De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Psychopathologie van adolescenten met astma Marieke Verkleij orthopedagoog/gz-psycholoog i.o./wetenschappelijk onderzoeker UU

Verwante presentaties


Presentatie over: "Psychopathologie van adolescenten met astma Marieke Verkleij orthopedagoog/gz-psycholoog i.o./wetenschappelijk onderzoeker UU"— Transcript van de presentatie:

1 Psychopathologie van adolescenten met astma Marieke Verkleij orthopedagoog/gz-psycholoog i.o./wetenschappelijk onderzoeker UU Symposium UMCG 6 november 2012

2 Inhoud IAdolescentie IIPsychopathologie in de adolescentie IIIAdolescent met astma IVAdolescent en zelfmanagement VConclusie en discussie

3 IAdolescentie Wat is adolescentie?

4 Symposium UMCG 6 november 2012 IAdolescentie ‘De overgang tussen jeugd en volwassenheid’ Leeftijd: varieert per cultuur Verenigde Staten:13-24 jaar Dikke Van Dale: jaar Erikson (identiteitsontwikkeling): 14-midden 20 →Wereldgezondheidsorganisatie: jaar

5 Symposium UMCG 6 november 2012 IAdolescentie Een periode vol veranderingen Lichamelijk -Lengtegroei -Hormonale veranderingen → spanning en stress -Veranderingen van de huid (acne) en zweetklieren (geur) → schaamte en onzekerheid -Seksuele rijping Ref: Doreleijers & Jansen, 2007

6 Symposium UMCG 6 november 2012 IAdolescentie Een periode vol veranderingen Cognitief -Hersenontwikkeling kent groeispurt: abstract denken, plannen, verbanden leggen, identiteitskeuzes maken Sociaal-emotioneel -Emoties van zichzelf en anderen begrijpen en er woorden aan kunnen geven -Begrijpen van emotionele cues (bv hartkloppingen, hyperventilatie) -Mentaliseren (perspectief van anderen kunnen innemen), sociaal gedrag en waarden kunnen verwerven Ref: Doreleijers & Jansen, 2007

7 Symposium UMCG 6 november 2012 IAdolescentie Een periode vol ontwikkelingstaken - Vormgeven aan veranderende relaties binnen het gezin (andere relatie met ouders vinden) - Zorg dragen voor gezondheid en uiterlijk -Zinvol invullen van vrije tijd, eigen keuzes maken en zelfstandiger worden -Vormgeven aan intimiteit en seksualiteit -Participeren in onderwijs of werk -Vriendschappen en sociale contacten onderhouden, eigen identiteit en zelfrefelectie -Omgaan met autoriteit Peergroup & Social Media Ref: Slot, 1994

8 Symposium UMCG 6 november 2012 IAdolescentie Stelling ‘ De adolescentie is een stormachtige periode’

9 Symposium UMCG 6 november 2012 IAdolescentie De meeste adolescenten maken helemaal niet zo’n stormachtige adolescentie mee Als de adolescentie al stormachtig is, is dat een escalatie van eerdere problemen Ref: Elmen & Offer, 1993; Steinberg, 2002

10 II Psychopathologie in de adolescentie Wat is psychopathologie?

11 Symposium UMCG 6 november 2012 Filmfragment Angst, dwang en fobie

12 Symposium UMCG 6 november 2012 II Psychopathologie in de adolescentie Kwetsbare ouder(s) Negatieve life events Kwetsbaar kind Emotionele- gedragsproblemen

13 Symposium UMCG 6 november 2012 IIPsychopathologie in de adolescentie Dit is er bekend… Basis in de vroege ontwikkeling -Genetische aanleg -Onveilige gehechtheid -Oningevulde basisbehoeften en maladaptieve schema’s -Sensitief temperament en invaliderende omgeving ↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓ Verhoogde kans op stoornissen zoals ADHD, depressie, angst, ticstoornis, autisme, somatoforme en oppositionele gedragsstoornis (DSM-IV) En van daaruit de adolescentie in… % van de ‘gezonde’ jongeren ontwikkelt een persoonlijkheidsstoornis in de adolescentie, 40-60% van de klinische populatie -Heftige stemmingsschommelingen, suïcidaliteit, zelfverwonding pieken in de adolescentie -Volwassenstoornissen beginnen vaak in de adolescentie (bv schizofrenie) Ref: Feenstra, 2012

14 Symposium UMCG 6 november 2012 IIPsychopathologie in de adolescentie Wanneer loopt het mis? - Als de veranderingen en taken elkaar te snel opvolgen -Als de jongeren geen veilige haven hebben, waar ze kunnen bijtanken (gezin, peergroup) -Als ouders verstarren, verkrampen, angstiger worden -Als er een opstapeling is van negatieve life events (verlies van naaste, scheiding van ouders, …) -Als de jongere al kwetsbare persoonlijkheidstrekken heeft NB: De adolescentie ‘veroorzaakt’ geen psychopatholologie, maar kan katalysator zijn Ref: Hutsebaut, 2009

15 Symposium UMCG 6 november 2012 IIPsychopathologie in de adolescentie Behandeling Mentaliseren gericht op ontwikkelingstaken -Autonomie (hoe voelt het om hiervoor verantwoordelijk te zijn?) -Competentie (hoe is het om te merken dat je ouders je hierin vertrouwen geven? Wat maakt dat je twijfelt of je dit wel zou aankunnen?) -Identiteit (wat gebeurt er met je nu je duidelijk uitspreekt dat je dit wil gaan studeren? Hoe is het om te merken dat je hierin anders bent dan je vader?) -Loslaten (hoe is het voor je dat je merkt dat je ouders zich zo’n zorgen maken? Heb je een idee wat zij denken en voelen op zo’n moment?) * Mentalization based treatment (MBT)

16 Symposium UMCG 6 november 2012

17 Filmfragment Henk

18 Filmfragment Filmfragment Henk

19 IIIAdolescent met astma Komt u in de praktijk wel eens gedragsproblemen tegen bij adolescenten met astma, en zo ja, welke?

