De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

30 oktober 2014 NVAG themamiddag Gezondheidsverschillen: iedereen even gezond, of iedereen gezonder? Beoordelen van evidence over effecten van collectieve.

Verwante presentaties


Presentatie over: "30 oktober 2014 NVAG themamiddag Gezondheidsverschillen: iedereen even gezond, of iedereen gezonder? Beoordelen van evidence over effecten van collectieve."— Transcript van de presentatie:

1 30 oktober 2014 NVAG themamiddag Gezondheidsverschillen: iedereen even gezond, of iedereen gezonder?
Beoordelen van evidence over effecten van collectieve interventies – een inleiding Prof. dr. Anton Kunst Afdeling Sociale Geneeskunde AMC Universiteit van Amsterdam

2 Doelstelling laten zien hoe collectieve interventies kunnen worden geëvalueerd op effecten op volksgezondheid en gezondheidsverschillen laten zien hoe je dergelijke evaluaties kunt uitvoeren in eigen dagelijkse praktijk met reeds bestaande data voorbereiding op oefeningen

3 Opbouw Korte introductie op gezondheidsverschillen - de oorzaken en beïnvloedingsmogelijkheden (20 minuten) Overzicht van methoden om collectieve interventies te evalueren op ‘impact’ op gezondheidsverschillen (25 minuten) Het belang van interpreteren van evidence over ‘impact’ in het licht van evidence over ‘proces’ (15 minuten) Inleiding op oefeningen – het beoordelingskader (5 minuten)

4 Gezondheidsverschillen (1)

5 De Titanic

6 Gezondheidsverschillen (2) Titanic % overledenen naar geslacht

7 Gezondheidsverschillen (3) Titanic % vrouwen dat overleed, naar reisklasse

8 Gezondheidsverschillen (4) Titanic Oorzaken - persoonsgebonden factoren
Passagiers derde klasse waren slecht gekleed en gevoed Zij volgden niet de aanwijzingen van de bemanning verstonden slecht Engels wilden hun bezittingen niet verlaten

9 Gezondheidsverschillen (5) Titanic Oorzaken – omgevingsfactoren
Verblijf beneden in het schip Slechte informatievoorziening Toegangshekken dicht Discriminatie bij reddingsboten Tekort aan reddingsboten

10 Gezondheidsverschillen (6) Titanic Beïnvloedingsmogelijkheden
Persoonsgebonden factoren Betere voorlichting, ook voor anderstaligen Training van bemanning Omgevingsfactoren Voldoende boten Duidelijke vluchtwegen, geen hekken dicht Ongelijkheid zelf Derde klasse bovendeks Geen discriminatie in geval van schaarste

11 Gezondheidsverschillen (7) Waarom anno 2014 aandacht voor verschillen in gezondheid naar SES*
Ook nu een “ongemakkelijk” verschijnsel; toenemende verschillen zijn onwenselijk Wijst op persoonsgebonden factoren die samenhangen met lage SES (bijv. minder gezondheidsvaardigheden) Wijst op omgevingsfactoren die samenhangen met lage SES, of die hén juist treffen * Sociaaleconomische status (opleiding, beroep, inkomen, vermogen, prestige)

12 Gezondheidsverschillen (8) Omgevingsfactoren: het perspectief van de bewoner van Ondiep

13 Kwaliteit woning-voorraad Sociale cohesie, netwerken
Kwaliteit openbare ruimte Overlast, onveilig-heid Sociale normen & druk Toegang tot voor-zieningen

14 Gezondheidsverschillen (8) Omgevingsfactoren: het perspectief van de rokende VMBO leerling

15  Lage CITO Pro-roken normen bij peers Ander toekomst- perspectief
Sigarettenmakkelijk te verkrijgen Roken in gezin familie Problemen in thuis-situatie

16 Gezondheidsverschillen (10) Mogelijkheden voor beïnvloeding
Voorzieningen (zorg, welzijn, onderwijs) Regelgeving (openbare orde, commercie, milieu) Ruimtelijke ordening (openbare ruimte, milieu, vervoer) Inkomens-relevant beleid (belasting, sociale zekerheid) Overig (huisvesting, media, …)

