De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Poldermolens & Wateropvoerwerktuigen dinsdag 9 februari 2016 Ranko Veuger.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Poldermolens & Wateropvoerwerktuigen dinsdag 9 februari 2016 Ranko Veuger."— Transcript van de presentatie:

1 Poldermolens & Wateropvoerwerktuigen dinsdag 9 februari 2016 Ranko Veuger

2 Poldermolen - exameneisen Kent van de poldermolen: De voornaamste werktuigen –scheprad –Vijzel –Tonmolen of vijzelton –Waaier of centrifugaalpomp De manier van aandrijven van het wateropvoerwerktuig hoe het proces verloopt: water opvoeren, van polder naar boezem => wat kom je tegen?

3 ‘Onder zeeniveau’

4 Ingepolderd Nederland

5

6 Poldermolen - inleiding Kort en bondige historie: 1.Ontwatering van het veen via veenstromen /rivieren 2.Snellere afvoer van water door graven van greppels en sloten => veen klinkt sneller in 3.Dijken eromheen om het (zee)water tegen te houden => Sluizen die bij laagwater het overtollig water aflaten 4.Op een bepaald moment was dit niet voldoende meer => men probeerde het water met hulpmiddelen, hand bediend of rosmolens 5.Windmolen wordt toegepast om water af te voeren: ergens tussen de 13 e en 14 e eeuw opgekomen

7 Poldermolen - inleiding Vervolg historie: 6.Volgende stap: kleinere meren droogmalen 16 e eeuw, de volwassen achtkante binnenkruier ontstaat 7.Begin 17 e eeuw grote droogmakerijen, Schermer, Beemster, introductie getrapte bemaling 8.18 e eeuw, uitgeveende polders verder droog gemaakt, grote opvoerhoogte nodig. 9.Eind 18 e eeuw: grote polders op stoom over, Haarlemmermeer, Cruqiuis. 10.Begin 19 e eeuw: motorisering polderbemaling, ruwolie, electra, afgeknotte rompen, moderniseringen zoals Ericsson installatie, Dekkerpompen

8 Een polder in doorsnee

9

10 Poldermolen - inleiding Waar komt hij voor? Voornamelijk in het westen en noorden van het land: Groningen, Friesland, Noord- en Zuid Holland, Utrecht, Gelders rivierengebied, Noord Brabant Is het een Nederlandse uitvinding? Dat mogen we graag denken maar de oudste bekende vermelding van een poldermolen is op dit moment een molen in West Vlaanderen (de Moeren)

11 Poldermolen – Typen(groot) 1.De wipmolen of kokermolen het oudste type poldermolen 2.Achtkante poldermolen Binnenkruier (boven IJ) Buitenkruier (onder IJ) 3.Stenen poldermolen Rond 12 kantig 4.Amerikaanse Windmotor Friesland en NH (Kalverpolder)

12 Poldermolen – Typen(klein) 1.Mounts (moents): Friese variant van achtkante grondzeiler 2.Spinnekop: Friese variant van wipmolen 3.Weidemolen: simpel en klein watermolentje 4.Tjasker: Zeer simpele tonmolen 5.‘Bosmanmolen’ Simpele stalen molen met waaier Ook andere fabrikanten

13 Polderbemaling type Typen bemaling Van laag naar hoog: In één keer In meerder stappen: Getrapte bemaling: een molengang tweegang driegang Viergang

14 Polderbemaling type Bemaling boezem –Van ene boezem naar de andere: ‘strijkmolens’ Zes Wielen en Rustenburg Van Raaksmaatsboezem naar Schermerboezem –Van lage boezem(transport) naar hoge boezem(berging): complex Kinderdijk In- en uitmalen –In winter uitmalen, in zomer inmalen –Vooral bij hooggelegen polders zoals de Zijpe en Hazepolder

15 Polderbemaling type In- en uitmalen –In winter water de polder uit –in zomer water de polder in –Vooral bij hoogliggende polders Noord Holland: de Zijpe en Hazepolder Hoe? Met een circuit en sluisjes Met een extra vijzel

16 Wateropvoerwerktuigen - typen 1.Scheprad 2.Vijzel 3.Schroefpomp (systeem Dekker) (Texel, Hazerswoude, Maarssen) 4.Centrifugaalpomp / Waaierpomp

17 Scheprad Oudste vorm geheel van Hout

18 Scheprad Diameter: 5.50 à 6.50 m Breedte: 40 tot 60 cm Opvoerhoogte: max. 1,5 m Overbrenging: 2:1 In een achtkante binnenkruier

19 Scheprad Waar het zitten? Achtkant => binnen Stenen romp => binnen, soms buiten wipmolen = altijd buiten de molen 1.Open scheprad 2.Half-gesloten scheprad 3.Gesloten scheprad 4.Scheprad op afstand

20 Scheprad Onderdelen (hout): 1 Afschotcirkel 2 Hoekzwaard 3 Afschot 4 Hoofdschoep 5 Tussenschoep 7 Gording (staal)

21 Scheprad

22 IJzeren Scheprad: 1 plaats wiel 2 lagerpen binnen 3 Wateras 4 Schoepveer 5 lagerpen buiten 6 Gording 7 Sintelstuk 8 Schoep

23 Scheprad (Uit Jan de Besten) Aanzicht: B Schoepen C Gordingen D Intredepunt E Uittredepunt F Opleider H Opvoerhoogte K Slagdorpel S Afschotcirkel T Tasting W Wachtdeur

