De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

22-11-2007 Leenwoorden 1 Presentatie door Christine Bücking en Annelie Werner Westfälische Wilhelms-Universität Institut für Niederländische Philologie.

Verwante presentaties


Presentatie over: "22-11-2007 Leenwoorden 1 Presentatie door Christine Bücking en Annelie Werner Westfälische Wilhelms-Universität Institut für Niederländische Philologie."— Transcript van de presentatie:

1 Leenwoorden 1 Presentatie door Christine Bücking en Annelie Werner Westfälische Wilhelms-Universität Institut für Niederländische Philologie WiSe 2007/08 College: Taalverandering Docente: Dr. Truus Kruyt

2 Leenwoorden 2 taalcontact leenwoorden

3 Leenwoorden 3 Inhoud 1. Inleiding 2. Soorten ontlening 3. Stadia van aanpassing 4. Wijzen te lenen 5. Reacties op vreemde woorden 6. Discussie

4 Leenwoorden 4 1. Inleiding 1.1 De Nederlandse woordenschat  erfwoorden  oudste woorden  centrale woordenschat arm, neus, dag, nacht  nieuwvormingen  uitbrijding in het Nederlands  samenstellingen en afleidingen tafel+poot tafelpoot, be+denken bedenken  ontleningen  uitbrijding door andere taal

5 Leenwoorden 5 1. Inleiding 1.2 Waarom lenen?  noodzaklijke vs. niet-noodzakelijke ontlening  noodzakelijk  inheems woord bestaat niet  vult een lacune  overnemen van nieuwe zaken, berippen, techniek... + naam kameel, peper, zilver, gentleman, computer  niet-noodzakelijk  inheems woord bestaat  luxe- of mode-ontlening  betekenis iets anders bezoek – visite, party geven – feestje geven  één woord in plaats van meerdere uit het vorafgaande logisch voortfloeiend – consequent  afslijting van woorden plee, retirade, toilet > Frans closet, lavatory, wc > Engels

6 Leenwoorden 6 2. Soorten ontleningen 2.1 Betekenisontlening  betekenis verandert door vreemd woord NederlandsEngels  moeilijk: echt ontlening? familie [familie] family [gezin]

7 Leenwoorden 7 2. Soorten ontleningen 2.2 Vertalende ontlening  vertaling van vreemd woord  overnemen van betekenis en samenstelling  minder precies = vrije vertaling  precies = leenvertaling Frans Nederlands grand-père > grootvader  vertaling van uitdrukkingen Latijn Nederlands ius civile > burgerlijk recht  als niet geaccepteerd: barbarisme

8 Leenwoorden 8 2. Soorten ontleningen 2.3 Leenwoorden  overnemen van betekenis, klank en/of spelling van vreemd woord EngelsNederlands finish >finish Frans compresse >kompres  gebruiklijkste ontlening  ingrijpendste: vreemde klanken + spelling  aanpassing van de vreemde elementen

9 Leenwoorden 9 2. Soorten ontleningen 2.4 Pseudo-ontleningen  vreemde woorden van Nederlandse bodem  vreemd woord + vreemd achtervoegsel artillerie + -ist >artillerist  verkortingen EngelsNederlands mixed drink >mixdrink  ellips EngelsNederlands camping site >camping  namaakwoorden (reclaamtaal) “deodorant met de wilde frishheid van limoenen“

10 Leenwoorden Stadia van aanpassing 1. vreemd woord: spelling is nog niet vastgelegd  gebruik door een bepaalde groep in een bepaalde context met een bepaalde betekenis bodybuilder, noisette, koran 2. leenwoord: spelling en klank wijken nog af  gebruik ook in andere contexten meeting, strategie

11 Leenwoorden Stadia van aanpassing 3. leenwoord: aangepast in klank, spelling en woordvorming  steeds meer gebruik sigaar, rugzak 4. inheems woord: ingeburgerd  tegenover een erfwoord geen optisch verschil tafel, techniek, abrikoos bastaardwoorden

