De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Weetjes en verhalen over paddenstoelen Hans Vermeulen & Wim Veraghtert Natuurpunt Educatie Graatakker 11 2300 Turnhout.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Weetjes en verhalen over paddenstoelen Hans Vermeulen & Wim Veraghtert Natuurpunt Educatie Graatakker 11 2300 Turnhout."— Transcript van de presentatie:

1 Weetjes en verhalen over paddenstoelen Hans Vermeulen & Wim Veraghtert Natuurpunt Educatie Graatakker Turnhout

2 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 2 Over deze cursus… •Mengeling van disciplines: antropologie, etnomycologie, mythologie, … •Wetenschappelijk onderbouwd?

3 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 3 Inhoud •Algemene inleiding •Van hekserij tot wetenschap –Historisch overzicht –Wijdverbreide misvattingen •Weetjes en verhalen per soort

4 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 4 Inleiding •Mycologie •Uitgebreide soortgroep •Zwam als organisme

5 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 5 Voortplanting

6 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 6 Ecologie: ecologische groepen •1 Parasieten •2 Saprofyten •3 Symbionten

7 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 7 Parasieten •Op bomen of planten •Op dieren of mensen •Op paddestoelen

8 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 8 Saprofyten •Op dood organisch materiaal •Bruinrotters: verteren cellulose •Witrotters: verteren cellulose en lignine

9 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 9 Symbionten •Uitwisseling van voedingsstoffen tussen plant (boom) en zwam •Ectomycorrhiza en endomycorrhiza

10 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 10 Classificatie

11 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 11 Paddenstoelen kijken

12 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 12 Tussen angst & nieuwsgierigheid •Natuurlijke angst voor zwammen? –Giftigheid –Vernietigende werking (rottingsproces, parasieten)

13 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 13 Tussen angst & nieuwsgierigheid •Nieuwsgierigheid > angst ? –Eten van eetbare & hallucinogene soorten –3 attitudes •Germanen: mycofoob •Romeinen: mycofiel •Slavische volkeren: fervente mycofagen

14 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 14 Tussen angst & nieuwsgierigheid •Liminele organismen –Zwammen ontstaan uit het niets!? –Pietro Antonio Micheli (1729)

15 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 15 Paddenstoelen in de oudheid •Bij de Grieken –Term ‘mykes’ –Homerus ( vC): lucht + aarde –Athanaeus ( nC) –Galenus ( nC)

16 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 16 Paddenstoelen in de oudheid •Bij de Romeinen –Term ‘fungus’ (< funus & ago?) –Apicius: De re coquinaria

17 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 17 Paddenstoelen in de oudheid Romeinse naam Nederlandse naam Wetensch. naam BoletusKeizersamanietAmanita caesarea SuillusEekhoorntjesbroodBoletus edulis AgaricusLorkenzwamLaricifomes officinalis FunguliWeidekringzwamMarasmius oreades AmanitaWeidechampignonAgaricus campestris MeruliusMorieljeMorchella sp. Lingua bovinaBiefstukzwamFistulina hepatica

18 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 18 Paddenstoelen in de oudheid

19 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 19 Paddenstoelen in de oudheid •Keizersamaniet vs. Groene knolamaniet –54 nC: Claudius vermoord (Agrippina minor) –Complot Nero & Agrippina

20 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 20 Paddenstoelen in de oudheid •Herkenning van eetbare zwammen –Horatius: weidesoorten –Plinius: giftig = vale kleur –Dioscorides: giftig = sneller rottend

21 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 21 Paddenstoelen in de ME •Wetenschap boekt weinig vooruitgang in Europa •Sint-Antoniusorde (°1095): Moederkoren

22 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 22 Paddenstoelen in de ME

23 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel e Eeuw •Renaissance in Europa –Beperkte vooruitgang –Clemens VII († 1534) –Hadrianus Junius ( )

24 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel e eeuw •17 e eeuw: onstabiele periode •‘oude wijn in nieuwe zakken’ •John Parkinson (Theatrum botanicum)

25 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel e eeuw •Franciscus van Sterbeeck ( ) •1675: Het toneel van de campernoelien

26 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel e eeuw •Micheli (1729) •Carl von Linné, alias Linnaeus ( ) –Binominale nomenclatuur –Classificatie o.b.v. voortplantingsorganen

