De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De Nederlandse Sojacoalitie Soja doorgelicht De Nederlandse Sojacoalitie: De schaduwzijde van een wonderboon Briefing sessie Tweede Kamerleden Den Haag,

Verwante presentaties


Presentatie over: "De Nederlandse Sojacoalitie Soja doorgelicht De Nederlandse Sojacoalitie: De schaduwzijde van een wonderboon Briefing sessie Tweede Kamerleden Den Haag,"— Transcript van de presentatie:

1 De Nederlandse Sojacoalitie Soja doorgelicht De Nederlandse Sojacoalitie: De schaduwzijde van een wonderboon Briefing sessie Tweede Kamerleden Den Haag, 23 mei 2007

2 De Nederlandse Sojacoalitie Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ? In deze presentatie komen de volgende punten aan de orde: -Wat is soja? -Impacts van de sojaproductie in Zuid-Amerika; -Hoe zit de sojaketen in elkaar? -Relatie met Nederland en Europa; -Wat moet er gebeuren?

3 De Nederlandse Sojacoalitie De sojaboon (Glycine max): -een eenjarige peulvrucht (18% olie, 38% eiwit, 25% koolhydraten); -belangrijkste productiegebieden: -Zuid-Amerika (45%); -de Verenigde Staten (38%); -China (8%). Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

4 De Nederlandse Sojacoalitie De veeteelt sector – meer dan twee derde van de soja wordt wereldwijd gebruikt als veevoer-ingrediënt voor miljoenen vissen varkens koeien kippen Soja wordt gebruikt in drie sectoren Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

5 De Nederlandse Sojacoalitie De soja- keten Relatie met Nederland & EU Wat is soja? Impacts soja- productie Wat moet er gebeuren ? Foto’s © AIDEnvironment De food-sector - sojaolie en –eiwitten worden verwerkt in eetbare producten:

6 De Nederlandse Sojacoalitie De soja- keten Impacts soja- productie Wat is soja? Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ? De non-food-sector – soja wordt ook gebruikt in industriële producten: Foto’s © AIDEnvironment

7 De Nederlandse Sojacoalitie De belangrijkste oorzaken van de explosieve groei van de sojaproductie in Zuid-Amerika de afgelopen 3 decennia zijn: Waarom soja? Wat is soja? Handelsafspraken tussen de EU en de VS over een nultarief op soja en beperking van subsidies voor eigen oliezadenproductie; Agrarisch export model in Zuid-Amerikaanse landen om buitenlandse schulden af te lossen - mede onder druk van de Wereldbank en het IMF; Sterke toename van de vraag naar goedkoop eiwitrijk veevoer door de stijgende vleesconsumptie (ook in China en India); Toenemende vraag naar biobrandstof o.a. op basis van soja (en andere commodities zoals palmolie en suikerriet). De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

8 De Nederlandse Sojacoalitie De lokale effecten van de sojaproductie in Zuid-Amerika zijn onder te verdelen in: Impacts van sojaproductie impacts tijdens de ontginning: gedwongen onteigening (sociaal-economisch) ontbossing (ecologisch) slavernij (sociaal) gevolgen tijdens de productie: vervuiling en erosie (ecologisch) werkloosheid en migratie (sociaal-economisch) honger (sociaal-economisch) genetische modificatie (sociaal-economisch) Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

9 De Nederlandse Sojacoalitie De eerste stap in de sojaproductie is het verkrijgen van land om soja op te verbouwen: -lokale bevolking heeft vaak geen formele landrechten en krijgt geen of een zeer lage vergoeding voor land; -bedreigingen en ge- weld door ingehuurde knokploegen komen veel voor. Gedwongen onteigening Foto © CPT (2002) Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

10 De Nederlandse Sojacoalitie Gedwongen onteigening Onteigende boer in Piauí, Brazilië Ik had 122 hectare land maar geen officieel document. Toen de vorige eigenaar zijn land verkocht heeft de nieuwe eigenaar me uitgekocht.Voor mijn land zou hij real betalen (ongeveer € 12 per ha). Videomateriaal: © AIDEnvironment Maar ik heb mijn geld nog steeds niet gezien.Mijn land ligt hier, aan beide kanten ingesloten door de nieuwe eigenaar. Dus ik kon geen kant op... Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

11 De Nederlandse Sojacoalitie Ontbossing Uitbreiding soja : 3,5 miljoen ha per jaar; Zuid-Amerika (2006): 41 miljoen ha (12 keer Nederland); Infrastructuur (wegen, havens) bevordert ontbossing door andere sectoren (houtkap, veeteelt). © Solidaridad Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

