage -> woordgroep *duivel-doet-al -> samenkoppeling *boekentas -> samenstelling *boekentas -> samenstelling *doe-het-zelfzaak -> samenstelling met samenkoppeling *opendeurdag -> samenstelling met een woordgroep *leefbaar-> afleiding

34 copyright: navorming- José Vandekerckhove Algemeen principe Een woordgroep -> los bij voorbaat, openbaar vervoer Een samenkoppeling-> koppeltekens kant-en-klare maaltijd,op-en-top Een samenstelling -> aaneen paardenbloem, woordenboek, wegvervoer wegvervoer Een afleiding -> aaneen onbegrijpelijk, oeroud

35 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6. De samenstelling

36 copyright: navorming- José Vandekerckhove Algemeen principe: samenstellingen schrijf je aaneen bankrekeningfietsslotlangetermijnopdrachtoudewijvenpraatgogogirllowbudgetfilmsciencefiction… maar: gala-avond, auto-ongeval

37 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.1 Samenstellingen met voorvoegsels van Latijnse of Griekse herkomst

38 copyright: navorming- José Vandekerckhove a.co-auteur, reïntegratie, coëxistentie, semiautomatisch, vice-president b.coauteur, re-integratie, co-existentie, semi-automatisch, vicepresident c.coauteur, re-integratie, co-existentie, semiautomatisch, vicepresident d.co-auteur, re-integratie,co-existentie, semi-automatisch, vice-president

39 copyright: navorming- José Vandekerckhove 9505 pro-democratischprodemocratisch coauteur, vicepresident, quasiauthentiek semiautomatischantiamerikanisme…

40 copyright: navorming- José Vandekerckhove 9505 reïntegratiere-integratie co-oudermini-essayco-existentie

41 copyright: navorming- José Vandekerckhove samengevat *Behandel dit type van afleiding als een samenstelling->aaneen coauteur, vicepremier *Bij klinkerbotsing->koppelteken co-ouder, vice-eersteminister maar: coëfficiënt, coördineren, coöpteren, reünie, reïncarnatie (ongelede woorden) reünie, reïncarnatie (ongelede woorden) *Als er een hoofdletter volgt->koppelteken pro-Amerikaans

42 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.2 Samenstellingen met niet-, non-, kandidaat-, collega- …

43 copyright: navorming- José Vandekerckhove niet-rokersnon-stopbijna-doodervaringoud-wielrennerex-wereldkampioenchef-kokassistent-artsadjunct-directeurcollega-rechterkandidaat-voorzitterinterim-leraarmeester-kok….

44 maar: 95 amateur-wielrenner 05 amateurwielrenner oud-papierhandel oudpapierhandel oud-papierhandel oudpapierhandel interimcontract interimcontract meesterbrein meesterbrein

45 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.3samenstellingenmetafkortingen

46 vooraf: over afkortingen initiaalwoord: vzw, pc, btw… letterwoord (acroniem): pin, aids, NAVO verkortingen: info, airco, hifi, horeca

47 copyright: navorming- José Vandekerckhove 9505 aids-virusaidsvirus vipbehandelinghifiketenbamastructuur havo-opleiding hifi-installatie Unicef-gala maar: tv-programma, , IQ-test…

48 copyright: navorming- José Vandekerckhove Noot: afleidingen van afkortingen -> apostrof + achtervoegsel gsm’etje, vzw’tje, tv’loos, sms’je 95maar05 VTM’achtigVTM-achtig koppelteken voor -achtig, - dom, -heid en -schap -> voorvoegsel + liggend streepje ge-sms’t ge-sms’t geë-maild (95)ge- d (05)

49 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.4 Samenstellingen met gelijkwaardigedelen

50 copyright: navorming- José Vandekerckhove dichter-zangerzwart-wit 95 zwartwitfoto 05 zwart-witfoto rechts-radicaalVlaams-nationalistischrooms-roodcafé-restaurantgentleman-diefpaars-groen

51 copyright: navorming- José Vandekerckhove 9505 populair-wetenschappelijk populairwetenschappelijk sociaalpsychologischradicaalfeministischchristendemocraatcentrumlinksnieuwrechtsextreemlinksjongliberaal

