De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Juni 2015 SCHRIJFPROBLEMEN BIJ KINDEREN Dr. Anneloes Overvelde Radboudumc IQ Healthcare Avans+ University for Professionals Ingrid van Bommel MPPT Avans+

Verwante presentaties


Presentatie over: "Juni 2015 SCHRIJFPROBLEMEN BIJ KINDEREN Dr. Anneloes Overvelde Radboudumc IQ Healthcare Avans+ University for Professionals Ingrid van Bommel MPPT Avans+"— Transcript van de presentatie:

1 juni 2015 SCHRIJFPROBLEMEN BIJ KINDEREN Dr. Anneloes Overvelde Radboudumc IQ Healthcare Avans+ University for Professionals Ingrid van Bommel MPPT Avans+ University for Professionals Kinderpraktijk te Meppel/Ruinerswold

2 juni 2015 Leerdoelen (1) 1. kunt u verwoorden waarom het belangrijk is om te leren schrijven anno weet u wat een schrijfprobleem is en ziet u de noodzaak in om tot uniformiteit te komen m.b.t. onderzoek en behandeling van een kind met schrijfproblemen 3. kent u de evidentie die ten grondslag ligt aan het ontstaan van het stroomdiagram ‘Klinisch redeneren bij een kind met schrijfproblemen’ 4. kunt u objectief een schrijfprobleem vaststellen Na het volgen van deze cursus:

3 juni 2015 Leerdoelen (2) 5. kunt u de vertaalslag maken van het ES naar het klinisch redeneermodel zoals weergegeven in het stroomdiagram behorende bij het ES 6. kunt u de uitstroomprofielen van het ES beschrijven 7. kunt u de stappen van het klinisch redeneren (volgens het stroomdiagram) bij een kind met schrijfproblemen toepassen 8. weet u welke behandelprincipes / interventie- mogelijkheden belangrijk zijn bij de behandeling van een kind met schrijfproblemen Na het volgen van deze cursus:

4 juni 2015 Inhoud Inleiding Deel 1 Inleiding Etiologie Meetinstrumenten en interventie Deel 2 Evidence Statement: Highlights en vertaalslag Stap 1: Anamnese en objectivering van het schrijfprobleem. Stap 2: Analyse van de schrijftaak Stap 3: Kinderfysiotherapeutisch onderzoek Deel 3 De echte praktijk: casus Rens (stroomdiagram (SD) stap 1, 2 en 3) Stap 4: Analyse van de gegevens Deel 4 Analyse van de onderzoeksgegevens en KFT diagnose (SD stap 4) Stap 5: Behandelplan en interventie Stap 6: Evaluatie Deel 5 Behandelplan, interventie en evaluatie (SD stap 5 en 6) Blik op de toekomst Deel 6 Ten slotte

5 juni 2015 DEEL 1 INLEIDING RELEVANTIE DEFINITIE EN PREVALENTIE EVIDENCE BASED HANDELEN AANLEIDING OORZAKEN

6 juni 2015 Is schrijven anno 2015 nog belangrijk? Schriftelijk communiceren ook in 2015Ondersteunend bij andere leerdomeinen Multimodale representatie (Cunningham 1990; Longcamp 2003, 2005, 2006, 2008; James 2012; Tan 2013) Gelijktijdig aanleren lezen en schrijven (Jones 1999; Adi-Japha 2001; Berninger 2006) Bij schrijfprobleem -> negatief effect op leervakken en zelfbeeld (Berninger 1985, 1991; Dunford 2005; Missiuna 2004; Engel-Yeger 2009) Schrijven of typen? ->The Pen Is Mightier Than the Keyboard (Connelly 2007; Read 2007; Berninger 2009; Mueller 2014)

7 juni 2015 Definitie schrijfprobleem het schrijfproduct is niet of nauwelijks leesbaar het tempo is te traag de schrijfbeweging kan niet aangeleerd worden en/of er ontstaat pijn bij het schrijven … zonder dat er sprake is van een intellec- tueel tekort of van somatische pathologie

8 juni % 6 % 17 % 6 % Prevalentie (1) Goede schrijvers:eind groep 3 optimale kwaliteit Zwakke schrijvers:bereiken dit moment later (Smits-Engelsman 1997; Karlsdottir 2002; Overvelde 2011)

9 juni 2015 Prevalentie (2) Grote variatie in percentages (van 6 tot 37%) Meetmoment is van groot belang Dysgrafie of kind met dysgrafisch handschrift?

10 juni 2015 Evidence based handelen Enquête > aanleiding tot ontwikkelen van KNGF Evidence statement Motorische schrijfproblemen bij kinderen 2011 (ES) Doel ES: Uniformiteit in onderzoek en behandelen

