De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Engels, mode of noodzaak? Frans en Duits, verguisd? Antwerpen, 17 maart 2011 Prof. dr. A. Vanneste.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Engels, mode of noodzaak? Frans en Duits, verguisd? Antwerpen, 17 maart 2011 Prof. dr. A. Vanneste."— Transcript van de presentatie:

1 Engels, mode of noodzaak? Frans en Duits, verguisd? Antwerpen, 17 maart 2011 Prof. dr. A. Vanneste

2 2 Onderwijs in een andere taal: Engels ! Onderwijs in een andere taal is onderwijs in het Engels Uitzondering: opleidingen Taal- & Letterkunde IOB: afschaffen Franstalige opleiding

3 3 Engels is DE wereldtaal

4 4 Engels als wereldtaal 1.Groot aantal sprekers en grote fractie niet moedertaalsprekers: E > F, D 2.Standaard register! 1.Niet het geval met Engels 2.Meeste Engels: geen standaard (Brits) Engels 3.Englishes t.o.v. sterk genormeerd Frans 4.Brits, Amerikaans, Australisch, … Engels 5.Globish als verzameling van Basic Englishes

5 5 Taal Totaal aantal landen Moedertaalsprekers x TotaalR.J. 1Chinees Hindi Engels Spaans Portugees Russisch Frans Arabisch Bengaals Duits

6 6 Engels als wereldtaal 3.Wereldtaal: niet volgens ethnische lijnen, multi-ethnisch. Engels zelfs niet noodzakelijkerwijze meer geassocieerd met Brits Engels of Britse cultuur (Frans: idem) 4.Wereldtaal heeft ambtelijke functie (officiële, semi-officiële, administratieve taal). Engels in evenveel landen gebruikt en onderwezen als F en D samen!!!

7 7 Engels als wereldtaal 5.Gebruik in internationale handelsbetrekkingen. Ook voor andere talen, naargelang van de sector. 6.Gebruik in internationale organisaties – ook Frans is er belangrijk (Duits minder): EU, NAVO, Interpol, IOC, NAFTA, OESO, Rode Kruis, Rode Maansikkel, WHO, WTO, OSCE, Amnesty Int., WEU, AZG, etc. Maar de facto meer Engels…

8 8 Engels als wereldtaal 7.Engels is belangrijkste taal binnen de wetenschappelijke gemeenschap (afhankelijk van de domeinen) 8.Engels is eerste taal binnen bepaalde maatschappelijke sectoren (toerisme, luchtvaart, reclame, …)

9 9 Engels als wereldtaal 9.Significant literair belang. Cfr. Nobelprijzen Talen met meer dan 5 Nobelprijzen literatuur Engels27 Frans15 Duits13 Spaans11 Italiaans6 Zweeds6 Russisch5

10 10 Engels als wereldtaal 10.Een wereldtaal wordt geassocieerd met politiek, militair, economisch en/of cultureel prestige. Voor Engels is dat pertinent vanaf de periode na WO I en vooral na WO II, waarbij het Frans als internationale (diplomatieke) taal redelijk fel werd verdrongen.

11 11 Engels als lingua franca (1) Twee betekenissen van lingua franca -Een sabir/pidgin gesproken van de periode van de kruistochten tot in de XIXe eeuw in havens rond Middellandse Zee Basis: (centraal) Italiaans + elementen van andere Romaanse talen (composiet karakter) Onvolledige taal: enkel gebruikt in bepaalde maatschappelijke domeinen -Contacttaal tussen personen die niet dezelfde moedertaal hebben (Globish, Basic English)

12 12 Waarom Engels?

13 13 Engels: om de concurrentie aan te kunnen Engels is synoniem voor globalisatie, internationalisatie en mondiale concurrentie Engelstalige opleidingen (OO’s) moeten meer buitenlandse studenten aantrekken (financiering!) Is dat zo? Komen topstudenten naar ons, of 2 e keuze? Concurrentie van Engelstalige opleidingen is groot! Wel financiering, geen excellentie?

