De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

DEEL 1 Gentisch materiaal en celdelingen Structuur van chromatine en chromosomen Thema 1.

Verwante presentaties


Presentatie over: "DEEL 1 Gentisch materiaal en celdelingen Structuur van chromatine en chromosomen Thema 1."— Transcript van de presentatie:

1 DEEL 1 Gentisch materiaal en celdelingen Structuur van chromatine en chromosomen Thema 1

2 Prokaryote en eukaryote cellen 1 1 Prokaryote celEukaryote cel Geen compartimentering in celorganellen Compartimentering in celorganellen DNA los in cytoplasma (‘naakt’ DNA) DNA opgerold rond histonen (‘chromatine’) Bij bacteriën en archaeaBij alle meercelligen en sommige ééncelligen

3 Celyclus: interfase gevolgd door celdeling Vereenvoudigde voorstelling van de celcyclus van een levercel Leven van een cel in een notendop 2 2

4 Celkern in interfase Kernmembraan Dubbel membraan + poriën Verbinding met ER Uitwisseling van stoffen (passief voor ionen en kleine moleculen; actief (E) voor grote moleculen en mRNA)

5 3.2Nucleolus Aanmaak van rRNA Opbouw van ribosomale subeenheden uit rRNA en ribosomale proteïnen

6 3.3Chromatine Chromatinevezels: DNA + histonen

7 DNA D esoxyribo N ucleïne A cid is een polynucleotide Eén nucleotide bestaat uit:  Desoxyribose  Fosfaatgroep  Organische stikstofbase  Adenine (A)  Cytosine (C)  Guanine (G)  Thymine (T) Chemische samenstelling van nucleïnezuren

8 Structuur van de suikermolecule en de fosfaatgroep

9 Structuur van de organische stikstofbasen

10 Crick & Watson Maurice Wilkins Rosalind Franklin Ruimtelijke structuur van DNA

11 Dubbele helix: 2 suiker-fosfaatruggengraten Complementaire structuur: A T C G Antiparallele structuur: 5’  3’ 3’  5’ Basensequentie: = genetische informatie

12

13 Enkelstrengig Oriëntatie 5’  3’ Kan ruimtelijk opgevouwen zijn door basenparing Ruimtelijke structuur van RNA

14  Ribose (ipv. desoxyribose)  Fosfaatgroep  Organische stikstofbase Cytosine Guanine Adenine Uracil  ipv. thymine bij DNA Chemische samenstelling van RNA

15 GEN = DNA-fragment met de code voor de aanmaak van een polypeptide Verband tussen DNA en gen

16 3.3.5 Histonen Proteïnecomponent van chromatine Ondersteunende rol Regulerende rol bij genexpressie Opwinden van DNA: DNA heeft totale lengte van 2 m  past in kern met Ø van 10 µm Verschillende klassen met ≠ functies (H 1,2,3,4)

17 Chromatinevezel = DNA + histonen  ‘parelsnoer’ euchromatineheterochromatine genexpressie is mogelijk geen genexpressie Structuur van een chromatinevezel

18 Start DNA-replicatie en werking van DNA-helicase Start op plaatsen waar veel A en T basen voorkomen Start op meerdere plaatsen tegelijk DNA-helicase verbreekt de waterstofbruggen replicatievork DNA-replicatie

19 Werking van DNA-polymerasen Hechten nieuwe nucleotiden vast op DNA-enkelstreng Werken enkel in de 5’  3’ richting van de nieuwe streng Complementaire basenparing

20 Op de originele 5’  3’ gebeurt de replicatie discontinu Er ontstaan korte fragmenten die nadien met DNA- ligase aan elkaar moeten geplakt worden: OKAZAKI-fragmenten Okazaki-fragmenten

21 Werking van DNA-ligase  eerst worden de RNA-primers afgebroken (bezitten de base Uracil) en vervangen door DNA-nucleotiden  Okazakifragmenten worden door DNA-ligase ‘gelijmd’

22 DNA-replicatie is semi-conservatief: elk nieuwe molecule bestaat uit een oude en een nieuwe streng Resultaat van DNA-replicatie

23 Bij de aanvang van de celdeling spiraliseren de chromatinevezels tot chromosomen Chromosomen zijn sterk gespiraliseerd en gecondenseerd Celkern in delingsfase Van chromatine tot chromosomen

24

25

26 Elk chromosoom bestaat uit 2 identieke kopieën van de oorspronkelijke chromatinedraad: de chromatiden De beide zusterchromatiden hangen aan elkaar in het centromeer

27 4.2Telomeren Bevinden zich aan de uiteinden van de chromosomen Vele herhalingen van een korte sequentie (TTAGGG) Enzym telomerase hecht telomeren aan de trage streng om ze te beschermen tegen het verlies van nucleotiden Stamcellen bevatten normaal veel telomerase

28

29 4.3.1 Aantallen chromosomen Aantal chromosomen per soort is constant Altijd een even aantal in lichaamscellen  diploïde aantal (2n)  mens: 2n = 46 In gameten is slechts de helft van het diploïde aantal chromosomen aanwezig  haploïde aantal (n)  mens: n = 23 Bij bevruchting versmelten de gameten tot een zygote  n + n = 2n  mens: = 46 chromosomen 4.3Eigenschappen van chromosomen

30 Aantal chromosomen in lichaamscellen van enkele plant- en diersoorten

31 4.3.2 Homologe chromosomen Chromosomen die even lang zijn en hun centromeer op dezelfde plaats hebben Bevatten geen identieke informatie, maar wel informatie van dezelfde aard op overeenkomstige plaatsen bv. op het ene homoloog: info voor blauwe ogen op het andere homoloog: info voor bruine ogen

32 4.3.3 Autosomen en heterosomen Autosomen: dragen info over lichaamskenmerken Alle chromosomen die geen geslachtschromosomen zijn Mens: 44 autosomen of 22 paar homologe chromosomen Heterosomen = geslachtschromosomen (X en Y) = niet homoloog Dragen eigenschappen (genen) die geslachtsgebonden zijn

33 Autosomen worden in homologe paren geordend Genummerd van (van groot naar klein) Er wordt ook rekening gehouden met ligging centromeer 4.4Karyogram of karyotype

34 Karyogrammen worden dikwijls gebruikt voor diagnostische doeleinden bv. syndroom van Down of trisomie 21 47, XY, +21

35 Extrachromosomaal DNA Mitochondrionaal DNA (mtDNA) Ringvormig DNA van mitochondriën mtDNA bevindt zich in de matrix Mitochondriën zijn deels autonome celorganellen Mitochondriën zijn van oorsprong endosymbionten mtDNA wordt enkel via de moeder overgeërfd Verwantschap kan door mtDNA-analyse in moederlijke lijn worden geanalyseerd

36 5.2DNA in chloroplasten 5.3Plasmiden Bacteriën bezitten ‘naakt’ DNA’ (geen histonen) in twee vormen: een groot cirkelvormig chromosoom en een kleine cirkelvormige plasmide (meerdere kopieën) Plasmiden kunnen uitgewisseld worden Plasmiden zijn belangrijk in de biotechnologie

37 DEEL 1 Gentisch materiaal en celdelingen EINDE Thema 1


Download ppt "DEEL 1 Gentisch materiaal en celdelingen Structuur van chromatine en chromosomen Thema 1."

Verwante presentaties


Ads door Google