De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

© 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat T4. DNA B1. Van genotype tot fenotype B2. Mitose en celdeling B3. Ongeslachtelijke voortplanting B4. Meïose B5. Geslachtelijke.

Verwante presentaties


Presentatie over: "© 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat T4. DNA B1. Van genotype tot fenotype B2. Mitose en celdeling B3. Ongeslachtelijke voortplanting B4. Meïose B5. Geslachtelijke."— Transcript van de presentatie:

1 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat T4. DNA B1. Van genotype tot fenotype B2. Mitose en celdeling B3. Ongeslachtelijke voortplanting B4. Meïose B5. Geslachtelijke voortplanting B6. De genetische code B7. Mutaties B8. Erfelijkheidsonderzoek B9. Biotechnologie EB10. Leren onderzoeken: Lichaamslengte EB11. ANW: De ontdekking van DNA EB12. leren en werken: Biotechnoloog V1. Crossing-over V2. Oorzaken en behandeling van kanker V3. Leren en werken V4. Ideeën voor een onderzoek V5. Werken met de computer V1. Crossing-over V2. Oorzaken en behandeling van kanker

2 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat - Fenotype = uiterlijk waarneembare kenm. van een individu - Genotype = een pakketje erfelijke eigenschappen genotype moeder genotype vader jouw genotype B1. Van genotype tot fenotype

3 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B1 WAT IS DNA © Elisabeth Laane en Karlijn Horsthuis - DNA : desoxyribonucleïnezuur - DNA : drager van erfelijke eigenschappen - DNA bepaalt de volgorde en het aantal aminozuren in een eiwit (enzym) - chromosomen B1. Van genotype tot fenotype Eiwitsythese BIOPLEK Chromosomen BIOPLEK

4 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B1 WAAR BESTAAT DNA UIT afb. 3 - Adenine (A) - Thymine (T) - Cytosine (C) - Guanine (G) - 2 ketens; dubbele spiraal (dubbele helix) - Spiraal bestaat uit veel nucleotiden; nucleotideketen - Nucleotiden bestaan uit: - fosfaatgroep - desoxyribose - stikstofbasen (4 soorten) B1. Van genotype tot fenotype Chromosomen BIOPLEK

5 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat Nieuwe cellen ontstaan door: Mitose (kerndeling) Celdeling mitose celdeling plasmagroei B2. Mitose en celdeling Mitose BIOPLEK

6 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat celkern splitst twee dochtercellen plasmagroei moedercel mitose in het kort: B2. Mitose en celdeling

7 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B2 DNA - REPLICATIE - Voordat een mitose begint ð DNA - replicatie afb. 5 B2. Mitose en celdeling

8 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat } } } Onzichtbaar met een microscoop Zichtbaar met een microscoop Onzichtbaar met een microscoop afb. 6 B2 DNA - REPLICATIE B2. Mitose en celdeling

9 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B2 CELCYCLUS interfase: 3 verschillende fasen: - G1 - fase - S - fase - G2 - fase celcyclus = mitose + interfase B2. Mitose en celdeling

10 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat afb. 8 afb. 9 B2 CELCYCLUS B2. Mitose en celdeling

11 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat afb. 10 B2. Mitose en celdeling

12 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat profase interfase metafase anafase telofase interfase afb. 11 B2. Mitose en celdeling

13 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat Ongeslachtelijke voortplanting: een deel van een individu groeit uit tot een nieuw individu. - ongeslachtelijke voortplanting vindt plaats door mitose en celdeling - nakomelingen hebben hetzelfde genotype als de ouder - kloon à behoud van een gunstig genotype - schaap Dolly B3. Ongeslachtelijke voortplanting Klonen BIOPLEK

14 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat Deling - eencelligen Knollen - verdikte stengels met knoppen - aardappelplanten - een knol heeft knoppen (ogen) Bollen - bladeren (rokken) met knoppen - tulpen B3. Ongeslachtelijke voortplanting

15 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B3 KUNSTMATIGE ONGESLACHTE- LIJKE VOORTPLANTING Stekken: - een stuk van een stengel of een blad wordt afgesneden - kamerplanten Enten: - een tak wordt vastgezet op een onderstam - fruitbomen Edumedia stekken B3. Ongeslachtelijke voortplanting