52 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.5 Samenstellingen met substantief+familienaam

53 copyright: navorming- José Vandekerckhove commissie, regering, werkgroep rapport, verslag, voorstel, wet, proces, zaak… de regering-Bush de commissie-Balkenende het proces-Dutroux de zaak-Claes

54 copyright: navorming- José Vandekerckhove Samenstellingen met een vreemde woordgroep

55 copyright: navorming- José Vandekerckhove a capella + koora-capellakoor ad hoc + beslissingad-hocbeslissing haute couture +winkel haute-couturewinkel pro Deo + advocaatpro-Deoadvocaat in vitro+ fertilisatiein-vitrofertilisatie De regel geldt ook voor afleidingen a prioria-priorisch

56 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.7Samenstellingen en afleidingen waarvan het eerste deel uit verschillende woorden bestaat.

57 copyright: navorming- José Vandekerckhove 9505 Middellandse-ZeegebiedMiddellandse Zeegebied Rode-KruispostRode Kruispost Tweede-KamerledenTweede Kamerleden de Da Vincicode maagdarmkanaalmaag-darmkanaal woon-werkverkeer

58 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.8taalnameninsamenstellingen

59 ->koppelteken als er een grondwoord is dat een koppelteken heeft een koppelteken heeft Noord-Hollands (Noord-Holland) West-Vlaams (West-Vlaanderen) ook: Standaard-West-Vlaams ->anders: geen koppelteken MiddelnederlandsStandaardnederlandsOudhollands (maar: een oud-Hollandse gewoonte, …)

60 copyright: navorming- José Vandekerckhove Wie van de drie? a.Oudgrieks b. Oud-Grieks c. oud-Grieks a. Indo-Germaans b. Indogermaans c. indo-Germaans a.Noordoost-Brabant b.Noord-Oost-Brabant c.Noord-Oostbrabant

61 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.9samenstellingenuit vreemde talen

62 copyright: navorming- José Vandekerckhove a.parttimeopleiding, hot news, public relations officer, compact disk b. parttime-opleiding, hotnews publicrelationsofficer, compactdisk c.parttimeopleiding, hot news publicrelations officer, compact disk d. part-timeopleiding, hotnews, public-relations-officer, compactdisk

63 copyright: navorming- José Vandekerckhove Algemene regel: aaneen fourwheeldriveinlineskateallroundsciencefictionparttimeintensivecareafdelingmultiplechoicevraagonenightstandsalesmanager fiftyfifty, byebye (reduplicatie) 95 on line 05 online 95 on line 05 online off lineoffline

64 copyright: navorming- José Vandekerckhove Specifieke gevallen singer-songwriter cash-and-carry, up-to-date, rock-’n-roll (rock-’n-rollgroep) non-profit, non-fiction, no-nonsense (no-nonsensepolitiek) re-engineering lay-out, all-in, hand-out, back-up maar: breakdown, countdown,feedback, maar: breakdown, countdown,feedback, flashback, playback, pullover flashback, playback, pullover (95 pull-over) (95 pull-over) morning-afterpil, push-upbeha

65 copyright: navorming- José Vandekerckhove bijzondere regels: met spatie 1. rangtelwoord + znfirst lady 2. ing-vorm + zncoming man 3. meerlettergrepig bn + zncompact disk (05) 4. eénlettergrepig bn zonderslow motion, hoofdklemtoonlow budget hoofdklemtoonlow budget maar: hotdog, hotspot, deadline, freelance 5. functiebenamingenmet public relations meer dan twee delen officer meer dan twee delen officer maar: publicrelationsbureau maar: publicrelationsbureau (public relations) (public relations)

66 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.10 Samenstellingen met cijfers, letters, symbolen

67 copyright: navorming- José Vandekerckhove 80-jarige65+-kaart3-1-overwinning 11 septemberherdenking 5 eurobiljet 1 aprilgrapeenaprilgrap 4 sterrenrestaurant viersterrenrestaurant vitamine C-tabletten hepatitis B-gevaar top 10-hit Louis XIV-stoel formule 1-wedstrijd 50m-bad90km-grensA4-formaat

