De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Kyros, koning van de Perzen. Kyros (Cyrus), (559 -529 v. Chr.) Perzische koningen: Cyrus (=Kyros of Kuros) Cambyses (=Kambyses) Darius (=Dareios) Xerxes.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Kyros, koning van de Perzen. Kyros (Cyrus), (559 -529 v. Chr.) Perzische koningen: Cyrus (=Kyros of Kuros) Cambyses (=Kambyses) Darius (=Dareios) Xerxes."— Transcript van de presentatie:

1 Kyros, koning van de Perzen

2 Kyros (Cyrus), ( v. Chr.) Perzische koningen: Cyrus (=Kyros of Kuros) Cambyses (=Kambyses) Darius (=Dareios) Xerxes Kyrus: Bracht losse Perzische stammen bijeen. Werd zo eerste koning van Perzische Rijk. Zette hen aan tot opstand tegen Meden. Veroverde daarna Lydië (Kroisos!). Het Perzische Rijk

3 Link met Kroisos-verhaal Herodotus vertelt over Kroisos (zijn rijkdom, ontmoeting met Solon etc.) Vervolgens: Kroisos’ hoofdstad Sardes wordt ingenomen door Perzen Dan uitleg nodig over Perzische Rijk Deze uitleg begint hij weer bij het begin: de geboorte van de eerste koning: Kyros

4 De jeugd van Kyros, Hdt begint met twee dromen

5 107 1 ἐ κδέκεται δ ὲ Ἀ στυάγης Κυαξάρεω πα ῖ ς τ ὴ ν βασιληίην. κα ὶ ο ἱ ἐ γένετο θυγάτηρ τ ῇ ο ὔ νομα ἔ θετο Μανδάνην· Astyages, de zoon van Kyaxares, neemt het koningschap over. En voor (aan) hem werd een dochter geboren [= hij kreeg een dochter], aan wie hij de naam Mandane gaf, 1.Astyages – grootvader van Kyros, koning van de Meden. Hdt. moet terug naar dit rijk om de gs. van Perzië te kunnen uitleggen. Kyros komt hier immers vandaan. Kyaxares – stichter van Rijk der Meden ejkdevketai - praes historicum; psilosis (de h-klank is uit een medeklinker weg, vergeleken met het Attisch (ejkdevketai= ejkdevcetai) ο ἱ - dat ev M van het pers vnw. Wie wordt bedoeld? Astyages 2 τ ῇ - dat. ev. V van het betr vnw.

6 τ ὴ ν ἐ δόκεε Ἀ στυάγης ἐ ν τ ῷ ὕ πν ῳ ο ὐ ρ ῆ σαι τοσο ῦ τον ὥ στε πλ ῆ σαι μ ὲ ν τ ὴ ν ἑ ωυτο ῦ πόλιν, ἐ πικατακλύσαι δ ὲ κα ὶ τ ὴ ν Ἀ σίην π ᾶ σαν. van wie Astyages in zijn slaap meende (droomde) dat ze zoveel plaste dat ze zijn eigen stad vulde en bovendien zelfs Azië in zijn geheel liet overstromen. 2 τ ὴ ν – betr vnw. τ ὴ ν ο ὐ ρ ῆ σαι, ἐ πικατακλύσαι = AcI bij ἐ δόκεε 3πόλιν – de hoofdstad van het Rijk der Meden was Egbatana Wat zou de droom betekenen? Plassen = kind krijgen; Verder stromen = macht uitbreiden. Dus: dat haar zoon, zijn nieuwe kleinzoon, de macht over zal nemen van Astyages en uitbreiden.

7 ὑ περθέμενος δ ὲ τ ῶ ν Μάγων το ῖ σι ὀ νειροπόλοισι τ ὸ ἐ νύπνιον, ἐ φοβήθη παρ ᾽ α ὐ τ ῶ ν α ὐ τ ὰ ἕ καστα μαθών. Nadat hij de droom had voorgelegd aan de droomuitleggers onder de magiërs, werd hij bang, toen hij van hen alle feiten precies had leren kennen. 4 ὑ περ-θέ-μενος – welke vorm van welk ww? ptc aor M van uJper-tiqhmi τ ῶ ν Μάγων – Deze priesters waren gespecialiseerd in voorspellingskunst en astrologie. Ze hadden ook grote invloed op de koning en het bestuur van het rijk. (De drie koningen die Jezus in Bethlehem kwamen bezoeken zouden bv. ook mavgoi zijn geweest.) 5το ῖ σι ὀ νειροπόλοισι – dat mv ἐ φοβήθη – fobevomai is een deponens, vandaar -qh-