16 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat © Elisabeth Laane en Karlijn Horsthuis Weefselkweken: Weefselkweektechniek: een stukje weefsel wordt uit een plant gesneden en onder steriele omstandigheden opgekweekt tot nieuwe planten. Uit het stukje weefsel ontwikkeld zich algemeen (ongedifferentieerd) wondweefsel (callus). Door toediening van plantenhormonen groeien uit het callus kleine plantjes (embryoiden). B3 WEEFSELKWEKEN B3. Ongeslachtelijke voortplanting

17 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat © Elisabeth Laane en Karlijn Horsthuis meiose: vorming van geslachtscellen Vrouw: vindt plaats in eierstok à vorming van eicellen Man: Vindt plaats in teelballen à vorming van zaadcellen B4. Meïose Meïose BIOPLEK

18 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat Meiose I (reductiedeling): - een diploïde cel wordt twee haploide cellen - 2n à n + n Meiose II (mitotische deling): - twee haploide cellen geven 4 haploide cellen - n à n + n B4. Meïose

19 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B4. Meïose

20 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat - Chromosomen van een chromosomenpaar verschillen wat betreft allelen - Meiose I: Splitsen van chromosomenparen --> dochtercel ander genotype dan moedercel - Recombinatie: ontstaan van nieuwe combinaties van genen - Door recombinatie grote diversiteit in genotypen B5. Geslachtelijke voortplanting

21 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B5 VERMIJDEN VAN GENETISCHE VARIATIE - Veredeling: Ervoor zorgen dat een nakomeling een combinatie heeft van zo gunstig mogelijke eigenschappen. - Genetische modificatie: - Zuivere lijn: Planten die homozygoot zijn voor een of meerdere gewenste eigenschappen. - Zaadvast: Nakomelingen van planten uit een zuivere lijn bevatten hetzelfde genotype. - Fokzuiver: Dieren die homozygoot zijnvoor een of meerdere gewenste eigenschappen. - Bastaarden: Heterozygote nakomelingen B5. Geslachtelijke voortplanting

22 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B5 DE GENETISCHE CODE Zygote: ongespecialiseerde cel, meeste genen zijn uitgeschakeld klievingsdelingen celdifferentiatie: de cellen gaan meer verschillen vertonen celspecialisatie: Verschillende typen cellen krijgen verschillende functies. Inductie: Stoffen uit bepaalde cellen beïnvloeden de ontwikkeling van andere cellen, B5. Geslachtelijke voortplanting

23 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat Determinatie van de cel: Door de verschillen in cytoplasma en de invloed van inducerende stoffen komt al in een vroeg stadium (tijdens de embryonale ontwikkeling) vast te liggen welke specialisatie een cel zal ondergaan. Geprogammeerde celdood (apoptose): Inductie leidt er toe dat bepaalde cellen afsterven. B6. DE GENETISCHE CODE

24 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B6 RNA RNA: ribonucleïnezuur - Dit is een enkelvoudige keten van nucleotiden - Bevat het suiker ribose - U in plaats van T - Bevat info in gecodeerde vorm over de synthese van een eiwit (genetische code) - RNA-moleculen worden in de celkern gevormd, langs delen van een DNA-molecuul. B6. DE GENETISCHE CODE

25 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B6 RNA template streng: langs deze keten wordt de nucleotideketen van een RNA-molecuul gevormd. lijkt op DNA-replicatie, maar bij RNA wordt slechts één keten een nieuwe nucleotideketen gevormd. zie afbeelding 29 boek B6. DE GENETISCHE CODE

26 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B6 VIRUSSEN - Geen organisme, want virussen hebben geen cytoplasma of kernplasma - Bevatten of DNA of RNA - Geen stofwisselingsprocessen en kunnen zicht niet voortplanten - Nucleïnezuur is omgeven door capside - Kunnen direct cellen van een ander organisme binnendringen - Sommige virussen gebruiken bacteriën als gastheer, bacteriofagen B6. DE GENETISCHE CODE

27 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B6 VIRUSSEN afb. 25 afb. 26 B6. DE GENETISCHE CODE

28 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B6 DE GENETISCHE CODE Genetische code: de info over de vorming van eiwitten die vastligt in het mRNA. Volgorde van stikstofbasen in de mRNA moleculen à bepaalt welke aminozuren in welke volgorde aan elkaar worden gekoppeld in de ribosomen. Het eiwit bestaat uit verschillende aminozuren (20). De stikstofbasen van een groepje van drie op een volgende nucleotiden coderen het inbouwen van een aminozuur (codon of triplet) AUG is een startcodon à correspondeert met Methionine. Bij de meeste eiwitmoleculen wordt dit aminozuur later weer van dit eiwit afgesplitst. UAA, UAG en UGA zijn stopcodons. afb. 27 B6. DE GENETISCHE CODE De genetisch code Bioplek