24 Scheprad (Uit Jan de Besten) Bovenaanzicht: G Krimpmuren J Verwijding L Voorwaterloop M Achterwaterloop W Wachtdeur b breedte schoep

25 Scheprad houten wateras gietijzeren wateras

26 Scheprad Lagering B = Binnenstoel A = buitenstoel

27 scheprad Op de foto: Krimpmuren Scheprad Achterwaterloop

28 scheprad Op de foto: Frontmuur Achterwaterloop Krooshek

29 Scheprad Op de foto: Romp / Veldmuur Deur Scheprad Wateras buiten lagerstoel

30 scheprad Op deze foto: Schoepen Gording Wateras buitenlagerstoel

31 scheprad Rond de Wachtdeur: 1.Wachtdeur 2.Nok 3.Komstuk 4.Krimp 5.Slagstijl 6.Slagdorpel

32 scheprad Op deze foto: Schoepen Gording Sintelstuk Wachtdeur Slagstijl Krimpmuur

33 scheprad Op deze foto: Buiten scheprad IJzeren wachtdeur Slagstijlen

34 scheprad Op deze foto: Pothuis Dubbele wachtdeur

35 scheprad Op deze tekening: Pothuis Dubbele deuren Voorwaterloop

36 scheprad Op deze tekening: 1.Onderschijfloop 2.Waterwiel 3.Wateras 4.Wachtdeur 5.Voorwaterloop 6.Scheprad 7.Krimp 8.Buitenstoel 9.Achterwaterloop

37 scheprad Op deze tekening: Waterwiel Wateras Kruisarmen Velg kammen

38 Vijzelton of tonmolen De tonmolen

39 Vijzelmolen Vijzel: Opvoerhoogte: max 4 a 5 meter Breedte: 1.00 tot 2.00 m Materialen: Hout en staal Overbrenging: 1:2 Helling: 30 graden

40 Vijzelmolen

41 Vijzel (hout) Op deze tekening: 1.Spilkalf 2.Onderbonkelaar 3.Vijzelwiel 4.Hals 5.Vijzelbalk 6.Waterloopdek 7.Stortebed 8.Bovenkalf 9.Halslager

42 Vijzel (hout) Op deze tekening: 10.Vijzelkom 11.Vijzel 12.Waterpeluw 13.Waterlager 14.Onderkalf 15.Vulpunt 16.Kroosbrug 17.krooshek

43 Vijzel (hout) Op deze tekening: 1.onderkroon met taats 2.gang 3.vijzelbalk 4.slagijzer 5.duigen 6.Spijkerband 7.bovenkroon met tap 8.spoed

44 Vijzel (hout) Op deze foto: 3 gangen vijzelbalk slagijzer duigen

45 Vijzel Op deze foto: Vijzel (snel draaiend) vijzelkom

46 Vijzel Op deze foto: Stalen vijzel Vijzelkom hekwerk

47 Vijzellagering boven Op deze tekening: A lager koningsspil B bovenlager Stalen vijzel 1.Spilkalf 2.Wervelbalk 3.Bovenlager vijzel 4.Taats koningsspil 5.Lagerstoel 6.Halslager(steen) 7.Vijzelwiel 8.Hartlijn vijzel 9.bovenkalf C halslager houten vijzel

48 Vijzellagering onder Op deze tekening: 1.Waterpeluw 2.Verstelbare vorm 3.Stelwiggen 4.Bronzen neut 5.Onderkant vijzel

49 Vijzelmolen Op deze tekening: Wachtdeur (hangend)

50 Vijzelmolen Op deze tekening: 1.boezem 2.Voorwaterloop 3.Wachtdeur 4.Onderbonkelaar 5.Vijzelwiel 6.Vijzel 7.Achterwaterloop 8.Kroosbrug 9.Krooshek 10.Molentocht

51 Een modern vijzelgemaal

52 Poldermolens Aandachtspunten poldermolenaar (in H7) Polderpeil Boezempeil Verhangmalen Wachtdeur Krooshek

53 Weidemolen

54 Weidemolen – verspreidingsgebeid

55 Weidemolen Waar: Noord Holland speciaal Zaan en Waterland Doel: Bemaling kleine polders Onderbemaling van weilanden

56 Weidemolen Types: Klein –(klap)staart –Zelfkruiend –Vlucht 2 tot 4 m –Geen zeilen maar borden Groot –Staart met schoren –Vlucht 4 tot 9 m –Vaker zeilen

57 Weidemolen Het kleine type

58 Weidemolen Het grote type

59 Weidemolen Bemalingswerktuig: Waaierpomp Vijzeltje Waaierpomp: Soort centrifugaalpomp Inlaat aan bovenkant Vier houten bladen Spil met koppelstuk Geheel onder water

60 Waaierpomp

61

62

63

64 Malende wipmolens Als de polder de vol is en er is een beetje wind…

65 Malende wipmolens Als de polder vol is en er is wind dan kan het er ook zo aan toe gaan…

66 Les Poldermolens - Colofon Voor het samenstellen is gebruik gemaakt van: Tekeningen van J.G. Wiessner Tekeningen van Anton Sipman Tekeningen van G.J. Pouw Foto’s van Jos van Schooten Foto’s van Kees Vanger Filmpjes ter beschikking gesteld door Thijs van Hoof

67 Poldermolens Vragen ?? Tot over 14 dagen


Download ppt "Poldermolens & Wateropvoerwerktuigen dinsdag 9 februari 2016 Ranko Veuger."

Verwante presentaties


Ads door Google