8 2 μετ ὰ δ ὲ τ ὴ ν Μανδάνην ταύτην ἐ ο ῦ σαν ἤ δη ἀ νδρ ὸ ς ὡ ραίην Μήδων μ ὲ ν τ ῶ ν ἑ ωυτο ῦ ἀ ξίων ο ὐ δεν ὶ διδο ῖ γυνα ῖ κα, δεδοικ ὼ ς τ ὴ ν ὄ ψιν· Daarna geeft hij die Mandane, die (als ze) al huwbaar is [ptc.] aan niemand van de Meden van zijn eigen stand als echtgenote, uit vrees [ptc.] voor de droom, 7Μήδων … ἀ ξίων – bepaling bij ο ὐ δεν ὶ ο ὐ δεν ὶ - welke vorm van welk woord? dativ van oujdeiv~ γυνα ῖ κα – predicatief (=dubbelverbonden) onthoud: als er ‘predicatief’ staat, in je vertaling altijd zetten ALS ….. δεδοικ ὼ ς – waar zou hij dan bang voor zijn? Dat hij door zijn kleinzoon van de troon wordt gestoten.

9 ὁ δ ὲ Πέρσ ῃ διδο ῖ τ ῷ ο ὔ νομα ἦ ν Καμβύσης, τ ὸ ν ε ὕ ρισκε ο ἰ κίης μ ὲ ν ἐ όντα ἀ γαθ ῆ ς, τρόπου δ ὲ ἡ συχίου, πολλ ῷ ἔ νερθε ἄ γων α ὐ τ ὸ ν μέσου ἀ νδρ ὸ ς Μήδου. maar hij geeft (haar) aan een Pers, aan wie de naam Kambyses was, van wie hij (uit)vond dat hij van goeden huize was, en van een rustige aard, (en hij geeft hem haar) omdat hij hem ver beneden een gemiddelde Mediër achtte. 8τ ῷ / τ ὸ ν – betr. vnw. 8-9 τ ὸ ν … ἐ όντα – welke constructie? AcP, afh van ε ὕ ρισκε ο ἰ κίης μ ὲ ν ἐ όντα ἀ γαθ ῆ ς, τρόπου δ ὲ ἡ συχίου – genit. die een eigenschap aangeeft πολλ ῷ ἔ νερθε ἄ γων α ὐ τ ὸ ν μέσου – wat uit het voorafgaande in de tekst is hiervan het tegengestelde? τ ῶ ν ἑ ωυτο ῦ ἀ ξίων

10 108 1 συνοικεούσης δ ὲ τ ῷ Καμβύσ ῃ τ ῆ ς Μανδάνης, ὁ Ἀ στυάγης τ ῷ πρώτ ῳ ἔ τεϊ ε ἶ δε ἄ λλην ὄ ψιν, Toen Mandane met Kambyses samenwoonde, zag Astyages in het eerste jaar een andere droom: 11 συνοικεούσης … τ ῆ ς Μανδάνης – Welke constructie? gen abs τ ῷ πρώτ ῳ ἔ τεϊ ( ἔ τεϊ = dativ van to; e[to~) Het eerste jaar waarvan? van het huwelijk tussen Mandane en Kambyses 12 ε ἶ δε – van welk ww. ook alweer? oJravw

11 ἐ δόκεε δέ ο ἱ ἐ κ τ ῶ ν α ἰ δοίων τ ῆ ς θυγατρ ὸ ς ταύτης φ ῦ ναι ἄ μπελον, τ ὴ ν δ ὲ ἄ μπελον ἐ πισχε ῖ ν τ ὴ ν Ἀ σίην π ᾶ σαν. het scheen hem toe dat uit de schaamdelen van die dochter een wijnstok gegroeid was, en dat de wijnstok Azië in zijn geheel overwoekerd had. 12 ἐ δόκεε δέ ο ἱ - Let op het verschil in beschrijving met r. 2. In r. 2 was Astyages onderwerp van ἐ δόκεε, hier is een onpersoonlijke uitdrukking gebruikt. ἄ μπελον – waarom is dit een toepasselijk droombeeld? wijnstok heeft wijnranken, die symbool staan voor de macht die om zich heen grijpt φ ῦ ναι ἄ μπελον ἄ μπελον ἐ πισχε ῖ ν is een chiasme (kruisstelling): φ ῦ ναι ἄ μπελον inf acc ἄ μπελον ἐ πισχε ῖ νacc inf

