De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

1 ECONOMIE, EEN INLEIDING 2010 22 – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Hoofdstuk 22: Het aggregatieve.

Verwante presentaties


Presentatie over: "1 ECONOMIE, EEN INLEIDING 2010 22 – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Hoofdstuk 22: Het aggregatieve."— Transcript van de presentatie:

1 1 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Hoofdstuk 22: Het aggregatieve aanbod Economie, een Inleiding

2 2 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod  Hoofdstuk 21: l Alle nominale input- en outputprijzen vast l AA past zich (automatisch) aan AV aan  Dit hoofdstuk: l Mate waarin AA zich aanpast aan AV afhankelijk van  Productieproces  Markt voor productiefactoren (arbeid) op korte, middellange en lange termijn

3 3 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod  Figuur 22.1.: l Nauwe samenhang tussen evoluties op arbeidsmarkt en conjunctuurcyclus l Werkgelegenheid sterk procyclisch  Sterke economische groei: toename tewerkstelling  Minder sterke groei: afname tewerkstelling l Meeste ondernemingen kozen tijdens recessie van 2009 voor vermindering van arbeidsvolume  In plaats van aanpassing lonen  Loonrigiditeit

4 4 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

5 5 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

6 6 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 1. Beroepsbevolking, werkgelegenheidsgraad en werkloos- heidsgraad 2. Brutoloon, loonkost, loonwig, loonrigiditeit 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

7 7 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

8 8 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.1. Beroepsbevolking, werkgelegenheidsgraad en werkloosheidsgraad  Bevolking op arbeidsleeftijd l Som van alle werknemers in België tussen 15 en 64 jaar (beroepsbevolking + niet-actieven)  Beroepsbevolking l Som van nationale werkgelegenheid en werkloosheid  Werkgelegenheidsgraad (in %) l Nationale werkgelegenheid / Bevolking op arbeidsleeftijd * 100

9 9 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

10 10 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.1. Beroepsbevolking, werkgelegenheidsgraad en werkloosheidsgraad  Tabel 22.2.: l Hoge werkgelegenheidsgraad  Mannen  jaar  Hoger opgeleiden l Lage werkgelegenheidsgraad  Brussel en Wallonië  Jongeren in Brussel, ouderen in Vlaanderen en Wallonië  Lager opgeleiden

11 11 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.1. Beroepsbevolking, werkgelegenheidsgraad en werkloosheidsgraad  Werkloosheidsgraad l Aantal werklozen / Beroepsbevolking  Figuur l Illustreert conjunctuurgevoeligheid van werkloosheids- graad l België en Europa: structurele eerder dan cyclische toename werkloosheid  Institutionele kenmerken arbeidsmarkt

12 12 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

13 13 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

14 14 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 1. Beroepsbevolking, werkgelegenheidsgraad en werkloos- heidsgraad 2. Brutoloon, loonkost, loonwig, loonrigiditeit 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

15 15 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.2. Brutoloon, loonkost, loonwig, loonrigiditeit  Loon (algemeen) l Vergoeding die wordt betaald voor arbeidsprestatie  Brutoloon l Contractueel overeengekomen bezoldiging voor uit- voeren van bepaalde arbeidsprestatie  Nettoloon l Loon dat werknemer overhoudt na betalen van bijdrage aan sociale zekerheid en inkomstenbelasting

16 16 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.2. Brutoloon, loonkost, loonwig, loonrigiditeit  Loonkosten l Brutoloon vermeerderd met werkgeversbijdrage aan sociale zekerheid en andere kosten arbeidscontract  Loonwig l Procentueel verschil tussen loonkost en nettoloon  Werknemer versus werkgever l Relevant voor werknemer: nettoloon l Relevant voor werkgever: loonkost

17 17 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.2. Brutoloon, loonkost, loonwig, loonrigiditeit  Nominaal loon l Vergoeding per eenheid arbeid (in geld) lWlW  Reëel loon l Koopkracht van deze vergoeding l Berekend als verhouding tussen nominaal loon en prijs- indexcijfer l w/P  Loonrigiditeit l Lonen kunnen zich niet vrij aanpassen

