De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Transparantie in taal Kees Hengeveld. Introductie Theoretische taalwetenschappers streven naar een universeel model van taal, d.w.z. een model waarmee.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Transparantie in taal Kees Hengeveld. Introductie Theoretische taalwetenschappers streven naar een universeel model van taal, d.w.z. een model waarmee."— Transcript van de presentatie:

1 Transparantie in taal Kees Hengeveld

2 Introductie Theoretische taalwetenschappers streven naar een universeel model van taal, d.w.z. een model waarmee alle mogelijke talen beschreven kunnen worden Ik neem bij het ontwikkelen van zo’n model functies als uitgangspunt, omdat functies goed te vergelijken zijn over talen heen 2

3 Introductie Mijn methode daarbij is de systematische vergelijking van zoveel mogelijk en zo verschillend mogelijke talen Een vraag die me nu bezighoudt is of er leerbare en minder leerbare talen zijn Dit gaat in tegen een meer dan honderd jaar oud uitgangspunt in de taalwetenschap dat alle talen ongeveer even moeilijk zijn 3

4 Introductie Transparantie is een cruciale factor in de leerbaarheid van talen Via typologisch onderzoek kunnen implicationele relaties tussen verschillende gradaties van transparantie worden blootgelegd De resulterende hierarchie helpt ons de meest/minst transparante eigenschappen van talen te ontdekken en de meest/minst transparante talen te identificeren 4

5 Inhoud 1. Transparantie 2. Typologie 3. Typologie en verwerving 4. Conclusies 5

6 1. Transparantie

7 Transparantie Turks el-ler-im-de hand- PL-1.SG.POSS-LOC ‘in mijn handen’ Verworven voor twee jaar

8 Transparantie Nederlands debal DEF.M/V bal (M/V) hetpaard DEF.NEUT paard (NEUT) Niet volledig verworven met zeven jaar

9 Transparantie: overgeneralizatie Nederlands ikkoop-te

10 Transparant ≠ Simpel Turks çekoslavakyalı-laştır-ama-dık-lar-ımız-dan mısınız? tsjecholowaak-veranderen- INABIL - PST - PL. OBJ -1 PL - LOC Q -2 PL ‘Behoren jullie tot diegenen die we niet in tsjecho- slowaken hebben weten te veranderen? Nederlands verbaal systeem met tijd, getal, persoon

11 Functional Discourse Grammar Functioneel Top-down Vier niveaus van organisatie: pragmatiek, semantiek, morfosyntaxis, fonologie Transparantie als relatie tussen en binnen deze niveaus 11

12 Relaties tussen delen van de grammatica 12 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie

13 Relaties tussen delen van de grammatica 13 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie

14 Relaties tussen delen van de grammatica 14 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie

15 Relaties tussen delen van de grammatica 15 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie

16 Relaties binnen delen van de grammatica 16 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Vorm X → Vorm Y Fonologie

17 Relaties binnen delen van de grammatica 17 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie Vorm X → Vorm Y

18 Relations tussen en binnen delen van de grammatica 18 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis: Vorm X → Vorm Y Fonologisch Niveau: Vorm X → Vorm Y

19 Pragmatiek - Semantiek 19 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie

20 Geen appositie 1 pragmatische eenheid moet corresponderen met 1 semantische eenheid Mijn broer Jan is langsgeweest. 20

21 Pragmatiek/Semantiek - Morfosyntaxis 21 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie

22 Geen grammaticale relaties Geen syntactisch Subject en Object Kharia (Peterson 2011: 284, 285)) ho=kaɽ koŋ-koŋ=ga biʔ thuŋ=oʔ. DEM=SG.HUMweten-RDP=FOC spugen=A.PST ‘Zij/hij spoog expres.’ ho=kaɽ (*koŋ-koŋ=ga) urumɖaʔ=ki. DEM=SG.HUM(*weten-RDP=FOC) zweten=M.PST ‘Zij/hij zweette (*expres).’ 22