11 juni 2015 Ter illustratie: enquête KFT n=375 (2009) Diagnostisch Stambak, King Devicktest, Groffmantest, lateralisatieonderzoek, Bulbena, pointileertest, Goodenough Draw-A-Mantest, spierkrachttesten, Bioptoronderzoek, lateralisatietests, HMKTK, mobiliteitsonderzoek, Amiel/Tison en neurologische onderzoek, neurologische testen volgens Touwen, Huybrechts, Dominantieonderzoek van Muller en A. van Engen, Beighton, Stambaktest voor auditief geheugen, gnosistest, Head- Berges, Lezine, vingervolgtest, praxistest, MfM, TIG, manual form perception, finger indentification, graphesthesietest, tactiele stimulus test, oogmotorische test, Wiegersma, statische coördinatietest, PCM kleuters, MOT 4-6. Eigen instrumenten vanuit de revalidatie (ontwikkeld uit andere instrumenten), SPL-nl, reversal test, bilaterale coördinatietest, Vlaamse schrijfsnelheidstest, Valley links- rechtsonderzoek, VRT, VRC, MVT, Edfeldt, coördinatietesten specifiek voor armen, test voor visueel geheugen, Visual Recalltest, BSID, TGMD, KTT (Klap Tik Test), VOUW (vouwblaadjestest), Bruininks-Oseretsky, taaltoets voor allochtonen, schoolrijpheidstoets. Evaluatief Stambak, lateralisatieonderzoek, grafomotorische onderzoek A. v. Hagen, pre-grafomotoriek, TIG, Stambak korte termijn geheugen, Mulleronderzoek, stereognosie, vingergnosie, Lezine, visuele testen, neurologische onderzoek, aanvullende testjes coördinatie handen en ogen, motoscopie, herhaling testen waarop kind laag scoorde, dominantieproef linker en rechter hand, MOT 4-6, VRT HMKTK, Kinderfysiotherapeutisch onderzoek, Huybrechtse schoolrijpheidstest,. Deelaspecten uit BHK, VMI, Movement ABC en GHB. (Bosga-Stork, Overvelde, Van Bommel-Rutgers et al 2009)

12 juni 2015 Oorzaken schrijfproblemen bij kinderen Schrijven is een cognitief-motorische vaardigheid Resultaat/ schrijfproduct wordt bepaald door: taal, spelling, cognitie, gedrag kind en omgeving Onderzoek en behandeling kind met schrijfproble-men o.b.v.: hulpvraag van het kind ->Patient Reported Outcome Measure klinisch redeneren m.b.v. HOAC II ICF-CY

13 juni 2015 Casus Annie Annie, 7 jaar oud, groep 3, heeft net een handschriftwedstrijd gewonnen. Ze geeft na 5 minuten schrijven geen moeheid en/of pijnklachten aan.

14 juni 2015 Film 1: Annie [video 1: Annie]

15 juni 2015 Vraag 1 Heeft Annie een schrijfprobleem? A. Ja B. Nee

16 juni 2015 Vraag 2 Zijn de volgende stellingen waar of niet waar? 1. Het is belangrijk dat bij kinderen in groep 2 en 3 een driepuntsgreep wordt aangeleerd. Immers de pengreep heeft een grote invloed op het vloeiend en leesbaar schrijven. 2. In groep 3 van de basisschool met 30 kinderen kunnen gemiddeld ongeveer 4 tot 11 kinderen zitten met een schrijfprobleem. A. Stelling 1 en 2 zijn waar B. Stelling 1 en 2 zijn niet waar C. Stelling 1 is waar en stelling 2 is niet waar D. Stelling 1 is niet waar en stelling 2 is waar

17 juni 2015 DEEL 2 EVIDENCE STATEMENT (ES) HIGHLIGHTS VERTAALSLAG VAN EVIDENTIE NAAR KLINISCH REDENEREN Deel 2a: Highlights uit het ES t.a.v. de etiologie Deel 2b: Highlights uit het ES t.a.v. meetinstrumenten en interventie

18 juni 2015 ES - Motorische schrijfproblemen bij kinderen Dr. Anneloes Overvelde Ingrid van Bommel MPPT Ida Bosga MRes Mathieu van Cauteren MPPT Bert Halfwerk MPPT Prof. dr. Bouwien Smits-Engelsman Prof. dr. Ria Nijhuis-van der Sanden, projectleider

19 juni 2015 DEEL 2A HIGHLIGHTS UIT HET ES T.A.V. DE ETIOLOGIE

20 juni 2015 Vraag 3 Zijn de volgende stellingen waar of niet waar? 1. De mate van automatisme van het schrijven van letters bepaalt voor 50% de inhoud van de geschreven tekst bij kinderen in groep Er is een sterke relatie tussen in-handmanipulatie (translatie) en leesbaarheid en/of snelheid van het produceren van letters bij kinderen van 6-7 jaar. A. Stelling 1 en 2 zijn waar B. Stelling 1 en 2 zijn niet waar C. Stelling 1 is waar en stelling 2 is niet waar D. Stelling 1 is niet waar en stelling 2 is waar

21 juni 2015 Vraag 4 Wat is het meest karakteristieke kenmerk van slechte schrijvers? A. Pijn en/of snelle vermoeidheid B. Demotivatie en verlies van aandacht voor de taak C. Te weinig ervaring en of oefening D. Verslechtering van resultaat en uitvoering bij langdurige taak E. Variabiliteit F. Hoge pendruk

22 juni 2015 Vraag 5 Maak de zin op de juiste manier af. De relatie tussen de kwaliteit en de snelheid van schrijven is … A. laag (tot.50) B. matig tot redelijk (.50 tot.70) C. hoog (meer dan.70)

23 juni 2015 Twee modellen: relatie motoriek-taal Model van Berninger -> vanuit didactiek Model van handschriftproductie -> focus op motoriek

24 juni 2015 Model van Berninger Tekst schrijven Motorische handeling ‘schrijven’ Spellen Vinger Successie Dominante Woord / Letter / Lettergroepen Klank – symbool koppeling Motorische vaardigheden Stellen Alfabet Taak Alfabet Taak correct (Berninger 1992; Abbott & Berninger 1993)

25 juni 2015 Procesmodel voor handschriftproductie (1) Cognitief niveau intentioneel niveau linguïstisch niveau lexicaal niveau auditieve analysesynthese-Visuele analysesynthese foneem-grafeemkoppeling Motorisch uitvoeringsniveau motorprogrammering parametrisatie initiatie (Van Galen en Smits-Engelsman 1997)

26 juni 2015 Procesmodel voor handschriftproductie (2) wat wil ik? Intentioneel: hoe ik dat zeggen? Linguïstisch: woordenboek Lexicaal: b-o-o-m Auditieve analyse / synthese: v-i-s Visuele analyse / synthese: b klinkt als Foneem- grafeem-koppeling: b of ß of В Motorprogrammering: b of b Parametrisatie en initiatie:

27 juni 2015 Schrijven: Language by Hand (1) Het snel en leesbaar schrijven van letters heeft een matige tot sterke relatie met het stellen en spellen, met name bij aanvang van het schrijven (Berninger 1985, 1992, 1995, 2006; Abbott 1993; Graham 1997; Jones 1999; Christensen; Olive 2009) De mate van automatisme van het schrijven van letters bepaalt voor 50% de inhoud van geschreven tekst bij kinderen in groep 4 (Jones 1999) Beoordelen van automatisme: alfabet taak en taakanalyse (Berninger 1991)

28 juni 2015 Schrijven: Language by Hand (2) De invloed van de fijne motoriek op het schrijven is het grootst in groep 5 en het minst in groep 3 (Berninger 1992, 2006) De successieve vinger duim oppositie taak heeft een samenhang met de uitvoering van de schrijftaken; bij kinderen van 6-7 jaar is er een zwakke relatie tussen deze taak en het schrijven (Berninger 1992, 1995, 2006; Abbott 1993; Weintraub 2000) Matige relatie tussen in-hand manipulatie (translatie) en leesbaarheid/snelheid van produceren van letters bij kinderen van 6-7 jaar (Cornhill 1996; Feder 2005)

29 juni 2015 Ter illustratie: een goede schrijver (Di Brina et al 2008)

30 juni 2015 (Di Brina et al 2008) Ter illustratie: een zwakke schrijver

31 juni 2015 Kenmerken zwakke schrijver (1) Variabiliteit in snelheid en nauwkeurigheid is meest karakteristieke kenmerk van zwakke schrijvers (Online registratie met tablet: Wann 1986; Van Galen 1993; en vele anderen) Beginnende schrijvers gaan of spontaan beter presteren of blijven zwak presteren (Smits-Engelsman 1997; Karlsdottir 2002; Overvelde 2011) Korte periode van extra schrijfinstructie gericht op problematische letters leidt tot verbetering van resultaat in alle leerjaren (Karlsdottir 1996, 2002; Jones 1999; Graham 2005)

32 juni 2015 Kenmerken zwakke schrijver (2) Pijn en/of vermoeidheid bij langduriger schrijven (Parush 1998) Literatuur is tegenstrijdig m.b.t. pendruk (Parush 1998; Smits-Engelsman 2001; Niemeijer 2001 vs Rosenblum 2008) Demotivatie / aandacht (Berninger 1986, 1991; Missiuna 2004; Engel-Yeger 2009)

33 juni 2015 Kwaliteit en snelheid van schrijven Lage correlatie (Blöte 1991; Karlsdottir 1996, 2002; Graham 2001)

34 juni 2015 Vertaalslag naar profielen algeheel motorisch probleem (DCD of F82) ‘alleen’ FM-problemen (F82.1 of dysgrafie)  therapie Profiel A: Motorische problemen en schrijfproblemen  geen therapie Profiel B: Schrijfproblemen o.b.v. cognitieve en/of gedragsmatige problemen  zo nodig advies, geen therapie Profiel C: Didactische problemen op school  prioriteiten stellen, mogelijk therapie Profiel D: Combinatie van motorische, cognitieve en/of gedragsmatige en schrijfproblemen  afhankelijk van aandoening Profiel E: Schrijfproblemen, motorische problemen en onderliggende pathologie

35 juni 2015 DEEL 2B HIGHLIGHTS UIT HET ES T.A.V. MEETINSTRUMENTEN EN INTERVENTIE

36 juni 2015 Van evidentie naar klinisch redeneren Laten we beginnen met enkele vragen …

37 juni 2015 Vraag 6 Welke vragenlijst kan de leerkracht het best invullen om kinderen met schrijfproblemen op te sporen in zijn groep? A. Groninger Motoriek Observatie schaal (GMO) (Schoemaker 2003) B. Schoolvragenlijst voor leerkrachten voor het opsporen van schrijfproblemen (Smits-Engelsman 1995) C. Coördinatielijst voor ouders (CVO) (Schoemaker 2008) D. Checklist Movement ABC-2 (Henderson & Sugden, NL bewerking Smits-Engelsman 2010)

38 juni 2015 Vraag 7 Welke combinatie van meetinstrumenten is minimaal nodig om een schrijfprobleem te objectiveren en te evalueren? A. SOS-2-NL/BHK, schrijfobservatie lijst B. SOS-2-NL/BHK, schrijfobservatie lijst en Beery VMI C. SOS-2-NL/BHK, schrijfobservatielijst en VAS

39 juni 2015 Vraag 8 Wat is de beste methode om instructies te geven bij het aanleren van letters? A. Imitatie B. Visuele aanwijzingen in de vorm van een pijl C. Kijken naar de letter, afdekken en uit het geheugen opschrijven D. Visuele aanwijzing (pijl), afdekken en uit het geheugen opschrijven E. Overschrijven

40 juni 2015 Vraag 9 Een kind heeft net de letters b, a en l geleerd in de klas. Wat zou de volgende stap zijn om de letters te oefenen? A. b,b,b,b,b,b,b,b;a,a,a,a,a,a,a,a,a,a,a;l,l,l,l,l,l,l,l,l,l,l,l,l,l,ll B. bal, bal, bal, bal, bal, bal, bal, bal, bal, bal, bal, bal, bal C. klab, labm, ilab, blaw, jbla, gbal, balh, bald, unla D. bla, bab, lal, lab, bal, bla, alb, bab, abl, abl