14 14 Internationalisatie en kwaliteitsniveau Nu al blijkt dat Engelstalige opleidingen veelal minder goede buitenlandse studenten aantrekken (Nijmegen en Maastricht) (Zwakkere) studenten die geen plaats vinden/krijgen in goede Angelsaksische universiteiten komen naar Nederland en België… Engels > lagere participatiegraad in de collegezaal! Gevolg: niveaudaling (Zie ook Versluys)

15 15 Internationalisatie en kwaliteitsniveau Transfer, 18/6, maart 2011, p. 16 (Radboud Nijmegen) Niveau van de buitenlandse studenten (inhoudelijk en qua taalcompetentie Engels) is zo lamentabel dat Nederlandse studenten protesteren… Onderwijsvooruitgang vertraagt!

16 16 Pervers effect van de verengelsing? (1) AP enkel nog afgerekend op Engelstalige publicaties (evaluatie, promotie, financiering) Verarming Nederlands taalgebied (en cultuur) op vlak van wetenschappelijke publicaties Slechts 10% afgestudeerden in onderzoek! Franse wiskundige Laurent Lafforgue: criterium is excellentie, niet taal…

17 17 Pervers effect van de verengelsing? (1) Onderwaardering maatschappelijke inzet en dienstverlening aan eigen maatschappij Min. Smet: « Proffen mogen ook wel eens iets doen dat niks of geen wetenschappelijk prestige opbrengt » Cultureel-maatschappelijke missie van de universiteit vervaagt: terug een ivoren toren???

18 18 Verengelsing: democratisch deficit? Er zal minder keuze zijn om een opleiding in het Nederlands te volgen (slechts 1 in Vlaanderen) Ongezonde wedijver en discussies tussen universiteiten: wie mag/wil nog in het Nederlands opleiden? Zelfde verhaal als bij de associatievorming???

19 19 Engels en de commercialisering van de academia Engels is een argument voor internationaal en commercieel loopbaanperspectief, niet ten gunste van een universele vorming De verengelsing is utilitaristisch, de universiteit wordt vermarkt, wordt een business. K3- benadering: kennis > kunde > kassa Verliezen Nederlandstalige opleidingen hun status of prestige? En wordt Engels het criterium voor excellentie? Verdediging Nederlandstalige opleidingen: achterhoedegevecht?

20 20 Engels en onderwijskwaliteit

21 21 Engels en de onderwijskwaliteit (1) Engelstalig onderwijs: les geven en les krijgen in een andere taal dan de moedertaal Onderzoek: kwaliteitsverlies in onderwijs, 15% aan zijde van lesgever, 15% aan zijde van student Toch moet merendeel van afgestudeerden in een moedertaalbiotoop functioneren

22 22 Engels en de onderwijskwaliteit (2) Opleiding Engels verhoogt werklast van docenten en studielast van studenten Drempel voor studenten wordt verhoogd Aan de UvA blijkt dat heel wat studenten (soms tot 50%) afhaken Taalzwakkeren worden benadeeld Wie meer kansen had om Engels te leren, wordt bevoordeligd – gelijke kansen?

23 23 Engels en de onderwijskwaliteit (3) Controle op en verbetering van taalcompetentie worden heikele (en dure?) aangelegenheden: is daar geld en tijd voor? In het Engels lesgeven: geen kwestie van gewoon de knop om te draaien… Nuances, verdieping gaan verloren, zodat ook studenten minder kennis opnemen

24 24 Engels en de onderwijskwaliteit (4) Sommigen stellen voor om bepaalde opleidingen in twee talen te geven Studenten kunnen dan de Nederlandstalige of de Engelstalige opleiding volgen Niet realistisch: niet te realiseren noch (vooral) te betalen….

