De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Kunst en cultuur… voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie Paul van Geert Universiteit Groningen.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Kunst en cultuur… voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie Paul van Geert Universiteit Groningen."— Transcript van de presentatie:

1 Kunst en cultuur… voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie Paul van Geert Universiteit Groningen

2 Wat is cultuur en kunst?.. Vanuit het perspectief van ontwikkeling en onderwijs 1

3 Cultuur Cultuur: aangeleerde en overgedragen patronen van menselijke activiteit en de materiële en symbolische structuren die deze activiteiten mogelijk maken en betekenis geven

4 Cultuureducatie Vanuit deze definitie: ook reken- en taalonderwijs (etc.) is cultuureducatie In elk vak een stukje cultuureducatie   Bv. spelling Waar komen bepaalde regels vandaan? Waarom dat behandelen?   Motiverend, inzicht- en perspectiefbiedend   Spellingregels als (ooit) creatieve oplossingen voor een bepaald soort probleem Cultuureducatie in de bredere zin

5 Dimensies van cultuur Breed - smalBreed - smal  Menselijke handelingspatronen – kunst Elitair – populairElitair – populair  Opera – rapmuziek Conserverend – vernieuwendConserverend – vernieuwend  Erfgoed – creatief proces Lage kwaliteit – hoge kwaliteitLage kwaliteit – hoge kwaliteit  Schlagermuziek – Stromae Product – procesProduct – proces Verdeelt mensen – brengt mensen samenVerdeelt mensen – brengt mensen samen Vertaling naar het basisonderwijs: kinderen in concrete voorbeelden laten kennismaken met de verschillende dimensies/combinaties

6 Wat is kunst? Onder kunst wordt in het algemeen verstaan: het product van creatieve menselijke uitingen onder meer schilderen, tekenen, fotografie, grafiek, beeldhouwen, moderne media, theater, muziek en zang, dans, film, bouwkunde of architectuur, industrieel en ambachtelijk ontwerp, literatuur en poëzie. Kunst is wat in het verleden en tegenwoordig aan kunst werd en wordt gemaakt Kernvraag is niet zozeer “wat is kunst” maar “wanneer is kunst”

7 Wat is kunst voor kinderen? Kinderen maken – ondergaan – onderzoeken – leren over creatieve uitingen die vallen onder de noemer van   schilderen, tekenen, fotografie, grafiek, beeldhouwen, moderne media, theater, muziek en zang, dans, film, bouwkunde of architectuur, industrieel en ambachtelijk ontwerp, literatuur en poëzie

8 Cultuur- en kunsteducatie... Waar is het voor?.... 2

9 Onderbouwing van de onderwijsinhoud Via de directe waardeVia de directe waarde  Intrinsieke waarde van inhoud of vak Via de indirecte waardeVia de indirecte waarde  Invloed op andere aspecten, vaardigheden….  Vooral van belang als een vak of inhoud moet worden verdedigd….

10 Directe educatieve waarde Kunst is een intrinsiek onderdeel van de menselijke cultuur, en dus van het menszijnKunst is een intrinsiek onderdeel van de menselijke cultuur, en dus van het menszijn Educatie tot volwaardig menszijn betekent dus ook kunsteducatieEducatie tot volwaardig menszijn betekent dus ook kunsteducatie  Waarvan de basis moet worden gelegd in de jaren dat kinderen fundamentele vaardigheden leren  Kunsteducatie leidt dus tot fundamentele vaardigheden en kennis... Welke?

11 Indirecte educatieve waarde Heeft kunsteducatie een invloed opHeeft kunsteducatie een invloed op  de persoonlijkheidsontwikkeling, de cognitieve ontwikkeling, de sociale ontwikkeling, de ontwikkeling van het brein? Bevordert kunsteducatie de vaardigheden voor de 21 e eeuw?Bevordert kunsteducatie de vaardigheden voor de 21 e eeuw?  Creativiteit en innovatie / probleemoplossen / communicatie / mediagebruik en -inzicht… Bevordert kunsteducatie talent en excellentie?Bevordert kunsteducatie talent en excellentie?

