De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Ethiek en ICT Robbert Jan Beun Informatiekunde Universiteit Utrecht 1 Firewall Trackingcookies Shredder Hackerwatch Cyberporn Pedofielennetwerk Cyberterror.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Ethiek en ICT Robbert Jan Beun Informatiekunde Universiteit Utrecht 1 Firewall Trackingcookies Shredder Hackerwatch Cyberporn Pedofielennetwerk Cyberterror."— Transcript van de presentatie:

1 Ethiek en ICT Robbert Jan Beun Informatiekunde Universiteit Utrecht 1 Firewall Trackingcookies Shredder Hackerwatch Cyberporn Pedofielennetwerk Cyberterror

2 Wat is ethiek? Wat is ethiek? – Ethiek in onze samenleving/ons leven. Ethiek in de informatiemaatschappij Ethiek in de informatiemaatschappij Ethische theorieën Ethische theorieën 2

3 Wat is ethiek? 3

4 Journals – Ethics and Information Technology – The ETHICOMP Journal – Jrn. of Inf., Comm. and Ethics in Society – Int. Rev. of Inf. Ethics – Int. Jrn. of Internet Ethics – Int. Jrn. of Techn. and Human Interaction – Jrn. of Hum. Mediated Communication Slideshare 4

5 5

6 Stel het is verboden reclamemateriaal in colleges te verstoppen. Stel ik heb de intentie een vriendje te steunen. Stel jullie worden allemaal gelukkig van nieuwe sportschoenen. 6

7 Ik word gevraagd een programmaatje te schrijven die iedere in Nederland of in de wereld onderschept en dat levert me een cent per op. Ik moet die dan doorgeven aan de staat der Nederlanden (of Korea/Iran?). 7

8 Ethiek zit diepgeworteld in ons leven 8

9 Hallo! 9

10 Het cijfer 10 10

11 We houden er allemaal andere normen en waarden op na 11

12 We houden er allemaal andere normen en waarden op na en toch ook weer niet 12

13 Ethiek in wetenschap 13

14 Nauwkeurigheid van resultaten. Het interpreteren van data. Het kopiëren van andermans werk. Het veranderen van data. Het zelf verzinnen van data. … 14 Ethiek in wetenschap

15 Mag ik iemand uitlachen voor een experiment? Mag ik iemand pijn doen voor een experiment? Mag ik veiligheidsrisico’s nemen? Mag ik … 15 Ethiek in wetenschap

16 Wat is ethiek? 16

17 Ethiek is de studie van morele principes 17

18 Moraal Geheel van normen en waarden in een samenleving of maatschappij 18

19 Moraal Zedelijke waardering van specifiek menselijk handelen (hele Dikke van Dale) Niveaus: individueel, groep, organisatie, maatschappij 19

20 Soort uitspraken: Soort uitspraken: Je mag x Je moet x X is belangrijk X is goed X is slecht 20

21 De tien geboden 1.Ik ben de Heer, de enige God 2.Misbruik niet de naam van de Heer 3.Heilig de dag des Heren 4.Eert uw vader moeder 5.Gij zult niet doden 6.Gij zult niet echtbreken 7.Gij zult niet stelen 8.Leg geen valse getuigenis tegen je naasten 9.(en 10) Begeer nooit iemands goed (huis, vrouw, knecht, …) 21

22 Moraal in de taal Piet pakt de fietsPiet steelt de fiets 22 liegen, bedriegen, vermoorden, beledigen, roddelen, terrorist, …

23 Ethiek en waarheid In de ethiek draait het dus niet om ‘waarheid’ … … maar om ‘goedheid’. Dat is een andere dimensie. 23

24 Ethiek is de rationele analyse van het gedrag dat kan leiden tot voordeel of schade aan mensen 24

25 Welke rol speelt rationaliteit? Wat is een morele uitspraak? Wat is de oorsprong van onze moraal? Welke verschillende moraalstelsels bestaan er? Wat is goed? Wat is kwaad? Wat is vrijwillig? Wat is schuld? Wat is straf? 25