23 Pragmatiek/Semantiek/Morfosyntaxis - Fonologie 23 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie

24 Parallelle fonologische en syntactische frasering Atjehnees [Ureueng='nyan][ka=geu=jak='woe][ba'roe] persoon=DEMINCH=3=gaan=terugkomengisteren ‘Die persoon kwam gisteren terug.’ Nederlands [Ik][[wou][dat [hij][kwam]]]. [ 'kʋɑu]['dɑti]['kʋɑm ] 24

25 Geen invloed van fonologisch gewicht Spaans Lo=ví. 3.SG.ACC=zien.PRF.PST.IND.3.SG ‘Ik zag hem.’ Víatuvecino. zien.PRF.PST.IND.3.SGOBJ2.SG.POSSbuurman ‘Ik zag je buurman.’ 25

26 Binnen de morfosyntaxis 26 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Vorm X → Vorm Y Fonologie

27 Geen expletieve elementen Tagalog Marami-ngpera. veel-LNKgeld ‘Er is veel geld.’ “Veel geld” 27

28 Geen consecutio temporum Russisch Boris zegt op 18 mei: Koljaskazal,cto[on pridetcetyrnadcatgomaja]. Kolja zeidathij zal.komenveertienmei 'Kolja zei dat hij op 14 mei aan zou (let. ‘zal’) komen.' 28

29 Geen grammaticaal geslacht Spaans foto ‘foto’ is willekeurig toegekend aan de klasse van vrouwelijke nomina árbol ‘boom’ is willekeurig toegekend aan de klasse van mannelijke nomina 29

30 Geen stamalternantie Wambon en-ande-na- eten(basisstam)eten(PST/FUT/IMP.PL stam)eten(IMP.SG stam) 30

31 Binnen de fonologie 31 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie Vorm X → Vorm Y

32 Geen fonologische assimilatie Quechua nasale assimilatie: tayta-n=paq ‘vader-3.POSS=PURP’ ‘voor zijn vader’ -> taytampaq Spaanse diftongizatie: dormir ‘slapen’ duerme ‘(hij/zij/het) slaapt’ Nederlandse degeminatie: pakkans -> pakans Turkse vocaalharmonie: gel-miș‘komen-PERF’ gör-müș ‘zien-PERF’ 32

33 2. Typologie

34 Steekproef Diu Indo-Portugees (Leufkens 2010) Nederlands Kharia (Leufkens 2011) Pichi (Leufkens 2010) Quechua (Grández Ávila 2011) Sri Lankaans Maleis (Nordhoff 2011) 34

35 Transparante eigenschapDIPNeder- lands KhariaPichiQuechuaSLM Geen appositie Geen grammaticale relaties parallelle fonologische en syntactische frasering Geen invloed van fonologisch gewicht Geen expletieve elementen Geen consecutio temporum Geen grammaticaal geslacht Geen stamalternantie Geen fonologische assimilatie

36 Transparante eigenschapNeder- lands QuechuaPichiDIPSLMKharia Geen appositie Geen grammaticale relaties parallelle fonologische en syntactische frasering Geen invloed van fonologisch gewicht Geen expletieve elementen Geen consecutio temporum Geen grammaticaal geslacht Geen stamalternantie Geen fonologische assimilatie

37 Transparante eigenschapNeder- lands QuechuaPichiDIPSLMKharia Geen consecutio temporum Geen grammaticaal geslacht Geen grammaticale relaties parallelle fonologische en syntactische frasering Geen expletieve elementen Geen stamalternantie Geen invloed van fonologisch gewicht Geen appositie Geen fonologische assimilatie

38 Transparante eigenschapNeder- lands QuechuaPichiDIPSLMKharia Geen consecutio temporum Geen grammaticaal geslacht Geen grammaticale relaties parallelle fonologische en syntactische frasering Geen expletieve elementen Geen stamalternantie Geen invloed van fonologisch gewicht Geen appositie Geen fonologische assimilatie

