De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

| faculty of spatial sciences Bodems in een veranderend (natuur) landschap… Foto: Koopman …door de ogen van een geograaf Erik Meijles Rijksuniversiteit.

Verwante presentaties


Presentatie over: "| faculty of spatial sciences Bodems in een veranderend (natuur) landschap… Foto: Koopman …door de ogen van een geograaf Erik Meijles Rijksuniversiteit."— Transcript van de presentatie:

1 | faculty of spatial sciences Bodems in een veranderend (natuur) landschap… Foto: Koopman …door de ogen van een geograaf Erik Meijles Rijksuniversiteit Groningen Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen & Kenniscentrum Landschap

2 | faculty of spatial sciences Bodemfuncties › Productie voedsel en biomassa › Bewaren en filteren elementen (bijv. drinkwater) › Leefgebied (habitat) › Fysieke en culturele leefomgeving v/d mens › Bron grondstoffen › CO 2 -pool (zowel source als sink) › Erfgoed archief (aardkundig en archeologisch) 2 Bron: EU soil protection strategy Vergeten we die niet in het huidige landschaps- en natuurbeleid?

3 | faculty of spatial sciences Natuurontwikkeling: vb Hunzevisie › “natuur” wordt 103 keer genoemd › “meandering” 7 maal; “geo” 3 (incl. “geopark”) › “bodem”, “reliëf”, “aardkundig (erfgoed)” niet › “erfgoed” 7 keer, in de context van cultuurhistorie Een van de drie kernpunten in 1995:  “...herstel van de Hunze als levende beek inclusief kenmerkende processen als sedimentatie en erosie, stroming en periodieke overstroming....” In huidige visie niet meer expliciet 3

4 | faculty of spatial sciences Natuurontwikkeling & bodem? › “terug naar de oorspronkelijke situatie” › “hermeandering” (of “opnieuw laten meanderen”) › “aanleggen rivierduinen” & “natuurvriendelijke oevers” › “herstel pingoruïnes” › Is de bodemopbouw dan geen onderdeel van de natuur? › Mogen we om ‘groene’ natuur te creëren, ‘bruine’ natuur vergraven? 4 Nieuwe Hunzemeander, Panoronnio, 2015

5 | faculty of spatial sciences Natuur gevormd door natuurlijke processen › successie › competitie › uitwisseling › … En ook door › erosie/sedimentatie › bodemvorming ›... › Dus bodem, landschap en reliëf zijn onderdeel van natuur 5 Elzenga, 2014

6 | faculty of spatial sciences Vb 1: Hermeandering › “In dit deel van het plangebied wordt een zeer sterke meanderende en gevarieerde beekloop gecreëerd. In de scherpste meanders komt een steile buitenbocht en een flauwe binnenbocht. In de min of meer rechte stukken wordt een meer variërend profiel aangelegd waarbij deze wisselt tussen de beide oevers. Daarmee ontstaat een gevarieerde beekloop, met veel variatie op korte afstanden. Voor het dempen van de bestaande beekloop van dit deel van het Diep maken wij gebruik van materiaal afkomstig van de nieuw te graven meanderende beekloop, de te graven slenk en de te plaggen delen.” › Redenering vanuit vorm, niet vanuit:  (wordings)proces of  dynamische omgeving › Proces zorgt voor heterogene bodemopbouw  waarin landschapssgeschiedenis is vastgelegd 6

7 | faculty of spatial sciences › Meandering actief proces, maar  beperkt en  lokaal zeer variabel › Bodem stuurt water, water maakt bodem › Hoe gaan we daar mee om in hermeanderingsprojecten? › Zandsuppletie? 7 Kadaster 1830 TMK 1850 Bonne 1902 De Jonge 1924 Bonne 1949 AHN Beekverleggingsprocessen Drentsche Aa Menting & Meijles, 2015 Foto: Van Soest, 2007 (door de heterogene bodemopbouw!)

8 | faculty of spatial sciences Veenopvulling & meandering in beekdalen › Zandige beekopvullingen – meandering? › Veenopvulling – doorstroomveen zonder beek/meandering? 8 Makaske et al. 2015

9 | faculty of spatial sciences Mogelijk resultaat hermeandering › Beekprofiel past niet bij dynamische beek › Top bodemarchief vergraven  natuurlijk  cultuurhistorisch en  aardkundig erfgoed › Is de beek dan weer natuurlijk? 9

10 | faculty of spatial sciences Geen graafwerk: laat het Reitdiep weer kronkelen 10 Foto: Roelof Bos

11 | faculty of spatial sciences Vb 2: Afplaggen kwelder › “Door opslibbing worden de kwelders langzaam maar zeker hoger en neemt de zee-invloed af. Vooral op de hoge kwelder veroudert de vegetatie en neemt de biodiversiteit af. Omdat veel kwelders zijn aangewezen als Natura2000 gebied, staan natuurbeheerders voor de taak de kwaliteit van de habitats te behouden. Daarvoor zijn maatregelen nodig, zoals het afplaggen van kwelders of het toelaten van dynamiek.” (Deltares) › Veiligheid? › Natuurlijkheid? 11 natuurlijk proces - successie? Foto: Sarah Stiles

12 | faculty of spatial sciences Natuurlijk overstromingsprofiel kwelder… › …met daaruit volgend natuurlijke bodemopbouw & reliëf › Groeit met stijgende zeespiegel mee › Afplaggen? 12 Natuurkennis.nl

13 | faculty of spatial sciences Natuurbeheer op de kwelder › Redeneer vanuit processen, inclusief de:  aardkundige (erosie/sedimentatie),  cultuurhistorische (begrazing) &  natuurlijke (successie in ruimte, niet diepte) › Om biodiversiteitsdoelstelling te halen 13

14 | faculty of spatial sciences Vb3: “Slenken” graven  tektoniek  kreek (kwelder) of geul (wad)  laagte in veen… › …ontstaan door aardkundige processen › Hoe kun je die graven? › Gevolg van een proces, dat weerslag  aan oppervlak  EN in ondergrond heeft 14 Jongmans et al, 2014 (blz 559)

15 | faculty of spatial sciences Bodem archiefkast met erfgoed 15 Foto: Koopman › Natuurlijk erfgoed  zaadbanken & bodemleven › Cultuurhistorisch erfgoed  Bewonings- en gebruikssporen › Aardkundig erfgoed  Klimaatcondities en -processen › Hoe lezen we nu de geschiedenis van het landschap? › Scheuren we bladzijden uit het boek?

16 | faculty of spatial sciences Bodem & veranderend landschap: conclusie › Natuurontwikkeling optisch beeld  van landvorm die er (niet) is geweest › Landschapsontwikkeling: neem alle waarden/processen mee:  natuurlijk erfgoed  cultuurhistorisch erfgoed en:  aardkundig erfgoed › Benoem ze in inrichtingsproces en resultaat › En treedt naar buiten als bodemkundige: de bodem zit in de grond, is voor velen onzichtbaar... ›...maak (weer) zichtbaar in landschap & beleid 16

17 | faculty of spatial sciences Dank voor uw aandacht 17


Download ppt "| faculty of spatial sciences Bodems in een veranderend (natuur) landschap… Foto: Koopman …door de ogen van een geograaf Erik Meijles Rijksuniversiteit."

Verwante presentaties


Ads door Google