17 Gezondheidsverschillen (11) Waardoor kunnen effecten van beleid verschillen naar SES?
Verschil in blootstelling Verschil in vatbaarheid Invloed op SES zelf

18 Gezondheidsverschillen (12) Waardoor kunnen effecten van beleid verschillen naar SES?
Bijv. hogere accijns tabak Verschil in blootstelling méér roken bij lage SES Verschil in vatbaarheid minder koopkracht Invloed op SES zelf (regressieve belasting!)  Netto effect meestal sterkere daling in roken bij lage SES

19 Opbouw Korte introductie op gezondheidsverschillen - de oorzaken en beïnvloedingsmogelijkheden (20 minuten) Overzicht van methoden om collectieve interventies te evalueren op ‘impact’ op gezondheidsverschillen (25 minuten) Het belang van interpreteren van evidence over ‘impact’ in het licht van evidence over ‘proces’ (15 minuten) Inleiding op oefeningen – het beoordelingskader (5 minuten)

20 Impact van beleid (1) leren van de ‘echte wereld’
Veel collectieve maatregelen kan je niet evalueren in gecontroleerde experimenten Alternatief: leren door evaluatie van ‘real world policies’ zoals recent uitgevoerd Het eigen werkterrein als ‘laboratorium’ vol van ‘natuurlijke experimenten’

21 Natuurlijk experiment !

22 Impact van beleid (2) Drie voorbeelden van evaluaties met bestaande data
Uitbreiding openingstijden horeca in Amsterdam - registratie van ambulanceritten Versterking nationaal tabaksbeleid in 2002/3 - continue enquête naar roken onder jongeren De Wijkenaanpak in 40 ‘aandachtswijken’ - nationale gezondheidsenquête

23 Impact van beleid (3) Het optimale studiedesign
Drie elementen: Vergelijking van de situatie vóór en na (of tijdens) de nieuwe beleidsmaatregelen Vergelijking met een ‘controle’ situatie waar die maatregelen niet zijn ingevoerd Onderscheid in uitkomst tussen groepen met hoge en lage SES Populatie-niveau equivalent van de RCT (randomised controlled trial)

24 Impact van beleid (4) Ruimere openingstijden horeca in Amsterdam
Beleid: 2 uur langere openingstijden voor horeca rondom Rembrandtplein en Leidseplein in Amsterdam, per 1 april 2009 Data: informatie over alle ambulanceritten in , naar tijdstip, bestemming en reden van uitrit Design: - meting trends vóór en na 1 april ook in controle gebieden

25 Hot spots van alcoholincidenten, 2006-2011

26 Aantal incidenten/maand, 2006-2011

27 Verandering per 1 april 2009? Regressie-analyse

28 % toename in het aantal incidenten in Pleingebieden per 1 april 2009
Alle incidenten % Naar tijdstip - van uur 0% - van uur 4% - van uur 49%

29 Impact van beleid (5) Openingstijden horeca in Amsterdam: lessen
Ook met bestaande data kan een gecontroleerde voor/na-studie worden uitgevoerd Design van RCT kan slechts worden benaderd Bewijskracht kan echter vrij groot zijn Vergelijk zo mogelijk met internationale literatuur (impact schattingen in Amsterdam iets groter)

30 Impact van beleid (6) Versterking tabaksbeleid in 2003
Beleid: één pakket van vele nieuwe maatregelen forse toename accijns volledig verbod op reclame en promotie breder verbod op roken in publieke ruimten verkoopleeftijd 16 jaar publiekscampagne gericht op rol van ouders Data: jaarlijkse monitor van roken onder jongeren jaar, met onderscheid schoolniveau Design: - meting trends vóór en na onderscheid SES

31 Eerst de beschrijving: Prevalentie van dagelijks roken onder 13-16 jarigen in Nederland sinds 1992
VMBO HAVO,VWO Source: Kuipers et al, Unpublished manuscript