26 Moraal en voeding Wat mogen we wel/niet eten? Hoe moeten we het eten klaarmaken? Hoe gaan we met dieren om? Hoe gaan we met de aarde om? Hoe verdelen we het voedsel? 26

27 Moraal, informatie en communicatie Gij zult: geen onware informatie verspreiden alleen betrouwbare informatie verspreiden geen informatie stelen geen vertrouwelijke informatie doorgeven geen mening opdringen niet spieken niet beledigen niet roddelen een vraag beantwoorden een belofte nakomen … 27

28 Onze moraal verandert 28

29 Moraal is dynamisch Globalisering (religie, cultuur, economie) Belangrijke gebeurtenissen Digitale tijdperk Concurrentie Overnames, fusies, schaling, … Stakeholders ‘The urgent organisation’ (24/7) Diversiteit Dus ook verschuiving van waarden en normen. 29

30 Loyaliteit 30

31 Vooruitgang 31

32 Achteruitgang 32

33 Keuzestress 33

34 34

35 35

36 Natuurlijke grenzen vervagen 36

37 We maken allemaal deel uit van dit krachtenspel en moeten ons bewust zijn van onze keuzes 37

38 Ethiek in de informatie- maatschappij ICT zorgt voor nieuwe (morele) vraagstukken waarvoor geen pasklare antwoorden bestaan. 38

39 De invloed van ICT op ons leven - Werkeloosheid - Criminaliteit - Onveiligheid - Verlies van - privacy - waardigheid - reputatie - autonomie - Fouten - Intellectueel eigendom - Vrijheid van meningsuiting - Geweld -… 39

40 Vragen Wat is het belang van ethiek bij het ontwerpen van ICT? Welke ICT- ontwikkelingen vind je ethisch onaanvaardbaar? In hoeverre heeft internet het denken over ethiek veranderd? Wat vind je van het inbouwen van rfid- chips? Mogen software ontwikkelaars zonder toestemming software updaten? Wat zijn de gevaren van online of virtuele therapieën? 40

41 Een greep Gebruik van facebookgegevens voor reclamedoeleinden Postcodes van pedofielen op internet Publiceren van de foto’s van de dief van je mobiele telefoon op internet 41

42 UU gaat na welke websites studenten op Universiteitspc’s bekijken ICT-Speelgoed ‘My secret Pal’ om geheimen bij kinderen te ontfutselen Het inbouwen van persuasieve technieken in virtuele therapieën … 42

43 “Stroomrekeningen IT-industrie en internet rijzen de pan uit” Spits: – Bedrijven besteden vaak al meer geld aan energie dan aan personeel – Uitstoot CO 2 al bijna net zo groot als die van de wereldwijde luchtvaart – Hoeveelheid elektriciteit benodigd voor een individuele zoekopdracht is genoeg om een spaarlamp een uur te laten branden. Wat vind je van deze ontwikkeling? 43

44 Geweld in Games 44

45 Verslaving 45

46 Handleidingen ‘How to commit suicide’ ‘How to make a bomb’ ‘How to make a virus’ ‘Thinspiration’ 46

47 Echoscopie Verlengstuk van onze waarneming Belangrijke ethische vraagstukken Abortus? – wel/niet? 47

48 Maar het gaat straks nog veel verder 48

49 RFID chips 22 november 2005, Computable: – VS keuren implantatie rfid-chips in patiënten goed – Producent schenkt scanners aan ziekenhuizen 31 augustus 2007, Los Angeles Times: – Mag een werkgever zijn werknemers verplichten? – Nee zegt de Amerikaanse senaat. – Citywatcher.com doet dat voor medewerkers van secure data center. Wat vind jij van het gebruik van RFID-chips bij mensen? 49

