De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Ingrid van Bommel-Rutgers MPPT Docente Avans+ en kinderfysiotherapeut.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Ingrid van Bommel-Rutgers MPPT Docente Avans+ en kinderfysiotherapeut."— Transcript van de presentatie:

1 Ingrid van Bommel-Rutgers MPPT Docente Avans+ en kinderfysiotherapeut

2 Doel workshop SOS-2-NL Systematische opsporing schrijfproblemen 1 Definities/ psychometrische eigenschappen SOS-2-NL SOS-2-NL versus BHK Afname SOS-2-NL Klinische waarde afname SOS-2-NL Klinisch redeneerproces (eerste 2 stappen) 1. Smits-Engelsman BCM, Van Bommel-Rutgers I, Waelvelde Van H. Systematische Opsporing Schrijfproblemen: SOS-2-NL. Technische handleiding: januari Verkrijgbaar via

3 Definitie schrijfprobleem (ES: Motorische schrijfproblemen bij kinderen 2 ) Schrijfproduct niet of nauwelijks leesbaar is Tempo traag is De schrijfbeweging niet aangeleerd kan worden en/of pijn ontstaat bij schrijven Zonder dat er sprake is van intellectueel tekort of van somatische pathologie 2. Overvelde, A., Van Bommel, I., Bosga,I., Halfwerk, B., Cauteren.M., Smits-Engelsman, B., Nijhuis-van der Sanden, R. (2011). Motorische schrijfproblemen bij kinderen. KNGF evidence statement. evidencebased.nl evidencebased.nl

4 Definitie dysgrafie 1,2 Let op: veel verschillende definities worden gebruikt in de literatuur! Hierdoor verschillende onderzoeksresultaten (% wisselt %) Ajuriaguerra (1964) 2 : Dysgrafie is een schrijfstoornis die optreedt bij een leerling met minimaal een gemiddelde intelligentie, terwijl er geen duidelijke neurologische oorzaak voor de stoornis is aan te wijzen. Sovik en Arntzen (1987) 2 : Dysgrafie is een leerstoornis in de mechanische schrijfvaardigheid die onafhankelijk is van leerstoornissen in andere schoolse vaardigheden, zoals lezen, spellen en rekenen. Hamstra Bletz (1993) 2 : Dysgrafie is een stoornis in het schrijven, die zich manifesteert in een gebrekkige uitvoering van het schrift Smits-Engelsman (2014) 1 : Dysgrafie is achterstand in schrijfvaardigheid met didactische resistentie en het niet leesbaar en/of trage schrijftempo wordt veroorzaakt door problemen in de motorische uitvoering. (bewerking criteria dyslexie, 2008)

5 + Er zijn aanwijzingen dat de Beknopte beoordelingsmethode voor kinderhandschriften (BHK) een betrouwbare en valide test is om de kwaliteit van het handschrift te beoordelen en te analyseren bij kinderen die doorverwezen zijn met schrijfproblemen uit groep 4 en 5. (Hamstra-Bletz et al., 1987, 1993) + Er zijn aanwijzingen dat de Systematische Opsporing van Schrijfproblemen (SOS) een valide en betrouwbare test is voor leerkrachten om problemen in de kwaliteit van het handschrift te detecteren bij kinderen van 7-11 jaar. (Van Waelvelde et al., 2008 en Smits-Engelsman et al., 2005; Van Bommel- Rutgers & Smits-Engelsman, 2005 en Van Waelvelde et al., 2012)

6 BHK versus SOS-2-NL 3,4 Overschrijftaak (5 min) Kwaliteit: 13 items Voorlopige normen gr. 4 en 5: alleen verbonden schrift Normaal-at risk-dysgrafie Snelheid in decielen Normen groep 3 t/m 8 uit 1987 Wordt niet meer uitgegeven, experimentele versie Overschrijftaak (5 min) Kwaliteit: 7 items Normen gr. 3 t/m 8 : verbonden en los schrift Percentielscore (p 15) Snelheid in percentielen Normen groep 3 t/m 8 uit 2010 Nu verkrijgbaar via