20 Symposium UMCG 6 november 2012 IIIAdolescent met astma Onderzoek naar gedragsproblemen - Kinderen met astma → meer gedragsproblemen en lagere kwaliteit van leven dan gezonde normgroep** -Kinderen met moeilijk behandelbaar astma → meer gedragsproblemen en lagere kwaliteit van leven dan kinderen met astma zonder MBA** -Ernstige gedragsproblemen, 20% in psychiatrische range - Gedragsproblemen zijn overwegend internaliserend van aard; angstig/depressief/teruggetrokken Ref: Verkleij M et al, J Asthma 2011; studie , lft 7-18 jr n=119 uit gespecialiseerde astmacentra ** ( p <.001)

21 Symposium UMCG 6 november 2012 IIIAdolescent met astma Onderzoek naar gedragsproblemen -Astma in de adolescentie kan samengaan met angst, paniekaanvallen en depressie -Combi angst en benauwdheidsklachten → misdiagnose astma, ipv hyperventilatie/dysfunctioneel ademen, vocal cord dysfunction →Daarom behandeling van angst van groot belang! Ref: BTS Guidelines on the management of asthma, 2011

22 Hoeveel % van de 13/14- jarigen heeft afgelopen 4 weken gerookt?

23 Symposium UMCG 6 november 2012 Filmfragment P ubers en roken

24 Symposium UMCG 6 november 2012 IIIAdolescent met astma Eigen handelen wordt steeds belangrijker - Minder ontvankelijk voor autoriteitsfiguren - Voorbereiden transitie van kindergeneeskunde naar longarts (v.a 16 jaar gericht aan werken) - Zelfstandig managen van astma; op individueel niveau /met meedenken ouders - Toegenomen zelf-controle

25 Symposium UMCG 6 november 2012 IIIAdolescent met astma (Gedrags)problemen - Therapietrouw staat onder druk door fase-gerelateerd gedrag (experimenteergedrag en leefstijl) - Veel stress en onzekerheid - Autoriteitsconflicten - Ontkennings- en acceptatieproblematiek

26 IVAdolescent en zelfmanagement Wat is zelfmanagement?

27 Symposium UMCG 6 november 2012 IVAdolescent en zelfmanagement Zelfmanagement ‘Het individuele vermogen om goed om te gaan met symptomen, behandeling, lichamelijke en sociale consequenties van de chronische aandoening en de bijbehorende aanpassingen in leefstijl’

28 Symposium UMCG 6 november 2012 IVAdolescent en zelfmanagement Voorlichting over zelfmanagement (dit vinden adolescenten zélf belangrijk): -Afgestemd op individuele behoeften -Herhaling en ontwikkeling naarmate ervaring toeneemt -Emotionele support voor het omgaan met gevoelens -Respect, bemoediging en motivering -Persoonlijke informatie (mondeling en schriftelijk) ipv algemene info in begrijpelijk (niet-medisch) taalgebruik -Geschikte setting Ref: BTS Guidelines on the management of asthma, 2011

29 Symposium UMCG 6 november 2012 IVAdolescent en zelfmanagement Voorwaarden tbv onafhankelijk zelfmanagement (dit moet een adolescent kunnen): -Aandoening benoemen en uitleggen -Medicatie + behandeling noemen en uitleggen waarom dit noodzakelijk is -Onthouden wanneer medicatie moet worden ingenomen -Vragen beantwoorden én stellen bij arts/gezondheidswerker -Afspraken met arts regelen en afzeggen -Zelfstandig zonder ouders naar een arts -Tijdig nieuwe medicatie bestellen -Prioriteit geven aan gezondheid ipv andere activiteiten/verlangens Ref: BTS Guidelines on the management of asthma, 2011

30 IVAdolescent en zelfmanagement Hoe kan zelfmanagement worden verbeterd? (behandelaren, ouders en kind)

31 Symposium UMCG 6 november 2012 IVAdolescent en zelfmanagement Verbeteren van zelfmanagement - Leeftijdsadequate gezondheidsvoorlichting - ‘Gezond leren denken’ - Sociaal-emotionele tekorten opheffen - Ouders steunen en trainen - Onderliggende psycho-sociale factoren (die negatief interfereren met ziektegedrag) opsporen en behandelen

32 Symposium UMCG 6 november 2012 IVAdolescent en zelfmanagement Filmfragment: Voorbeeld van een behandelprogramma Adolescent Asthma Action Program

33 Symposium UMCG 6 november 2012 V Conclusie Adolescentie kan katalysator zijn van psychopathologie Adolescenten met astma lopen verhoogd risico op ernstige internaliserende gedragsproblemen ↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓↓ Deze gedragsproblemen belemmeren de behandeling van astma Take home message Doel/uitdaging: (gedrags)problemen opsporen en mee-behandelen

34 Symposium UMCG 6 november 2012 V Discussie


Download ppt "Psychopathologie van adolescenten met astma Marieke Verkleij orthopedagoog/gz-psycholoog i.o./wetenschappelijk onderzoeker UU"

Verwante presentaties


Ads door Google