18 18 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

19 19 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2. Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt  Veronderstel perfecte concurrentie op arbeidsmarkt l Aanbieders van arbeid en vragers naar arbeid zijn prijsnemers l Lonen passen zich aan bij wijziging vraag of aanbod l Realistisch?  In realiteit: rigiditeiten

20 20 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 1. Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 2. Effect van technologische vooruitgang en een toename in de scholingsgraad van werknemers 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

21 21 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.1. Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt  Globaal aanbod l Som van arbeidsaanbod van alle personen  Globale vraag l Som van arbeidsvraag van alle ondernemingen

22 22 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.1. Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt  Aanbodcurve verloopt stijgend l Toename reëel nettoloon  Toename bereidheid tot werken  Vraagcurve verloopt dalend l Dalende marginale productiviteit van arbeid  Globaal evenwicht op arbeidsmarkt l Marktvraag = Marktaanbod l Figuur 22.3.:  Stel reëel loon = w 1 /P 1  arbeidsvraag L 1, arbeidsaanbod L 2  aanbodoverschot en dus werkloosheid

23 23 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

24 24 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.1. Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt  Indien werkloosheid = situatie waarbij mensen zouden willen werken maar geen werk vinden l Dan biedt model van perfecte concurrentie geen verklaring voor werkloosheid

25 25 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 1. Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 2. Effect van technologische vooruitgang en een toename in de scholingsgraad van werknemers 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

26 26 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.2. Effect van technologische vooruitgang en een toename in de scholingsgraad van werknemers  Technologische vooruitgang: afname van prijs van kapitaal l Indien kapitaal en hoger opgeleiden complementen:  Afname van prijs kapitaal  Toename van vraag naar hoger opgeleiden  L V -curve voor hoger opgeleiden verschuift naar rechts l Indien kapitaal en lager opgeleiden substituten:  Afname van prijs kapitaal  Afname van vraag naar lager opgeleiden  L V -curve voor lager opgeleiden verschuift naar links

27 27 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.2. Effect van technologische vooruitgang en een toename in de scholingsgraad van werknemers  Figuur 22.4.: l Verdeling van tewerkstelling naar opleidingsniveau tussen 1999 en 2008 l Relatieve toename hoger opgeleiden op arbeidsmarkt  Verklaring 1: verschuiving vraagcurve naar hoger opgeleiden naar rechts, of verschuiving vraagcurve naar lager opgeleiden naar links Technologische vooruitgang  Verklaring 2: verschuiving aanbodcurve van hoger opgeleiden naar rechts, of verschuiving aanbodcurve van lager opgeleiden naar links Toename scholingsgraad

28 28 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

29 29 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.2. Effect van technologische vooruitgang en een toename in de scholingsgraad van werknemers  Welke verklaring correct? l ‘Race between technology and education’  Relatieve vraag naar hooggeschoolde arbeid neemt sterker toe dan relatief aanbod  relatief loon hooggeschoolden neemt toe  Relatief aanbod van hooggeschoolde arbeid neemt sterker toe dan relatieve vraag  relatief loon hooggeschoolden (en dus ook de inkomens- ongelijkheid) neemt af

30 30 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

31 31 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.2. Effect van technologische vooruitgang en een toename in de scholingsgraad van werknemers  Tabel 22.3.: observatie: l Bruto-maandloon van werknemers met hogere opleiding is sterker gegroeid dan bruto-maandloon van werknemers met ten hoogste diploma secundair onderwijs l Invloed van technologische vooruitgang overheerst

32 32 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

33 33 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3. Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt  Arbeidsmarkt beantwoordt in realiteit niet aan perfect competitief model l Arbeidsmarkt heeft aantal specifieke kenmerken

34 34 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid 2. De rol van vakbonden 3. Andere specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

35 35 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid  Belangrijk kenmerk Belgische arbeidsmarkt: l Hoge lasten (belastingen)  Figuur 22.5.: l ‘Impliciete heffing’ op arbeid in België vergelijken met deze in Eurozone sinds 1995 l In 2007 in overheid 42% van gemiddelde werkgevers- kost als belasting of sociale bijdrage