50 e-Coaching -effectiviteit en betrouwbaarheid -kwaliteitsnormen -aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid -gelijke toegang -kwantificering lichaam -privacy -autonomie vs. beïnvloeding (Rathenau Instituut) 50

51 Cyborgs 51

52 1 st int. Conference on Human- Robot Personal Relationships June 12-13, 2008 Maastricht University 52

53 Proefschrift David Levy: ‘Intieme relaties met artificiële partners’ Als robots meer menselijk worden, zullen meer mensen op robots verliefd worden of een intieme relatie opbouwen 53

54 Voorbeelden Aibo iCat Paro Yorisoi Kokoro Hiroshi Ishiguro 54

55 55

56 Kunnen we een relatie aangaan met robots? Mogen we met robots trouwen? Hebben robots wettelijke rechten? Hoe moeten we robots behandelen? -Mogen we robots pijn doen? -Mogen we robots verkrachten? -Mogen we robots martelen? Wie is verantwoordelijk voor de handelingen van robots? Dienen robots als voorbeeld voor de manier waarop we mensen behandelen? Wat is hierbij de rol van bewustzijn? 56

57 Robots, ethiek en oorlog In welke situaties zijn autonome robots acceptabel? Zouden robots een bevel mogen weigeren van mensen? Wie is er verantwoordelijk voor dodelijke ongelukken? 57

58 Asimovs moraal 1.Een robot mag een mens geen letsel toebrengen of door niet te handelen toestaan dat een mens letsel oploopt. 2.Een robot moet de bevelen uitvoeren die hem door mensen gegeven worden, behalve als die opdrachten in strijd zijn met de Eerste Wet. 3.Een robot moet zijn eigen bestaan beschermen, voor zover die bescherming niet in strijd is met de Eerste of Tweede Wet. 58

59 Ethische theorieën 59

60 Subjectief relativisme Iedereen beslist voor zichzelf wat goed of fout is Er bestaat geen universele moraal Voordelen? Nadelen? 60

61 Subjectief relativisme Voor -we komen toch nooit uit het abortusdebat Tegen -iedereen kan doen wat hij wil -Hitler vs. Theresa, maakt niet uit 61

62 Cultureel relativisme Verschillende morele opvattingen tussen culturen Wederom geen universele moraal Voordelen? Nadelen? 62

63 Cultureel relativisme Voor -verschillende omstandigheden -tolerant tegenover ander culturen -wel afrekening Tegen -er zijn toch kernwaarden -wat zijn de regels? -er kan nooit iets veranderen -cultuurconflicten? -traditie, niet redeneren 63

64 Cultuur en normen (Geert Hofstede) Waardendimensies: (on)gelijkheid collectief vs. individu man/vrouw verhouding onzekerheid korte/lange termijn gerichtheid 64

65 (On)gelijkheid Machtsafstandindex: Maleisië: 104 (1/2) Slowakije: 104 (1/2) Nederland: 38 (61) Zweden: 31 (67) Hoog: Aziatische landen, Oost- Europa, Zuid-Amerika Laag: Nederland, Noord- Europa, Noord-Amerika 65

66 Machtsafstand en de organisatie 66

67 Kleine machtsafstand Hiërarchie om praktische redenen ingesteld Relatief kleine verschillen in inkomen Ideale chef is bekwame democraat Privileges en statussymbolen ongewenst … Hiërarchie weerspiegelt existentiële ongelijkheid Meer toezichthoudend personeel Ondergeschikten verwachten dat hun wordt verteld wat te doen Kantoorwerk hogere status … Grote machtsafstand 67

