De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis Refereeravond Kindergeneeskunde / JGZ 28 juni 2011 Dick van Waardenburg.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis Refereeravond Kindergeneeskunde / JGZ 28 juni 2011 Dick van Waardenburg."— Transcript van de presentatie:

1 Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis Refereeravond Kindergeneeskunde / JGZ 28 juni 2011 Dick van Waardenburg Kinderarts MUMC+ In samenwerking met Dr KFM Joosten en Dr. JM Hulst, kinderartsen in het Erasmus MC / Sophia Kinderziekenhuis

2 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 20112 Casus 1: meisje 16 mnd  >2 mnd spugen, diarree  gewicht -1 kg  mat meisje / bolle buik  Verdenking coeliakie  glutenvrij dieet

3 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 20113 Casus 1: meisje 16 mnd Lengte voor leeftijdGewicht voor lengte

4 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 20114 Casus 2: Jongen 3 jr VG: PMR, voedingsproblemen Recidiverende pneumonien waarvoor antibiotica

5 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 20115 Gewicht voor lengte Lengte voor leeftijd Casus 2: jongen 3 jaar

6 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 20116 Casus 3: 5 jarige jongen  Blanco VG  Trauma (aanrijding)  ## femur + humerus  Veel pijn, geen eetlust  4 weken tractie

7 Casuistiek; vragen 1.Is hier sprake van ziekte gerelateerde ondervoeding? –Zo ja, welke vorm (acuut/chronisch) –Zo nee, is er dan een verhoogd risico op ondervoeding 2.Wat zou uw voedingsbeleid zijn.

8 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 20118 Richtlijn Screening en behandeling van ondervoeding www.stuurgroepondervoeding.nl Concept “ziekte gerelateerde ondervoeding”

9 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 20119 Theoretische vragen  Wanneer spreek je van ondervoeding bij kinderen ?  Hoe vaak komt ondervoeding voor in NL?  Wat zijn de oorzaken ?  Wat zijn de gevolgen ? Praktische vragen  Wat is juiste beleid t.a.v. ondervoeding Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis

10 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201110 Theoretische vragen  Wanneer spreek je van ondervoeding ?  Hoe vaak komt ondervoeding voor in NL ?  Wat zijn de oorzaken van ondervoeding ?  Wat zijn de gevolgen van ondervoeding ? Praktische vragen  Wat is juiste beleid t.a.v. ondervoeding Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis

11 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201111 Definitie ziekte gerelateerde ondervoeding Voedingstoestand waarbij een tekort (of disbalans) van energie en eiwit en andere voedingsstoffen ten gevolge van ziekte leidt tot meetbare nadelige effecten op lichaamssamenstelling, fysiek en geestelijk functioneren en uitkomsten van medische interventies. www.stuurgroepondervoeding.nl

12 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201112 Gewicht v leeftijd Lengte v leeftijd Gewicht v lengte Vormen van ondervoeding 3 vormen Acute vorm (wasting) Chronische vorm (stunting) Mengvorm (stunting&wasting)

13 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201113 Gewicht v leeftijd Lengte v leeftijd Gewicht v lengte Acute ondervoeding 3 vormen Acute vorm (wasting) Chronische vorm (stunting) Mengvorm (stunting&wasting)

14 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201114 Gewicht v leeftijd Lengte v leeftijd Gewicht v lengte Chronische ondervoeding 3 vormen Acute vorm (wasting) Chronische vorm (stunting) Mengvorm (stunting&wasting)

15 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201115 Verschillende cutt-off points in studies Acute ondervoeding: Gewicht naar lengte – SD score < -2 – < 80% van de mediaan – < 80% van het ideale gewicht – < P5 –BMI SD score < -2 Chronische ondervoedng: Lengte naar leeftijd –SD score < -2 –< 90% van de mediaan –< P5 Joosten & Hulst, Curr Opin Pediatr. 2008

16 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201116 Gebruik van SD-scores (Z-score) 2.3% 15.9%

17 Definitie acute ondervoeding NL  > 1 jaar gewicht naar lengte SD score < -2  < 1 jaar gewicht naar leeftijd SD score < -2 of  afbuiging van 1 SD in 3 maanden www.stuurgroepondervoeding.nl NB gebruik de juiste groeicurven

18 Definitie chronische ondervoeding NL Lengte naar leeftijd SD score < -2 of Afbuiging lengte <4 jaar 0.5-1 SD in 1 jaar >4 jaar 0.25 SD in 1 jaar www.stuurgroepondervoeding.nl NB gebruik de juiste groeicurven!