27 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel e eeuw: Pioniers •Christian Hendrik Persoon ( ) •Elias Magnus Fries ( ) –4 monumentale werken met 2770 soorten

28 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel e eeuw •Adalbert Ricken (1915) > Rickenella fibula

29 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel ste en 21 ste eeuw •Microscopische revolutie –Classificatie wijzigt o.i.v. microscopie •Chemische revolutie –Chemicaliën gebruikt bij determinatie •Genetische revolutie –DNA-onderzoek wijzigt taxonomische inzichten

30 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel ste en 21 ste eeuw •Specialisatie –Beperken tot studie van 1 genus •Verruiming van het toepassingsveld –Bijv. inzet van fungi in farmaceutische industrie –Fytopathologie: studie van plantenziekten

31 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 31 Wijdverbreide misvattingen •Als paddenstoelen uit de grond schieten –Ontwikkeling primordium – volgroeide zwam: meerdere dagen tot een week

32 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 32 Wijdverbreide misvattingen •Giftigheid –Dodelijk vs. culinair waardevol –Geen simpele trucjes om giftigheid te achterhalen

33 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 33 Pertinent onjuiste beweringen •Giftige paddenstoelen zijn slijmerig •Giftige paddenstoelen smaken bitter •Giftige paddenstoelen verkleuren bij kneuzen •Giftige paddenstoelen doen peterselieblaadjes geel verkleuren •Giftige paddenstoelen stremmen de melk •Giftige paddenstoelen doen een ui bij het meekoken bruin verkleuren •Giftige paddenstoelen worden niet aangevreten door dieren •Giftige paddenstoelen zijn jong wel eetbaar

34 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 34 Eetbaar of giftig?

35 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 35 Voedingswaarde •Paddenstoelen als vleesvervangers? –Vers product: vlees heeft hogere voedingswaarde –Droog product: vlees = paddenstoelen MAAR: -Mensen eten geen gedroogd(e) vlees/zwammen -Snel verbrandende vetten

36 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 36 Fungilore •Legenden –Naamgeving –Paddenstoelen in de mythologie? –Weinig echte legenden! –Namen vaak van recente oorsprong

37 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 37 Christendom en zwammen •Paddenstoelen wel belangrijk in volksgeloof •Vanwaar connotatie tussen zwammen en demonische wezens?

38 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 38 Christendom en zwammen •Heksen en elfen aanvankelijk nuttig •Kentering in de vroege middeleeuwen •Kelten/Germanen: natuurgodsdienst •Christendom: antropocentrisch

39 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 39 Over padden, zwammen en onweer •Padden: in vele culturen positief; vooroudercultus •Relatie pad & zwam: NL, GB & DK •Zwammen met vooroudergeest •Zwam als poort naar dodenwereld •Demonisering door christendom

40 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 40 Over padden, zwammen en onweer •Plinius: °paddenstoelen waar bliksem de bodem raakt •Paddenstoel als goddelijk mysterie •Relatie met goden donder en bliksem: Thor of Donar, Taranis, Zeus, Jupiter, … •Intermediaire plaats tss. aarde, onderwereld en hemel

41 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 41 Het kleine volkje •Mythische wezens met kleine menselijke gestalte •Germaanse mythologie •Elfen, kobolden, trollen en aardmannen

42 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 42 Het kleine volkje •Lichtelfen

43 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 43 Het kleine volkje •Kobolden, trollen en aardmannen

44 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 44 Het kleine volkje •Dwerggestalte: –Animistische natuurbeleving (bijna wereldwijd) –2 verklaringen: •Kleine volkje: ziel van de mens (cfr. hallucinaties) •Kleine volkje: symbool vr natuur- en zwamgeesten

45 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 45 Het kleine volkje •Demonisering –Evolutie van goedaardig naar duivels –Alleen de mens bezit een ziel

46 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 46 Tovenaars, heksen en heksenkringen •Kelten: druïden en vates (zieners/-essen) •Top van de maatschappij •ME: –Druïden → tovenaars –Vates → heksen

47 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 47 Tovenaars, heksen en heksenkringen •Heksenkring

48 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 48 Paddenstoelen herkennen •Vorm vruchtlichaam •Kleur sporenpoeder •Voelen, ruiken, proeven, … •Plukken?