12 De Nederlandse Sojacoalitie De correntão-techniek wordt veel gebruikt voor ontbossing: twee enorme bulldozers trekken een dikke stalen ketting tussen zich in over het land. Alle vegetatie wordt letterlijk neergemaaid …en de gevolgen voor de aanwezige flora en fauna zijn desastreus. Op deze manier verdwijnen grote oppervlakten bos en savanne … … om plaats te maken voor soja voor Europa en Azië. Videomateriaal: Dahl TV (Keuringsdienst van Waarde) Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

13 De Nederlandse Sojacoalitie Als de bulldozers hun werk gedaan hebben en het bos vernietigd hebben schuiven ze de resten bijeen op langwerpige hopen. Deze hopen schroothout worden vervolgens in brand gestoken. Alleen al in de Braziliaanse deelstaat Mato Grosso vonden in illegale bosbranden plaats. Videomateriaal: Greenpeace Soja afkomstig van dit illegaal ontboste land komt ook op de Nederlandse markt terecht. Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

14 De Nederlandse Sojacoalitie Slavernij Twee in Brazilië bevrijdde slaven: links Francisco, 74 jaar; rechts slaaf van fazenda Nossa Senhora Aparecida Foto’s © Reporter Brasil Voor het weghalen van de resten natuurlijke vegetatie na ontbossing en brand zijn veel arbeiders nodig. slechte omstandigheden; minder dan het minimumloon (schuldslavernij); onderzoek Reporter Brasil / ILO: per 2007 staan er 10 sojabedrijven op de zwarte lijst. Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

15 De Nederlandse Sojacoalitie De lokale effecten van de sojaproductie in Zuid-Amerika zijn onder te verdelen in: Impacts van sojaproductie impacts tijdens de ontginning: gedwongen onteigening (sociaal-economisch) ontbossing (ecologisch) slavernij (sociaal) gevolgen tijdens de productie: vervuiling en erosie (ecologisch) werkloosheid en migratie (sociaal-economisch) honger (sociaal-economisch) genetische modificatie (sociaal-economisch) Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

16 De Nederlandse Sojacoalitie Vervuiling Foto © AIDEnvironment Bij de sojateelt worden grote hoeveelheden landbouwgif en kunstmest ingezet. Gevolgen hiervan zijn: gezondheidsschade bij werknemers en omwonenden; schade aan omringende natuur en gewassen door gebruik van sproeivliegtuigen; vervuiling van lucht, bodem en water; vergiftiging van het waterleven. Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

17 De Nederlandse Sojacoalitie Videomateriaal: Manfred van Eyk Erosie Ontbossing en daarop volgende aanplant van soja leidt tot verdroging en erosie. Bodems verliezen hun vruchtbaarheid; Rivieren, stuwmeren en wetlands slibben dicht; In de Cerrado gaat voor elke kilo soja tot 10 kilo bodem verloren door erosie. Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

18 De Nederlandse Sojacoalitie Traditionele landbouw: 40 arbeiders per 200 ha; Grootschalige sojaproductie: één arbeider per 200 ha - vaak een externe arbeidskracht; Migratie naar steden en natuurgebieden. Werkloosheid en migratie Videomateriaal: © AIDEnvironment Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

19 De Nederlandse Sojacoalitie Honger Verlies landbouwgrond voor (lokale) voedselproductie; Meer eenzijdige voeding. Wat is soja? Foto afkomstig uit video Hambre de Soja © ICARO producciones De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

20 De Nederlandse Sojacoalitie 60% van de soja is zogenaamde RoundUp Ready (RR) soja. Deze soja is bestand tegen de herbicide glyphosaat. Door koppelverkoop van zaaigoed en bestrijdingsmiddelen worden boeren nog afhankelijker van multinationals als Monsanto; Door resistentie van onkruiden neemt de hoeveelheid gebruikte bestrijdingsmiddelen toe in plaats van af; Maakt verdere schaalvergroting gemakkelijker; verlies van biologische diversiteit en bodemvruchtbaarheid worden versterkt. Genetische modificatie Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

21 De Nederlandse Sojacoalitie De sojaketen Wat is soja? ZUID-AMERIKA Figuur © Solidaridad De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

22 De Nederlandse Sojacoalitie weinig vlees/zuivel verwerkers weinig veevoeder- verwerkers veel sojaproducenten zeer veel consumenten een paar handels- maatschappijen heel weinig retailers weinig verwerkers (industrie) veel sojaproducenten zeer veel consumenten relatief weinig boeren een paar handels- maatschappijen heel weinig retailers Food & non-food Veeteelt De sojaketen: een zandloper-structuur Figuur © AIDEnvironment Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

