De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Communicatieproblemen bij NAH-patiënten zonder afasie Vrijdag 11 november 2011 Sjoeke Wijma Hannelore van der Velden Willemijn Doedens.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Communicatieproblemen bij NAH-patiënten zonder afasie Vrijdag 11 november 2011 Sjoeke Wijma Hannelore van der Velden Willemijn Doedens."— Transcript van de presentatie:

1 Communicatieproblemen bij NAH-patiënten zonder afasie Vrijdag 11 november 2011 Sjoeke Wijma Hannelore van der Velden Willemijn Doedens

2

3

4

5 Inhoud Workshop ► Literatuurstudie Linkerhemisfeer Rechterhemisfeer Talige problemen Niet-talige problemen ► Screeningen en onderzoeken Bestaande screeningen en onderzoeken De Screening Cognitieve Communicatieproblemen (SCC) Afstudeeronderzoek Sjoeke ► Behandeling ► Referenties

6 Literatuurstudie

7 ► Taalproblemen afhankelijk van: Geslacht (McGlone 1980, Gur et al. 2000) Leeftijd (MacKenzie 1999) Lokalisatie (Kaplan et al. 1990; Beeman 1993; Siegal et al. 1996; Davis et al. 1997; Paradis 1998; Brownell & Martino 1998; Winner et al. 1998; Heesbeen & Van Loon-Vervoorn 2000; Surian & Siegal 2001; Tompkins et al. 2004)

8 Linkerhemisfeer (LH) ► Linkerhemisfeer Verbaal Analytisch ► Taalproblemen Lexico-semantiek Morfosyntaxis Fonologie  Afasie

9 Rechterhemisfeer (RH) ► Rechterhemisfeer Non-verbaal Visueelruimtelijk Creatief ► Taalproblemen Pragmatiek Figuurlijk taalgebruik  ‘Rechterhemisfeersyndroom’?

10 Taalproblemen bij RH letsel

11 ► Figuurlijk taalgebruik (Paradis 1998; Dennis et al. 2001) ► Theory of Mind (Kaplan et al. 1990) ► Metaforen (Kaplan et al. 1990; Siegal et al. 1996; Surian & Siegal 2001) ► Vertelvaardigheden (Winner et al. 1998)

12 Figuurlijk taalgebruik ► “We bedoelen meer dan de helft van wat we zeggen niet letterlijk.” (Paradis 1998)

13 Theory of Mind ► “Het sociaal cognitieve vermogen om gevoelens, gedachten, ideeën en intenties aan jezelf en aan anderen toe te schrijven en op basis daarvan gedrag te voorspellen en te verklaren.” (Blijd-Hoogewys 2009) ► Wat voor taak? ► RH patiënten lagere scores dan LH patiënten (Surian en Siegal 2001) ► Autisme  ook problemen met ToM (referentie)

14 Metaforen ► “Rechterhemisfeerpatiënten blijken moeite te hebben met het begrijpen van metaforen.” (Kaplan et al. 1990; Beeman 1993; Brownell en Martino 1998; Tompkins et al. 2004) ► Syndroom van Asperger, dezelfde problemen? (Gold en Faust 2010)

15 Vertelvaardigheden ► Drie niveaus van taalverwerking: Microlinguïstisch Macrolinguïstisch Mentale niveau ► “Gespreksvoering is gestoord bij RH patiënten” (Brownell & Martino 1998 en Marini et al. 2005) ► “Gespreksvoering is niet gestoord bij RH patiënten” (Bartels-Tobin en Hinckley 2005)

16 Niet-talige problemen RH letsel

17 Beurtgedrag (Chantraine et al. 1998) Oogcontact (Ross en Monnot 2008) Prosodie (Duykova et al. 2010) Topic-handhaving (eigen observaties) Topic-initiatie (eigen observaties) ► Neglect is één van de belangrijkste indicaties van de ernst van communicatieproblemen (Meyers 2001)

18 Beurtgedrag

19 Oogcontact ► Teveel of te weinig ► RH patiënten (Ross & Monnot 2008) ► Patiënten met het syndroom van Asperger (Gunter et al. 2002)

20 Prosodie ► “RH patiënten zijn minder goed in prosodie matchen met emotie.” (begrip) (Dara en Pell 2006) ► “Rechterhemisfeerpatiënten vertonen weinig melodie, intonatie en mimiek in en bij hun spraak.” (productie) (Duykova et al. 2010)