41 juni 2015 Evidentie objectivering en evaluatie hulpvraag leerkracht beoordeelt in relatie tot klasgenoten 10 items, waarvan 6 handschriftitems tevens items over spelling, algemene leerprestaties algemene motorische vaardigheden Schoolvragenlijst voor leerkrachten /SQT

42 juni 2015 Evidentie meetinstrumenten Objectiveren van schrijfprobleem met taakgericht instrument Altijd: BHK/SOS-2-NL Schrijf-observatielijst Bij pijn en/of vermoeidheid: VAS

43 juni 2015 Evidentie instructies aanleerfase Gebruik visuele aanwijzingen (pijlen)/ visueel spoor In combinatie met geheugeninstructies Laat het kind daadwerkelijk schrijven (Berninger 1997; Vinter 2010)

44 juni 2015 Evidentie interventie Eerste cognitieve leerfase Oefen individuele letters blocked totdat vorm bekend is (Overvelde 2011, 2013) Tweede associatieve leerfase Oefen beperkt aantal letters in random volgorde Transfer van vergelijkbare letters is groter (Ste Marie 2004; Kharraz 2000) Autonome fase: nog niet in groep 5 Time on task! (Peterson 2003; Olive 2002)

45 juni 2015 Klinisch redeneren - Stroomdiagram Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

46 juni 2015 DEEL 3 CASUS RENS STROOMDIAGRAM STAP 1, 2 EN 3 Deel 3a: Stap 1 Anamnese Deel 3b: Stap 2 Analyse schrijftaak Deel 3c: Stap 3 Kinderfysiotherapeutisch onderzoek

47 juni 2015 Klinisch redeneren - Stroomdiagram stap 1, 2 en 3 Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

48 juni 2015 DEEL 3A STAP 1 ANAMNESE ANALYSE VAN DE HULPVRAAG

49 juni 2015 Klinisch redeneren - Stroomdiagram stap 1: Analyse van de hulpvraag Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

50 juni 2015 Stap 1: Anamnese - analyse van de hulpvraag Wie heeft er een probleem? Wat is het probleem? Waar en wanneer doet het probleem zich voor? Zijn er aanwijzingen voor stoornissen en/of functies? Observatie

51 juni 2015 Wie heeft er een probleem? (1) Rens, 8 jr / 3 mnd, groep 4 (doublure gr.1), BaO (20 leerlingen) Rens wordt aangemeld via DTF binnen een kinderpraktijk Hulpvraag juf slordig, slecht leesbaar en traag handschrift verbeteren Hulpvraag Rens/ouders hulp bij leesbaar leren schrijven

52 juni 2015 Wie heeft er een probleem? (2) Rens vindt schrijven moeilijk en niet leuk, ook vindt hij het vervelend dat hij als vaak laatste klaar is Hij laat thuis en op school clownesk gedrag zien, juf en moeder zijn erg betrokken Rens heeft moeite met het dichtmaken van de knoopjes van zijn blouse Rens houdt van buitenspelen, kan goed voetballen

53 juni 2015 Schrijfproducten op school van Rens

54 juni 2015 Vraag 10 (anamnese) Welke essentiële informatie mist u binnen de anamnese? A. Kan Rens veters strikken? B. Hoe zijn de schoolvorderingen (lezen, rekenen, taal)? C. Heeft Rens vriendjes en vriendinnetjes? D. Kan Rens met mes en vork eten?

55 juni 2015 Vraag 11 (anamnese) Orden de problemen van Rens binnen het ICF-CY-schema. Rens, 8 jr / 3 mnd Slordig handschrift Slecht leesbaar handschrift Traag handschrift Spellingsfouten in schriftjes: informatie uit schoolschrift Lezen: M3 (AVI-1) niveau Doublure groep 1 Kleine groep BaO (20 leerlingen) Groot en onregelmatig handschrift  zie schrijfproduct school Lettervormfouten in schriftjes (z,s,r)  schrijfproduct school Clownesk gedrag thuis en op school Rens vindt schrijven moeilijk en niet leuk Betrokken juf en moeder Rens vindt het vervelend dat hij als laatste klaar is met zijn schrijfwerk Rens heeft moeite met het dichtmaken van de knoopjes van zijn blouse

56 juni 2015 Ordenen gegevens in ICF-CY: Functieniveau FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau Geen Persoonlijke factorenExterne factoren

57 juni 2015 Ordenen gegevens in ICF-CY: Activiteitenniveau FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau GeenSlordig, slecht leesbaar handschrift Groot en onregelmatig handschrift (schrift school) Traag handschrift Lezen M3 (AVI1) Spellingfouten in schriftjes Lettervormfouten (z,s,r) Moeite met knoopjes dichtmaken Persoonlijke factorenExterne factoren

58 juni 2015 Ordenen gegevens in ICF-CY: Participatieniveau FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau GeenSlordig, slecht leesbaar handschrift Groot en onregelmatig handschrift (schrift school) Traag handschrift Rens vindt het vervelend dat hij als laatste klaar is met zijn schrijfwerk Lezen M3 (AVI1) Spellingfouten in schriftjes Lettervormfouten (z,s,r) Moeite met knoopjes dichtmaken Persoonlijke factorenExterne factoren

59 juni 2015 Ordenen gegevens in ICF-CY: Persoonlijke factoren FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau GeenSlordig, slecht leesbaar handschrift Groot en onregelmatig handschrift (schrift school) Traag handschrift Rens vindt het vervelend dat hij als laatste klaar is met zijn schrijfwerk Lezen M3 (AVI1) Spellingfouten in schriftjes Lettervormfouten (z,s,r) Moeite met knoopjes dichtmaken Persoonlijke factorenExterne factoren Rens, 8 jr/ 3 mnd, doublure gr. 1 Rens vindt schrijven moeilijk en niet leuk Clownesk gedrag thuis en op school

