De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Mondziekten; een nascholingsprogramma voor tandartsen IQual programma NMT, Nieuwegein, 2013.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Mondziekten; een nascholingsprogramma voor tandartsen IQual programma NMT, Nieuwegein, 2013."— Transcript van de presentatie:

1 Mondziekten; een nascholingsprogramma voor tandartsen IQual programma NMT, Nieuwegein, 2013

2 Doelstellingen Bekend zijn met de gangbare en ook minder vaak voorkomende afwijkingen van het mondslijmvlies Op de hoogte zijn van eventueel noodzakelijke aanvullende diagnostiek Op de hoogte zijn van de behandelingsmogelijkheden

3 Doelstellingen (vervolg) De patiënt adequaat kunnen voorlichten, al of niet aan de hand van bestaand voorlichtingsmateriaal Zorg kunnen dragen voor een goed begeleide verwijzing (verwijsbrief, eventuele fotografische documentatie, bij voorkeur digitaal) naar meestal de kaakchirurg

4 Doelstellingen (vervolg) Bereid en in staat te zijn om in samenspraak met de kaakchirurg in voorkomende gevallen de nazorg of controle uit te voeren

5 Onderwerpen Ulceraties Witte en wit-rode afwijkingen Blauwe en gepigmenteerde afwijkingen Zwellingen De tong

6 Ulceraties Aften en afte-achtige laesies (incl. herpes simplex) Traumatisch ulcus Ulcus bij plaveiselcelcarcinoom Secundaire ulceratie bij blaarvormende aandoeningen Stomatitis, bijv. bij medicijngebruik Cheilitis actinica

7 Multipele aften bij 17-jarig meisje

8 Afte van het “major” type

9 Aften Ontstekingachtige aandoening Recidiverende, pijnlijke ulceraties van het niet-gekeratiniseerde slijmvlies Prevalentie is ± 20% “Minor” en “major” type Therapieresistent Geen preventie mogelijk

10 Primaire herpes simplex infectie bij een 2- jaar oud meisje; koorts en algehele malaise

11 Een 27-jarige vrouw met sinds enkele dagen bestaande pijnlijke zweertjes

12 Ook de gingiva is erbij betrokken (gingivostomatitis)

13 Spontane genezing binnen 1-2 weken

14 Secundaire, recidiverende herpes simplex infectie (“Herpes labialis”)

15 Herpes simples virus infectie Veel voorkomende infectie bij kinderen Vooral overgebracht door speeksel Primaire HSV-gingivostomatitis beperkt zich tot de mond Recidiverende afwijkingen uiten zich op de huid-slijmvliesgrens van de lip (“Herpes labialis”)

16 Herpes simplex infectie (vervolg) Diagnose berust meestal op klinische aspecten Antivirale middelen, bijv. Zovirax, zijn vooral zinvol bij immuun- gecompromitteerde patiënten

17 Werkdiagnose: traumatisch ulcus

18 Aspect twee na extracties van de elementen; belang van controle

19 Toevalsbevinding bij 61-jarige vrouw; waarom verdenking op plaveiselcelcarcinoom?

20 Suspecte lesie tongrand; biopsie geïndiceerd

21 Gingivacarcinoom; relatief zeldzaam

22 Wanneer verdenking op kanker? Patiëntkarakteristieken Duur en aard van de klachten Plaats in de mond en klinisch beeld Induratie bij palpatie versterkt verdenking op kanker

23 Voor een definitieve diagnose “kanker” is weefselonderzoek vereist

24 Secundaire ulceratie bij pemphigus vulgaris bij een 63-jarige vrouw; pijnlijk

25 Blaarvorming boven het stratum basale, passend bij pemphigus vulgaris

26 Stomatitis medicamentosa t.g.v. methotrexaat voor chronisch reuma

27 Aspect vier weken na het in overleg staken van methotrexaat

28 Cheilitis actinica bij een 60-jarige man

29 Aspect zes maanden na een “lipshave”

30 Cheilitis actinica Vooral door bovenmatige UV-exposie Meestal de onderlip Vooral boven het 60e jaar Primair een klinische diagnose Bij twijfel (carc.?) biopteren Behandeling kan bestaan uit speciale zalf, CO 2 laser of een lipshave

31 Witte en wit-rode afwijkingen Candidose Lichen planus Leukoplakie en erythroplakie Papilloom

32 Pseudomembraneuze candidose

33 Pseudomembraneuze candidose; afveegbaar

34 Mengvorm van erythemateuze en pseudomembraneuze candidose

35 Wegnemen van mogelijke lokale of interne oorzaken Locale antischimmelmiddelen (mondspoeling, orale gel) Systemische antischimmelmiddelen (bijv. Fluconazole) Behandeling van orale candidose

36 Lichen planus, reticulair type

37

38 Lichen planus, erosief type

39 Lichen planus Ontstekingsachtige huid-slijmvliesafwijking; chronisch Bij ongeveer 1% van de bevolking Soms klachten (op- en neergaand) Altijd symmetrisch Verschillende klinische typen (reticulair, erosief) Als regel geen biopsie vereist

