De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Les 3 : Ontwikkeling van de muziek gedurende de Middeleeuwen Kerkelijke Muziek in de 11 e & 12 e eeuw Romaans Kerkelijke muziek In de 13 e &14 e eeuw Gotiek.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Les 3 : Ontwikkeling van de muziek gedurende de Middeleeuwen Kerkelijke Muziek in de 11 e & 12 e eeuw Romaans Kerkelijke muziek In de 13 e &14 e eeuw Gotiek."— Transcript van de presentatie:

1 Les 3 : Ontwikkeling van de muziek gedurende de Middeleeuwen Kerkelijke Muziek in de 11 e & 12 e eeuw Romaans Kerkelijke muziek In de 13 e &14 e eeuw Gotiek

2 Kerkelijke Muziek in de 11 e & 12 e eeuw Romaans

3 Dag uit het leven van een monnik Leven volgens vaste regels & een vaste dagindeling

4 In de oudste regels: de regula Benedicti tijden in vast dagrooster De getijden (gebedsdiensten op vaste momenten) Iedere week alle 150 vaste psalmen gezongen omlijst met andere gezangen en gebeden Gezangen & gebeden: Latijn

5 Gregoriaans Paus Gregorius de Grote en de duif die hem de kerkelijke gezangen influistert, miniatuur, ca. 800

6 Voor de standaard mis = missa ordinarium, werden altijd dezelfde standaard gezangen gebruikt: kyrie, gloria, credo, sanctus, agnus dei en ite missa est. Daarnaast waren er gregoriaanse gezangen die hoorden bij een speciale mis = de missa proprium: Bijv. Het requiem, de mis ter nagedachtenis van een overledene In de kloosters ook gregoriaanse gezangen bij de dagelijkse 8 gebedsuren.

7 Gregoriaanse gezangen 3 manieren gezongen: Solo door voorzanger Responsoriaal in wisselzang tussen voorzanger en koor Antifonaal in wisselzang tussen 2 koren

8 Gregoriaans Alleluja; Melismatisch >> benoem kenmerken

9 Kenmerken Gregoriaans Eenstemmig (monodisch = 1 melodielijn) A capella (gezongen zonder begeleiding van instrumenten) niet maatgebonden ritme (vrije ritmiek) Liturgische teksten in Latijn (taal van de kerk) Het lied eindigt veelal op grondtoon Psalmen, vaak sober, iedere lettergreep op 1 toon gezongen = Syllabisch Ook soms melodieën met een reeks van tonen op 1 lettergreep zoals bij uitbundige Alleluja (nr. 1) = Melismatisch Beide vormen in 1 gezang = Neumatisch Zl9dytM Alleluja; Melismatisch

10 Zuivere klank van het Gregoriaans is een echo van de Goddelijke harmonie Menselijke stem geschikt om Gods heil te loven Staat in hoger aanzien dan de instrumentale muziek

11 Muzieknotatie 1 e stap in de ontwikkeling van de muzieknotatie: 9 e eeuw neumennotatie

12 monnik Hucbald van St. Amand Rond 900 1e nauwkeurige muzieknotatie door monnik Hucbald: tekens en toonhoogte Ideeën in boek harmonica institutione (over de harmonieleer)

13 Guido van Arezzo (ca ) Gele lijn = de toon C Rode lijn = F

14 Johanneshymne Guido van Arezzo (ca ) Solmisatie

15 ut queant laxis resonare fibris mira gestorum famuli tuorum solve polluti labii reatum Sancte Iohannes! C-d-e-f-g-a-b ut-re-mi-fa-sol-la-si, dit is de basis van onze huidige toonladder maar dan nog echt in zijn beginfase. Later is si er aan toegevoegd en is ut vervangen door do. Dat uw vereerders met volle stem Uw wonderdaden mogen zingen Wis schuld van hun besmette lippen weg Heilige Johannes

16 Guido van Arezzo toont bisschop Theobald de werking van het monochord. 13e-eeuwse miniatuur; Citaat p. 21 Beschrijf de gevolgen van deze ontwikkeling van muzieknotatie.

17 Gevolgen: Muziek kan op ieder tijdstip en op iedere plaats herhaald worden. Scholing wordt eenvoudiger. De muziek kan meerstemmig worden. Er ontstaat een scheiding tussen uitvoering en bedenken: de componist, de dirigent zijn dan ook nieuwe beroepen.

18 Guidonische hand De Guidonische hand was een hulpmiddel om zangers duidelijk te maken welke toon ze moesten zingen, dit wees de dirigent met zijn rechterhand aan op zijn linkerhand.