12 2 ἰ δ ὼ ν δ ὲ το ῦ το κα ὶ ὑ περθέμενος το ῖ σι ὀ νειροπόλοισι, μετεπέμψατο ἐ κ τ ῶ ν Περσέων τ ὴ ν θυγατέρα ἐ πίτεκα ἐ ο ῦ σαν, ἀ πικομένην δ ὲ ἐ φύλασσε βουλόμενος τ ὸ γενόμενον ἐ ξ α ὐ τ ῆ ς διαφθε ῖ ραι· Nadat hij dit had gezien en had voorgelegd aan de droom- uitleggers, ontbood hij zijn dochter, die zwanger was, uit Perzië, en nadat ze was aangekomen, bewaakte hij haar, omdat hij dat wat uit haar verwekt was (=haar kind) wilde doden; 15 ἀ πικομένην - Welke verschijnsel zie je in dit woord? psilosis 16 τ ὸ γενόμενον ἐ ξ α ὐ τ ῆ ς – zeer onpersoonlijk geformu- leerd (datgene wat uit haar ontstaan / verwekt was)

13 ἐ κ γάρ ο ἱ τ ῆ ς ὄ ψιος ο ἱ τ ῶ ν Μάγων ὀ νειροπόλοι ἐ σήμαινον ὅ τι μέλλοι ὁ τ ῆ ς θυγατρ ὸ ς α ὐ το ῦ γόνος βασιλεύσειν ἀ ντ ὶ ἐ κείνου. want op grond van zijn droom verklaarden de droomuitleggers onder de magiërs voor hem dat [of: op grond van zijn droom maakten zij hem duidelijk dat] het kind van zijn dochter koning zou zijn in plaats van hem. 16 ο ἱ - dat. possessivus (niet de ο ἱ in r. 17 = gewoon lidwoord) 17 μέλλοι - optativus obliquus (indir rede)

14 Opdracht aan Harpagos

15 3 τα ῦ τα δ ὴ ὦ ν φυλασσόμενος ὁ Ἀ στυάγης, ὡ ς ἐ γένετο ὁ Κ ῦ ρος, καλέσας Ἅ ρπαγον ἄ νδρα ο ἰ κήιον κα ὶ πιστότατόν τε Μήδων κα ὶ πάντων ἐ πίτροπον τ ῶ ν ἑ ωυτο ῦ, ἔ λεγ ὲ ο ἱ τοιάδε. Dus omdat hij daarvoor natuurlijk oppaste, riep [ptc.] Astyages, toen Kyros was geboren, Harpagos, een man die tot de familie behoorde en het betrouwbaarste [was] van de Meden en beheerder (was) van al zijn bezittingen, en hij zei hem ongeveer het volgende [letterlijk: dergelijke dingen]: 19 τα ῦ τα verwijst naar (GR) ….? ὅ τι μέλλοι ὁ τ ῆ ς θυγατρ ὸ ς α ὐ το ῦ γόνος βασιλεύσειν ἀ ντ ὶ ἐ κείνου (17-18). ὦ ν = ….? ou\n ο ἰ κήιον κα ὶ πιστότατόν τε Μήδων κα ὶ πάντων ἐ πίτροπον τ ῶ ν ἑ ωυτο ῦ - welke stijlfiguur ? trikolon

