De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Het Restless Legs Syndroom Zit toch eens stil! Dan ga je toch eerder naar bed Ga eens naar een psycholoog Je moet gezonder eten Neem toch een slaappil.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Het Restless Legs Syndroom Zit toch eens stil! Dan ga je toch eerder naar bed Ga eens naar een psycholoog Je moet gezonder eten Neem toch een slaappil."— Transcript van de presentatie:

1 Het Restless Legs Syndroom Zit toch eens stil! Dan ga je toch eerder naar bed Ga eens naar een psycholoog Je moet gezonder eten Neem toch een slaappil Je moet je ontspannen

2 En meer van dat soort goed bedoelde raadgevingen waar je maar weinig aan hebt Niemand die vraagt wat je nou precies voelt goed naar je luistert

3 3

4 Essentiële Diagnostische Criteria DRANG

5 Essentiële Diagnostische Criteria Drang (onweerstaanbaar) om de ledematen te bewegen, vaak gepaard met onplezierige sensaties (dysaesthesie)

6 Essentiële Diagnostische Criteria Rust en inactiviteit, bijvoorbeeld liggen of zitten lokken de symptomen uit/verergeren de symptomen.

7 Essentiële Diagnostische Criteria Activiteit zoals lopen of strekken geeft verlichting, minstens zo lang als de activiteit duurt

8 Essentiële Diagnostische Criteria Nacht en avond zijn de symptomen aanwezig of is er verergering van de symptomen.

9 Essentiële Diagnostische Criteria Geen andere mogelijke verklaring voor de klachten

10 4 criteria ja: zeer waarschijnlijk RLS 2 of 3 criteria ja: waarschijnlijk RLS 1 of geen criteria ja: zeer waarschijnlijk geen RLS

11 Extra criteria in de DSM-5 RLS symptomen zijn er minstens 3 x per week en zijn er al minstens 3 maanden De symptomen veroorzaken duidelijk last of hinder in het sociale leven, op het werk, bij de studie of in het gedrag De symptomen kunnen niet verklaard worden door effecten van genotmiddelen of medicatie(misbruik)

12 RLS komt veel voor 5-15 % van alle mensen 4% heeft verschijnselen die (een beetje) hinderlijk zijn 1% heeft zoveel last dat de kwaliteit van leven negatief wordt beïnvloed

13 De REST Studie Vragenlijst bij huisarts of thuis Fr, Sp, It, VK and VS 23,052 patiënten vulden de vragenlijst in bij de huisarts 15,391 willekeurige mensen uit de bevolking vulden de vragenlijst thuis in

14 REST Studie: Diagnostische Vragen 1. Hebt u nu of had u in het verleden soms last van herhaaldelijke onprettige gevoelens of sensaties in uw benen tijdens zitten of liggen ? 2. Hebt u nu of had u in het verleden soms last van een herhaaldelijke noodzaak of drang om uw benen te bewegen tijdens zitten of liggen ? 3. Indien aanwezig, worden deze onprettige gevoelens of deze bewegingsdrang erger in rust (bij zitten of liggen) dan bij activiteit of lopen? 4. Zijn deze onprettige gevoelens of deze bewegingsdrang erger ‘s avonds of ‘s nachts, vergeleken met ‘s ochtends ?

15 Prevalentie van RLS onder patiënten van de huisarts 3.4% prevalentie met frequentie van symptomen minstens twee keer per week en met negatieve beïnvloeding van de kwaliteit van leven REST, Sleep Med, May 2004

16 Misdiagnoses 24.9% van de patiënten met RLS hadden de correcte diagnose Hening et al. Sleep Med 2004;5:237–46. * n Spataderen n Rugprobleem n Diabetische neuropathie n Depressie n Spierpijn

17 Diagnose ondersteunend Positieve familie anamnese Goede reactie op dopamine agonisten Optreden van Periodieke Ledematen Bewegingen (movements) in de Slaap (PLMS):

18 Periodieke Lidmaat Bewegingen (Movements) in Slaap (PLMS) Ongeveer 80% van mensen met RLS hebben PLMS 1 –PLMS zijn niet noodzakelijk voor de diagnose RLS 1 PLMS 2,3 : –zijn onwillekeurige, repeterende bewegingen van de grote teen, enkel en soms knie en heup –duur 0.5–5 seconden –treden elke 15–40 s op tijdens non-REM slaap PLMS kan leiden tot slaap verstoring 1 1. Earley CJ. N Engl J Med 2003; 348: 2103–9. 2. Allen RP, Earley CJ. J Clin Neurol 2001; 18:28–47. 3 Restless Legs Foundation. Medical Bulletin. Rochester, MN: RLS Foundation, (accessed 04/06/03).