23 De Nederlandse Sojacoalitie veel sojaproducenten zeer veel consumenten een paar handels- maatschappijen heel weinig retailers Food & non-food Veeteelt veel veehouders weinig veevoeder- producenten weinig vlees/zuivel verwerkers veel sojaproducenten zeer veel consumenten een paar handels- maatschappijen heel weinig retailers weinig verwerkers (industrie) Figuur © AIDEnvironment De sojaketen: een zandloper-structuur Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

24 De Nederlandse Sojacoalitie Voorfinanciering door multinationals; Multinationale handelsbedrijven lenen bij private banken; Grote Nederlandse banken en FMO financieren sojabedrijven; Rabobank steeds meer betrokken bij directe financiering boeren. Financiering van de sojasector Wat is soja? De soja- keten Impacts soja- productie Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

25 De Nederlandse Sojacoalitie Soja-export Zuid-Amerika (05/06): 83 miljoen ton Soja-import EU (05/06):38 miljoen ton Percentage EU soja uit LA (05/06):89% Relatie met Nederland en Europa - Soja en Europa Impacts soja- productie Wat moet er gebeuren ? Wat is soja? De soja- keten Relatie met Nederland & EU

26 De Nederlandse Sojacoalitie Nederland is de op één na grootste importeur van soja. Nederlandse soja import (05/06): 9,2 miljoen ton Nederlandse consumptie (05/06): 3,1 miljoen ton 59% komt uit Brazilië; 25% komt uit Argentinië; 10% komt uit Paraguay en Uruguay; 9% komt uit de VS; 3% komt uit andere landen. Soja en Nederland Wat is soja? Impacts soja- productie Wat moet er gebeuren ? De soja- keten Relatie met Nederland & EU

27 De Nederlandse Sojacoalitie Soja en de Nederlandse intensieve veehouderij Foto © Milieudefensie Wat is soja? Sterk afhankelijkheid van goedkope soja als eiwitbron in het veevoer (met name voor varkens en pluimvee); Meer dan 1 miljoen hectare landbouwgrond voor veevoer- sojateelt (waarvan bijna 2/3 in Brazilië); Nederland: ernstige mestoverschotten, Zuid-Amerika: kunstmest om tekorten aan te vullen; Sterkste bijdrage aan het broeikaseffect en de uitstoot van vervuilende stoffen als ammoniak van alle veevoer- grondstoffen. Impacts soja- productie Wat moet er gebeuren ? De soja- keten Relatie met Nederland & EU

28 De Nederlandse Sojacoalitie “We importeren voer, exporteren varkens en houden de rommel hier. Dat systeem is vastgelopen.” Cees Veerman, ex-minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (oktober 2003) Wat is soja? Impacts soja- productie Wat moet er gebeuren ? De soja- keten Relatie met Nederland & EU

29 De Nederlandse Sojacoalitie Wat is soja? Etikettering genetisch gemodificeerde soja (GMO-soja) GMO etiketteringsplicht in de EU; Geldt niet voor dierlijke producten; Geen vrije keus voor consumenten, terwijl meer dan 90% van de Europeanen wil weten of er GMO in hun voedsel zit. Impacts soja- productie Wat moet er gebeuren ? De soja- keten Relatie met Nederland & EU

30 De Nederlandse Sojacoalitie In producerende landen: Wat moet er gebeuren? Soja-expansie alleen op braakliggende gronden; Herstel van (rivier)bossen en ecologische corridors; Minder pesticiden en kunstmest te gebruiken; Respecteren van landrechten; Landhervorming doorvoeren; Beter handhaven van arbeids- en milieuwetgeving; Betere inning en herverdeling van belastingen. Wat is soja? Impacts soja- productie De soja- keten Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

31 De Nederlandse Sojacoalitie Wat moet er gebeuren? In consumerende landen: Consument: Bewust kiezen voor duurzaam product; Lagere vleesconsumptie; Bedrijfsleven: Etikettering van vlees en zuivelproducten; Duurzaamheidscriteria toepassen bij inkoop; Overheid: Criteria duurzame import; Dialoog met productielanden; Regelgeving etikettering; Stimuleren van Europese alternatieven. Wat is soja? Impacts soja- productie De soja- keten Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