16 4 " Ἅ ρπαγε, πρ ῆ γμα τ ὸ ἄ ν τοι προσθέω, μηδαμ ῶ ς παραχρήσ ῃ, μηδ ὲ ἐ μέ τε παραbal ῃ κα ὶ ἄ λλους ἑ λόμενος ἐ ξ ὑ στέρης σο ὶ α ὐ τ ῷ περιπέσ ῃ ς· ‘Harpagos, een taak, die ik je ook maar opdraag, moet je absoluut niet onderschatten, en je moet me niet bedriegen en door anderen te kiezen later jezelf in het ongeluk storten [letterlijk: moet je niet door jezelf in (het ongeluk) vallen]. 21 τ ὸ - welke woordsoort? betr. vnw τοι = soi προσθέω – waarom coni? generalis (geldt voor elke opdracht vd koning) παραχρήσ ῃ, παρα bal ῃ, περιπέσ ῃ ς – waarom coni? prohibitivus (verbod) ἄ λλους ἑ λόμενος is de kern van μηδ ὲ ἐ μέ τε παρα bal ῃ : Astyages wil absoluut niet dat iemand het weet (maar Harpagos houdt zich juist hier niet aan)

17 λάβε τ ὸ ν Μανδάνη ἔ τεκε πα ῖ δα, φέρων δ ὲ ἐ ς σεωυτο ῦ ἀ πόκτεινον, μετ ὰ δ ὲ θάψον τρόπ ῳ ὅ τε ῳ α ὐ τ ὸ ς βούλεαι.“ (Maar) neem het kind dat Mandane heeft gebaard en breng het [ptc.] naar je eigen huis en dood het; en begraaf het daarna op een manier waarop je het zelf wilt.’ 24 ἀ πόκτεινον, θάψον – welke vorm? imper aor 25 βούλεαι = boule-sai (boulei), 2 e ev Med

18 5 ὁ δ ὲ ἀ μείβεται " ὦ βασιλε ῦ, ο ὔ τε ἄ λλοτε κω παρε ῖ δες ἀ νδρ ὶ τ ῷ δε ἄ χαρι ο ὐ δέν, φυλασσόμεθα δ ὲ ἐ ς σ ὲ κα ὶ ἐ ς τ ὸ ν μετέπειτα χρόνον μηδ ὲ ν ἐ ξαμαρτε ῖ ν. Hij antwoordde: ‘Koning, nog niet heeft u een andere keer (n)iets onaangenaams bij deze man bespeurd, en wij passen ervoor op om tegenover u ook in het vervolg (g)een enkele fout te begaan. 26 ἀ νδρ ὶ τ ῷ δε – wie bedoelt hij daarmee? zichzelf ἄ χαρι = onz, congr met ο ὐ δέν; wat voor onaangenaams bedoelt hij? dat hij de bevelen van de koning niet opvolgt φυλασσόμεθα – dicht mv

19 ἀ λλ ᾽ ε ἲ τοι φίλον το ῦ το ο ὕ τω γίνεσθαι, χρ ὴ δ ὴ τό γε ἐ μ ὸ ν ὑ πηρετέεσθαι ἐ πιτηδέως.“ Maar als het voor u wenselijk is dat dit zo gebeurt, dan is het nodig dat er wat mij betreft zorgvuldig gediend wordt.’ -

20 Harpagos weigert

21 109 1 τούτοισι ἀ μειψάμενος ὁ Ἅ ρπαγος, ὥ ς ο ἱ παρεδόθη τ ὸ παιδίον κεκοσμημένον τ ὴ ν ἐ π ὶ θανάτ ῳ ἤ ιε κλαίων ἐ ς τ ὰ ο ἰ κία· Hiermee antwoordde [ptc.] Harpagos en toen de baby mooi gekleed voor een begrafenis aan hem was overhandigd, ging hij wenend naar zijn huis; 29 τούτοισι = τούτοι ~ (dat mv) 29 παρ-ε-δό-θη – welke vorm? aor Pass v. divdwmi 30 κε-κοσμη-μένον – welke vorm? ptc perf Pass v. kosmevw κλαίων – Harpagos vindt het dus een vreselijke opdracht, maar durfde dat kennelijk niet bij de koning te laten merken.

22 παρελθ ὼ ν δ ὲ ἔ φραζε τ ῇ ἑ ωυτο ῦ γυναικ ὶ τ ὸ ν πάντα Ἀ στυάγεος ῥ ηθέντα λόγον. nadat hij binnen was gekomen, vertelde hij aan zijn eigen vrouw het hele vertelde verhaal van Astyages (alles wat A. hem had gezegd) 31 ῥ ηθέντα – ptc aor P van levgw (aor P = ejrrhvqhn)