32 Dan de beleidsevaluatie: Trends in roken onder jarigen vóór en na intensivering van tabaksbeleid in 2002/2003

33 Impact van beleid (7) Tabaksbeleid in 2002-2003: lessen
Voor/na-evaluatie kan ook worden uitgevoerd zonder controlegroep De bewijskracht van de studie moet dan zorgvuldig worden gewogen SES ongelijkheden in impact kunnen verschillend worden beoordeeld, afhankelijk van criteria: - iedereen gezonder - iedereen even gezond

34 Impact van beleid (8) De Wijkenaanpak
Beleid: grootschalige investering in betere leefsituatie van bewoners van 40 ‘aandachtswijken’, geïmplementeerd vanaf zomer 2008 Data: nationale gezondheidsenquête van het CBS, jaren Design: - meting trends vóór en na zomer ook in controle wijken (na zorgvuldige matching)

35 Trends in % bewoners met goede mentale gezondheid
Nederland geheel Controle- wijken Aandachts-wijken 35

36 Trends in % bewoners dat regelmatig wandelt
aandachtswijken Nederland 36

37 Effect van wijkenaanpak op wandelen?
Trends in aandachtswijken: - tot 2008: na 2008: verschil: +0.15 Trends in rest Nederland - tot 2008: na 2008: verschil: +0.03 Verschil (95% betrouwbaarheidsinterval) (+0.02; +0.22) De doelstellingen, de werkwijze en de middelen van de gezonde wijk experimenten ondersteunen een effect op de leefstijl (zorggebruik?) van de bewoners van deze wijken ondersteunen 37

38 Impact van beleid (9) De Wijkenaanpak: lessen
Alternatief voor onderscheid naar SES: evaluatie van maatregel gericht op mensen met lage SES Ondanks design van gecontroleerde voor/na-studie kan de bewijskracht beperkt zijn Problemen: geen randomisatie, ook interventies in controle, verhuizingen en kleine aantallen Zorgvuldig weging van conclusies is nodig (zie Stronks et al, binnenkort in NTVG)

39 Impact van beleid (7) Conclusie Afwijken van het ideale studiedesign
Vergelijking van de situatie vóór en na/tijdens maatregel: Vergelijking van 2 meetmomenten in plaats van continue trends Vergelijking met een ‘controle’ situatie: Niet noodzakelijk indien er geen andere verklaringen zijn voor waargenomen trends Onderscheid in uitkomst tussen hoge en lage SES Niet noodzakelijk indien de beleidsmaatregel zelf al is gericht op mensen met lage SES

40 Impact van beleid (8) Conclusie Bestaande databronnen met tijdsdimensie
Persoonsenquêtes: Nationale en lokale gezondheidsenquête Monitoren roken, drinken, etc. Jeugdmonitoren Registraties Ambulanceritten Registraties ziektekosten Overig zorgregistraties Overig Specifieke onderzoeken (bijv. ITC studie) Varia (bijv. Google Trends)

41 Opbouw Korte introductie op gezondheidsverschillen - de oorzaken en beïnvloedingsmogelijkheden (20 minuten) Overzicht van methoden om collectieve interventies te evalueren op ‘impact’ op gezondheidsverschillen (25 minuten) Het belang van interpreteren van evidence over ‘impact’ in het licht van evidence over ‘proces’ (15 minuten) Inleiding op oefeningen – het beoordelingskader (5 minuten)

42 Van impact naar proces (1) Impact als uitkomst van een proces
Hogere accijns tabak Verschil in blootstelling méér roken bij lage SES Verschil in vatbaarheid minder koopkracht Invloed op SES zelf (regressieve belasting!) Meestal sterkere daling in roken bij lage SES

43 Van impact naar proces (2) Onverwachte impact ook als uitkomst van een proces
Hogere accijns tabak Verschil in blootstelling méér roken bij lage SES Verschil in vatbaarheid ??? Invloed op SES zelf (regressieve belasting!) Bijna geen daling in roken bij lage SES

44 Van impact naar proces (2) Naar genuanceerde lessen
Hogere accijns op tabak leidt tot een sterke daling in roken bij lage SES indien smokkel wordt ingedamd en professionale hulp vrij beschikbaar is

45 Van impact naar proces (4) Waarom aandacht voor proces?
Door een positieve impact te begrijpen als uitkomst van een proces, vergroot dit: de aannemelijkheid van de resultaten de relevantie van lessen voor beleid en praktijk de overdraagbaarheid van die lessen