39 Twee schalen 1. Leerbare/minder-leerbare talen 39

40 Transparante eigenschapNeder- lands QuechuaPichiDIPSLMKharia Geen consecutio temporum Geen grammaticaal geslacht Geen grammaticale relaties parallelle fonologische en syntactische frasering Geen expletieve elementen Geen stamalternantie Geen invloed van fonologisch gewicht Geen appositie Geen fonologische assimilatie

41 Twee schalen 1. Leerbare/minder-leerbare talen 2. Leerbare/minder-leerbare eigenschappen 41

42 Transparante eigenschapNeder- lands QuechuaPichiDIPSLMKharia Geen consecutio temporum Geen grammaticaal geslacht Geen grammaticale relaties parallelle fonologische en syntactische frasering Geen expletieve elementen Geen stamalternantie Geen invloed van fonologisch gewicht Geen appositie Geen fonologische assimilatie

43 Minder-leerbare niet-transparante eigenschappen 43 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Vorm X → Vorm Y Fonologie

44 44 Transparante eigenschapNeder- lands QuechuaPichiDIPSLMKharia Geen consecutio temporum Geen grammaticaal geslacht Geen grammaticale relaties Parallelle fonologische en syntactische frasering Geen expletieve elementen Geen stamalternantie Geen invloed van fonologisch gewicht Geen appositie Geen fonologische assimilatie

45 Leerbare niet-transparante eigenschappen 45 Pragmatiek Semantiek Morfosyntaxis Fonologie Vorm X → Vorm Y

46 Transparante eigenschapNeder- lands QuechuaPichiDIPSLMKharia Geen consecutio temporum Geen grammaticaal geslacht Geen grammaticale relaties Parallelle fonologische en syntactische frasering Geen expletieve elementen Geen stamalternantie Geen invloed van fonologisch gewicht Geen appositie Geen fonologische assimilatie

47 3. Typologie en verwerving

48 Transparante eigenschapNeder- lands QuechuaPichiDIPSLMKharia Geen consecutio temporum Geen grammaticaal geslacht Geen grammaticale relaties parallelle fonologische en syntactische frasering Geen expletieve elementen Geen stamalternantie Geen invloed van fonologisch gewicht Geen appositie Geen fonologische assimilatie

49 Consecutio temporum Hij vroeg of ik ziek was. Ambiguïteit in verwerving: Hij vroeg: “Ben je ziek”. Hij vroeg: “Was je ziek”. Japans Taroo=waHanako=gabyookidat-ta=toit-ta Taroo=TOPHanako=NOMziek.zijn.PST=COMPzeggen-PST ‘Taroo zei dat Hanako ziek was geweest.’ 49

50 Consecutio temporum Hollebrandse (1999) De correcte interpretatie van de gekopieerde vorm wordt pas met 7 jaar verworven. 50

51 Grammaticaal geslacht hetdingdejongen DEFding(NEUT)DEFjongen(M/V) een klein-Ø ding INDEFklein-NEUTding(NEUT) een klein-e jongen INDEFklein-M/Vjongen(M/V) 51

52 Grammaticaal geslacht Blom, Polišenská & Weerman (2008) Correct gebruik van grammaticaal geslacht wordt pas met 7 jaar volledig verworven. 52

53 4. Conclusies

54 Conclusies Een belangrijke factor bij de leerbaarheid van talen is de mate van transparantie De mate van transparantie van een taal of structuur kan worden vastgesteld door middel van typologisch onderzoek Deze mate van transparantie van een taal of structuur bepaalt de moeilijkheidsgraad van eerstetaalverwerving 54

55 Deze presentatie kan worden teruggekeken op 55


Download ppt "Transparantie in taal Kees Hengeveld. Introductie Theoretische taalwetenschappers streven naar een universeel model van taal, d.w.z. een model waarmee."

Verwante presentaties


Ads door Google