23 2 ἣ δ ὲ πρ ὸ ς α ὐ τ ὸ ν λέγει "ν ῦ ν ὦ ν τί σο ὶ ἐ ν νό ῳ ἐ στ ὶ ποιέειν ;“ En zij zegt tegen hem: ‘Wat ben je nu dan van plan te doen?’ 31 ἣ δ ὲ - lidwoord gebruikt ipv pers. vnw. (ook in r. 32 ὁ δ ὲ ) 32 λέγει – praes historicum

24 ὁ δ ὲ ἀ μείβεται "ο ὐ τ ῇ ἐ νετέλλετο Ἀ στυάγης, ο ὐ δ ᾽ ε ἰ παραφρονήσει τε κα ὶ μανέεται κάκιον ἢ ν ῦ ν μαίνεται, ο ὔ ο ἱ ἔ γωγε προσθήσομαι τ ῇ γνώμ ῃ ο ὐ δ ὲ ἐ ς φόνον τοιο ῦ τον ὑ πηρετήσω. En hij antwoordt: ‘Niet zoals Astyages opdroeg, zelfs niet als hij erger buiten zinnen en waanzinnig zal zijn dan hij nu waanzinnig is, [en] niet zal ík me aansluiten bij zijn mening en ik zal niet voor zo’n moord helpen. 33 ο ὐ - het ww. hierbij is weggelaten (ellips). Welke ww. moet je aanvullen (Ned)? ik zal het doen παραφρονήσει τε κα ὶ μανέεται κάκιον ἢ ν ῦ ν μαίνεται – Harpagos vindt het dus WAANZIN

25 3 πολλ ῶ ν δ ὲ ε ἵ νεκα ο ὐ φονεύσω μιν, κα ὶ ὅ τι α ὐ τ ῷ μοι συγγενής ἐ στ ὶ ὁ πα ῖ ς, κα ὶ ὅ τι Ἀ στυάγης μ ὲ ν ἐ στ ὶ γέρων κα ὶ ἅ παις ἔ ρσενος γόνου· Om vele [redenen] zal ik het niet doden, zowel omdat het kind aan mijzelf verwant is, als omdat Astyages een oude man is en zonder kind van het mannelijk geslacht; 36 μοι συγγενής – waar was dat al verteld? (20) ο ἰ κήιον (een man uit de familie) 35 πολλ ῶ ν – wordt uitgewerkt in de 2 bijzinnen erachter.

26 4 ε ἰ δ ᾽ ἐ θελήσει τούτου τελευτήσαντος ἐ ς τ ὴ ν θυγατέρα ταύτην ἀ ναβ ῆ ναι ἡ τυραννίς, τ ῆ ς ν ῦ ν τ ὸ ν υ ἱὸ ν κτείνει δι ᾽ ἐ με ῦ, ἄ λλο τι ἢ λείπεται τ ὸ ἐ νθε ῦ τεν ἐ μο ὶ κινδύνων ὁ μέγιστος; als het koningschap als hij dood is [gen.abs.] op die dochter overgaan zal, van wie hij nu de zoon doodt door mij, dan blijft er daarna voor mij het grootste gevaar [letterlijk: van gevaren het grootste] over, nietwaar? 39 ἄ λλο τι … κινδύνων ὁ μέγιστος; Welk gevaar bedoelt Harpagos? Mandane komt dan aan de macht; Harpagos heeft haar kind vermoord en zij zal dus hem vermoorden

27 ἀ λλ ὰ το ῦ μ ὲ ν ἀ σφαλέος ε ἵ νεκα ἐ μο ὶ δε ῖ το ῦ τον τελευτ ᾶ ν τ ὸ ν πα ῖ δα, δε ῖ μέντοι τ ῶ ν τινα Ἀ στυάγεος α ὐ το ῦ φονέα γενέσθαι κα ὶ μ ὴ τ ῶ ν ἐ μ ῶ ν.“ Maar om mijn veiligheid is het nodig dat ‘t kind sterft, maar een van de (mensen) van Astyages zelf moet moordenaar zijn en niet van de mijne.’ το ῦ τον τελευτ ᾶ ν / τινα γενέσθαι – beide AcI bij δε ῖ


Download ppt "Kyros, koning van de Perzen. Kyros (Cyrus), (559 -529 v. Chr.) Perzische koningen: Cyrus (=Kyros of Kuros) Cambyses (=Kambyses) Darius (=Dareios) Xerxes."

Verwante presentaties


Ads door Google