60 juni 2015 Ordenen gegevens in ICF-CY: Externe factoren FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau GeenSlordig, slecht leesbaar handschrift Groot en onregelmatig handschrift (schrift school) Traag handschrift Rens vindt het vervelend dat hij als laatste klaar is met zijn schrijfwerk Lezen M3 (AVI1) Spellingfouten in schriftjes Lettervormfouten (z,s,r) Moeite met knoopjes dichtmaken Persoonlijke factorenExterne factoren Rens, 8 jr / 3 mnd, doublure gr. 1 Rens vindt schrijven moeilijk en niet leuk Clownesk gedrag thuis en op school Kleine groep (20 leerlingen) Betrokken juf en moeder

61 juni 2015 Ordenen gegevens in ICF-CY + Codering FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau GeenSlordig, slecht leesbaar handschrift Groot en onregelmatig handschrift (schrift school) Traag handschrift d1450 ontwikkeling van de schrijfvaardigheid Rens vindt het vervelend dat hij als laatste klaar is met zijn schrijfwerk d8202 vorderingen maken in de schoolopleiding Lezen M3 (AVI1) d140 leren lezen Spelling- en vorm fouten in schriftjes d1451 ontwikkelen letteren, symboolvorming Persoonlijke factorenExterne factoren Rens, 8 jr / 3 mnd, doublure gr. 1 Rens vindt schrijven moeilijk en niet leuk Clownesk gedrag thuis en op school d250 omgaan met eigen gedrag Kleine groep (20 leerlingen) e585 voorzieningen, systemen, beleid Betrokken juf en moeder e410/455 persoonlijke attitude naaste en andere dienstverlener

62 juni 2015 Vraag 12 (anamnese) Welke profielen zijn mogelijk bij Rens? (Er zijn meerdere opties mogelijk) A. Profiel A: motorische problemen B. Profiel B: cognitieve en/of gedragsmatige problemen C. Profiel C: didactische problemen D. Profiel D: een combinatie van motorische, cognitieve en/of gedragsmatige problemen E. Profiel E: pathologische problemen

63 juni 2015 Mogelijke profielen Rens Ten grondslag aan het schrijfprobleem liggen: Profiel A: motorische problemenMogelijk Profiel B: cognitieve en/of gedragsmatige problemenMogelijk Profiel C: didactische problemenOnwaarschijnlijk Profiel D: een combinatie van motorische, cognitieve en/of gedragsmatige problemen Mogelijk Profiel E: pathologische problemenOnwaarschijnlijk

64 juni 2015 Vraag 13 (anamnese) Wat is uw volgende stap? A. Motorisch onderzoek (afname MABC-II-HV) B. Analyse van de schrijftaak C. Neurologisch onderzoek

65 juni 2015 DEEL 3B STAP 2 ANALYSE SCHRIJFTAAK OBJECTIVEREN VAN HET SCHRIJFPROBLEEM MOTORISCH EN/OF COGNITIEF AANWIJZINGEN VOOR STOORNISSEN EN/OF FUNCTIES?

66 juni 2015 Klinisch redeneren - Stroomdiagram stap 2: Schrijftaakanalyse Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

67 juni 2015 Objectiveren van het schrijfprobleem Doel: objectiveren van het schrijfprobleem Is er een schrijfprobleem? schrijfresultaat/productmeting uitvoering van de taak/ observatie schrijfbeweging voorwaarden om de taak uit te voeren /observatie schrijven Middelen SOS-2-NL/ BHK Schrijfobservatielijst: Gestandaardiseerde lijst Pijn/vermoeidheid: VAS/NRS

68 juni 2015 Film 2: Observatie Rens [video 2: Rens observatie en SOS-2-NL]

69 juni 2015 Product SOS-2-NL

70 juni 2015 Product SOS-2-NL

71 juni 2015 Product/ snelheid SOS-2-NL (www.schrijvenNL.nl) ItemRegel 1Regel 2Regel 3Regel 4Regel 5SOS-2-7i 1. lettervorm vloeiendheid overgangen grootte letters7 mm6 mm 7 mm 1 5. regelmatigheid woordspaties regelverloop Ruwe totaal score11 Kwaliteit11Pc < 5 Snelheid66Pc p5

72 juni 2015 Objectiveren schrijfprobleem Schrijfprobleem is aanwezig SOS-2-NL Kwaliteit < p5 Schrijfsnelheid (tijdens overschrijven groep 3 tekst) 5


73 juni 2015 Observatie Gebruik gestandaardiseerde observatielijst Statische vierpuntsgreep Bewegingen niet vloeiend Hand wordt veel verplaatst Kijkt veel naar tekst tijdens overschrijven Soms lichte motorische onrust in de benen

74 juni 2015 Vraag 14 (taakanalyse) Met welke taak start u de taakanalyse? A. Eenvoudige woordjes overschrijven B. ‘Jos is in de wei’ drie keer laten schrijven met een foutenberm (trefzone) C. Dictee geven met een zin op het niveau van groep 4 D. Zelf een opstel laten schrijven

75 juni 2015 Schrijftaakanalyse: motorisch en/of cognitief? Motorische differentiatie Cognitieve differentiatie

76 juni 2015 Vraag 15 (taakanalyse) Waar starten we de taakanalyse en waarom? Orden de volgende taken oplopend in moeilijkheidsgraad. overschrijven – zinnen – woorden – dictee – krassen - losse letters – kleuren – opstel – tekenen - losse letters – voorbereidende schrijfbewegingen (o.a. guirlandes en arcades)

77 juni 2015 Taakmanipulaties oplopend in moeilijkheidsgraad (1) Makkelijk Moeilijk Eenvoudig Complex

78 juni 2015 Taakmanipulaties oplopend in moeilijkheidsgraad (2) Makkelijk Moeilijk Eenvoudig Complex overschrijven

