De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

PERIODE ONTWIKKELINGSBIOLOGIE EN MOLECULAIRE BIOLOGIE Rudolf Steinercollege Haarlem. Januari 2014. Module: Cellen 1 Module CELLEN.

Verwante presentaties


Presentatie over: "PERIODE ONTWIKKELINGSBIOLOGIE EN MOLECULAIRE BIOLOGIE Rudolf Steinercollege Haarlem. Januari 2014. Module: Cellen 1 Module CELLEN."— Transcript van de presentatie:

1 PERIODE ONTWIKKELINGSBIOLOGIE EN MOLECULAIRE BIOLOGIE Rudolf Steinercollege Haarlem. Januari Module: Cellen 1 Module CELLEN

2 WELKOM!!! Bij deze periode. • Veel theorie en veel practica! • Iedereen kan meedoen; ook de mensen die geen Bio hebben • Huiswerk is verslagen + vragen (zie handleiding en site) • Afsluiting is digitale verslagenbundel en telt mee! • Wij werken met laptops/smartphone / tablet. is dé site waarop alles staat! • We werken in drie weken zes modulen door: Module: Cellen 2 Module CELLEN

3 AFSPRAKEN. • We beginnen om 8:30 en stoppen om 9:55. • Opruimen gezamenlijk. (we hebben soms veel troep) • Zorg dat je thuis de verslagen bijhoudt: We doen al veel in de lessen. • De leerlinghandleiding (site->module overzicht) vertelt precies wat je wel/niet moet doen/weten. • Dagje gemist? Kijk op de site. Alle info staat daar! • Vooruit spieken? Kan… Zinvol? Ja! Soms wel. • Planning is wel strak, maar niet heilig. • Neem ELKE dag laptop/smartphone/ tablet mee (+ earphones graag!) Module: Cellen 3 Module CELLEN

4 Inhoud. Module: Cellen 4 Module CELLEN Cellen en Celstructuren: CELLEN Klassieke Genetica: GENCLASSIC Mol. Biologie: MOLGEN1 Mol Bio/ Technieken: MOLGEN2 PRAKTICUM Solanum: DNALAB1 Planten en ziekten: SOLANUM1

5 Module: Cellen 5 Module CELLEN. Welke verslagen zijn er? ModulePracticumInhoudVerslagvorm CELLENUimaken eigen preparaten van de rokken van (rode) ui. kort CELLENtulpmaken van stengelcoupes van de tulp kort CELLENmos,alg, schimmel Bekijken van mos,alg en schimmelkort GENCLASSIC1drosophila-1Bekijken balsempreparaten fruitvlieg kort GENCLASSIC1BacteriënMaken van bacterie-kweken, reinstrijk uitgebreid GENCLASSIC1drosophila-1Ontwikkelstadia bekijken vanuit de kweekbuizen. kort MOLGEN1DNA-isolatieIsolatie DNA uit kiwikort MOLGEN2GelMaken van een gel voor electroforese kort MOLGEN2ICTIct opdracht: Nagaan genoomkort SOLANUM1ICTIct-opdracht: Genoomanalyse Solanum uitgebreid: 11 uitgewerkte opdrachten. DNA1DNAGen-detectie met PCR en gel- electroforese uitgebreid

6 KORT (dit verslag past op 1 A4-tje (excl. tekeningen)) korte omschrijving van het practicum in max 6 zinnen. korte beschrijving wat de resultaten waren (Max 10 zinnen) tekeningen. (Zie URL: tekenregels met namen) Eigen visie getuigend van begrip van het practicum (max 6 zinnen) (Wat gebeurde er, wat was er te zien, waarom, wat ging er mis… etc) UITGEBREID (dit verslag eist minimaal 2-3 A4-tjes (excl. tekeningen)) uitvoerigere omschrijving van het practicum in max 20 zinnen betekenis van het practicum: waarom doen we dit, wat moet er uit komen, welke materialen hebben we gebruikt, welke techniek. beschrijving wat de resultaten waren (ca zinnen) tekeningen. (Zie URL: tekenregels met namen) Eigen visie getuigend van begrip van het practicum (max 6 zinnen) Module: Cellen 6 Module CELLEN Wat is KORT?? Of UITGEBREID?