32 De Nederlandse Sojacoalitie Lopende initiatieven (Zuid-Amerika) Braziliaanse maatschappelijke organisaties hebben minimumcriteria ontwikkeld voor inkopers van soja; Cotrimaio exporteert duurzaam geproduceerde GMO-vrije soja uit de gezinslandbouw; IMCOPA en Caramuru bieden sinds 2006 soja aan die gecertificeerd is volgens de ‘Basel criteria’ – genoeg voor de Nederlandse markt; Wat is soja? Impacts soja- productie De soja- keten Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

33 De Nederlandse Sojacoalitie Lopende initiatieven (Zuid-Amerika) In de Roundtable on Responsible Soy overleggen spelers in de keten om te komen tot criteria voor verantwoorde productie van soja; Braziliaanse soja-exporteurs hebben toegezegd geen soja uit het Amazonewoud meer af te nemen; Rabobank Brasil heeft een ‘socio-environmental’ policy; Moratorium ontbossing Atlantisch Regenwoud Paraguay. Wat is soja? Impacts soja- productie De soja- keten Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

34 De Nederlandse Sojacoalitie Melkveehouders van Campina schakelen geleidelijk over op verantwoord geproduceerde soja; Positieve eerste gesprekken met Nederlandse kip- en eibedrijven; Ondersteuning van de Roundtable on Responsible Soy door Europese overheden, brancheverenigingen en bedrijven; Overige initiatieven: McDonalds, Keurslagers. Wat is soja? Lopende initiatieven (Europa) Impacts soja- productie De soja- keten Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

35 De Nederlandse Sojacoalitie Handelingsperspectieven Criteria voor duurzame import Op langere termijn: alle geïmporteerde soja moet voldoen aan criteria welke momenteel worden ontwikkeld door de Round Table for Responsible Soy (vgl. Motie RSPO). Nederland steunt dit proces, maar maatschappelijke organisaties in de regio zijn kritisch en de uitkomst van het proces is hoogst onzeker. Zo snel mogelijk: a)een tijdelijk importverbod voor soja afkomstig uit pas ontgonnen bossen en natuurgebieden, en waarbij slavenarbeid is gebruikt (D’66 motie); b)voorrang aan import van soja geproduceerd volgens de zgn. Basel criteria. Wat is soja? Impacts soja- productie De soja- keten Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

36 De Nederlandse Sojacoalitie Handelingsperspectieven Overleg met Latijns-Amerikaanse overheden Aandringen op: verduurzaming van productiemethoden; respect voor nationale en internationale wet- en regelgeving op het terrein van arbeid en milieu (en toezien op naleving); Landhervorming. Steun aan capaciteitsopbouw op het terrein van: duurzaam landgebruik; behoud van biodiversiteit en beschermde gebieden; vergroten van lokale voedselzekerheid; empowerment van (inheemse) bevolkingsgroepen en landlozen. Wat is soja? Impacts soja- productie De soja- keten Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

37 De Nederlandse Sojacoalitie Handelingsperspectieven Stimuleren van alternatieven Vervangen van niet-duurzame import soja door in Nederland / Europa geproduceerde alternatieve eiwithoudende gewassen (koolzaad, soja, klaver, etc.); productie van deze gewassen stimuleren; Hervorming van de intensieve veehouderij en vermindering van vleesconsumptie; Verplichte etikettering van vlees en zuivel om geïnformeerde keuze door consument mogelijk te maken. Wat is soja? Impacts soja- productie De soja- keten Relatie met Nederland & EU Wat moet er gebeuren ?

38 De Nederlandse Sojacoalitie Meer informatie? Secretariaat Nederlandse Sojacoalitie Both ENDS Contactpersoon: Annelieke Douma Telefoon: © AIDEnvironment, mei 2007 – Matthijs Schuring / Jan Maarten Dros Met dank aan Frente de Defesa de Amazonia / Edilberto Sena, Funáguas / Judson Barros en Caritas / CPT Belém voor research en Dahl TV, Greenpeace, Mensen in Nood / Cordaid, ReporterBrasil, ICARO Producciones (video Hambre de Soja), Milieudefensie en Manfred van Eyk (video Het Groene Goud) voor beeldmateriaal. Soja doorgelicht De schaduwzijde van een wonderboon De Nederlandse Sojacoalitie


Download ppt "De Nederlandse Sojacoalitie Soja doorgelicht De Nederlandse Sojacoalitie: De schaduwzijde van een wonderboon Briefing sessie Tweede Kamerleden Den Haag,"

Verwante presentaties


Ads door Google