49 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 49 Zakjeszwammen

50 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 50 Steeltjeszwammen •Zwamdraden met chitine •Sporen op basidia •Steriele cellen: cystiden •Grote diversiteit aan vruchtlichamen

51 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 51 Plaatjeszwammen •Plaatjes op onderzijde van de hoed •Kleur sporee?

52 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 52 Veldkenmerken plaatjeszwammen

53 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 53 Weetjes per soort •Amanieten •Bekerzwammen en truffels •Boleten en krulzomen

54 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 54 Amanieten •Kenmerken –Plaatjeszwammen met witte sporen –Vrije plaatjes –Velum: plakjes, beurs en/of ring •Amaniet < Amanos

55 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 55 Gele knolamaniet •Verwarring met groene knolamaniet •Onschuldig! –Planchon (1887) –Chauvin (1922) –Société mycologique de France (1927)

56 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 56 Gele knolamaniet •Zaak Girard (1917)

57 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 57 Groene knolamaniet •95% van dodelijke vergiftigingen •Niet zeldzaam! •Kenmerken

58 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 58 Groene knolamaniet •Vergiftiging –Medisch niet traceerbaar –Latentietijd 6 tot 48 uur •Duizeligheid & kortademigheid •Zware spijsverteringsstoornissen & zweten •Spasmen en neerslachtigheid •Schijnbaar herstel •Leverstoornissen, falen van de nieren, coma

59 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 59 Groene knolamaniet •Phalloïdine-vergiftiging –Complexe vergiftiging •Amatoxinen: spijsverteringsstoornissen •Phallotoxinen: aantasting lever en nieren

60 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 60 Groene knolamaniet •Gedroogde exemplaren even giftig •Sommige dieren verdragen gifstoffen wel •Misvattingen bij de Romeinen –Dioscorides: thee van marjolein/kippendrek met honing –Plinius: eten van schors en perenbloesems

61 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 61 Groene knolamaniet •Behandeling vergiftiging divers –Bloedtransfusie (o.a. tegen hypoglycemie) –Lever: intraveneuze inspuitingen, enzymen & ATP –Krachtige antibiotica •Wetenschappelijk onderzoek naar stoffen die gifstoffen neutraliseren

62 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 62 Groene knolamaniet •Beroemde slachtoffers –Keizer Claudius (54 nC) –Clemens VII ( ) –Karel VI ( )

63 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 63 Keizersamaniet •Culinair gegeerd bij de Romeinen •Lofzangen Horatius, Cicero, Plinius •Recept Apicius •‘Amanita caesarea’

64 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 64 Keizersamaniet vs. Vliegenzwam

65 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 65 Parelamaniet •Meest algemene amaniet •Eetbaar, mits koken •Hemolytische stoffen

66 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 66 Vliegenzwam •Verspreiding •Kenmerken

67 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 67 Vliegenzwam •Collectief geheugen Indo-Eur. volkeren

68 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 68 Vliegenzwam •Vliegenvanger –Vliegenzwam in gesuikerde melk bedwelmt –Muscaria: < musca = vlieg –Amanite tue-mouche, Fliegenpilz, Fly agaric

69 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 69 Vliegenzwam •Naam < hallucinogene werking? –‘de zwam die gek maakt’ –Gaspard (ca. 1600) –Catalanen: ‘oriol foll’ –R.G. Wasson: vliegen i.v.m. gekte

70 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 70 Vliegenzwam •Vanaf 17e E: bewijzen van gebruik van vliegenzwam (NO-Eur. & Siberië) •Hallucinogene werking rendieren •Sjamanisme

71 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 71 Vliegenzwam •Sjamanisme –Contacten met doden- en godenwereld –Nuttigen van 3 tot 7 vliegenzwammen –Vruchten van de levensboom –Drinken van urine

72 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 72 Vliegenzwam •… in Indië –Rigveda over god Soma –R.G. Wasson (1968): Soma = vliegenzwam

73 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 73 Vliegenzwam •…bij de Germanen –Germaanse mythologie: vliegende dieren, elfen, roesverwekkende drankjes –Wodan & vliegende witte hengst –Krijgers van Wodan: Berserkers –Uitzinnig door mede?