7 • Je zal moeten wennen aan deze TOTAAL ANDERE manier van werken. • Maak gebruik van de site, internet om dingen op te zoeken, te beluisteren ed. • Leer Internet niet te kopieeren (leer je niks) maar als bron te gebruiken. • Eerst even kijken op de site: en lees de leerling handleiding!!!!!!!!! • Pfff… dan gaan we verder met de eerste module: CELLEN. Module: Cellen 7 Module CELLEN

8 DE CEL: • Hoe ziet het eruit? • Is er verschil tussen planten en dieren? • Wat kan je onder de microscoop zien? • Hoe denkt men er NU over? • rry_animations_of_unseeable_biology.html rry_animations_of_unseeable_biology.html Module: Cellen 8 Module CELLEN

9 De Cel • Makkelijk te bestuderen plantencellen: • Verschillen/Kenmerken: • Chloroplasten • Stevige celwand • (grote) Vacuolen • Celorganellen: Kern Mitochondrien ER, RER Lysosomen Cytoskelet Chloroplasten Golgi etc.. Module: Cellen 9 Module CELLEN

10 De Cel • Diercellen zien er anders uit: • Verschillen/kenmerken: • Geen chloroplasten • Geen stevige celwand • Mechanismen om andere cellen te verbinden: desmosomen, junctions etc Fimpje: GQyciJaTA Module: Cellen 10 Module CELLEN

11 De Cel in het algemeen Eerst even dit: Later bekijken: En deze: 1. In ons onderwijs wordt de cel voorgesteld door een stilstaand plaatje. Microscopen tonen dezelfde dode wereld! (helaas) 2. Cellen leven, delen, groeien en sterven bij duizenden per minuut in je lichaam. 3. Bamboe groeit 30 cm/dag.. Imagine! 4. Een DNA molecuul is heeeeel dun (2 nm) en 2 meter lang en past toch in elke cel! 5. In deze module proberen we het leven in de cellen te zien! Module: Cellen 11 Module CELLEN

12 De Cel in het algemeen • Bevat de stoffen om suikers om te zetten in Energie (metabolische afbraak) • Plant: mbv Chloroplasten wordt met zonlicht juist E gemaakt. (syntheseprocessen). • Celmetabolisme staat onder besturing van een enorme reeks biochemische gekatalyseerde processen • Elke cel bevat DNA dat middels transcriptie en translatie de cel voorziet van allerlei soorten eiwitten: Structuureiwitten (collageen, celmembraaneiwitten ed) Enzymen (=katalysator van biochem processen) Antistoffen(Afweer), celmembraanproteinen, glycoproteinen, Lipoproteinen. Module: Cellen 12 Module CELLEN

13 De Celtypen • Bij de mens: ca 200 celtypen • Bij planten minstens zoveel: zie plantenblad: 6 celtypen: Epidermis (onder en boven) Bladmoescellen (palissadenparenchym en sponsparenchym) Huidmondjes (Openingen voor gasuitwisseling) Haren/stekels (bescherming, luchtturbulentie) • Plantenstengel: (doorsnede): epidermiscellen, xyleem, floeem, sklerenchym, parenchym, kurkcellen, lenticellen, cambiumcellen, etc… • In practicum zien we cellen in de stengel van de tulp en cellen van de (rode) ui. • Ook komen we eencelligen tegen (makkelijk te halen uit slootwater of oud bloemenwater). Module: Cellen 13 Module CELLEN

14 Module: Cellen 14 Module CELLEN Opbouw plantencellen

15 Module: Cellen 15 Module CELLEN Stengels En Vaten.

16 Module: Cellen 16 Module CELLEN Celtypen: vaten.

17 Module: Cellen 17 Module CELLEN

18 Module: Cellen 18 Module CELLEN Meer zinvolle plaatjes? Kijk op de site van de RadboudUniversiteit: Deze link staat ook op onze site bij bronnen!