46 Van impact naar proces (5) Veranderingstheorieën
“Logic models”, “theories of change” De ideeën in ons hoofd op basis waarvan wij verwachten dat sommige maatregelen effecten zullen sorteren “Leren” is vooral aanpassen en verfijnen van die ideeën - gebeurt vooral als verwachtingen niet uitkomen

47 Van impact naar proces (6) De Wijkenaanpak: het veranderingsmodel vooraf

48 Van impact naar proces (7) De Wijkenaanpak: een inventarisatie van maatregelen

49 Van impact naar proces (8) De Wijkenaanpak: het veranderingsmodel herzien

50 Van impact naar proces (8) De Wijkenaanpak: het veranderingsmodel herzien

51 Van impact naar proces (9) hoe is relatie met wandelen
Van impact naar proces (9) hoe is relatie met wandelen? een literatuur review Wijkverbetering stimuleert bewoners tot vaker wandelen indien bewoners: niet meer worden tegengehouden door onveiligheid vaker worden aangetrokken door een mooiere omgeving op die manier weer het contact met buren kunnen zoeken maar niet doordat bewoners: zouden worden uitgenodigd met méér wandelroutes door buren zouden worden gestimuleerd tot wandelen

52 Van impact naar proces (10) hoe is relatie met veiligheid
Van impact naar proces (10) hoe is relatie met veiligheid? een case study Overlast door probleemgezinnen in achterstandswijken in Arnhem kon worden aangepakt door: Pro-actieve benadering van de gezinnen: eerst aanspreken en afspraken maken alleen in dat kader aanbod van zorg sancties als stok achter de deur ‘Coordination’ als vorm van samenwerking tussen partijen (low-profile lange-termijn samenwerking gericht op één gezamenlijk doel)

53 Van impact naar proces (11) boodschap opnieuw
Door een positieve impact te begrijpen als uitkomst van een proces, vergroot dit: de aannemelijkheid van de resultaten de relevantie van lessen voor beleid en praktijk de overdraagbaarheid van die lessen Vooral in combinatie met ‘veranderingstheorieën’ die worden aangepast en verfijnd

54 Opbouw Korte introductie op gezondheidsverschillen - de oorzaken en beïnvloedingsmogelijkheden (20 minuten) Overzicht van methoden om collectieve interventies te evalueren op ‘impact’ op gezondheidsverschillen (25 minuten) Het belang van interpreteren van evidence over ‘impact’ in het licht van evidence over ‘proces’ (15 minuten) Inleiding op oefeningen – het beoordelingskader (5 minuten)

55 Doelstelling laten zien hoe collectieve interventies kunnen worden geëvalueerd op effecten op volksgezondheid en gezondheidsverschillen laten zien hoe je dergelijke evaluaties kunt uitvoeren in eigen dagelijkse praktijk met reeds bestaande data voorbereiding op oefeningen

56 Oefeningen (1) Case studies
Effecten van nationale vergoedingen op stoppen met roken op de ontwikkelingen in het aantal (succesvolle) stoppogingen, naar inkomensgroep ( ). Nagelhout et al “Are there income differences … “. Drug and Alcohol Dependence 2014, Apr 28. Effecten van een gemeentelijk alcoholbeleid op ontwikkelingen in alcoholgebruik onder Brabantse kinderen jonger dan 16 jaar, naar opleidingsniveau ( ). Goeij et al “Impact of local integrated public health policy on alcohol consumption in adolescents” Draft, Oktober 2014

57 Oefeningen (2) Opzet van het beoordelingskader
Stap 1: Vaststellen van de ‘impact’ op het gezondheidsprobleem Stap 2: Vaststellen van de ‘impact’ naar deelpopulatie Stap 3: Beoordeling van deze (verschillen in) impact Stap 4: Behoefte aan verdere informatie Stap 5: Slotoordeel

58 End


Download ppt "30 oktober 2014 NVAG themamiddag Gezondheidsverschillen: iedereen even gezond, of iedereen gezonder? Beoordelen van evidence over effecten van collectieve."

Verwante presentaties


Ads door Google