19 Ondergewicht = Ondervoeding? Wel als je ziek bent!

20 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201120 Theoretische vragen  Wanneer spreek je van ondervoeding ?  Hoe vaak komt ondervoeding voor in NL ?  Wat zijn de oorzaken van ondervoeding ?  Wat zijn de gevolgen van ondervoeding ? Praktische vragen  Wat is juiste beleid t.a.v. ondervoeding Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis

21 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201121 Landelijke screenings-3 daagse 2007 Vraagstelling:  Wat is de prevalentie van ondervoeding bij zieke kinderen opgenomen op kinderafdelingen van Nederlandse ziekenhuizen?  Zijn er risicogroepen te identificeren? Deelnemende ziekenhuizen:  7/8 academisch  46/93 niet academisch Inclusie criteria:  Nieuw opgenomen kinderen op kinderafdeling (niet IC) gedurende de onderzoeksperiode  leeftijd van tenminste 30 dagen  opnameduur van tenminste 1 dag Joosten et al Arch Dis Child 2009

22 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201122 Methoden  Prospectief, observationeel, multi-center  Bij opname en ontslag: gewicht  Bij opname: lengte  Berekening SD-scores (Fredriks et al, Ped Research 2000) Joosten et al Arch Dis Child 2009

23 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201123 Resultaten (1) Totaal 424 kinderen (172 academisch/ 252 algemeen) Mediane lft: 3.5 jaar (31d – 17.7j) Academisch: 5.7 jaar Algemeen: 2.2 jaar P=0.001 AcademischAlgemeen Joosten et al Arch Dis Child 2009

24 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201124 Resultaten (2)  63% jongens  Mediane opnameduur: 2 dagen (1-44 dagen)  Diagnosen:  32% infectieus  23% chirurgisch  16% gastro-intestinaal  Onderliggende ziekte: (totaal 29%)  Academisch: 50%  Algemeen: 17% P< 0.001

25 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201125 Resultaten (3): Prevalentie  Metingen gewicht: 99%  Meting lengte:92% Acute ondervoeding 11% (95% CI: 8-15%) Chronische ondervoeding 9% (95% CI: 6-12%) Ondervoeding totaal19% (95%CI: 15-23%) Joosten et al Arch Dis Child 2009

26 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201126 Resultaten (3): Risicogroepen Univariate analyse  Academisch: sign hoger % chronische ondervoeding 14% vs. 6% (p=0.013)  Geen verschillen tussen academische centra  Leeftijd: geen significante verschillen  Niet-Kaukasisch: sign hoger % chronische ondervoeding 19% vs. 7% (p= 0.017)

27 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201127 Resultaten (4): Risicogroepen Univariate analyse  Onderliggende ziekte:  Sign. hoger % ondervoeding 28% vs. 15% (p=0.004) m.n. chronische ondervoeding 18% vs. 5% (p< 0.001)  Diagnostische groepen:  hoogste prevalentie acute ondervoeding bij gastro-intestinale ziekten (18%)  hoogste prevalentie chronische ondervoeding bij kinderen met neurologische stoornis (31%)

28 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201128 Ondervoeding - opnameduur Mediane opnameduur significant langer bij kinderen met ondervoeding: 4 (1-44) vs. 2 (1-24) dagen (p=0.001) Geldt voor academische en algemene ziekenhuizen

29 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201129 Acute ondervoeding bij zieke kinderen in de Westerse wereld 6-14% in Duitsland, Frankrijk, UK en USA 32% in Turkije

30 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201130 Tijdens ziekenhuisopname? Sermet-Gaudelus et al AJCN 2000 Rocha et al. J Pediatr (Rio J) 2006 Hulst et al. Submitted Sermet-Gaudelus (2000): Parijs (N=296) >2% gewichtsverlies bij 65% >5% gewichtsverlies bij 25% Rocha (2006): Brazilië (N=203) Bij 52% gewichtsverlies Hulst (2009): Nederland (N=421) >2% gewichtsverlies bij 35% >5% gewichtsverlies bij 5%

