De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Eenheid en scheiding van de Nederlanden 16 de – 17 de eeuw.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Eenheid en scheiding van de Nederlanden 16 de – 17 de eeuw."— Transcript van de presentatie:

1

2 Eenheid en scheiding van de Nederlanden 16 de – 17 de eeuw

3 Overzicht 1. Karel V : poging tot bestuurlijke eenmaking 1. Karel V : poging tot bestuurlijke eenmaking 2. Filips II : opstand en oorlog => scheiding van de Nederlanden 2. Filips II : opstand en oorlog => scheiding van de Nederlanden => Zuidelijke Nederlanden (katholiek) = de ‘Spaanse Nederlanden’ => de ‘Oostenrijkse Nederlanden’ => België => Zuidelijke Nederlanden (katholiek) = de ‘Spaanse Nederlanden’ => de ‘Oostenrijkse Nederlanden’ => België => Noordelijke Nederlanden (grotendeels protestants) = de Verenigde Provinciën => Republiek => koninkrijk Nederland => Noordelijke Nederlanden (grotendeels protestants) = de Verenigde Provinciën => Republiek => koninkrijk Nederland

4 1. Keizer Karel V probeert de Nederlanden te verenigen Karel V ( ) Keizer Karelbrug (Gent) “Ik spreek Spaans tegen God, Italiaans tegen vrouwen, Frans tegen mannen en Duits tegen mijn paard.”

5 Het rijk van Karel V

6 De XVII Provinciën = de “Habsburgse Nederlanden” (van 1543 tot 1585) Aparte vorstendommen => Karel is de suzerein van elk vorstendom apart (privileges!) => probeert het bestuur te centraliseren Hoofdstad Brussel Het Prinsbisdom Luik bleef onafhankelijk

7 Bestuurlijke hervorming onder Karel V Bron: Storia 4ASO, Van In, Wommelgem, 2011 (p. 76)

8 Bestuurlijke hervorming onder Karel V 1. Centraal Landvoogd(es) [ ] Landvoogd(es) [ ] Raad van State: politiek advies Raad van State: politiek advies Geheime Raad: juridisch advies + naleving wetten Geheime Raad: juridisch advies + naleving wetten Raad van Financiën: Raad van Financiën: vorstelijke bezittingen beheren vorstelijke bezittingen beheren beden voorbereiden beden voorbereiden Staten-Generaal : Staten-Generaal : centrale standenvertegenwoordiging van de gewesten centrale standenvertegenwoordiging van de gewesten ‘staten’ = standen, cf. feodaliteit ‘staten’ = standen, cf. feodaliteit wordt spreekbuis van de belangen van de NL gewesten (  de vorst) wordt spreekbuis van de belangen van de NL gewesten (  de vorst) 2. In de gewesten Statenvergaderingen Keuren de vorstelijke beden goed (of af) Stadhouders plaatsvervangers van de vorst in de gewesten roepen de gewestelijke statenvergaderingen bijeen

9 Karel V en het opstandige Gent Gents oproer onder Karel V : zie bundel Gents oproer onder Karel V : zie bundel Karel V slaat de opstand neer en straft Gent hard Karel V slaat de opstand neer en straft Gent hard Illustreert de tanende macht van de steden (toenemende centralisatie in Europa => ontstaan van nationale staten) Illustreert de tanende macht van de steden (toenemende centralisatie in Europa => ontstaan van nationale staten) Gentse stroppendragers in 2013

10 Spanjaardenkasteel – Gent (1540)

11 2. Opstand onder Filips II : de 80-jarige oorlog Spaanse (rood/oranje) en Oostenrijkse Habsburgse rijk (groen) na Karel V “Het volk is er niet voor de vorst, maar omgekeerd is de vorst er voor het volk. Zijn eerste en hoogste plicht is voor het hem toevertrouwde volk te ijveren en ervoor te zorgen dat het, in rust en vrede, in gerechtigheid en orde kan leven, want daarover zal eens aan hem, de vorst, rekenschap gevraagd worden.” Filips II over de vorstelijke plichten (fragment)

12 Filips II ( ) Opvolger van Karel V (waarom was hij geen keizer?) Sprak enkel Spaans & Portugees Beleid gericht op Spanje Overtuigd katholiek & tegenstander protestantisme Gewelddadige onderdrukking van het calvinisme Met ‘Plakkaten’ (vorstelijke verordeningen) Doortastende landvoogden: Hertog van Alva, Hertog van Parma

13 A. De internationale context (cf. bundel : kennen!) Strijd tegen de Turken Strijd tegen de Turken Zeeslag bij Lepanto (1571) Zeeslag bij Lepanto (1571) Inzet: beheersing oostelijke Middellandse-Zeegebied Inzet: beheersing oostelijke Middellandse-Zeegebied Turken worden verslagen Turken worden verslagen Strijd tegen de Engelsen Mary Tudor Elizabeth De “Zilvervloot” Nederlaag van de Spaanse Armada (1588)

14 Nederlaag Armada

15 B. De Nederlanden onder Filips II : opstand! Maatregelen van Filips: Meer macht voor kerk (bisschoppen) en Inquisitie Meer macht voor kerk (bisschoppen) en Inquisitie Strenge vervolging van de protestanten Strenge vervolging van de protestanten 1563: verbiedt invoer uit Engeland 1563: verbiedt invoer uit Engeland Gevolgen: Protest van hoge (ook katholieke) adel (o.l.v. prins Willem van Oranje) en abdijen Protest van protestanten Vlaanderen verliest Engelse wolstapel => verarming + mislukte oogst 1565 => explosieve situatie

16 Eedverbond der Edelen (1565) Nederlandse edelen vragen aan de landvoogdes Margareta om de plakkaten (tegen ketters) te verzachten omdat ze een economische ramp betekenen (heel wat protestantse ondernemers verlaten onze gewesten). Antwoord van Margaretha’s raadgever Karel van Berlaymont: “Ce ne sont que des gueux” (Het zijn maar bedelaars.)