21 Screeningen en onderzoeken

22 ► RHCB (Gardner en Brownell 1996) ► RHCO (Dharmaperwira-Prins 1999) Tests die deelaspecten onderzoeken: - Faux pas test (Spek & van Berckelaer-Onnes 2010) - Florida Affect Battery (Rosenbek 2006) - Expressive Emotional Communication Battery (Rosenbek 2006) - Picturale Metaforentaak (Kooij et al. 2001)

23 De Screening Cognitieve Communicatieproblemen (SCC)

24 ► Ontwikkeld op De Hoogstraat (2005) ► Onderdelen: Vragenlijst Observatielijst Token Test (De Renzi & Vignolo 1962) Boston Benoemtaak (Van Loon-Vervoorn 2003) Inferentietaak Kort (Van Wijmen & Van Boxtel 2002) SAN dieren opnoemen (Deelman, Koning-Haanstra, Liebrand & Van der Burg 1987)

25 Doel Het snel opdoen van kennis over het functioneel communiceren van de patiënt en daarmee richting geven aan het vervolg (Vervolgonderzoek? Zo ja: welk vervolg?)

26 Vragenlijst

27 Observatielijst

28 Token Test

29 (Verkorte) Boston Benoemtaak

30 Inferentietaak Kort ► “Ik heb echt honger”, zei Els. “Let jij goed op aan jouw kant, Rob?”. Ze reden nog een paar minuten verder. “Kijk, aan het einde van deze zijstraat,” zei hij, “stop daar maar.”

31 SAN dieren opnoemen ► “U mag de komende twee minuten zoveel mogelijk dieren opnoemen… en de tijd… gaat… NU in.” Voorbeelden uit eigen ervaring: alleseter oost-indische vis lapjeskat onderzeeboot krielkippen pietje waf

32 Vervolgonderzoek ► TvK Verzwegen betekenis (Van Bon & Hoekstra 1982) ► Verkorte Holversmit (Van der Velden, Van Loon-Vervoorn & Jonkers 2004) ► Inferentietaak lang (Van Wijmen & Van Boxtel 2002) ► Picturale Metaforentaak (Kooij, Heesbeen & Van Loon-Vervoorn 2000) ► Metaforentaak Tripletten (Van Loon et al. 1998) ► Vragenlijsten voor revalidant, direct betrokkene en mentor

33 TvK Verzwegen betekenis ► ‘Onder de tafel ligt ook een boek’

34 Picturale Metaforentaak ► ‘Frank vindt de hond in de pot’

35 Vragenlijsten

36 Afstudeeronderzoek Sjoeke

37

38 Exclusiecriteria ► Uitgesloten van deelname waren mensen Met afasie, beoordeeld met de AAT (Graetz et al. 1992) Met Nederlands niet als moedertaal Met linkshandigheid Met visuele problemen (neglect) Met gehoorproblemen Met psychiatrische achtergrond Bij wie nog niet helemaal duidelijk was of er sprake is van een dementieel beeld

39 Resultaten onderzoek ► Invloed externe factoren: Geen invloed van lokalisatie!

40 Besluit vervolgonderzoek

41 Resultaten onderzoek ► Betrouwbaarheid van de tests van de screening Taalproblemen Communicatieproblemen

42 Resultaten onderzoek ► Betrouwbaarheid van Vragenlijst en Observatielijst Communicatieproblemen

43 Conclusies ► Geen significant verschil tussen LH en RH patiënten ► Tests zijn bruikbaar om talige problemen te filteren ► Observaties zijn bruikbaar om de niet-talige problemen te vangen

44 Besluit screening ► Bruikbaar in de dagelijkse praktijk voor het getrapt screenen en onderzoeken van NAH-patiënten met communicatieproblemen, bij wie geen sprake is van afasie. ► De screening/het vervolgonderzoek heeft niet de pretentie volledig te zijn. ► (linkje naar screening)

45 Behandeling

46 ► Invullen vragenlijsten ► Communicatie-advies; bespreken met revalidant, partner en behandelteam ► Onderzoeksgegevens bespreken met revalidant en partner ► Kortdurend oefenen op stoornisniveau… Doel: inzicht vergroten (+ partner). ► Oefensituaties meegeven voor in het weekend ► Dagoriëntatie (voorlichting, inzicht, interactie) ► Communicatie- en Geheugengroep