31 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201131 Conclusies  Prevalentie van 19% ondervoeding bij opname  28% van de kinderen met een onderliggende ziekte is ondervoed  Kinderen met ondervoeding liggen significant langer in het ziekenhuis (45%)  Gewichtsverlies tijdens opname  35-65% van de kinderen >2%  5-25% van de kinderen >5% Joosten et al Arch Dis Child 2009

32 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201132 Theoretische vragen  Wanneer spreek je van ondervoeding ?  Hoe vaak komt ondervoeding voor in NL ?  Wat zijn de oorzaken van ondervoeding ?  Wat zijn de gevolgen van ondervoeding ? Praktische vragen  Wat is juiste beleid t.a.v. ondervoeding Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis

33 Oorzaken ondervoeding bij opname Multifactorieel: 1.Verminderde intake –eetlust↓, slikstoornissen, darmziekten 2.Verhoogde behoefte tgv ziekte –Brandwonden, infecties 3.Verhoogde verliezen –Malabsorptie etc  inadequate intake van energie en/of eiwitten Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201133

34 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201134 Oorzaken gewichtsverlies tijdens opname Risicofactoren gerelateerd aan gewichtsverlies:  Inadequate hoeveelheid voeding voorgeschreven  Inadequate hoeveelheid voeding toegediend  Vochtbeperking = eiwit/energiebeperking  Langdurig nuchter  Stoppen sondevoeding bij maagretentie  Geen compensatie verliezen (oa. bij spugen, maagretenties, stoma’s) Sermet-Gaudelus et al Am J Clin Nutr 2000 Hulst et al/ Clin Nutr 2006

35 Zuigelingen (<6mnd) met RSV bronchiolitis op de PICU Enterale intake Van Waardenburg et al.

36 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201136 Van Waardenburg et al.

37 Cumulatief energietekort tijdens opname Hulst et al. 2004

38 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201138 Weeg meetbeleid

39 Conclusie  Vaak korte opnamen  Vaak in eerste instantie weinig aandacht voor voeding maar meer voor de ziekte  Onderschatting probleem van ondervoeding  Weegbeleid?

40 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201140 Theoretische vragen  Wanneer spreek je van ondervoeding ?  Hoe vaak komt ondervoeding voor in NL ?  Wat zijn de oorzaken van ondervoeding ?  Wat zijn de gevolgen van ondervoeding ? Praktische vragen  Wat is juiste beleid t.a.v. ondervoeding Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis

41 Gevolgen ondervoeding korte termijn Afhankelijk van oorzaak: Calorie tekort verlies onderhuids VET Katabole ziekten verlies LBM = EIWITMASSA Hulst et al. Clin Nutr 2004; Grantham-McGregor, J Nutr 1995; Chandra et al, Prog Food Nutr Sci 1986 wasting

42 Apathie, irriteerbaarheid, algehele zwakte Verminderde afweer / infecties / diarree Verhoogde kans op post OK complicaties bv pneumonie Verminderde opname van voedingsstoffen Vertraagde wondgenezing Langere opnameduur Verhoogde mortaliteit Hulst et al. Clin Nutr 2004 Grantham-McGregor, J Nutr 1995 Chandra et al, Prog Food Nutr Sci 1986 Gevolgen ondervoeding korte termijn

43 Ondervoeding verlaagd de tolerantie voor chemotherapie bij kinderen met leukemie

44 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201144 Copyright ©2008 BMJ Publishing Group Ltd. Eskedal, L T et al. Arch Dis Child 2008;93:495-501 Kinderen met hartafwijkingen Kinderen die meer afvielen (>0.67 SD) na de laatste hartoperatie hadden een 13x hogere kans op overlijden

45 Gevolgen ondervoeding langere termijn Gestoorde lengte groei  Stunting Hulst et al. Clin Nutr 2004; Grantham-McGregor, J Nutr 1995; Chandra et al, Prog Food Nutr Sci 1986 stunting