25 25 Welke prijs voor de internationalisatie? « Maar als je zegt: we offeren de kwaliteit op aan het principe van Engelstaligheid, dan klopt dat wel, dat is de prijs die we betalen. » Prof. Herman Kingma, Raadsvoorzitter van de Universiteit Maastricht (Hoger Onderwijs Management, 3/2, maart 2011, p. 19)

26 26 Meertaligheid (Europees)

27 27 Meertaligheid op Europees niveau Meest gebruikte talen in EU (23 talen) MoedertaalVreemde taalTotaal 1Engels13%28%51% 2Duits18%14%32% 3Frans14% 28% 4Italiaans13%3%16% 5Spaans9%6%15% 6Pools9%1%10% 7Russisch1%6%7%

28 28 Europa en zijn meertaligheid Hoeveel talen spreken de Europese burgers? Minstens 1 vreemde taal53%56% Minstens 2 vreemde talen26%28% Minstens 3 vreemde talen11% Geen enkele vreemde taal44%

29 29 Enkele data over talen in Europa Witboek van 1995: « 3 talen van de EU » t.o.v. 2002: « 3 talen » Hoogste aantal meertaligen (kleinere staten) -Luxemburg: 99% kent 2 talen, Slovakije 97% en Letland 95% 6 landen met meerderheid van bevolking die 1 taal kent: Ierland, V.K., Italië, Hongarije, Portugal, Spanje Europese websites altijd in het Engels, soms met Franse of Duitse vertaling

30 30 Meertaligheid = meer dan tweetaligheid In Nederland is meertaligheid = tweetaligheid (Nederlands + Engels) Basisbeleid van de groep TTO (Tweetalig Onderwijs) van het NUFFIC!!! Meer en meer stemmen pleiten voor echte meertaligheid… Universiteiten moeten een taalbeleid uitwerken ( Hans-Georg Van Liemp, senior programme manager, Universiteit Tlburg + vice-president van de Association for International Education )

31 31 Meertaligheid (België/Vlaanderen) Positie van het Nederlands

32 32 Meertaligheid in België/Vlaanderen Europese import- en exportcijfers België ( in €) Uitvoer naarInvoer uitHandelsbalans Frankrijk Duitsland V.K Alle landen

33 33 Nederlands in gevaar? Binnen België/Nederland, wellicht niet – maar Nederlands wordt internationaal gezien hoe dan ook a.h.w. diglossisch! Risico van functie- en/of statusverlies Nederlands onder druk door interne variatie (tussentaal, verkavelingsvlaams) en onvoldoende wetenschappelijke « voeding »

34 34 Geen verdediging van Nederlands? Dublindescriptoren: communiceren voor specialisten en voor (eigen) groot publiek Nederlandse wetenschappelijke taal mag geen nomenclatuur worden De glocalisatie moet goed beheerd en opgevolgd worden

35 35 Meertaligheid bedreigd? English is enough is een gevaarlijke tendens! Eentalig Engelse examens voor Britse euroambtenaren! -12% Britten, 5% Britse werknemers in EU -Geen onderwijs 2 e taal vanaf 14 jaar -Sociale kloof! Hoelang biedt Europa nog weerstand?

36 36 De minister verdedigt het Engels! (1) « Engels is de taal van het kapitaal en van de macht » zegt Min. Smet « Het is volksverheffend dat het volk Engels leert » Emancipatie lijkt enkel nog mogelijk via het Engels!

37 37 De minister verdedigt het Engels (2) « We moeten elkaars geschiedenis leren om de Europese toekomst te bouwen, mede door het gebruik van een gemeenschappelijke taal» maar er is geen geschiedenis- of cultuuronderwijs meer Cfr. Opmerkingen van visitatiecommissies Is « cultuur » synoniem geworden van « Engelstalige » of « Angelsaksische cultuur »?

38 38 Waar is de meertaligheid? Een overdreven verengelsing schaadt onze (zo geroemde) meertaligheid (opgebouwd vanuit het Nederlands) Meertaligheid is een Europees adagium. Louter verengelsing leidt tot culturele verarming, vervlakking en gebrek aan aandacht voor diversiteit In naam waarvan wordt studentenmobiliteit gestimuleerd? Om de andere of om dezelfde te ontmoeten? Investeren in mobiliteit is ook investeren in meertaligheid, diversificatie, diversiteit en defamiliarisatie! Erasmuscharter: verkracht!

