De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Chronische ziekte - dood (hfdst 6). Chronisch ziek zijn Verschuiving in geneeskunde: van acuut naar chronisch, van genezing naar symptoomreductie en QoL.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Chronische ziekte - dood (hfdst 6). Chronisch ziek zijn Verschuiving in geneeskunde: van acuut naar chronisch, van genezing naar symptoomreductie en QoL."— Transcript van de presentatie:

1 Chronische ziekte - dood (hfdst 6)

2 Chronisch ziek zijn Verschuiving in geneeskunde: van acuut naar chronisch, van genezing naar symptoomreductie en QoL 1/3, belangrijke oorzaak werkongeschiktheid en 80% van overlijdens Bv. diabetes, migraine, multiple sclerose, inflammatoire darmziekten, vele cardiovasculaire aandoeningen, reumatologische aandoeningen, pneumologische aandoeingen (astma en COPD, mucoviscidose (= cystic fibrosis),…), HIV-AIDS, vaak ook kanker,…

3 Chronisch ziek zijn Uitdagingen en belasting: Symptomen en impact: leven aanpassen (levensstijl, ev. werkongeschiktheid, do’s and don’ts) Emotioneel evenwicht, zelfbeeld, gevoel van competentie Leren over ziekte, symptomen, behandelingen, self- management,… Impact op relaties met partner, familie, vrienden Relaties met hulpverleners Onzekerheid (prognose, toekomst,…)

4 Chronisch ziek zijn Coping + rouw + vaak pijn + gevolgen op persoonlijk, sociaal, professioneel, relationeel, seksueel,… vlak Impact op QoL Hoge psychiatrische comorbiditeit (depressieve stoornis, angststoornis, aanpassingsstoornis,…)

5 Chronisch ziek zijn Invloed van gedrag en levensstijl (andere) psychosociale factoren (stress, life events, negatieve emoties (oa A en D), steun,…): Op verloop – aanvalsfrequentie en prognose Op QoL en algemene gezondheid Op therapie(trouw)

6 Gevolgen van (chronische) ziekte Voor patiënt Voor partner / familie Burden of care QoL vaak slechter dan bij patiënt... (Rees J et al. 2001) Zingeving Bv. parentificatie van kinderen Voor de relatie: meer nadruk op zorg, onevenwicht geven - krijgen, seksuele weerslag

7 Modellen voor impact van chronische ziekte Stress model Coping model Crisis theorie: Verstoorde sociopsychologische ‘homeostase’ Negatieve emoties (angst, depressie, prikkelbaarheid,…) Veranderingen in gedrag, cognities en emoties Herstel van (al dan niet precair) evenwicht of verder onevenwicht

8 Impact van chronische ziekte Ontkenning Gevoelens van angst Gevoelens van depressie

9 Impact van chronische ziekte: ontkenning Incl vermijding, minimaliseren, onrealistische hoop,… Helpend op korte termijn: doseren, geleidelijk en stapsgewijze coping ‘aanspreken’, angst en stress onder controle houden,… Risico’s op langere termijn: behandeling, therapietrouw, sef-management, aanpassen aan ziekte,…

10 Impact van chronische ziekte: angst Negatieve gevolgen via fysiologische weg + via gedrag Frequentere en/of ernstigere symptomen in bv astma, prikkelbare darmssyndroom (IBS) Als reactie op bedreiging: van welzijn, werk – carrière, zelfbeeld,… In medische settings vaak angst: resultaten krijgen, ingrijpende procedures, afhankleijkheid, onzekerheid,…

11 Impact van chronische ziekte: depressie Negatieve gevolgen via fysiologische weg + via gedrag Verhoogt het cardiovasculair risico Verhoogt de mortaliteit in vele chronische aandoeningen Reactie op verlies, falen en/of hulpeloosheid Aangeleerde hulpeloosheid: geloven / geleerd hebben dat geen controle hebben over wat er met hen gebeurt: teruggetrokken, onthecht, apathisch, depressie

12 Positieve impact van chronische ziekte Stress-gerelateerde groei, post-traumatische groei, benefit-finding 60-90% van de mensen met HIV of kanker rapporteren (ook) positieve groei Asl positieve groei: minder stress, betere fysieke en mentale gezondheid Relaties + zelfbeeld + levensfilosofie Eigen narratief over ziekte helpt hierbij

13 Ziekte als een verhaal - narratief Begrijpen van ziekte en betekenis contrueren Geschiedenis en identiteit reconstrueren, ziekte integreren Ziekte in verband brengen met waarden en levendoelen Uitleggen aan anderen, steun en collectieve ervaring Voor hulpverlener: luisteren, inzicht in ervaring, empathie, vertrouwensrelatie opbouwen, uit leren voor beleid en behandeling

14 Kwaliteit van leven - QoL Van symptomen naar functioneren naar QoL Cf van biomedisch naar biopsychosociaal model Uiteenlopend geconceptualiseerd en geoperationaliseerd Klassiek: self-report: pijn + impact op functioneren en rollen + energie + algemene mentale en lichamelijke gezondheid (zoals zelf ervaren): lagere QoL in chronische ziekte