12 Voorbeeld: Kunst en persoonlijkheid Relatie tussen leesattitude (literatuur), zelfreflectie en identiteitsontwikkelingRelatie tussen leesattitude (literatuur), zelfreflectie en identiteitsontwikkeling  Een dynamische interactie  Sexe-verschillen: sterker bij meiden Relatie kunst en persoonlijkheidRelatie kunst en persoonlijkheid  Kunst is gekoppeld aan openheid – extraversie – zelfdiscipline - positieve emotionaliteit - sociabiliteit

13 Kunst, creativiteit en talent Creativiteit, talent en excellentie: grote woorden, practische invulling?Creativiteit, talent en excellentie: grote woorden, practische invulling? Drie benaderingen onderscheiden ….Drie benaderingen onderscheiden …. De dynamica van talent

14 Creativiteit, Talent en Excellentie CTE in vergelijking met de norm: de allerbesten (Normbenadering) CTE in vergelijking met de norm: de allerbesten (Normbenadering) CTE in vergelijking met criteria: voldoen aan hoge eisen (Criteriumbenadering) CTE in vergelijking met criteria: voldoen aan hoge eisen (Criteriumbenadering) CTE in vergelijking met jezelf: stimuleren van CTE relatief tot de persoon zelf (Ipsatieve benadering) CTE in vergelijking met jezelf: stimuleren van CTE relatief tot de persoon zelf (Ipsatieve benadering)

15 Voorbeeld: creativiteit Creativiteit is het ontwikkelen van iets nieuws dat waarde heeft voor de toekomstCreativiteit is het ontwikkelen van iets nieuws dat waarde heeft voor de toekomst  Vergelijk de normbenadering met de ipsatieve benadering  Ontwikkeling en leren zijn creatieve processen Kinderen creëren hun kennis/vaardigheden in interactie met de educatieve context (ontwikkeling als emergent proces)Kinderen creëren hun kennis/vaardigheden in interactie met de educatieve context (ontwikkeling als emergent proces) Dit proces is in principe educatief te gebruiken om creativiteit volgens de normatieve en criteriumbenadering te bevorderenDit proces is in principe educatief te gebruiken om creativiteit volgens de normatieve en criteriumbenadering te bevorderen Creativiteit staat centraal in kunst … maar ook in wetenschap en techniek Creativiteit staat centraal in kunst … maar ook in wetenschap en techniek

16 Cultuur- en kunsteducatie... Hoe? 3

17 Centraal ontwikkelingsmechanisme Uitgaande van bestaande capaciteiten / vaardigheden / kennis van kinderenUitgaande van bestaande capaciteiten / vaardigheden / kennis van kinderen Een voldoende motiverende, concrete ondersteuningscontext biedenEen voldoende motiverende, concrete ondersteuningscontext bieden  Ondersteuning: Sociale/materiële/beide  Motivatie: Intrinsiek/extrinsiek/beide Waarin kinderen handelingen kunnen verrichten die de bestaande cvk overstijgenWaarin kinderen handelingen kunnen verrichten die de bestaande cvk overstijgen  Waaronder reflectieve abstractie Waardoor verandering/ontwikkeling van de cvk bij kinderen optreedtWaardoor verandering/ontwikkeling van de cvk bij kinderen optreedt

18 Wat kunnen BO-kinderen (niet)? In een educatieve context met adequate ondersteuning kunnen basisschoolkinderenIn een educatieve context met adequate ondersteuning kunnen basisschoolkinderen  Abstract redeneren en reflecteren, vooral in concrete toepassingen Bv over de betekenis van kunstBv over de betekenis van kunst  Creativiteit laten zien in verklaringen, ontwerpen, verbeelden, …. Komen tot nieuwe oplossingen, ver-beelding en expressieKomen tot nieuwe oplossingen, ver-beelding en expressie

19 Leerkacht: Welk pedagogisch handelen? Gebruik van talentontlokkende materialenGebruik van talentontlokkende materialen Open en uitdagende vraag- en opdrachtstijlOpen en uitdagende vraag- en opdrachtstijl Directe aansluiting bij het handelen van kinderenDirecte aansluiting bij het handelen van kinderen Gebaseerd op grondige beheersing van fundamentele en generieke begrippen, vaardigheden etc. op BO niveauGebaseerd op grondige beheersing van fundamentele en generieke begrippen, vaardigheden etc. op BO niveau

20 Leerkacht: Welk pedagogisch handelen? Generieke handelingskaders en –modellen bieden die uitvoerbaar zijn op BO niveauGenerieke handelingskaders en –modellen bieden die uitvoerbaar zijn op BO niveau  De wetenschappelijke cyclus  De ontwerpcyclus TechnischTechnisch KunstKunst  De ondernemingscyclus Overeenkomsten benadrukken in onderwijsOvereenkomsten benadrukken in onderwijs  Creativiteit als onderdeel van alle handelingscycli