7 Psychometrische eigenschappen 3,4 SOS-2 Psychometrische eigenschappen 3 Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid: 0.73 tot 0.83 (Van Waelvelde et al. 2012) Intrabeoordelaarsbetrouwbaarheid: (Van Waelvelde et al. 2012) Test-hertest betrouwbaarheid: r= 0, (Van Waelvelde et al.2013, Van Bommel, 2005) Correlatie met BHK is voldoende hoog: 0.70 tot 0.88 (p<0.01) (Smits-Engelsman 2004, van Bommel-Rutgers en Smits Engelsman 2005, Van Waelvelde et al. 2012) Score SOS discrimineert tussen kinderen met en zonder schrijfproblemen -> screeningsinstrument (Van Waelvelde et al.2012, Smits-Engelsman 2005) Sensitief om veranderingen in de tijd te meten: Evaluatie van therapie (Broeder et al. 2014, Van Waelvelde et al. in press) Snelheidsnormen: grote recente onderzoeksgroep (n=3586) En: te gebruiken voor verbonden en los schrift, recente NL normen kwaliteit(n=1910), eenvoudig te scoren. BHK (experimentele versie) Psychometrische eigenschappen 4 Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid voldoende hoog (van 0.71 tot 0.89),13 beoordelaars. Intrabeoordelaarsbetrouwbaarheid (0.79 tot 0.94), 4 beoordelaars (Hamstra-Bletz,1993). Test-hertest betrouwbaarheid: r= (Hamstra Bletz, 1993) Correlatie BHK met dysgrafieschaal Ajuriaguerra is hoog Correlatie BHK en beoordeling leerkracht is hoog (r=0.78) (Hamstra Bletz, 1993). Simons en Defourny (2005) vonden lagere correlatie (r=0.37). Sensitief om veranderingen in de tijd te meten: Evaluatie van therapie (Hamstra-Bletz & Blöte, 1990, 1993; Hartman, 2007; Niemeijer, 2007, Smits-Engelsman et al., 1996; Jongmans et al., 2003) Snelheidsnormen: n= 899

8 SOS-2-NL SOS-2-VL Nederlandse normen (p waarden) Vlaamse normen (p waarden) Normen per groep (didactische leeftijd) Normen per leeftijdsjaar Normen gr. 3 t/m 8 Normen 7-12 jaar Normen verbonden schrift Normen ‘los schrift’ Percentiel: normaal-twijfel-onvoldoende Uitgave NL: Uitgave via SIG België:

9 SOS-2-NL: 6 sensitieve items BHK + item lettervorm Slechte organisatie van het schrijfvlak Schommeld regelverloop Botsende letters Te smalle woordspaties Naar rechts verlopende marge Te groot schrift Kenmerken van onhandigheid Haperingen en bevingen Bijgewerkte lettervormen Stotend schrift  vloeiendheid Onderbroken overgangen Fouten in vormen en verhoudingen Vreemde lettervormen Onduidelijke lettervormen Onregelmatige lettergrootte Ontbrekend grootte verschil Vreemde, onduidelijke en verbeterde lettervormen (eigen schrijfstijl wordt geaccepteerd)

10 SOS-2-NL b.v: sjabloon gebruik bij regelverloop b.v.: wanneer item niet meer gescoord mag worden (bij item 1, 2 en 3) b.v.: uitleg bij de items of rompletter of rompgedeelte van de letters moet worden gebruikt b.v.: eigen schrijfstijl

11 Twijfelachtig: opnieuw testen/ volgen Onvoldoende (p<5): schrijfprobleem aanwezig En : Observeren! Advies: Klinisch redeneren volgens het Evidence Statement (+stroomdiagram) 5 om de oorzaak van het schrijfprobleem te kunnen vaststellen. Enquête 5 onder 889 kft, 353 deden mee: 25-50% behandeltijd wordt besteedt aan kinderen met schrijfproblemen Diversiteit aan meetinstrumenten wordt gebruikt! 5. Bosga-Stork et al. Inventarisatie van verwijzingspatroon, onderzoek en behandeling van kinderen met schrijfproblemen. Een digitale enquête. Ned Tijdschr Kinderfysio ther. 2009;21:

12 6. Schenkman M, Deutsch JE, Gill-Body KM. An Integrated Framework for Decision Making in Neurologic Physical Therapist Practice. Phys Ther.2006; 86(12):

13 Profielen kinderen met schrijfproblemen Profiel A: motorische problemen en schrijfproblemen Profiel B: schrijfproblemen op basis van cognitieve en/of gedragsmatige problemen Profiel C: didactische problemen op school Profiel D: combinatie van motorische, cognitieve en/of gedragsmatige en schrijfproblemen Profiel E: schrijfproblemen, motorische problemen en onderliggende pathologie

14 Welke belangrijke vraag mis je in anamnese? Niveau 2 Er zijn aanwijzingen dat de notitiesnelheid gekoppeld is aan de mate van geautomatiseerd schrijven. Hoe meer geautomatiseerd het schrijfproces verloopt, hoe beter het werkgeheugen kan worden gebruikt voor cognitieve vaardigheden, zoals het produceren van tekst. Er zijn aanwijzingen dat het schrijven bij kinderen van 9 jaar nog niet zodanig is geautomatiseerd dat cognitieve taken tegelijk met het schrijven kunnen worden uitgevoerd. (B Peverly et al., 2007; Olive & Kellogg, 2002) 2 Niveau 2 Het is aannemelijk dat de mate van automatisme waarmee letters en woorden worden geproduceerd, een matige tot sterke relatie vertoont met het spellen en stellen. (B Berninger & Colwell, 1985; Berninger & Rutberg, 1992b; Berninger et al., 1992c; Abbott & Berninger, 1993; Berninger et al., 1995; Graham et al., 1997; Jones & Christensen, 1999; Berninger 2006a) 2

15 Motorisch schrijfprobleem 2

16 Stroomdiagram ES: 2 e stap analyse van de schrijftaak  Doel: objectiveren van het schrijfprobleem  Is er een schrijfprobleem? schrijfresultaat/productmeting uitvoering van de taak/ observatie schrijfbeweging voorwaarden om de taak uit te voeren /observatie schrijven  Middelen  Test: SOS-2-NL /BHK  Schrijfobservatie lijst  VAS, NRS pijn, vermoeidheid 16

17 17 Observatie lijst schrijfbeweging/ houding Er is een zwakke tot matige relatie tussen de zithouding en de vloeiendheid van het schrijven. (Rosenblum et al. 2006) 2 Advies: eenduidige observatielijst gebruiken welke alle aspecten bevat.