19 Kerkelijke muziek 13 e &14 e eeuw Gotiek Musica Mundana = het idee van de hemelse muziek Het dichtst benaderd door de menselijke stem: musica humana Eerste vormen van meerstemmigheid: Polyfone gezangen = engelengezangen, hemels Roosvenster, Notre Dame, Parijs

20 Polyfonie = Meerstemmigheid Meer emotie 9 e eeuw 1 e meerstemmigheid volledig parallel aan 1 e stem, net erboven of eronder qua toon (= organum) Langzamerhand gaat 2 e stem zich vrijer bewegen, ook qua ritme: trage melodie (tenor) met een bovenstem in versierde stijl Notre Dame, Parijs

21 Ars Antiqua (= oude kunst) Kapelmeesters Leonius & Perotinus Notre Dame Parijs Notre-Dameschool legt basis voor polyfonie Hoge & lage contratenor (2 e & 3 e stem) naast de bestaande gregoriaanse tenorstem: de cantus firmus Westgevel, Notre Dame, Parijs D’ardant desir, (cd 1, nr2)

22 Perotin (rond 1200) Kapelmeester Notre Dame de Paris Viderunt omnes (1198) (cd1 nr 3) 1 e twee woorden ( 4 minuten) liedtekst uitgerekt als een extreme slow motion Contratenoren variëren met snelle beweeglijke melodielijnen rond deze langgerekte tonen Volgende 5 woorden in 20 seconden

23 Perotin Componeerde als 1 van de eerste 3- & 4- stemmige organa (= oude manier van meerstemmigheid) Mogelijk was dat iedere stem een eigen tekst had, soms in de eigen taal. Wereldlijke zaken, liefdesliedjes, etc. (Motet) Religieuze teksten waren dan niet meer te verstaan. Kerk grijp daarop in. Traditionele zang ( Cantus Firmus) 2 e stem ; een melodielijn Soms een 3 e en 4 e stem Alle stemmen stapelden zich op elkaar om in de muziek net als in de gotische architectuur tot grote hoogten te komen: vingerwijzing naar de hemel

24 Ars Nova Agnus Dei La Messe de Notre Dame (1363) Guillome de Machaut  Welke veranderingen hoor je?

25 Ars Nova nieuwe stijl vanaf de 14 e eeuw ingewikkeld & verfijnd Compositie moest meer eenheid gaan vertonen, de stemmen moesten beter bij elkaar gaan passen Gregoriaanse melodie blijft basis Voor de bovenstemmen langere melodieën, met verfijnder ritme Er werden motetten geschreven waarbij de tenor dezelfde tekst en ritme had als de bovenstemmen, waardoor alle stemmen gelijkwaardig werden. (qua melodie & ritme) Consonant & dissonant ontdekt Vaak wereldlijke melodie Sommige stemmen instrumentaal vertolkt In vergelijk met Ars Antiqua: minder statisch, wereldlijker en ritmisch complexer

26 Guillaume de Machault ca Dichter & componist Cantor van de Notre Dame in Reims Zowel wereldlijke als kerkelijke muziek

27 La Messe de Notre Dame (1363) Guillome de Machaut Meest beroemde compositie 4 stemmige mis (zeldzaam), 4 stemmen gelijkwaardige rol Voor het eerst dat een componist een hele mis schreef Hechte eenheid Mis vaste onderdelen: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei Kyrie Notre Dame te Reims

28 Agnus Dei Agnus Dei,qui tollis peccata mundi,dona nobis pacem. Lam Gods, dat de zonden der wereld wegneemt, ontferm U over ons en geef ons vrede Complexe zangpartijen die aansluiten bij de architectuur ten tijde van de Gotiek atch?v=AKpexxzR4Ak

29 Trecento Benaming 14 e eeuw (de jaren 1300) Italië: Franse polyfonie ingezet voor niet-kerkelijke muziek Francesco Landini (ca ) musicus Italiaanse Trecento muziek Organist San Lorenzo in Florence

30 Francesco Landini Geen kerkelijke muziek geschreven Traditie troubadours verbinden met franse polyfonie Repertoire in Codex Squarcialupi Vooral Madrigalen en Ballate Ecco, la primavera cd 1, nr5 Teksten van Dante op muziek

31 Tot eind 16 e eeuw ontwikkeld de polyfonie, de meerstemmige muziek zich en wordt steeds complexer. Verzet: Paus Johannes XXII in 1323  opeenstapeling van noten alleen voor zeer speciale gelegenheden  anders: “de godsvrucht opzij gezet en de wellust bevorderd wordt”


Download ppt "Les 3 : Ontwikkeling van de muziek gedurende de Middeleeuwen Kerkelijke Muziek in de 11 e & 12 e eeuw Romaans Kerkelijke muziek In de 13 e &14 e eeuw Gotiek."

Verwante presentaties


Ads door Google