15 Kwaliteit van leven - QoL Ziektespecifiek of generisch? One size fits all – verschillen in wat belangrijk is (interindividueel + chronisch ziek versus niet ziek) Waarden, levensdoelen en prioriteiten kunnen veranderen in / door ziekteproces (aanpassing en veranderend perspectief)

16 Kwaliteit van leven - QoL Alternatief: door patiënt gegenereerde index: kies 5 domeinen die voor jou belangrijk zijn, en geef aan hoe sterk elk domein door ziekte is beïnvloed Grote variatie! Andere dan klassiek gemeten: geheugen, lezen, schrijven, seksueel functioneren QoL zo gemeten is slechts zwak geassocieerd met gezondheid en functionele status – psychologisch functioneren belangrijker!

17 Psychologische interventies Expressief schrijven (over gedachten en gevoelens mbt wat ze stresserend vonden of wat hen van streek bracht): positief effect op welzijn, fysieke gezondheid, algemeen functioneren, slaap,… Relaxatie training Zelfhulpgroepen (zelfhulp.be) Online: cave Alternatief: door patiënt gegenereerde index: kies 5 domeinen die voor jou belangrijk zijn, en geef aan hoe sterk elk domein door ziekte is beïnvloed Grote variatie! Andere dan klassiek gemeten: geheugen, lezen, schrijven, seksueel functioneren QoL zo gemeten is slechts zwak geassocieerd met gezondheid en functionele status – psychologisch functioneren belangrijker!

18 Ziekte en dood Normaal verouderingsproces en ziekte Verlies van mogelijkheden, verlies van zelfredzaamheid, inkrimpen van leefwereld (ruimtelijk + zintuiglijk), aftakeling Van thuis sterven naar ziekenhuis (2/3) Van curatie naar palliatie Doodsangst – stervensangst De psychologie van de hulpverlener – therapeutische verbetenheid

19 Ziekte en dood Plaats in geneeskunde voor loslaten, afscheid nemen, psychologische begeleiding, religieus-spiritueel, zingeving? Dood en controle Existentiële crisis Palliatieve sedatie Euthanasie

20 Rouw Bredere betekenis: reactie op / verwerking van verlies - niet alleen van een persoon, maar ook van functies, dromen, plannen,… Fasen volgens Kübler-Ross: kritische visie

21 Fasen volgens Kübler-Ross Ontkenning (waarheid doseren) Protest – boosheid. Bliksemafleider. "Waarom ik?” Gevoel onrecht, beschuldigingen, wraakgevoelens,… zich druk maken over schuldvraag = ook vermijden van verlies en verdriet Onderhandelen en vechten Depressie: machteloosheid – teruggetrokken - verdoving. Aanvaarding

22 Moderne visies op rouw Van loslaten naar nieuwe plaats geven: een nieuwe verhouding tov het verlorene tot stand brengen; integratie van overledene in verdere leven door nieuwe banden ~ conversationeel herinneren Chaotische mix van emoties eerder dan gestructureerde fasen – proces; geen rechtlijnig verloop

23 Moderne visies op rouw Acute rouw: omnipresent, ‘ongewoon’ Grote variatie mbt intensiteit van verstoring van emoties, cognities, sociaal, gedrag De intensiteit hiervan is geen predictor van pathologie Universeel, maar culturele verschillen

24 Moderne visies op rouw Rollercoster van emoties: Low mood, wenen en eenzaamheid, shock, angst, woede, spijt, verdriet, depersonalisatie, overspoeling,… Onaangenaam, beschamend, beangstigend Afwisseling met positieve gevoelens Opluchting, plezier, vrede,… Cave: aanhoudende schuldgevoelens, geen afwisseling met positieve emoties

25 Moderne visies op rouw Rouw is nooit ‘af’ of voltooid – evolueert naar geïntegreerde rouw: niet meer omnipresent, kan wel terug opflakkeren nav… Herdefiniëren van de relatie met de overledene: Dromen over, aanwezigheid voelen, zoeken in menigte, beschermd worden Hallucinaties (in acute rouw) Verbinding dmv objecten (brieven, bezittingen,…) en ‘levende nalatenschap’ (ideeën, nakomelingen,…)

26 Onderscheid rouw - pathologie Duur? Ernst – intensiteit? Weerslag functioneren? Chronisch – continu? Rigiditeit? Verschuiving symptomen? Risico gecompliceerde of pathologische rouw, depressie, post-traumatische stressstoornis Verschuivende grenzen We beschouwen rouw nu sneller als pathologisch


Download ppt "Chronische ziekte - dood (hfdst 6). Chronisch ziek zijn Verschuiving in geneeskunde: van acuut naar chronisch, van genezing naar symptoomreductie en QoL."

Verwante presentaties


Ads door Google