18 18 Visueel Analoge Schaal (VAS) Er is in de literatuur geen specifiek meetinstrument gevonden om pijn en vermoeidheid te meten tijdens en na het schrijven. 2 Gebruik van een meetinstrument levert een objectiever beeld op VAS is te gebruiken bij kinderen die schrijfkramp, vermoeidheid en/of pijn aangeven binnen de anamnese. Gebruik de termen die het kind aangeeft ( moe gevoel, pijn in de arm, spierpijn?) Gezichtjesschaal bij elk kind te gebruiken, gebruik vanaf 7 jaar Visueel Analoge Schalen (VAS) of numeriek

19 Doel : motorisch en/of cognitief  Is er een motorisch probleem?  Letter oriëntatie, lettersporen, letterverbindingen  Variatie in grootte, richting, druk en snelheid  Geïsoleerde vingerbewegingen, houding  Schrijfmateriaal en/of bewegingsuitvoering in verschillende contexten  Vermoeidheid, kramp, cocontractie, vloeiendheid  Bewegingsvariatie, vrijheidsgraden  Aanwijzingen voor stoornissen in functies  Is er een cognitief probleem?  Onduidelijk verhaal, begrip, aandacht en motivatie  Woord- en lettervolgordes, foutieve spelling  Klankverwarringen (auditief, visueel)  Omkeringen, klank-tekenkoppeling  Lettersporen en letterverbindingen Welke maatregelen hebben een positief dan wel negatief effect op het resultaat, de taak en het kind?  Middelen: Taakmanipulaties  Lettergebonden versus niet lettergebonden  Nauwkeurigheid  Snelheid  Alfabettaak, probleem letters  Spellingsbelasting: overschrijven, nadoen, disctee, vrije tekst  Schrijfmateriaal, papierplaatsing, zithouding, pendruk, pengreep  Eenvoudig  complex 19

20 Kind heeft een schrijfprobleem op basis van: -Onvoldoende controle en coördinatie van bewegingen (MABC, vingersuc, trans) -Een didactisch probleem (eenvoudigere omstandigheden  beter?) -Lees en spellingsprobleem (weinig taal belasting  beter?) -Visueel perceptie probleem (lettervormen?) -Inschakelen andere discipline? -(profiel A,B,C of D?) 20

21

22 Aanbeveling: Vaststellen schrijfprobleem met SOS-2-NL Goede psychometrische eigenschappen En: SOS-2-NL heeft recente NL normen SOS-2-NL is eenvoudig te scoren SOS-2-NL bevat normen voor gr. 3 t/m 8 SOS-2-NL bevat normen voor verbonden en los schrift SOS-2-NL heeft in onderzoek al laten zien dat het veranderingen in de tijd kan meten (Van Waelvelde et al. 2012, Broeder et al. 2014, Van Waelvelde in press) SOS-2-NL bevat 7 items en is sneller af te nemen

23 Literatuur 1.Smits-Engelsman BCM, Van Bommel-Rutgers I, Waelvelde Van H. Systematische Opsporing Schrijfproblemen: SOS-2-NL. Technische handleiding: januari Verkrijgbaar via 2.Overvelde, A., Van Bommel, I., Bosga,I., Halfwerk, B., Cauteren.M., Smits-Engelsman, B., Nijhuis-van der Sanden, R. (2011). Motorische schrijfproblemen bij kinderen. KNGF evidence statement. 3.Waelvelde Van H, Hellinckx T, Peersman W, Smits-Engelsman BCM. SOS: A screening instrument to identify children with handwriting impairments. Phys & Occup Ther Pediatrics. 2012: Hamstra-Bletz L. Het kinderhandschrift: ontwikkeling en beoordeling [proefschrift]. 1993b. Rijksuniversiteit Leiden; Leiden. 5. Bosga-Stork et al. Inventarisatie van verwijzingspatroon, onderzoek en behandeling van kinderen met schrijfproblemen. Een digitale enquête. Ned Tijdschr Kinderfysio ther. 2009;21: Schenkman M, Deutsch JE, Gill-Body KM. An Integrated Framework for Decision Making in Neurologic Physical Therapist Practice. Phys Ther.2006; 86(12): World Health Organization. International Classification of Functioning, Disability and Health for Children and Youth (ICF-CY). Geneva, Switzerland, Beschikbaar via 23


Download ppt "Ingrid van Bommel-Rutgers MPPT Docente Avans+ en kinderfysiotherapeut."

Verwante presentaties


Ads door Google