36 36 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

37 37 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid  Effect van deze loonbelasting en bijdragen aan sociale zekerheid op globale arbeidsmarktevenwicht?  Figuur 22.6.: l w b /P: reëel brutoloon l w b : nominaal brutoloon l P: prijsindex l L 0 A en L 0 V : situatie zonder bijdragen aan sociale zekerheid l E 0 : corresponderend evenwicht

38 38 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

39 39 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid  Linkerpaneel figuur 22.6.: l Illustreert invoering verplichte werknemersbijdrage aan sociale zekerheid  Nominaal nettoloon:  Reëel nettoloon:

40 40 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid  Bij onveranderd brutoloon krijgen werknemers lager reëel nettoloon in handen l Nochtans blijven voorkeuren onveranderd l Werknemers eisen bijgevolg hoger reëel brutoloon l Aanbodcurve wentelt naar boven  Werknemersbijdrage slechts gedeeltelijk door werk- nemers zelf gedragen l Van totale bijdrage E 1 N wordt E 1 M afgewenteld op werkgever in vorm van hoger brutoloon  Nieuw evenwicht: tewerkstelling gedaald (bruto loon gestegen maar netto loon gedaald)

41 41 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid  Rechterpaneel figuur 22.6.: l Illustreert invoering verplichte werkgeversbijdrage aan sociale zekerheid  Reële loonkost wordt dan:

42 42 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid  Bij onveranderd brutoloon ervaren werkgevers veel hogere reële loonkost l Productiefunctie verandert niet l Bereidheid tot betalen van werkgever verandert ook niet… oplossing: lager reëel brutoloon l Vraagcurve wentelt naar beneden  Werkgeversbijdrage: slechts gedeeltelijk door werk- gevers zelf gedragen l Van totale bijdrage E 1 K wordt E 1 M afgewenteld op werknemer in vorm van lager brutoloon  Nieuw evenwicht: tewerkstelling gedaald (bruto loon gedaald maar loonkost gestegen)

43 43 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid  Figuur 22.7.: werknemers- én werkgeversbijdrage l Tewerkstelling daalt van L 0 naar L 1 l Reëel nettoloon afgenomen l Reële loonkost toegenomen l Reëel brutoloon?  Loonwig gestegen l Slecht voor tewerkstellingsgraad  Mate van afwenteling l Bepaald door elasticiteiten van vraag en aanbod (!)  Vraag of aanbod belasten: equivalent (!)

44 44 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

45 45 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid 2. De rol van vakbonden 3. Andere specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

46 46 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.2. De rol van vakbonden  Bepaling loon en andere aspecten van arbeidscontract zelden overgelaten aan ‘onzichtbare hand’ l Resultaat van onderhandelingen tussen werkgevers- en werknemersorganisaties (‘sociale partners’)  Sociale partners onderhandelen elke twee jaar over Centraal Akkoord l Wet van 26 juli 1996 l Centraal Akkoord: hoeveel kunnen nominale lonen stijgen tijdens volgende twee jaar

47 47 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.2. De rol van vakbonden  Daarna, loonafspraken op sectorniveau l Paritaire comités l Collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO)  Ex ante indicatieve loonnorm uit Centraal Akkoord moet wel in aanmerking genomen worden  Ex post overschrijdingen van deze loonnorm kunnen echter plaatsvinden l Zie Figuur 22.8.

48 48 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

49 49 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 1. Het effect van loonbelasting en bijdragen aan de sociale zekerheid 2. De rol van vakbonden 3. Andere specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

50 50 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.3. Andere specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt  Arbeidsmarkt: imperfecte informatie l Werkgever:  Efficiëntielonen  Zoekkosten (geschikte arbeidskracht zoeken) l Werknemer:  Zoekkosten (m.b.t. openstaande vacatures, karak- teristieken van die vacatures)

51 51 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

52 52 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4. Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters  Realistisch beeld van prijsvorming op arbeidsmarkt l Nominale prijzen variëren op lange termijn l AA volgt niet automatisch veranderingen in AV

53 53 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 1. De onderhandelingscurve 2. De prijszettingscurve 3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt 4. Reële loonrigiditeit en de ‘natuurlijke’ werkloosheid 5.De aggregatieve aanbodcurve