40 Zo nodig symptomatische behandeling met corticosteroïde mondzalf, bijvoorbeeld triamcinolonacetonide 0.1% Jaarlijkse controle aanbevolen in verband met kans op maligniteit (0.5% per jaar) Lichen planus (vervolg) Pm: Lichenoïde laesies

41 Definitie van leukoplakie Een overwegend witte lesie die niet lijkt op een andere, definieerbare witte lesie van het mondslijmvlies Opmerking: sommige leukoplakieën gaan over in kanker (premaligne, precancereus, potentieel kwaadaardig zijn synoniemen) Bron: WHO, 2005

42 Oorzaak van leukoplakie Tabakgebruik * Leukoplakie komt zesmaal vaker bij rokers dan bij niet- rokers voor * Is dosisgerelateerd Onbekend ("idiopathisch")

43 Homogene leukoplakie (uniform vlak en dun; asymptomatisch) Klinische aspecten

44 Niet-homogene leukoplakie; klachten

45 Erythroplakie

46 Waarom een biopsie? Aan- of afwezigheid van epitheel- dysplasie of carcinoom nagaan

47 Voorspellende factoren voor maligne ontaarding (± 2% per jaar) Klinisch type (niet-homogene leukoplakie) Tong en mondbodem Epitheeldysplasie Moleculaire merkers (bijv. DNA -ploïdie) Opm.: geen van alle zijn betrouwbaar

48 Patiënt wil geen behandeling Voorbeeld van maligne ontaarding

49 Een jaar later is een plaveiselcelcarcinoom ontstaan

50 Behandelingsvormen Chirurgische verwijdering CO 2 -laser verdamping (uitsluitend na biopsie) Fotodynamische therapie Retinoïden, beta-carotene Gemanipuleerd adenovirus

51 Orale leukoplakie: wat te doen? Geen betrouwbare voorspelling over maligne ontaarding Effectiviteit van de behandeling is twijfelachtig

52 Beleid bij leukoplakie Elimineren van mogelijke oorzaken (roken, mechanische irriatie) en controle Behandelen indien mogelijk (plaats, grootte, patiëntfactoren), ook al is effectiviteit onzeker (enkele voorbeelden)

53 Een 43-jarige vrouw; rookt niet

54 Aspect drie weken na excisiebiopsie; effectief?

55 Een 51-jarige vrouw. Kan niet stoppen met roken. Wat te doen?

56 Drie maanden na CO 2 laser; effectief?

57 Een 53-jarige vrouw. Multipele, diffuse leukoplakieën. Rookt niet. Wat te doen?

58

59 Noodgedwongen volstaan met controle; zeven jaar later plaveiselcelcarcinoom

60 Beleid bij leukoplakie Elimineren van mogelijke oorzaken (roken, mechanische irriatie) en controle Behandelen indien mogelijk (plaats, grootte, patiëntfactoren), ook al is effectiviteit onzeker Controle van zowel behandelde als niet- behandelde patiënten, om de zes maanden; door wie?; levenslang (?)

61 Papilloom bij zesjarige jongen

62 Plotseling ontstane bloedblaar bij 32-jarige man

63 Aspect direct na ruptuur van de bloedblaar

64 Bloedblaar Vermoedelijk veroorzaakt door trauma Gehemelte is een voorkeursplaats Soms recidiverend

65 Van kinds af aan aanwezige vasculaire malformatie; geen klachten

66 Flebectasie op onderlip van 71-jarige man

67 Flebectasieën bij 83-jarige man; onschuldig

68 Amalgaampigmentaties en andere gepigmenteerde afwijkingen Amalgaampigment Naevus pigmentosus Melanoom Peutz-Jeghers

69 Een 34-jarige vrouw; toevalsbevinding

70 Werkdiagnose: amalgaampigment. Verwijzen?

71 Pigmentatie t.g.v. Plaquenil (o.a. bij reuma)

72 Geen klachten; sinds kinderleeftijd aanwezig

73 Pigmentnaevus (“moedervlek”)

74 Melanoom van het gehemelte

75 Orale melanoom 1% van alle melanomen Meestal boven het 40e jaar Palatum en gingiva Vaak voorafgegaan door melanose Behandeling chirurgisch Ongunstige prognose

76 Idiopathische melaninepigmentatie. Advies: excisie

77 Zesjarig meisje; gezond. Diagnose?

78 Verdenking op Peutz-Jeghers

79 Peutz-Jeghers syndroom Erfelijke afwijking Poliepen in de gastrointestinale tractus Pigmentaties op de lippen, wangslijmvlies en huid Bij 50% van de patiënten ontstaan maligniteiten in de darm, niet in de poliepen, en andere organen