19 In het practicum maak je verder kennis met de diverse cellen van de plant. We hebben Rode Ui en (als het gelukt is: Tulp) NU: CELDELINGEN (MITOSE-PROCES) Module: Cellen 19 Module CELLEN

20 De Celdelingen (mens, dier) • Na bevruchting van de eicel, ontstaat een zygote. • Deze gaat zich in de eerste instantie vermeerderen tot een 2,4,8,16,32 cellig stadium. • Het bolletje cellen dat nu ontstaat, wordt hol (gastrula- stadium) • Er ontstaat een “boven” en “onder” polariteit. • Cellen gaan zich langzaam differentieren vanuit stamcellen in celtypen: Epidermale cellen (huid, bekleding van darm, mond, bloedvat, nier) Zenuwcellen, Bot en kraakbeencellen, Spiercellen, Bloedcellen, etc Module: Cellen 20 Module CELLEN

21 De Celdeling Waarom? Groei Onderhoud Herstel na beschadiging (regeneratie) Hoe? Cel bereidt de deling voor, door: DNA verdubbeling DNA wordt compact in chromosomen Chromosomen worden ruimtelijk netjes verdeeld Chromosomenuiteen Cel deelt zich: diercellen snoeren in, plantencellen laten een tussenwand ontstaan. Gewone celdeling: MITOSE Vorming geslachtscellen: MEIOSE (I en II) Module: Cellen 21 Module CELLEN

22 De Gewone celdeling • Mitoseproces kost enkele uren • Chromosoomsamenstelling • Aantal chromosomen gevolg van evolutie en zegt niks over de complexiteit van dat organisme. Mens: 23 paar Duif: 16 paar Enkele planten; soms meer dan 100! Fruitvlieg: 4 paar. Module: Cellen 22 Module CELLEN

23 De Celdeling: Mitose Module: Cellen 23 Module CELLEN De mitose 1.Duurt enkele uren 2.Meeste tijd =DNA-verdubbeling 3.De deling zelf is in 30 minuten klaar. 4.In dit voorbeeld heeft elke cel 2 verschillende chromosomen. Kort en lang. Elk in duplo met elke partner eigen kleur.

24 De Celdeling Module: Cellen 24 Module CELLEN Zo ziet dat er onder de microscoop uit…. Pas op: dit preparaat Is wel gekleurd!

25 De Celdeling: Mitose Wat kan er mis gaan in dit proces? Gevolgen? Dus is het proces STRAK gereguleerd! Hierover later veel meer… Module: Cellen 25 Module CELLEN

26 De Celdeling: MEIOSE • Als je een zaadcel met een eicel wilt laten versmelten, moet er geen dubbele hoeveel DNA aanwezig zijn. • Dus eerst de hoeveelheid DNA halveren • Blijkbaar bezit elke cel dus al dubbele informatie, anders zo deze halvering leiden tot sterk informatieverlies! • Elke cel is bij hogere organismen voorzien van een dubbele portie erfelijke informatie (DNA) • Bij de vorming van geslachtscellen wordt die hoeveelheid gehalveerd tot een enkelvoudige portie. • Na bevruchting ontstaat een zygote uit twee cellen (ei, zaad) die samen weer een cel geven die de dubbele hoeveelheid bevat. Module: Cellen 26 Module CELLEN

27 De Cel MEIOSE-PROCES • Dus eerst de vorming van cellen met de halve info: Dan volgt nog een mitose-achtig proces: vermeerdering van geslachtscellen Module: Cellen 27 Module CELLEN