12 Leenwoorden Wijzen te lenen 4.1 Mondeling  persoonlijk contact  alleen de klank po van het Franse pot (omdat de Fransen het slot –t niet uitspreken) onbekende klank-combinaties makkelijk te ontlenen

13 Leenwoorden Wijzen te lenen 4.2 Schriftelijk  schriftelijk contact  vooral de spelling  spellinguitspraak pot van het Franse pot  verschil tussen Noord- en Zuidnederlands Franse alcoholist > [-ist] vs. [iest]  nu: alleen maar mondeling en schriftelijk

14 Leenwoorden Wijzen te lenen 4.3 Direct en indirect  direct: rechtstreeks uit een taal  indirect: via meerdere talen Latijns persicum Grieks prekókkion Portugees albricoque Arabisch al-barqũq Spaans albarocoqueFrans abricot door het Nederlands als abrikoos geleend

15 Leenwoorden Wijzen te lenen 4.4 Herhaald  uit verschillende talen in dezelfde vorm / verschillende vorm en betekenis relaxen, surprise > Frans + Engelse uitspraak bekken, citrus > Latijn + bassin, citroen > Frans  meer dan eens uit dezelfde taal als gevolg van ontwikkelingen in de brontaal medalje, vanilje > Frans + medaille, vanille > Frans

16 Leenwoorden Wijzen te lenen 4.4 Herhaald  in verschillende tijden en daardoor in verschillende vormen (uit dezelfde taal) kaak(je) > Engels + cake > Engels  in eerste instantie met een bepaalde betekenis en later met een nieuwe betekenis eskader > Frans [afdeling soldaten] [afdeling oorlogsschepen]

17 Leenwoorden Reacties op vreemde woorden 5.1 Algemeen  twee mogelijke reacties: 1. tolerantie/meegaandheid 2. verzet: het weren van leenwoorden purisme  streven naar zuiverheid van de moedertaal  meer politiek- economisch (nationalistisch- chauvinistisch) dan taalkundig- wetenschappelijk

18 Leenwoorden Reacties op vreemde woorden 5.2 Taalzuivering  alternatieven door vertaling of nieuwvormingen  eerste puristische beweging in de renaissance: een aandacht voor de eigen taal ontstond  literatuur werd in de eigen taal geschreven

19  Taalorganisaties tegen het Engels  de Stichting Nederlands  het Ampzing Genootschap  de Stichting Taalverdediging vechten allemaal tegen de „anglomanie“  vooral in het onderwijs en bedrijfsleven  succes van de organisaties: vb. „Koninklijke luchtmacht“ Leenwoorden Reacties op vreemde woorden 5.3 Taalorganisaties

20 Leenwoorden Reacties op vreemde woorden 5.4 Voorbeeld woordenlijst stalkenSN AG TV belagen, dwangvolgen dwangvolgen (vrij:) ongewenst schaduwschuiven bejagen, dwangvolgen downloadenSN AG TV binnenhalen, ophalen binnenhalen, (vrij:) binnenloodsen overnemen, binnenhalen, oproepen managerSN AG TV [officiële functie] chef, bedrijfsleider, hoofd [praktische functie] baas, leidinggevende [beroep] zakelijke leider, impresario [eigenschap] regelaar regelaar, (vrij:) overbetaalde knecht beheerder, zaakvoerder, directeur, bestuurder

21 Leenwoorden Discussie Gevecht tegen windmolens?

22 Leenwoorden 22 Literatuur  Grezel, J.,“Als we niets doen, gaat het fout”, in: Onze Taal, 76 (2007), p  Kolsteren, A., Prisma vreemde woorden, Utrecht  Sijs, N. van der, Groot Leenwoordenboek, Utrecht/Antwerpen  Veen, P. van, Etymologisch woordenboek, Utrecht/antwerpen 1989.


Download ppt "22-11-2007 Leenwoorden 1 Presentatie door Christine Bücking en Annelie Werner Westfälische Wilhelms-Universität Institut für Niederländische Philologie."

Verwante presentaties


Ads door Google