19 Slaap Verstoring Gereduceerd totaal aantal uren slaap Inslaapstoornis Doorslaapstoornis (slechte slaap kwaliteit) Gevoels- en motorische symptomen dragen bij tot slaap verstoring Excessieve slaperigheid overdag Beïnvloedt kwaliteit van leven Slaap verstoring is voor patiënten aanleiding de arts te bezoeken

20 Slaap latentie –69% had meer dan 30 minuten nodig om in te slapen –meer dan 10% had langer dan 2 uur nodig Slaap onderbreking –60% meldde drie of meer keren ‘s nachts langere tijd wakker te worden Slaap duur –gemiddeld 4–6 uur slaap per nacht –langer perioden met slechts 2–3 uur slaap per nacht 1. Hening W et al. Presentation at APSS, Resultaten van de RLS Epidemiologie, Symptomen en Behandeling (Treatment) (REST) Studie 1

21 Schaal voor ernst (IRLSSGRS) 1)Hoeveel last hebt u van onaangename RLS gevoelens in uw benen en armen ? Heel veel(4) Veel(3) Matig(2) Weinig(1) Geen(0) 2)Hoeveel moet u bewegen vanwege uw RLS symptomen ? Heel veel(4) Veel(3) Matig(2) Weinig(1) Geen(0) 3)Hoeveel baat hebt u bij bewegen t.a.v. uw RLS symptomen ? Geen(4) Weinig(3) Matig(2) Veel(1) Geen symptomen(0) 4)Hoeveel slaapverstoring geven uw RLS symptomen ? Heel veel(4) Veel(3) Matig(2) Weinig(1) Geen(0) 5)Hoeveel moeheid en slaperigheid hebt u door uw RLS symptomen ? Heel veel(4) Veel(3) Matig(2) Weinig(1) Geen(0)

22 Schaal voor ernst (IRLSSGRS) 6)Hoe erg is uw RLS over het geheel genomen ? Heel erg(4) Erg(3) Matig(2) Licht(1) Geen RLS(0) 7)Hoe vaak hebt u uw RLS symptomen ? 6-7 dgn/wk(4) 4-5 dgn/wk(3) 2-3 dgn/wk(2) 0-1 dgn/wk(1) Nooit(0) 8)Hoeveel uren hebt u RLS symptomen op een dag dat u last heeft ? 8 of meer(4) 3-8(3) 1-3(2) 0-1l(1) Geen symptomen(0) 9)Hoeveel wordt uw dagelijks leven verstoord door uw RLS symptomen ? (Gezinsleven, werk, school, sociaal leven) Heel veel(4) Veel(3) Matig(2) Weinig(1) Geen(0) 10)Hoeveel negatieve invloed hebben uw RLS symptomen op uw stemming ? Heel veel(4) Veel(3) Matig(2) Weinig(1) Geen(0)

23 Primair (onbekende oorzaak) RLS Kan op elke leeftijd beginnen –begint voor het 20ste in ongeveer 40% van de gevallen 1 Komt in de familie voor in meer dan 50% van de gevallen 2 Risico voor eerstegraads bloedverwanten is 19.9% vergeleken met 3.5% voor eerstegraads bloedverwanten van controles (RR=5.7) Risico voor tweedegraads bloedverwanten is 4.1% versus 0.5% Er zijn 6 genen die geassocieerd zijn met risico op RLS 1.Walters AS et al. Neurology 1996; 46: 92– Winkelmann J et al. Ann Neurol 2002; 52: 297–302.

24 Secundair RLS RLS secundair aan andere aandoeningen Begint (behalve bij de tweede) vaak boven 45 jaar –IJzer tekort (met of zonder anaemie) –Normale zwangerschap (ijzer) –Nierinsufficiëntie (ijzer) –Neuropathie –Reuma (tot wel 27 %) –Fibromyalgie

25 1. Winkelmann J et al. Sleep 2000; 23: 597– Lutz EG. J Clin Psychiatry 1978; 39: 693–8. 3. Mountifield JA. Can Med Assoc J 1985; 133: 426–7. Afleidende prikkels: –Andere temperatuur 1,6,7 –Benen wrijven 1,6,8 –Transcutane electrische zenuwstimulatie (TENS) 9 –Geestelijke afleiding 6 4. Phillips B. Arch Intern Med 2000; 160: 2137– Lavigne GL et al. Sleep 1997; 20: 290–3. 6. Ekbom K-A. Acta Med Scand 1945; 158 (Suppl): 1– Allen RP et al. Sleep Med 2003; 4: 101– Evidente VG, Adler CH. Postgrad Med 1999; 105: 59–61, 65–6, 73–4. 9. O'Keeffe ST. Arch Intern Med 1996; 156: 243–8. –Vaste tijd voor naar bed gaan en opstaan –Geen alcohol 1 –Geen caffeine 2 –Stoppen met roken 3–5 –Goede ventilatie –Geen fysieke inspanning ‘s avonds Wat kunt u er zelf tegen doen?