79 juni 2015 Taakmanipulaties oplopend in moeilijkheidsgraad (3) Makkelijk Moeilijk Eenvoudig Complex overschrijven dictee opstel

80 juni 2015 Taakmanipulaties oplopend in moeilijkheidsgraad (4) losse letters woorden zinnen overschrijven dictee opstel Makkelijk Moeilijk Eenvoudig Complex

81 juni 2015 Taakmanipulaties oplopend in moeilijkheidsgraad (5) krassen kleuren tekenen voorbereidende schrijfbewegingen (guirlandes en arcades) losse letters woorden zinnen overschrijven dictee opstel Makkelijk Moeilijk Eenvoudig Complex

82 juni 2015 Taakmanipulaties oplopend in moeilijkheidsgraad (6) krassen kleuren tekenen voorbereidende schrijfbewegingen (guirlandes en arcades) losse letters woordenzelfde letters herhalen (baba, mimi, eigen naam) woord van 2-3 letters met en zonder hulplijnen (bal, bal) woord van 4 letters (bont, zand, remt, hoef) woord van 5-6 letters, > 1 lettergreep (schip, bomen) zinnen overschrijven Makkelijk Moeilijk Eenvoudig Complex

83 juni 2015 Taakanalyse: motorisch en/of cognitief? Is er een motorisch probleem? Is er een cognitief probleem? Welke maatregelen hebben een positief dan wel negatief effect op het resultaat, de taak en het kind? Middelen: Taakmanipulaties Gebruik het taakmanipulatie- schema (Overvelde et al 2013) (Handboek Kinderfysiotherapie (3e druk), hoofdstuk 2)

84 juni 2015 Film 3: Taakanalyse Rens (motorisch en/of cognitief) [Video 3: Taakanalyse Rens (motorisch en/of cognitief)]

85 juni 2015 Vraag 16 (taakanalyse: motorisch en/of cognitief ) Zijn de problemen van Rens motorisch en/of cognitief van aard? A. Motorisch B. Cognitief C. Motorisch en cognitief D. Noch motorisch noch cognitief

86 juni 2015 Problemen Rens ordenen in ICF-CY (1) FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau Persoonlijke factorenExterne factoren

87 juni 2015 Problemen Rens ordenen in ICF-CY (2) FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau Zwak werkgeheugenSOS-2-NL: schrijfprobleem vastgesteld (kwaliteit p 15). Statische pengreep Persoonlijke factorenExterne factoren

88 juni 2015 Problemen Rens ordenen in ICF-CY (3) FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau Zwak werkgeheugenSOS-2-NL: schrijfprobleem vastgesteld (kwaliteit p 15). Statische pengreep Taakanalyse: eenvoudige taak geen lettervormfouten toename nauwkeurigheid tijdens schrijven/ kleuren geeft slechter (schrijf/teken) product en toename pendruk woorden/zinnen groep 4 geeft lettervormfouten en spellingfouten Kan goed verwoorden maar kan gedachten niet op papier zetten

89 juni 2015 Hypothesen opstellen en operationaliseren Motorisch probleem: onvoldoende controle en coördinatie van bewegingen MABC-2 HV, vingersuccessie, in- handmanipulatie (translatie) Cognitief probleem Taakanalyse: lees-spellingsproblemen Didactisch probleem MABC-2 HV, taakanalyse: eenvoudigere omstandigheden gaat het beter, vragen leerkracht (snelheid van aanleren) Visueel perceptieprobleem Taakanalyse: motorprogramma lettervormen Pathologie? Geen signalen op functie niveau? (visus, tonus, hypermobiliteit) Rens heeft een schrijfprobleem op basis van:

90 juni 2015 DEEL 3C STAP 3 KINDERFYSIOTHERAPEUTISCH ONDERZOEK BEPERKINGEN BIJ MEERDERE OF ALLEEN FIJNMOTORISCHE TAKEN? VISUELE PERCEPTIE / PERCEPTUOMOTORISCHE PLANNING VAN INVLOED? NAAST SCHRIJFPROBLEEM OOK GEDRAGS- / COGNITIEVE PROBLEMEN? AANLEIDING VOOR VERRICHTEN AANVULLEND ONDERZOEK?

91 juni 2015 Klinisch redeneren - Stroomdiagram stap 3: Kinderfysiotherapeutisch onderzoek Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

92 juni 2015 Toetsen hypothesen middels … MABC II HV Vinger- successietest In-hand manipulatie (translatie) Taakanalyse (lezen, spellen (opstel), losse letters (motor programma)  reeds geobserveerd binnen stap 2) Leerkracht ondervragen (leersnelheid, gedrag klas) Observatie (signalen / problemen op functie- niveau)

93 juni 2015 Film 4: Kinderfysiotherapeutisch onderzoek Rens [Video 4: Rens kinderfysiotherapeutisch onderzoek

94 juni 2015 Problemen Rens ordenen in ICF-CY (3) FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatieniveau Fijne motoriek onvoldoende (MABC-2-HV:p<5) Eenvoudige schrijftaken: geen verbetering Coördinatie willekeurige bewegingen onvoldoende Lettervormfouten (losse letter z wordt niet direct goed gevormd) In-handmanipulatie (translatie) niet leeftijds- adequaat Vingersuccessie test: snel en onnauwkeurig p < 5 Kan goed verwoorden, maar gedachten niet op papier zetten Rens heeft meer herhaling nodig dan de andere kinderen in de klas (juf) Lees (M3) en spellingsproblemen (juf)

95 juni 2015 DEEL 4 ANALYSE VAN GEGEVENS EN KFT-DIAGNOSE STROOMDIAGRAM STAP 4

96 juni 2015 Klinisch redeneren - Stroomdiagram stap 4: Analyse van de gegevens van de KFT-diagnose Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