74 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 74 Vliegenzwam •… en de Sint –Sint-Nikolaas (Myra, 4e eeuw); barmhartig –Naamfeest 6 december –Vanaf 13 e eeuw schoen zetten –Vanaf 16e eeuw uit Spanje (met Piet)

75 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 75 Vliegenzwam •De sint als sjamaan –Witte hengst die kan vliegen –Geschenken uitdelen –Komt binnen langs rookgat

76 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 76 Vliegenzwam •… en Kerst –Kerstman •1930 (Sundblom) •Bedrijfskleuren

77 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 77 Vliegenzwam •Kerstman –1611 Nieuw Amsterdam –Santa Claus –Paard naar slede –1821 rendiernamen –Spanje, Noordpool of Finland –1939: 9 de rendier

78 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 78 Vliegenzwam •Kerstman –WOII: Santa Claus in Europa –MAAR: echte kerstmannen in Europa •DK: Julemand met elfen •S: Jultomten (kabouter met geitenbokken) •SF: Joulupukki •ISL: 13 Yule Lads (plagende trollen & kerstkat) –Yulefeest (godin Freyr): 12 tot 25 december •Joeldrinken (900, Haraldskvaedi) •Echte kerstmannen: trollen, kabouters & elfen

79 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 79 Vliegenzwam •Kerst –Jezus in Nazareth –Koude kerstnacht? –Kerstboom in NT?

80 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 80 Vliegenzwam •Kerstboom –Altijdgroene boom met geschenk van goden –Fijnspar in Midden-Europa –Berk en zomereik in NW-Europa –Pakjes onder kerstboom: vrucht van de levensboom –Vliegenzwam als geluksbrenger •Veel geloof rond winterzonnewende > geboorte Jezus op 25 december

81 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 81 Vliegenzwam •Genesis: O.T. •Adam & Eva •Erfzonde •Plaincourault •Theorie Allegro

82 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 82 Vliegenzwam •Heksenzalf –Op basis van vliegenzwam –Opname hallucinogene stoffen –Recept? –Heksenvervolging

83 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 83 Vliegenzwam •Gifstoffen: –Muscarine –Iboteenzuur

84 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 84 Vliegenzwam •Gebroeders Grimm •Prinses van Conti (1751)

85 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 85 Over bekerzwammen en truffels •Ascomyceten –Bekerzwam: beker- of napvormig –Truffels: ondergrondse, knolvormige paddenstoelen

86 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 86 Kopergroenbekerzwam •Mycelium kleurt hout (xylindeïne) •Tunbridge ware (Kent)

87 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 87 Perigordtruffel •Meest bekende eetbare truffel •Afrodisiacum uit Kroätië

88 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 88 Perigordtruffel •Romeinen: –Truffel = vereelting van de aarde (Plinius) –Plutarchus: conglomeraat ° door inwerking van bliksem, warmte en water op mineralen –Knolvormige wortel van een plant (Dioscorides)

89 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 89 Geheimen van de truffelzoeker •Meer dan 1 soort truffel: 50 Tubers •Ook bij ons! •Truffels zoeken met zeug •Truffels zoeken met hond •Truffelvlieg

90 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 90 Truffels kweken •Auguste Rousseau (1855) •Infecteren van eik met mycelium •Kweekcentra Perigord, Poitou, Provence •1892: 2000 ton truffels in Frankrijk •Anno 2008: ca. 100 ton

91 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 91 Over boleten •Populaire groep •Smakelijk •Relaxerende werking

92 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 92 Over boleten •Blauwverkleuring = oxydatie –Boletol (chromogeen) –Laccase (enzym)

93 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 93 Gewone heksenboleet •Eetbaar •Sterk blauwverkleurend

94 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 94 Gewoon eekhoorntjesbrood •Gekende soort •Kenmerken •Cèpe (de Bordeaux) •Porcini •Soortcomplex

95 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 95 Eekhoorntjesbrood

96 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 96 Koeienboleet •Slijmboleet •Bolet bovin (Aquitaine)

97 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 97 Satansboleet •In Vlaanderen? •Sterk giftig •1831 Lenz

98 Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel 98 Gewone krulzoom •Plaatjeszwam of boleet? •Eetbaar?


Download ppt "Weetjes en verhalen over paddenstoelen Hans Vermeulen & Wim Veraghtert Natuurpunt Educatie Graatakker 11 2300 Turnhout."

Verwante presentaties


Ads door Google