54 54 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.1. De onderhandelingscurve  Centrale loonnorm geeft aan in welke mate nominale lonen kunnen stijgen in toekomst l Mogelijke specificatie: l Belangrijke determinanten:  Verwachting in verleden over huidig prijspeil (bepaalt koopkracht)  Totale tewerkstelling (bepaalt vakbondsmacht)  Andere factoren die loonvormingsproces bepalen samengevat in z

55 55 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.1. De onderhandelingscurve  Onderhandelingscurve l Verband tussen centrale loonnorm en tewerkstelling l WS-curve, ‘Wage Setting’ l Onderhandelingscurve verschuift naar boven (onder) indien verwacht prijspeil toeneemt (afneemt)  Beweging van A naar B (Figuur 22.9.) l Toename (verwacht) nominaal loon, en aangezien verwacht prijspeil niet wijzigt  Toename (verwacht) reëel loon

56 56 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.1. De onderhandelingscurve  Verwacht reëel loon kan verschillen van feitelijk reëel loon l Afhankelijk van evolutie P  Figuur 22.9.: l Toename van P 0 (oorspronkelijk verwacht prijspeil) naar P 1 l Prijzen hoger dan verwacht (P 1 > P e = P 0 ) bij loononder- handelingen l Reële lonen lager dan gedacht l Bij nieuwe onderhandelingen worden verwachtingen bijgesteld en verschuift curve naar omhoog

57 57 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

58 58 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 1. De onderhandelingscurve 2.De prijszettingscurve 3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt 4. Reële loonrigiditeit en de ‘natuurlijke’ werkloosheid 5.De aggregatieve aanbodcurve

59 59 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.2. De prijszettingscurve  Feitelijk algemeen prijsniveau l Resultaat van beslissingen van ondernemingen  Stel: arbeidskost per eenheid output:  En veronderstel volgende eenvoudige korte termijn macro-economische productiefunctie:

60 60 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.2. De prijszettingscurve  Output neemt lineair toe met ingezette hoeveelheid arbeid l Veronderstel daarenboven A = 1 l Marginale en gemiddelde kosten = Nominaal loon w  Prijszettingsrelatie: l Verband tussen feitelijk algemeen prijspeil en nominaal loon w l θ: mark-up factor  Als θ = 0: ondernemingen kunnen prijs niet boven marginale kosten plaatsen  Hoe meer marktmacht ondernemingen hebben, hoe hoger θ

61 61 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.2. De prijszettingscurve  Figuur : l Relatie in (w,L)-ruimte l Prijszettingscurve of PS-curve (‘Price Setting’) l Nominaal loon uitdrukken als: l Meer concurrentie op outputmarkten (daling van θ 0 naar θ 1 ) leidt tot verschuiving van prijszettingscurve naar boven

62 62 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

63 63 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 1. De onderhandelingscurve 2. De prijszettingscurve 3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt 4. Reële loonrigiditeit en de ‘natuurlijke’ werkloosheid 5.De aggregatieve aanbodcurve

64 64 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt  Evenwicht op arbeidsmarkt: consistentie tussen l Verwacht prijsniveau opgenomen in WS-relatie l Prijsniveau dat ondernemingen willen zetten op output- markt  Figuur : l Punt A:

65 65 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt  Evenwicht: loonniveau dat compatibel is met zowel loonnorm-relatie in WS-curve als prijszettingsrelatie in PS-curve: w 0 in punt E 0 lL0lL0  Tewerkstellingsniveau > L 0 l Zolang algemeen prijsniveau niet wijzigt

66 66 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

67 67 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt  Maar: bij L 0 geen evenwichtssituatie  Ondernemingen zullen prijzen verhogen om ongelijk- heid bij oud prijsniveau… … terug om te zetten in gelijkheid (zie Figuur )

68 68 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

69 69 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt  Figuur : na aanpassing prijsniveau: l Hoger tewerkstellingsniveau L 1 ligt zowel op PS-curve als op WS-curve: OK l Maar… prijsstijging van P 0 naar P 1  Afname reële lonen  Werknemers voelen zich bedrogen  Hogere prijzen worden opgenomen in loonnorm bij nieuwe onderhandelingen  WS-curve schuift omhoog  Op lange termijn bewegen curven naar nieuw snijpunt en evenwicht E 1