97 juni 2015 Vraag 17 (analyse) Zet de verkregen gegevens in het ICF-CY schema. Slecht leesbaar schrijven (leerkracht) (Score SOS-2-NL p < 5) met als kenmerk Coördinatie willekeurige bewegingen onvoldoende Kleine groep 20 leerlingen Traag schrijven (Leerkracht en Score SOS-2-NL: 5 < p < 15) Fijne motoriek : MABC-2: Score HV: p < 5, totaal score p = 16 In-hand manipulatie en vingersuccessie onvoldoende Spellingsfouten Rens vindt het vervelend dat hij steeds als laatste klaar is met schrijfwerk Kan goed verwoorden, maar kan gedachten niet op schrift zetten Rens, jongen van 8 jr, 3 mnd (doublure gr 1) Rens vindt schrijven moeilijk en niet leuk Motivatie voor schrijven onvoldoende Lezen M3 (AVI 1) Clownesk gedrag thuis en op school Betrokken moeder en juf Lettervormfouten

98 juni 2015 Ordenen gegevens in ICF-CY FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatie niveau Coördinatie willekeurige bewegingen onvoldoende Slecht leesbaar en traag handschrift (SOS-2-NL p 15) Fijne motoriek onvoldoende (MABC-2-HV p < 5, Totaal p = 16) Rens vindt het vervelend dat hij steeds als laatste klaar is Zwak werkgeheugenLezen M3 (AVI 1) Spellingsfouten Translatie in de hand en vingersuccessie onvoldoende Kan goed verwoorden, maar gedachten niet op papier zetten Lettervormfouten, meer herhaling nodig (juf) Persoonlijke factorenExterne factoren Rens, jongen 8 j /3 mnd, doublure gr. 1 Vindt schrijven moeilijk en niet leuk Clownesk gedrag op school en thuis Kleine groep (20 leerlingen) Betrokken moeder en juf

99 juni 2015 Ordenen gegevens in ICF-CY FunctieniveauActiviteitenniveauParticipatie niveau Coördinatie willekeurige bewegingen onvoldoende Slecht leesbaar en traag handschrift (SOS-2-NL p 15) Fijne motoriek onvoldoende (MABC-2-HV p < 5, Totaal p = 16) Rens vindt het vervelend dat hij steeds als laatste klaar is Zwak werkgeheugenLezen M3 (AVI 1) Spellingsfouten Translatie in de hand en vingersuccessie onvoldoende Kan goed verwoorden, maar gedachten niet op papier zetten Lettervormfouten, meer herhaling nodig (juf) Persoonlijke factorenExterne factoren Rens, jongen 8 j / 3 mnd, doublure gr. 1 Vindt schrijven moeilijk en niet leuk Clownesk gedrag op school en thuis Kleine groep (20 leerlingen) Betrokken moeder en juf

100 juni 2015 Klinisch redeneren – Stroomdiagram stap 4: Diagnose op basis van profielanalyse Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

101 juni 2015 Vraag 18 (diagnose) Welk profiel past bij de analyse van de gegevens? A. Profiel A: motorische problemen B. Profiel B: cognitieve en/of gedragsmatige problemen C. Profiel C: didactische problemen D. Profiel D: een combinatie van motorische, cognitieve en/of gedragsmatige problemen E. Profiel E: pathologische problemen

102 juni 2015 Stappen bij analyse en diagnose Koppelen aan ICF-CY Profielkeuze vaststellen Kinderfysiotherapeutische diagnose Inzetten andere discipline Advies en overleg leerkracht

103 juni 2015 Profielanalyse Er is sprake van een combinatie van motorische, cognitieve en/of gedragsmatige problemen Profiel D

104 juni 2015 DEEL 5 BEHANDELPLAN, INTERVENTIE EN EVALUATIE STROOMDIAGRAM STAP 5 EN 6 Deel 5a: Stap 5 Consultatie, educatie en interventie Deel 5b: Stap 6 Evaluatie

105 juni 2015 Klinisch redeneren - Stroomdiagram: Stap 5 en 6: behandelplan, interventie en evaluatie Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

106 juni 2015 DEEL 5A STAP 5 CONSULTATIE EDUCATIE EN INTERVENTIE KINDSPECIFIEK

107 juni 2015 Klinisch redeneren - Stroomdiagram stap 5: Consultatie, educatie en interventie Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

108 juni 2015 Vraag 19 (interventie) Gaat u dit kind behandelen en hoe lang? (Geef beste keuze aan.) A. Niet behandelen B. Behandelen gedurende 3 maanden C. Behandelen gedurende 6 maanden D. Behandelen gedurende 1 jaar

109 juni 2015 Vraag 20 (ketenzorg) Gaat u een andere discipline inschakelen? Zo ja, welke? A. Nee B. Ja, ergotherapie C. Ja, psychologisch-didactisch onderzoek D. Ja, remedial teaching (RT)

110 juni 2015 Vraag 21 (behandeling) Welke behandeling gaat u geven? A. Sensomotorische training B. Fijne motoriek verbeteren (o.a. knopen dichtmaken, in-handmanipulatie, knutselen) C. Pen-papier taken oefenen volgens NTT principes D. Geen behandeling

111 juni 2015 Vraag 22 (behandelplan en interventie) Met welke instructie is een kind uit te lokken tot vloeiend bewegen? A. Schrijf zo snel en netjes mogelijk binnen de lijnen B. Schrijf zoals je altijd schrijft ‘niet mooier maar ook niet sneller’ C. Blijf zo goed mogelijk binnen de lijnen D. Schrijf zoals je altijd schrijft zonder op de lijnen te letten