68 copyright: navorming- José Vandekerckhove 6.11 Diverse

69 9505 privé-domeinprivédomein zij-ingangzijingang jawoordja-woord het alleenzijnhet alleen-zijn wijgevoelwij-gevoel mama’s-kindje

70 copyright: navorming- José Vandekerckhove 7.Telwoorden

71 9505 honderd achttienhonderdachttien maar: vijfduizend tweehonderdtien (duizend + spatie) : twee miljoen honderdvijf : twee miljoen honderdvijf (spatie+ miljoen+spatie) eenderdeeen derde twee derde maar: tweederdemeerderheid maar: tweederdemeerderheid

72 copyright: navorming- José Vandekerckhove 8.Hoofdletters

73 a.Downsyndroom,moederdag, eskimo, renaissance b. downsyndroom, Moederdag, Eskimo, renaissance c.downsyndroom, moederdag, Eskimo, renaissance d.Downsyndroom, Moederdag, Eskimo, Renaissance

74 copyright: navorming- José Vandekerckhove 8.1 van klein naargroot

75 copyright: navorming- José Vandekerckhove boeddhabeeldBoeddhabeeld - een stradivariuseen Stradivarius - hemelvaartsdagHemelvaartsdag - transatlantischtrans-Atlantisch - aztekenAzteken - fordFord - bijbelkennerBijbelkenner

76 copyright: navorming- José Vandekerckhove 8.2 van groot naarklein

77 copyright: navorming- José Vandekerckhove 9505 Elizabethaanselizabethaans Downsyndroomdownsyndroom maar: het syndroom van Down Middeleeuwenmiddeleeuwen Übermenschübermensch

78 copyright: navorming- José Vandekerckhove onder de de loep loep

79 copyright: navorming- José Vandekerckhove talen en dialecten hoofdletter -> Duitstalig, Franssprekend, Spaansgezind Spaansgezind kleine letter -> * germanistiek, romanist * vervlaamsen, verfransen * schoolfrans, steenkolenengels maar: Marollenfrans maar: Marollenfrans * latino-Spaans, yankee-Engels

80 copyright: navorming- José Vandekerckhove namen van volkeren alle volkerennamen -> hoofdletter Apache, Eskimo, Roma Apache, Eskimo, Roma maar: yankee, pygmee, zigeuner mof, fransoos, kiekenfretter Jood of jood ? een joodse Jood

81 copyright: navorming- José Vandekerckhove persoonsnamen een Armani, Stradivarius, Lamborghini een Armani, Stradivarius, Lamborghini Disneyfilm, Hitlergroet, Kahlotentoonstelling, Beatlesplaat Disneyfilm, Hitlergroet, Kahlotentoonstelling, Beatlesplaat –maar: beatlehaar De ziekte van Alzheimer De ziekte van Alzheimer Nobelprijs, Iliasbewerking, Bijbelkenner (05) Nobelprijs, Iliasbewerking, Bijbelkenner (05) Oscaruitreiking (05), Daviscupfinale Oscaruitreiking (05), Daviscupfinale Jan Modaal, Magere Hein, Piet Snot Jan Modaal, Magere Hein, Piet Snot

82 copyright: navorming- José Vandekerckhove alzheimer, kalasjnikov alzheimer, kalasjnikov molotovcocktail, dieselmotor, tantaluskwelling, argusogen molotovcocktail, dieselmotor, tantaluskwelling, argusogen de ware jakob, een dolle mina, ik ben bob, een vrolijke frans de ware jakob, een dolle mina, ik ben bob, een vrolijke frans elizabethaans, hitleriaans, marxisme, kafka-achtig elizabethaans, hitleriaans, marxisme, kafka-achtig Marshallplan of marshallplan?