68 Machtsafstand en de maatschappij 68

69 Kleine machtsafstand Gebruik van macht legitiem en onderworpen aan normen van goed en kwaad Politiek systeem wordt veranderd door regels te veranderen Pluralistisch samengestelde regering op basis van verkiezingen Kleine inkomensverschillen Minder corruptie … Wie macht heeft, heeft gelijk Vooral armere landen met kleine middenklasse Macht gebaseerd op familie, vrienden, charisma of gebruik van geweld Minder discussie, meer geweld in binnenlandse politiek Grote machtsafstand 69

70 Geïnteresseerd? Lees: Geert en Gert Jan Hofstede ‘Allemaal andersdenkenden’ (uitgeverij Contact) Of ga naar: 70

71 Terug naar de Ethische Theorieën 71

72 Het goddelijke commando God als schepper van de wereld en de moraal Goed is volgens de wil van God, slecht juist niet Voordelen? Nadelen? 72

73 Het goddelijke commando Voor -God weet het het beste -God als ultieme autoriteit Tegen -bestaat God wel? -hoe kennen we Gods wil? -is God wel zo goed? -verschillende opvattingen? -goed omdat God het wil of God gebiedt wat goed is -Er is dus nog iets buiten God dat goed is 73

74 Immanuel Kant ( ) Morele wetten zijn universeel en rationeel Mens bezit vrije wil Essentieel is de achterliggende intentie Cultiveren van onze goede wil ‘Dutifulness’ (plicht) Acties ‘gronden’ in goede morele regel Categorisch imperatief – noodzakelijkheid, los van het doel 74

75 Immanuel Kant Categorisch imperatief: ‘ Handel alleen volgens een regel waarvan u tegelijkertijd kunt verlangen dat ze tot algemene wet wordt verheven.’ Ook: ‘de mens is niet het middel, maar het doel’ ‘de mens is de maat’ usability, transparantie 75

76 Immanuel Kant Mag ik een belofte maken met de intentie die later te breken? Mag ik liegen? 76

77 Immanuel Kant Voor -rationeel -universeel -iedereen gelijk Tegen -immorele regels toch toelaatbaar -conflicten bij regels -waarom aan deze wet gehoorzamen? 77

78 Actie/regel-utilisme Een actie/regel is goed voor zover hij het totale geluk verhoogt (en andersom) Voordelen? Nadelen? 78 Jeremy Bentham John Stuart Mill

79 Hoeveel mensen zijn de maat? Stel 1 mens wordt gelukkig tegenover 10 mensen ongelukkig Stel 10 mensen tegenover 10 mensen Stel we moeten een nieuw systeem inbouwen, maar dat is veel werk voor bepaalde groep, maar een andere groep profiteert hiervan – wat is de speelruimte? wat zijn de wettelijke kaders? wat zijn de kaders van het bedrijf? wat zijn de kaders van de afdeling? moet/mag ik ongehoorzaam zijn? (pocket veto) – het geweten 79

80 Het sociale contract 1. Vaststellen van morele regels 2. Een overheid die deze regels handhaaft Acceptatie op basis van collectiviteit (niet imperatief) 80 Thomas Hobbs Jean-Jacques Rousseau

81 Tit-for-tat 81

82 De Moraal is Prefrontaal (neuro-ethiek) Erst kommt das Fressen dann kommt die Moral Hersenbeschadigingen Lobotomie Dierengedrag Liefde voor de eigen soort Spiegelneuronen Empathie Aangeboren moraal 82

83 Conclusies ICT kan doordringen in alle facetten van ons dagelijks leven ICT is niet intrinsiek ‘goed’ of ‘slecht’ ICT kan daarom sturend werken op onze handelingen, intenties en onze moraal ICT kan zelf een moraal ‘bezitten’ (robots/agents) Ontwerpers dienen zich bewust te zijn van de ethische gevolgen van hun ontwerp 83


Download ppt "Ethiek en ICT Robbert Jan Beun Informatiekunde Universiteit Utrecht 1 Firewall Trackingcookies Shredder Hackerwatch Cyberporn Pedofielennetwerk Cyberterror."

Verwante presentaties


Ads door Google