112 juni 2015 Behandelplan Vaststellen maximaal vaardigheidsniveau, hierop aansluiten in elke behandeling Toepassen principes NTT (gebaseerd op nieuwste inzichten over motorische controle, principes motorisch leren, competentie en attributie stijl kind en pedagogisch- didactisch handelen) Transfer naar school (adviezen leerkracht) en thuissituatie

113 juni 2015 Tijdbalk behandeling StartTIJDBALK 3-4 mnd Start behandeling Contact leerkracht Variatie en hoge Time on Task Evaluatie Contact leerkracht Pen kiezen die dynamische greep uitlokt Druk verminderen op punt pen

114 juni 2015 Tijdbalk behandeling StartTIJDBALK 3-4 mnd Start behandeling Contact leerkracht Variatie en hoge Time on Task Evaluatie Contact leerkracht Pen kiezen die dynamische greep uitlokt Druk verminderen op punt pen Co-contractie doorbreken (ritmisch, vloeiend, snel) Leren versnellen en vertragen  snel bewegen Isoleren van bewegen (variëren van bewegingsassen)

115 juni 2015 Tijdbalk behandeling StartTIJDBALK 3-4 mnd Start behandeling Contact leerkracht Variatie en hoge Time on Task Evaluatie Contact leerkracht Pen kiezen die dynamische greep uitlokt Druk verminderen op punt pen Co-contractie doorbreken (ritmisch, vloeiend, snel) Leren versnellen en vertragen  snel bewegen Isoleren van bewegen (variëren van bewegingsassen) Start-stop (langzaam/ snel) Alternerend (klein/ groot) Via tussenpunten naar constantie

116 juni 2015 Tijdbalk behandeling StartTIJDBALK 3-4 mnd Start behandeling Contact leerkracht Variatie en hoge Time on Task Evaluatie Contact leerkracht Pen kiezen die dynamische greep uitlokt Druk verminderen op punt pen Co-contractie doorbreken (ritmisch, vloeiend, snel) Leren versnellen en vertragen  snel bewegen Isoleren van bewegen (variëren van bewegingsassen) Start-stop (langzaam/ snel) Alternerend (klein/ groot) Via tussenpunten naar constantie Lettervormen (in combinatie met klank) Opbouw in letterfamilies (eenvoudig  moeilijk) Letterverbindingen (in combinatie met klank) Monitoren van snelheid Monitoren van automatisme

117 juni 2015 Tijdbalk behandeling StartTIJDBALK 3-4 mnd Start behandeling Contact leerkracht Variatie en hoge Time on Task Evaluatie Contact leerkracht Pen kiezen die dynamische greep uitlokt Druk verminderen op punt pen Co-contractie doorbreken (ritmisch, vloeiend, snel) Leren versnellen en vertragen  snel bewegen Isoleren van bewegen (variëren van bewegingsassen) Start-stop (langzaam/ snel) Alternerend (klein/ groot) Via tussenpunten naar constantie Lettervormen (in combinatie met klank) Opbouw in letterfamilies (eenvoudig  moeilijk) Letterverbindingen (in combinatie met klank) Monitoren van snelheid Monitoren van automatisme Nauwkeurigheid

118 juni 2015 Film 5: Behandelplan en interventie Rens [Video 5: interventie Rens]

119 juni 2015 DEEL 5B STAP 6 EVALUATIE DOELSTELLINGEN VAN DE INTERVENTIE BEHAALD? NOG SPRAKE VAN EEN SCHRIJFPROBLEEM? HULPVRAAG OPGELOST? NOODZAKELIJKE TESTEN / TAAKANALYSES UITGEVOERD?

120 juni 2015 Klinisch redeneren - Stroomdiagram stap 6: Evaluatie Stap 1 Stap 4 Stap 3 Stap 2 Stap 5 Stap 6

121 juni 2015 Evaluatie (Van Waelvelde et al 2012; Van Waelvelde in press 2014; Broeder et al 2014; Hamstra-Bletz & Blote 1990, 1993; Hartman 2007; Niemeijer 2007; Smits-Engelsman et al 1996; Jongmans et al 2003) Zowel de SOS-2-NL als de BHK zijn sensitief om de therapie te evalueren

122 juni 2015 DEEL 6 TEN SLOTTE BLIK OP DE TOEKOMST

123 juni 2015 De literatuur over het Evidence Statement (1) Hoy et al 2011 A systematic review of interventions to improve handwriting Conclusies vergelijkbaar met ES Overvelde 2013 Which practice makes perfect? expliciet Aanleren in eerste fase, kinderen verbeteren zelf, didactisch probleem Schwellnus et al 2012 Effect of pencil grasp on the speed and legibility of hand- writing after 10 minute copy task in grade 4 children Schwellnus et al 2012 Which to choose: Manuscript or cursive handwriting? A review of the literature. Van Hartingsveldt 2014 Ready for handwriting? D evelopment of the Writing Readiness Inventory Tool in Context (WRITIC) for kindergarten children in the prewriting phase

124 juni 2015 De literatuur over het Evidence Statement Case- Smith 2014 Effects of a Class-Room Embedded Occupational Therapist- Teacher Program for First Grade Teachers …….…….. EACD-richtlijn en NL vertaling Aanbeveling en en stroom- diagram bij kinderen met DCD Schoemaker et al 2015 Is treating motor problems in DCD just a matter of practice and more practice?

125 juni 2015 Blik op de toekomst! Digitale ontwikkeling op scholen Inmiddels > 20 iPad-scholen Monsterzoo (juf in de box) Volg SchrijvenNL!


Download ppt "Juni 2015 SCHRIJFPROBLEMEN BIJ KINDEREN Dr. Anneloes Overvelde Radboudumc IQ Healthcare Avans+ University for Professionals Ingrid van Bommel MPPT Avans+"

Verwante presentaties


Ads door Google