39 39 Vraag naar meertaligheid 10% van de bedrijven (2.000) verliezen 25 miljoen € t.g.v. zwakke taalvaardgheid en gebrek aan aandacht voor interculturaliteit E, F, D en Sp zijn de meest gevraagde talen. Nochtans boeren vooral F en D fel achteruit Bedrijfswereld en K.U.L. wijzen naar het S.O.: Vlaamse ondernemers vinden gebrek aan talenkennis de grootste professionele lacune

40 40 Conclusies en suggesties

41 41 Conclusies en suggesties (1) 1.Niet blijven sakkeren over pro’s en contra’s van invoering van Engels, wel over HOE we ermee omgaan (F. Van Splunder), met respect voor:

42 42 Docenten studenten Kwaliteit onderwijs Nederlands en meertaligheid

43 43 Conclusies en suggesties (2) 2.Pleidooi voor nauwgezette opvolging, met aandacht voor de verschillen tussen de studiegebieden. Leidt de invoering van Engels inderdaad tot betere

44 44 Internationalisatie InschrijvingscijfersConcurrentiepositie

45 45 Conclusies en suggesties (3) 3.Engels voorzichtig invoeren, opbouwen, d.w.z. 1.Niet in Ba1 3.Stelselmatig in Ba2 en later meer 4.Volledige opleiding in het Engels enkel in onderzoeksgerichte masters 5.Keuzemogelijkheden (E of N) voor studenten vrijwaren 6.Klein beginnen, opvolgen, goed plannen, niet meteen brutale of universiteitsbrede veranderingen

46 46 Conclusies en suggesties (4) 4.Garandeer en bewaak hoe dan ook de beheersing van het wetenschappelijk terminologisch arsenaal en van de communicatie in de moedertaal. -Onderwijs in de moedertaal is het beste en meest betrouwbare dat men kan verschaffen! -De Vlaamse belastingbetaler betaalt… -Taalplanning inzake Nederlands is niet onbelangrijk

47 47 Conclusies en suggesties (5a) 5.Niet de taak van de universiteit om taalonderwijs te verschaffen 1.F en D moeten beter ondersteund worden in het S.O. 2.Universiteiten moeten invloed aanwenden om taalonderwijs in S.O. te verbeteren 3.Sommige OO’s aan de universiteit in het F en/of D?

48 48 Conclusies en suggesties (5b) Taalonderwijs in S.O. is al te lang een opeenvolging van experimenten en van discussies over onderwijstheorie en onderwijsmethodologie Zichtbare achteruitgang van uitstapniveau omkeren!

49 49 Conclusies en suggesties (5c) Taalonderwijspolitiek niet overlaten aan politici alleen! Politici zijn pragmatici, niet noodzakelijk grote denkers of filosofen: zij willen vooral scoren door te vernieuwen Bougisme en mouvementisme (‘veranderitis’) Irrationele elementen (Vlaamse taalstrijd) niet pertinent Alleen KWALITEIT (naar vorm en inhoud) telt… Belangrijker dan de onderwijstaal! Kennis > Kunde > Kwaliteit…

50 50 Antwoord op de initiële vraag… Engels, mode of noodzaak? Ja Frans en Duits, verguisd? Ja

51 51 Nog een hele weg te gaan Geen knieval voor anderstalig onderwijs Niet aarzelen voor het leveren van een strijd op drie fronten -Een verstandige en voorzichtige invoering van het Engels -de verdediging van meertaligheid en van het Nederlands -De handhaving en verbetering van de onderwijskwaliteit

52 52 De enige veldslagen die op voorhand verloren zijn, zijn deze die men weigert te leveren...


Download ppt "Engels, mode of noodzaak? Frans en Duits, verguisd? Antwerpen, 17 maart 2011 Prof. dr. A. Vanneste."

Verwante presentaties


Ads door Google