17 De Nederlanden verscheurd Margaretha van Parma mildert vervolging protestanten => veel protestanten keren terug Margaretha van Parma mildert vervolging protestanten => veel protestanten keren terug Hagenpreken (zie vorige ppt.) Hagenpreken (zie vorige ppt.) 1566 : Beeldenstorm raast door de Nederlanden (zie vorige ppt.) 1566 : Beeldenstorm raast door de Nederlanden (zie vorige ppt.) => Filips stuurt de Hertog van Alva naar de NLen (orde op zake stellen)

18

19 Raad van Beroerten Door Alva ingesteld in 1567 Bijzondere rechtbank om de Beelden- stormers te veroordelen 1000-tal terechtstellingen (o.a. de Graven van Egmont en Hoorn)  “Bloedraad” genoemd

20 De 80-jarige oorlog ( ) Willem van Oranje (“Willem de Zwijger”) leidt de geuzen tegen Alva en de Spanjaarden Willem van Oranje (“Willem de Zwijger”) leidt de geuzen tegen Alva en de Spanjaarden Willem wordt protestant Willem wordt protestant 1576 “Spaanse Furie” : Spaanse troepen plunderen Antwerpen (ca doden) 1576 “Spaanse Furie” : Spaanse troepen plunderen Antwerpen (ca doden) 1578 nieuwe landvoogd (Parma) 1578 nieuwe landvoogd (Parma) Willem van Oranje (1533 – 1584)

21 Spaanse furie 1576

22 Pacificatie van Gent (1576) = De NL gewesten sluiten zich aaneen in de “Generale Unie” = De NL gewesten sluiten zich aaneen in de “Generale Unie” Onmiddellijk gevolg van de “Spaanse Furie” Onmiddellijk gevolg van de “Spaanse Furie” Gemaakte afspraken: Gemaakte afspraken: 1. De Spaanse troepen dienden de Nederlanden te verlaten; 2. De Staten-Generaal zouden op eigen initiatief bij elkaar mogen komen en niet alleen op initiatief van de vorst; 3. Er moest een amnestieregeling komen voor de opstandelingen; 4. De oude privileges van de wereldlijke en kerkelijke instanties moesten worden hersteld (de erkenning van de koning van Spanje als soeverein stond niet ter discussie); 5. Nederlandse edelen zouden moeten instaan voor het bestuur van de Nederlanden in plaats van Spanjaarden; 6. Willem van Oranje zou als regeringsleider in de Nederlanden fungeren naast de landvoogd. (bron: Wikipedia)

23 Unie van Atrecht (1579) Enkele gewesten in het zuiden : erkennen het gezag van Filips II Erkennen alleen nog de katholieke godsdienst = begin van de scheiding der Nederlanden

24 Unie van Utrecht (1579) Reactie op de Unie van Atrecht Noordelijke gewesten vormen een unie om samen tegen de Spanjaarden te strijden Ook delen van het huidige België behoren tot de Unie van Utrecht

25 Plakkaat van Verlatinghe (1581) Noordelijke gewesten van de Nederlanden verklaren zich onafhankelijk van de Spaanse koning Zoeken een vorst, maar tevergeefs => 1588 : “Republiek der zeven Verenigde Provinciën (of: der Verenigde Nederlanden)” = het huidige Nederland

26 Sluiting van de Schelde 1585

27

28 De vrede van Münster (1648) Pas in 1648 erkent Spanje de onafhankelijkheid van de Verenigde Provinciën

29 Uitsmijter(s) 1. Sprak Karel V Nederlands? 2. Vrouwen aan de macht 3. Het Wilhelmus 4. St(r)aten-Generaal, of hoe de geschiedenis ook vandaag nog inspireert

30 En nog in zijn laatste regeringsjaar ging er op 7 mei 1555 een octrooi uit van Keizer Karel, waarin voor het bekleden van zogenaamde “officien" (ambten) in Holland wordt vereist, dat "die geene die uyt die voorsz[ eide] Landen van herwaerts-over gebooren zijn, die Duytsche sprake, die men in Hollant gebruyckt, kunnen, verstaen ende spreecken [sullen]" “Ik spreek Spaans tegen God, Italiaans tegen vrouwen, Frans tegen mannen en Duits tegen mijn paard.” Bron: De GRAUWE, LUC, ‘Welke taal sprak Keizer Karel?’, Universiteit Gent, online op ojs.ugent.be/hmgog/article/viewFile/361/354 (maart 2015) Sprak Karel V Nederlands? Duits = Duytsch = diets = gemeenschappelijke benaming voor wat we vandaag Duits en Nederlands noemen:

31 Landvoogd(ess)en onder Karel V en Filips II : vrouwen aan de macht? Margaretha van Oostenrijk (tante van Karel V) (officieel ‘regentes’) Maria van Hongarije (zus van Karel V) Margaretha van Parma (halfzus van Filips II, buitenechtelijk kind van Karel V) Hertog van Alva (Spaanse generaal) Alexander Farnese, hertog van Parma (zoon van Margaretha van Parma)

32 Het Wilhelmus

33 StRaten-Generaal… …of hoe geschiedenis ook vandaag nog inspireert tot maatschappelijk actie …of hoe geschiedenis ook vandaag nog inspireert tot maatschappelijk actie


Download ppt "Eenheid en scheiding van de Nederlanden 16 de – 17 de eeuw."

Verwante presentaties


Ads door Google