83 copyright: navorming- José Vandekerckhove Is er hier een Chinees/ chinees? Wil je een stukje Edammer/edammer? Is Edammer kaas/edammer kaas lekker? Paasvakantie/paasvakantie Tweede Wereldoorlog/ tweede wereldoorlog Kerstdag/ kerstdag een glas champagne/Champagne Valentijnsdag/ valentijnsdag

84 copyright: navorming- José Vandekerckhove 8.4Hoofdlettersinafkortingenenletteraanduidingen

85 9505 CAOcao x-benenX-benen Navo of NAVO ? Unicef of UNICEF ? simkaart of sim-kaart? SIS-kaart of SISkaart Beneluxland of Benelux-land

86 copyright: navorming- José Vandekerckhove 9.Weglatingstekensenaccenten

87 9505 de jaren ’60de jaren 60 maar: ’57 maar: ’57 bohémienbohemien procédéprocedé appèlappel

88 copyright: navorming- José Vandekerckhove accenten en hoofdletters A propos het Elysée GENEVEmaarBELGIËMÜNCHEN

89 copyright: navorming- José Vandekerckhove 10.tienjaarlater

90 alledrie (95) alle drie (05) allright all right freekick free kick fullcolour full colour langgeleden lang geleden toptien top tien daarbijbehorenddaarbij behorendfancyfairfancy fair blue jeans bluejeans naar gelangnaargelang ex-librisex librisnazi-symbool nazisymbool oud-katholiek oudkatholiekbon-vivantbon vivant Christusachtig christusachtig Hindoes hindoes ex-kamerlidex-Kamerlidjongenschiro jongens-Chiro kerklatijn Kerklatijn fransdol Fransdol bondsrepubliek Bondsrepubliek melkweg Melkweg procesverbaal proces-verbaal hardboiled hard-boiled

91 copyright: navorming- José Vandekerckhove 10. ten slotte of tenslotte ?

92 copyright: navorming- José Vandekerckhove kritiekcriticus praktijkpracticum akkoordaccorderen tekst context ik-zuchtikzelf sekssexy …

93 copyright: navorming- José Vandekerckhove Je moet op z’n minst Sjakie heten om hiervan chocola te kunnen maken (Wim Daniëls)

94 copyright: navorming- José Vandekerckhove Hoe dit alles verwerven? Welke strategieën gebruiken?

95 copyright: navorming- José Vandekerckhove de hoorstrategie Jantje zag eens pruimen hangen. Schrijf wat je hoort in de standaarduitspraak.

96 copyright: navorming- José Vandekerckhove de analogiestrategie je breakdancet -> want je werkt grootte ->want dikte … Gebruik waar je kunt de analogiestrategie. (zeker bij de vervoeging van werkwoorden) * Identificeer de woordsoort. (de vergrote foto – ik vergrootte/ het gebeurt- het is gebeurd …) * Gebruik je morfologische kennis. (grootte-dikte)

97 copyright: navorming- José Vandekerckhove de gelijkvormigheidsstrategie hard want harde rood want rode zeerob want zeerobben… Schrijf dezelfde woorden/woorddelen zoveel mogelijk op dezelfde manier. (Verlengen helpt je hierbij)

98 copyright: navorming- José Vandekerckhove de etymologische strategie thuis, uitweiden, leiden/lijden bureau, au pair, computer, sowieso… Houd rekening met de oorsprong van het woord, maar wees op je hoede: de inburgering loert mee. [bastaardwoorden:, sciencefiction,harddisk … 05 -> online, übermensch, procedé…] 05 -> online, übermensch, procedé…]

99 copyright: navorming- José Vandekerckhove de regelstrategie Pas een spellingregel toe. Tip: leer basisvoorbeelden uit het hoofd en werk dan volgens de analogiestrategie. West-Vlaams : Noord-Brabants, Zuid-Limburgs.. freudiaans : kafkaiaans, kafkaësk… maar: Kafka-achtig, Felliniachtig … alzheimerpatiënt :montessorischool,coopertest… romantiek: realisme, dadaïsme …

100 copyright: navorming- José Vandekerckhove de geheugenstrategie Visualiseer woordbeelden. cappuccino, onmiddellijk, faliekant… Memoriseer semantische onderscheiden. ten slotte/ tenslotte, ten einde/ teneinde …


Download ppt "Copyright: navorming- José Vandekerckhove De nieuwe spelling 2005."

Verwante presentaties


Ads door Google