46  Vertraagde psychomotore ontwikkeling  Verminderd IQ en leervermogen  Belemmering hogere cognitieve processen: aandacht, werkgeheugen en leren  Ziekten op latere leeftijd (Barker hypothese)? Kar et al. Behav. Brain Funct. 2008 Black MM et al. Pediatrics 2007 Corbett et al 2004 Dykman et al 2001 Barker et al Lancet 1989 Winick M, J Pediatr, 1969;74:667-679 Klein PS et al, J Pediatr, 1975;87:8-15 Gevolgen inadequate intake langere termijn

47 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201147 Specifieke diagnosegroepen Bij kinderen relatie ondervoeding met: infectieziekten:infectieziekten: grotere kans op overlijden naarmate de voedingstoestand slechter is een solide tumor:een solide tumor: gewichtsverlies (voor start behandeling) is een onafhankelijke prognostische factor en relatie met verhoogde recidiefkans na therapie cystic fibrosis:cystic fibrosis: relatie tussen de mate van ondervoeding en verslechtering in longfunctie inflammatoire darmziekten:inflammatoire darmziekten: groeivertraging en verlate puberteit

48 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201148 Theoretische vragen  Wanneer spreek je van ondervoeding ?  Hoe vaak komt ondervoeding voor in NL ?  Wat zijn de oorzaken van ondervoeding ?  Wat zijn de gevolgen van ondervoeding ? Praktische vragen  Wat is juiste beleid t.a.v. ondervoeding  Screening  Behandeling Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis

49 Screening op ondervoeding bij volwassenen  In 2004 opgenomen in VWS-programma “Sneller Beter”  In 2006 oprichting van Stuurgroep Ondervoeding In ziekenhuizen In de verpleeg-/verzorgingshuizen In de 1e lijns-/thuiszorg

50 Screening (en behandeling) ondervoeding  2007 in basisset prestatie-indicatoren van IGZ  Sinds 2008 ook behandeling van ondervoeding  Sinds 2008 ook bij kinderen  PI ondervoeding :  Screening  % patienten < 24 u gescreend op ondervoeding  Behandeling  % ondervoede kinderen dat op 4e dag de eiwitbehoefte en energiebehoefte haalt

51 Uitgangspunt:  Screening op ondervoeding in ziekenhuizen leidt tot vroegere herkenning van ondervoeding en snellere start behandeling  Behandeling van (dreigende) ondervoeding leidt tot  verbetering van de voedingsinname  stabilisatie van het gewicht en verbetering van de voedingstoestand  Verbetering van functionele uitkomstparameters  Vermindering van het aantal complicaties, opnameduur en mortaliteit Stuurgroep ondervoeding: richtlijn screening en behandeling ondervoeding (2010):

52 Screeningsinstrumenten volwassenen: SNAQ Kruizenga et al. Clin Nutr. 2005; 24:75-82.

53 Volwassenen MUST (The Malnutrition Universal Screening Tool) Bepalen voedings- toestand Vragen: risico screening

54 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201154 Toolkit ondervoeding bij kinderen Commissie Voeding van de NVK

55 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201155 Vroegtijdige opsporing ondervoeding (Hulst/Joosten, 2007)

56 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201156 Toolkit Ondervoeding bij kinderen www.stuurgroepondervoeding.nl 3 stappen Stap 1. Vaststellen ondervoeding o.b.v. gewicht en lengte en invullen groeicurve. Bij geconstateerde ondervoeding  Stap 3 Stap 2. Herkenning risico op ondervoeding m.b.v. STRONGkids®. Bij hoog risico op ondervoeding  Stap 3 Stap 3. Behandelplan

57  Meet lengte en gewicht bij opname  Daarna < 1 jaar  2x/week > 1 jaar  1x/week  Zet gegevens in groeicurve bij voorkeur in Growthanalyser ® (www.growthanalyser.org)www.growthanalyser.org Stap 1: Vaststellen ondervoeding o.b.v. gewicht en lengte Bij ondervoeding. Ga naar stap 3 (behandelen) Specifiek voedingsadvies in overleg met diëtist Acuut  > 1 jaar gewicht naar lengte SD score < -2  < 1 jaar gewicht naar leeftijd SD score <-2  afbuiging van 1 SD in 3 maanden Chronisch  Lengte naar leeftijd SD score <-2  Afbuiging lengte  <4 jaar 0.5-1 SD in 1 jaar  >4 jaar 0.25 SD in 1 jaar