28 Module: Cellen 28 Module CELLEN Nog eens anders getekend:

29 De Celdelingen (enkele filmpjes) Filmpjes staan NIET bij de bronnen!! Module: Cellen 29 Module CELLEN MITOSE MITOSE (filmpje) MITOSE én MEIOSE MITOSE én MEIOSE (Spaanse versie!) MEIOSE MEIOSE (heel duidelijk filmpje!!) (en ook een Deense versie (beetje humor))Deense versie

30 De “inhoud” van de chromosomen: • Wat wordt er nu feitelijk verdeeld? • Chromosomen: slim opgerold/verpakt DNA • DNA-streng bij mens per cel 2000 millimeter lang en maar mm breed… • DNA bestaat uit gebieden die informatie bevatten die moet leiden tot de productie van een eiwit: coding regions • DNA bevat veel grote lege gebieden die geen codingfunctie hebben, mogelijk wel een besturende rol vervullen • DNA wordt vertaalbaar gemaakt middels methylering (Epigentica) en vormt een deel van de besturing • Gregor Mendel wist niets van DNA trouwens…. Module: Cellen 30 Module CELLEN

31 De Cel en de erfelijkheid • Erfelijkheid is de overdracht van kenmerken van het organismen op zijn nageslacht. Met geslachtelijke voortplanting (zaad, ei, bevruchting) of ongeslachtelijk (kloneren, stekken, uitlopers: Aardbei etc) • Bij de meiose worden dus geslachtscellen (gemeten) gevormd die over een enkele hoeveelheid erffactoren beschikken • Stel: je oogkleur wordt bepaald door de factor A. A zorgt voor bruine ogen en a voor blauwe. • Blijkbaar zijn er twee typen van dit gen: allelen genaamd. • Het allel A (bruine ogen) geschreven met een hoofdletter want dominant over a (blauwe ogen) en is recessief. • Zo bevat jou erfinfo ook een gen voor haarkleur: B en b. Module: Cellen 31 Module CELLEN

32 De Kenmerken: oogkleur bij de mens • Er zijn nu meer mogelijkheden: Een persoon met Bruine ogen zal in zijn cellen dus AA zijn of Aa. In beide gevallen heeft deze persoon bruine ogen; het verschil is niet zichtbaar. Een ander persoon met blauwe ogen is genetisch alleen aa. (Waarom?) Bedenk dat ELKE cel in je lichaam deze info over oogkleur heeft; alleen de cellen van je iris (oog) doen er iets mee. Je levercellen benutten deze informatie niet; daar staat dit kenmerk uitgeschakeld. In de lever staan andere genen aan, die in het oog weer uit staan… Module: Cellen 32 Module CELLEN

33 De Meiose nog eens: Let op waar een erffactor terecht kan komen.. In de meiose wordt het DNA eerst verdubbeld en daarna twee keer verdeeld: 2n -> 2x 2n -> 4 x n… (tel het aantal gekleurde streepjes maar) Module: Cellen 33 Module CELLEN

34 De Erfelijkheid: In de volgende module meer over de klassieke genetica: GENCLASSIC In de modulen MOLGEN1 gaan we in op de moleculaire achtergrond van de genetica. In MOLGEN2 maken we kennis met de DNA-technieken uit het lab. Module: Cellen 34 Module CELLEN

35 Het practicum • Laat je de diversiteit van celtypen zien. • Leert je zelf de cellen te isoleren middels het maken van een coupe. • Leert je op de juiste wijze tekenen. (zie bronnen -> site) • Opdracht : Maak van deze les een korte samenvatting, evenals het practicum. • Kijk nu on-line in de leerling-handleiding: 1. Cellen van de rode ui 2. Cellen van de tulp 3. Cellen van schimmel en mos en alg. ======================= einde===================== Module: Cellen 35 Module CELLEN


Download ppt "PERIODE ONTWIKKELINGSBIOLOGIE EN MOLECULAIRE BIOLOGIE Rudolf Steinercollege Haarlem. Januari 2014. Module: Cellen 1 Module CELLEN."

Verwante presentaties


Ads door Google