26 RLS wordt mogelijk opgewekt/verergerd door: 1.Middelen tegen depressie 2.Middelen tegen misselijkheid 3.Middelen tegen psychoses 4.Middelen tegen allergie 5.Bepaalde antihypertensiva 6.Overmatig gebruik van caffeïne/alcohol

27 Oorzaak van de symptomen Probleem in de dopamine en ijzer huishouding. Dopamine is een stof (neurotransmitter) die in de hersenen wordt aangemaakt. Belangrijkste locatie lijken de A11 dopaminerge neuronen te zijn in de hypothalamus met projecties naar het ruggenmerg Ruggenmergs mechanismen lijken een rol te spelen bij het ontstaan van PLMS m.n. verminderde inhibitie bij slaap IJzer is een belangrijke cofactor bij de dopaminerge transmissie

28 Aanwijzingen dat RLS samengaat met abnormale Dopaminerge functie RLS RLS symptomen beter door levodopa bij ong. 90% van de patienten 1 Verminderde dopamine activiteit in de hersenen 7–10 Dagritme, komt overeen met dopamine activiteit 11 Symptomen verergeren door dopamine antagonisten 6 ropinirol 4 pramipexol 5 1. Von Scheele C et al. Arch Neurol 1990; 47: 1223–4. 2. Walters AS et al. Ann Neurol 1988; 24: 455–8. 3. Silber MH et al. Sleep 1997; 20: 878– Ondo W. Mov Disord 1999; 14: 138– Montplaisir J et al. Neurology 1999; 52: 938– Comella CL. Neurology 2002; 58 (4 Suppl 1): S87– Turjanski N et al. Neurology 1999; 52: 932–7. 8. Staedt J et al. J Neural Transm Gen Sect 1993; 93: 71–4. 9. Staedt J et al. J Neural Transm Gen Sect 1995; 99: 187– Ruottinen HM et al. Neurology 2000; 54: 502– Sowers JR, Vlachakis N. J Endocrinol Invest 1984; 7: 341. rotigotine 3 RLS en/of PLMS verbeteren met medicatie die dopamine receptoren stimuleert:

29 Behandelschema voor RLS Adapted from: Schapira AHV. Drugs 2004; 64: 149–58. SymptomenSecundaire RLS Behandel oorzaak Diagnose Primaire RLS Behandeling nodig ? Zo houden Zo nodig revisie Lage dosis dopamine agonist  dosis of andere agonist Antiepilepticum LevodopaBenzodiazepine, opiaat Nee Ja Onvoldoende succes Onvoldoende succes Goed succes Onvoldoende succes

30 Dopamine agonisten (liefst met vertraagde afgifte) Pramipexol (Sifrol MVA) Ropinirol (Requip modutab) Rotigotine (Neupro pleister) –Effectiviteit aangetoond –Uitgebreide klinische onderzoeks- programma’s 1 Trenkwalder et al. Neurology 2004;62:1391–1397; 2 Danoff et al. Chest 2001;120:313–16; 3 Pritchett et al. Mayo Clin Proc 2002;77:1280–6.

31 Antiepileptica Bijv. carbamazepine, gabapentin, pregabaline Voordelen –Alternatief als dopamine agonisten niet werken –Nuttig bij secundair RLS bij neuropathie en/of nierinsufficiëntie Nadelen –Soms sufheid/misselijkheid –Onbekend hoe ze werken

32 Levodopa Voordeel –Gericht op het veronderstelde neurotransmitter tekort Nadelen –augmentatie and rebound komen vaker voor –effect verminderd bij eiwitrijke maaltijden –werkt korter

33 Benzodiazepines Vooral: clonazepam Voordelen –Alternatief als andere medicatie niet wordt verdragen Nadelen –Slaperigheid overdag/stoort denkvermogen valrisico –Risico van afhankelijkheid en klachten bij staken –Niet op oorzaak RLS gericht (symptomatisch)

34 Opiaten Bijvoorbeeld: codeïne, oxycontin, tramadol Voordelen –Alternatief als dopaminerge behandeling onvoldoende werkt Nadelen –Slaperigheid overdag/stoort denkvermogen –verstopping, moeite met urinelozing –risico op tolerantie en verslaving met hoge doses van de sterkere middelen –niet op oorzaak RLS gericht (symptomatisch)

35 RLS is te behandelen! 1.Met niet-medicamenteuze maatregelen 2.Met medicijnen Wees voorzichtig t.a.v. homeopatische middelen, acupunctuur, smeersels en brouwsels. Kost soms veel geld en helpt vaak maar een beetje.

36 Primaire RLS is niet te genezen 1.RLS is chronisch 2.RLS is progressief

37 RLS is niet onschuldig Er is verhoogd risico op: Hart- en vaatziekten Beroerte Overgewicht en suikerziekte Er is een 39 % hoger overlijdensrisico dan voor leeftijdgenoten

38 Awake 25 Y 80 Y Y 10pm 11pm 12pm 1am 2am 3am 4am 5am 6am 7am 10pm 11pm 12pm 10pm 11pm 12pm 1am 2am 3am 4am 5am 6am 7am Normale Hypnogrammen

39 Awake h RLS/PLMS-Hypnogram


Download ppt "Het Restless Legs Syndroom Zit toch eens stil! Dan ga je toch eerder naar bed Ga eens naar een psycholoog Je moet gezonder eten Neem toch een slaappil."

Verwante presentaties


Ads door Google