80 Zwellingen Fibroom Speekselkliercysten Speekselkliertumoren Uitzaaiingen van elders

81 Een 63-jarige vrouw; zwelling voelt week aan. Geen klachten

82 Fibroom Meestal gevolg van (bijt)trauma Bijna altijd een klinische diagnose (gesteelde zwelling) Eliminatie van de oorzaak kan tot enige regressie leiden Indien verwijderd, opsturen voor histopathologisch onderzoek

83 Een 23-jarige man; sinds enkele weken bestaande recidiverende zwelling

84 Een 12-jarig meisje; beeld is vrijwel bewijzend voor een ranula

85 Speekselkliercyste Ophoping van speeksel vermoedelijk t.g.v. obstructie uitvoergang Vrijwel uitsluitend in onderlip (mucocele) en mondbodem (ranula); niet op palatum Bijzondere variant is de “plunging” ranula Kan op alle leeftijden voorkomen Behandeling bestaat uit chirurgische verwijdering (mucocele) of marsupialisatie (ranula)

86 Sinds ruim tien jaar aanwezig knobbeltje bij een 62-jarige vrouw; geen klachten

87 Sinds onbekende tijd aanwezige zwelling bij een 23-jarige vrouw; dd?

88 Speekselkliertumoren Geschatte incidentie 2 : Vooral in parotis; zelden in gl. subling. Kan op alle leeftijden voorkomen Onbekende oorzaak Langzaam toenemende zwelling, meestal niet pijnlijk Van intraorale tumoren is ± 50% maligne Behandeling chirurgisch; soms postop. RT

89 Sinds enkele maanden bestaande zwelling bij een 67-jarige man; dd?

90 Orale metastasen Primaire tumor in de meest voorkomende tumorlocalisaties (long, borst, prostaat, nier) Kan zowel in de weke delen als in het kaakbot voorkomen Röntgenbeeld kan radiolucent of radiopaak zijn Monoclonale antilichamen ("tumor markers") kunnen behulpzaam zijn bij het opsporen van de primaire tumor

91 Aandoeningen van de tong Haartong Fissuurtong Landkaarttong Mediane rhomboïde glossitis Tong- en mondbranden

92 Haartong bij een 71-jarige vrouw

93 Aspect na twee weken dagelijks tongborstelen

94 Beslagen tong en haartong Te sterke groei van de filliforme papillen Prevalentie 0.5% – 5% Oorzaak onbekend (roken?; C. albicans?) Behandeling is vaak problematisch

95 Fissuurtong bij 56-jarige vrouw; geen klachten

96 Fissuurtong Gekenmerkt door fissuren of groeven in de tongrug Prevalentie 5% – 20% Vooral bij ouderen Gaat soms samen met landkaarttong Geen behandeling mogelijk (tongborstelen geeft soms enige verbetering bij achterblijvende voedselresten)

97 Landkaarttong Na een maand

98 Landkaarttong Steeds veranderende, soms irriterende, gladde plekken op de tongrug Prevalentie 1% - 2% Kan op alle leeftijden voorkomen Oorzaak onbekend Klinische diagnose Geen adequate behandeling beschikbaar

99 Mediane rhomboïde glossitis; is er een dd en is er een indicatie voor verwijzing?

100 Mediane rhomboïde glossitis Rode, gladde of verheven aspect van het slijmvlies vlak voor het foramen coecum Prevalentie 0.3% - 1.3% Mogelijk veroorzaakt door C. albicans Meestal klinische diagnose Klein biopt kan ten onrechte worden geïnterpreteerd als plaveiselcelcarcinoom Behandeling niet strikt noodzakelijk

101 Tong- en monbranden

102 Tong- en mondbranden - Synoniemen Glossodynie Glossopyrose ”Hot tongue syndrome” P.m. Atypische odontalgie

103 Definitie van tong- en mondbranden Brandend of jeukend gevoel in het mondslijmvlies, dubbelzijdig Afwezigheid van zichtbare slijmvlies- afwijkingen Gaat vaak samen met gevoel van een droge mond en/of smaakstoornis

104 Oorzaak onbekend (niet afdoen als “psychisch”) Geschatte prevalentie: 0.1 % Vooral bij vrouwen Meestal boven het 30 e – 40 e jaar Iedere dag klachten; soms jarenlang Epidemiologie en etiologie van tong- en mondbranden

105 Beleid bij tong- en mondbranden (voorlopige diagnose) Goed mondonderzoek Slijmvliesafwijking Geen slijmvliesafwijking (geen mondbranden)

106 Beleid bij tong- en mondbranden (Voorlopige diagnose) Goed mondonderzoek Slijmvliesafwijking Geen slijmvliesafwijking (Geen mondbranden)(Mondbranden) Laboratoriumonderzoek overwegen(?) Patiënt dringt aan op behandelingPatiënteninformatie Voer geen niet-geïndiceerde Patiënt dringt niet behandelingen uitaan op behandeling Antidepressiva overwegen (huisarts) Alleen zorgvuldige verwijzing


Download ppt "Mondziekten; een nascholingsprogramma voor tandartsen IQual programma NMT, Nieuwegein, 2013."

Verwante presentaties


Ads door Google