29 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat Mutatie komt alleen tot uiting in ingeschakeld gen à gevolgen zijn meestal beperkt tot alleen die ene cel. De meeste gemuteerde allelen zijn recessief. Hierdoor komen ze niet tot uitdrukking in het fenotype. Een individu waarbij een mutatie tot uiting komt in het fenotype heet een mutant. Het fenotype waarbij geen enkele mutatie waarneembaar is wordt wildtype genoemd. Mutaties worden gestimuleerde door (mutageen): · Kortgolvige straling · Chemische stoffen · Door virussen B7. Mutaties

30 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat © Elisabeth Laane en Karlijn Horsthuis B7 KANKER - Vermoedelijke ontstaan kanker: cel is ongevoelig geworden voor stoffen die de celdeling remmen. - Kankercel gaat zich ongeremd delen à primaire tumor (behandelingen: radiotherapie, operatieve verwijdering, chemotherapie) - Chemotherapie: cytostatica worden toegedient. - Kwaadaardige tumor: bouw van het weefsel wordt verstoord, delingssnelheid wordt niet afgeremd. B7. Mutaties

31 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B7 KANKER - Metastase: uitzaaiing van tumoren over andere lichaamsdelen. - Als gevolg van uitzaaiing kunnen secundaire tumoren ontstaan. - Zelfmoordgen: Een gen dat ervoor zorgt dat de cel spoedig sterft. - Mutagene invloeden zijn meestal ook carcinogeen (kankerverwekkend) B7. Mutaties

32 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B8 ERFELIJKHEIDSONDERZOEK prenatale diagnostiek echoscopie vlokkentest vruchtwaterpunctie erfelijkheidsadvies: men onderzoekt hoe groot de kans is op een erfelijke ziekte of afwijking bij een kind. abortus provocatus: opzettelijke vroegtijdige afbreking van een zwangerschap afb. 32 afb. 33 B8. Erfelijksheidonderzoek

33 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B8 SYNDROOM VAN DOWN - trisomie: bij een chromosomenpaar komt een extra chromosoom voor - trisomie 21 à syndroom van Down - non disjunctie: beide chromosomen van een paar of beide chromatiden van een chromosoom gaan naar dezelfde pool van de cel. (zie afb. 42 van je boek) B8. Erfelijksheidonderzoek

34 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat biotechnologie à het gebruiken van organismen om producten te vervaardigen voor de mens Door polyploïdie ontstaan polyploïde cellen. Polyploïde planten dragen meestal grotere bladeren, bloemen en vruchten. B9. Biotechnologie

35 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat B9 RECOMBINANT-DNA-TECHNIEK - Recombinant-DNA-techniek: een stukje DNA van een bepaald organisme wordt overgebracht in een cel van een ander organisme ò Ä op deze manier kunnen erfelijke eigenschappen van verschillende organismen worden gecombineerd. - genetische modificatie = genetische manipulatie - een transgeen organisme is genetisch gemodificeerd - celfusietechniek: twee typen cellen versmelten tot één hybridecel afb. 37 B9. Biotechnologie

36 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat EB10. Leren onderzoeken: database maken

37 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat EB11. ANW: de ontdekking van DNA

38 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat EB12. Leren en werken: biotechnoloog

39 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat - de kans op recombinatie wordt vergroot door het optreden van crossing-over - bij crossing-over hecht een afgebroken chromosoomdeel zich aan het andere chromosoom van het chromosomenpaar afb. 38 V1. Crossing-over.

40 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat - Iedereen kan kanker krijgen - Je verkleint kansen op kanker door je lichaam zo weinig mogelijk bloot te stellen aan carcinogene invloeden - Risicofactoren: (passief) roken, slechte voedingsgewoonten, zonnestraling - Behandelingen: opereren, radiotherapie, chemotherapie V2. Oorzaken en behandelen van kanker.

41 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat V3. Leren en werken.

42 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat V4. Ideeeën voor onderzoek.

43 © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat V5. Werken met de computer.


Download ppt "© 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat T4. DNA B1. Van genotype tot fenotype B2. Mitose en celdeling B3. Ongeslachtelijke voortplanting B4. Meïose B5. Geslachtelijke."

Verwante presentaties


Ads door Google