21 Mogelijke thema’s voor kunsteducatie vanuit een ontwikkelingsperspectief 4

22 Kunst en verbeelding Verbeelding is ver-beeld-ingVerbeelding is ver-beeld-ing  Het creëren van beelden (vormen…)  Die een veelheid van dingen tot expressie brengen (gedachten, gevoelens, verhalen, …) Kunst als veelheid van “talen”, verschillende manieren om dingen te zeggen…Kunst als veelheid van “talen”, verschillende manieren om dingen te zeggen…

23 Kunst en kinderen Parallelen tussen kenmerken van moderne kunst en het functioneren van jonge kinderenParallelen tussen kenmerken van moderne kunst en het functioneren van jonge kinderen  Spontane expressie  Weinig inhibitie  exploratie… Veel minder aansluiting met postmoderne kunst:Veel minder aansluiting met postmoderne kunst:  Is vaak sterk conceptueel en op meerdere niveaus van reflectie gericht

24 Kunst en wetenschap Sterke parallelen op niveau van ontwikkeling bij basisschoolkinderenSterke parallelen op niveau van ontwikkeling bij basisschoolkinderen  Rol van creativiteit in beide  Rol van reflectie in beide  Rol van abstractie in beide  Rol van de expressie in beide Bij jongere kinderen nauwelijks van elkaar te onderscheidenBij jongere kinderen nauwelijks van elkaar te onderscheiden

25 Kunst en ondernemen De “creatieve industrie” als economisch speerpuntDe “creatieve industrie” als economisch speerpunt Ondernemen-educatie wordt bij kinderen spontaan gerichtOndernemen-educatie wordt bij kinderen spontaan gericht  op creativiteit  op vormgeving

26 Kunst als ervaring Kunst biedt een raamwerk voor het ervaren van de wereldKunst biedt een raamwerk voor het ervaren van de wereld  Meerdere perspectieven  Een ander perspectief dan wetenschap (maar aanvullend)  Perspectieven die het mogelijk maken andere tijden en culturen te ervaren via hun kunstproducten De esthetische ervaring begint bij de “gelukkige absorptie in de activiteit”De esthetische ervaring begint bij de “gelukkige absorptie in de activiteit”

27 Kunst en ontwikkeling van het brein Fundamentele kenmerken van brein-anatomieFundamentele kenmerken van brein-anatomie  85 miljard neuronen, elk verbonden met max andere neuronen  Georganiseerd in dynamische netwerken die zintuigen, emoties, verbeelding en denken koppelen Het brein: een maker van complexe patronenHet brein: een maker van complexe patronen  Educatie heeft een grote invloed op de eigenschappen van het brein, ondanks het biologische raamwerk (constraints) Bv het verschijnsel van culturele recyclage van brein-gebiedenBv het verschijnsel van culturele recyclage van brein-gebieden Kunst als raamwerk voor complexe, meerlagige en dynamische patronenKunst als raamwerk voor complexe, meerlagige en dynamische patronen

28 Kunst en ontwikkeling van het brein Niet alle functies ontwikkelen op hetzelfde momentNiet alle functies ontwikkelen op hetzelfde moment  Biologisch bepaald: bv late rijping prefrontale cortex  Cultureel bepaald: culturele recyclage van breingebieden bij de verwerving van taal, lezen, schrijven, wiskunde, kunst, wetenschap... Nieuwe groeispurt in het brein voorafgaand aan de adolescentieNieuwe groeispurt in het brein voorafgaand aan de adolescentie  Prefrontale cortex ontwikkelt als laatste Gedragssturing en inhibitieGedragssturing en inhibitie  Snellere ontwikkeling van emoties en beloningsgebieden in de hersenen Kunst als cultureel domein dat bij uitstek past bij de ontwikkeling van het brein in de kinderleeftijdKunst als cultureel domein dat bij uitstek past bij de ontwikkeling van het brein in de kinderleeftijd Stelling Een sterke focus op “fundamentele” vaardigheden als rekenen en taal is op korte termijn effectief voor het ontwikkelen van toetsbare kennis, ….maar op langere termijn ineffectief voor het ontwikkelen van creatieve, flexibele, probleemoplossende en communicatieve vaardigheden… …Lange termijn effectiviteit van kunsteducatie Stelling Een sterke focus op “fundamentele” vaardigheden als rekenen en taal is op korte termijn effectief voor het ontwikkelen van toetsbare kennis, ….maar op langere termijn ineffectief voor het ontwikkelen van creatieve, flexibele, probleemoplossende en communicatieve vaardigheden… …Lange termijn effectiviteit van kunsteducatie


Download ppt "Kunst en cultuur… voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie Paul van Geert Universiteit Groningen."

Verwante presentaties


Ads door Google