58 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201158 Stap 2: Vaststellen risico op ondervoeding STRONGkids Is er sprake van een onderliggende ziekte met een hoog risico op ondervoeding? (  2 punten) Verkeert de patiënt in een slechte voedingstoestand beoordeeld op basis van uw klinische blik? (  1 punt) Is er sprake van: a) diarree en/of braken, b) bestaande voedingsinterventie, c) duidelijk verminderde inname, of d) belemmerde voedselinname door pijn? (  1 punt) Is er sprake van gewichtsverlies of stilstand in groei (< 1 jaar)? (  1 punt)

59 Onderliggende ziekte met hoog risico op ondervoeding

60 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201160 Risicoscore op ondervoeding Score 4-5: Hoog risico. Ga naar stap 3 (Behandelen) Specifiek voedingsadvies in overleg met diëtist Score 0: Laag risico. Herevalueer risico na 1 week Score 1-3: Matig risico. Overleg voedingsbeleid, evt. met diëtist, controleer gewicht 2x/week en evalueer risico na 1 week

61 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201161 Theoretische vragen  Wanneer spreek je van ondervoeding ?  Hoe vaak komt ondervoeding voor in NL ?  Wat zijn de oorzaken van ondervoeding ?  Wat zijn de gevolgen van ondervoeding ? Praktische vragen  Wat is juiste beleid t.a.v. ondervoeding  Screening  Behandeling Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis

62 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201162

63 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201163

64 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201164 Prestatie-indicator Behandeling ondervoeding: Welk % ondervoede kinderen krijgt op dag 4 de minimale hoeveelheid eiwit en energie?  1,2 – 1,5 gram eiwit/kg  Schofield + 30% toeslag (m.u.v. zuigelingen) Gekozen is voor een minimum intake van energie en eiwit op dag 4 van opname. NIET DE OPTIMALE INTAKE !!!!

65 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201165 MINIMUM INTAKE VAN ENERGIE EN EIWIT = DE OPTIMALE INTAKE ?

66 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201166 MINIMUM INTAKE VAN ENERGIE EN EIWIT = DE OPTIMALE INTAKE ? Nee, streven naar individueel voedingsadvies obv  berekende behoefte + compensatie verhoogd verbruik + evt extra behoefte voor inhaalgroei  Denk aan voldoende eiwit !!

67 Casuistiek vervolg

68 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201168 Casus 1: meisje 16 mnd, coeliakie Opname Gewicht voor lengte

69 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201169 Gewicht voor leeftijd

70 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201170 Casus 3: 5 jarige jongen  Gewichtsverlies 1 kilogram (20  19 kg)  Met goed stimuleren (dreigen met sonde?) en energiedrankjes / energie/eiwitrijke tussendoortjes ism dietetiek uiteindelijk goede intake + herstel gewicht

71 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201171 Conclusies  Het gestandaardiseerd meten en interpreteren van gewicht en lengte gegevens tijdens opname is niet alleen een prestatie-indicator maar vooral een kwaliteits-indicator  Het direct starten van een behandelplan bij kinderen die ondervoed zijn is een verbetering van zorg  Het gebruik van STRONGkids kan een betere bewustwording geven t.a.v. kinderen met een verhoogd risico op ondervoeding  Kijk op : www.stuurgroepondervoeding.nl

72 Strong-kids, healthy kids ? | 28 juni 201172 Met dank aan: Deze presentatie is tot stand gekomen in samenwerking met : Dr KFM Joosten. Kinderarts-intensivist Erasmus MC / Sophia kinderziekenhuis Lid van de Stuurgroep Ondervoeding Voorzitter van de Voedingscommissie van de Nederlandse Vereniging voor Kindergneeskunde.


Download ppt "Strong-kids, healthy kids ? De noodzaak van screening op ondervoeding in het ziekenhuis Refereeravond Kindergeneeskunde / JGZ 28 juni 2011 Dick van Waardenburg."

Verwante presentaties


Ads door Google