70 70 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt  Afwijkingen van (LT evenwichts)tewerkstellingsniveau L 0 l Voorbeeld bij toename AV  Aanpassing outputprijzen  PS-curve verschuift naar boven  KT: toename tewerkstelling en aggregatief aanbod  LT: WS-curve verschuift omhoog  Finaal reageert AA weinig op veranderingen in AV  Belangrijk: snelheid waarmee nieuw LT evenwicht wordt bereikt

71 71 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt  Belangrijk: snelheid waarmee nieuw LT evenwicht wordt bereikt l Snelle aanpassing  Rationele verwachtingen, loonindexering l Trage aanpassing  Adaptieve verwachtingen, lage frequentie van her- onderhandeling loonnorm  Tabel 22.3.: l Mate waarin loonbeleid op ondernemingsniveau in 15 Europese landen gekoppeld is aan waargenomen of verwachte inflatie

72 72 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

73 73 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 1. De onderhandelingscurve 2. De prijszettingscurve 3. Het evenwicht op de niet perfecte competitieve arbeidsmarkt 4. Reële loonrigiditeit en de ‘natuurlijke’ werkloosheid 5.De aggregatieve aanbodcurve

74 74 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.4. Reële loonrigiditeit en de ‘natuurlijke’ werkloosheid  Natuurlijke werkloosheid: werkloosheid als gevolg van reële loonrigiditeit l Omdat reëel loon afwijkt van reëel loon op perfect competitieve arbeidsmarkt l Natuurlijke werkloosheidsgraad: uitgedrukt in verhouding tot beroepsbevolking  Veranderingen in natuurlijke werkloosheid? l Voorbeelden:  Matiging looneisen vakbonden  Betere informatie voor werkgevers  Meer competitie (kleinere mark-up)

75 75 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

76 76 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.4. Reële loonrigiditeit en de ‘natuurlijke’ werkloosheid  Nominale loonstarheid l Kan werkloosheid enkel op korte termijn verklaren  Reële loonrigiditeit l Kan werkloosheid ook op lange termijn verklaren  Figuur : l Nominale loonstarheid  Recessie  Daling tewerkstelling (i.p.v. afname loon) l Reële loonrigiditeit  Loonmatiging bij vakbonden leidt uiteindelijk tot nieuw evenwicht nabij natuurlijke werkloosheid

77 77 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

78 78 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het aggregatieve aanbod - Inhoudstafel 1.Enkele begrippen 2.Het macro-economisch evenwicht op een perfect competitieve arbeidsmarkt 3.Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt 4.Evenwicht op de arbeidsmarkt met vakbonden en prijszetters 5.De aggregatieve aanbodcurve

79 79 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 5. De aggregatieve aanbodcurve  Korte termijn: l Veranderingen in vraag naar goederen en diensten kunnen leiden tot:  Veranderingen in productie  Niet: prijsveranderingen l KT-AA curve is horizontale lijn

80 80 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 5. De aggregatieve aanbodcurve  Middellange termijn: l Veranderingen in vraag naar goederen en diensten kunnen leiden tot:  Veranderingen in productie  Prijsveranderingen  MT-AA-curve is opwaartse curve

81 81 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

82 82 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 5. De aggregatieve aanbodcurve  Middellange termijn, algebraïsch: l AA-curve: relatie tussen P en Q  Vervang nominaal loon  Vervang hoeveelheid arbeid door inverse productie- functie l Merk op: WS- en PS-curves gecombineerd

83 83 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 5. De aggregatieve aanbodcurve  Onderscheid tussen bewegingen op en verschuivingen van curve: l Beweging op curve  Hogere prijzen hogere output l Verschuiving van curve  Onverwachte stijging prijspeil

84 84 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 5. De aggregatieve aanbodcurve  Lange termijn: l Veranderingen in vraag naar goederen en diensten kunnen leiden tot  Prijsveranderingen  Niet: veranderingen in productie l LT-AA-curve is verticale lijn


Download ppt "1 ECONOMIE, EEN INLEIDING 2010 22 – HET AGGREGATIEVE AANBOD © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Hoofdstuk 22: Het aggregatieve."

Verwante presentaties


Ads door Google