47 Evidence-based behandeling ► Nabootsen van prosodie (Leon et al. 2005; Rosenbek 2006) ► Prosodische kenmerken en cues (Leon et al. 2005; Rosenbek 2006) ► Nabootsen van klemtoon (Stringer 1996) ► Nabootsen gezichtsexpressie (Stringer 1996) ► Begrip van metaforen (Lundgren 2010) ► Theory-based behandelingen…

48 Discussie

49 Welk materiaal wordt door jullie gebruikt voor het onderzoeken en behandelen van rechterhemisfeerpatiënten?

50 Referenties ► ► Bartels-Tobin, L.R., Hinckley, J.J. (2005). Cognition and discourse production in right hemisphere disorder. Journal of Neurolinguistics, 18, 461–477 ► Beeman, M. (1993). Semantic processing in the right hemisphere may contribute to drawing inferences from discourse. Brain and Language, 44, 80–120 ► Blijd-Hoogewys, M.A. (2009). De ontwikkeling van Theory-of-Mind en het Theory-of- Mind Takenboek. Lessons from a non-linear approach of developmental data in typically developing children and children with PDD-NOS; Rijksuniversiteit Groningen, Groningen ► Bon, W.J.H. van & Hoekstra, J.G. (1982) Taaltests voor kinderen. Nijmegen: KUN. ► Brownell, H., & Martino, G. (1998). Deficits in inference and social cognition: The effects of right hemisphere brain damage on discourse. In M. Beeman & C. Chiarello (Eds.), Right hemisphere language comprehension: Perspectives from cognitive neuroscience. Hillsdale, NJ: Erlbaum, 309–327 ► Chantraine, Joanette & Ska (1998). Conversational abilities in patients with right hemisphere damage. Journal of Neurolinguistics, 11, ► Dara, C. & Pell, M.D. (2006). Effects of right-hemisphere damage on explicit and implicit processing of emotional prosody. Brain and Language, 99, 8–21 ► Davis, G., O'Neil-Pirozzi, T., & Coon, M. (1997). Referential cohesion and logical coherence of narration after right hemisphere stroke. Brain and language, 56, 183–21 ► De Renzi, E. & L. Vignolo (1962) The Token Test: a sensitive test to detect receptive disturbances in aphasics. Brain, 85, ► Deelman, B.G., M. Koning-Haanstra, W.B.G. Liebrand en W. van den Burg (1981) SAN Test, een afasie test voor auditief en mondeling taalgebruik. Lisse: Swets & Zeitlinger ► Dennis, M., Lazenby, A. L., & Lockyer, L. (2001). Inferential language in high functioning children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 31, 47–54 ► Dharmaperwira-Prins, R. (1999). Communicatiestoornissen bij rechterhemisfeer dysfunctie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum

51 ► Dyokova, G.M., Glozman, Z.M., Titova, E.Y., Kriushev, E.S. & Gamaleya, A.A. (2010). Speech Disorders in Right-Hemisphere Stroke. Neuroscience and Behavioral Physiology, 40, ► Gardner, H. & Brownell, H. H. (1986). Right Hemisphere Communication Battery. Boston: Psychology Service, VAMC ► Gold, R. & Faust, M. (2010). Right Hemisphere Dysfunction and Metaphor Comprehension in Young Adults with Asperger Syndrome. Journal of Autism and Development Disorders, 40, ► Graetz, P., R. de Bleser en K. Willmes (1992) Akense Afasie Test. Lisse: Swets & Zeitlinger ► Gur, R.C., Alsop, D., Glahn, D. Petty, R., Swanson, C.L., Maldjian, J.A., Turetsky, B.I., Detre, J.A. & Gee., J. (2000). An fMRI Study of Sex Differences in Regional Activation to a Verbal and a Spatial Task. Brain and Language, 74, ► Heesbeen, I.M.E. & Loon-Vervoorn, W. A. van (2000). Taalstoornissen en de rechterhemisfeer. Stem-spraak-taalpathologie, 3, 1-18 ► Kaplan, J. A., Brownell, H. H., Jacobs, J. R., & Gardner, H. (1990). The effects of right hemisphere damage on the pragmatic interpretation of conversational remarks. Brain and Language, 38, 315–333 ► Kooij, A.P., Heesbeen, I.M.E. & Loon-Vervoorn, W.A. van (2000). Metaforisch zinsbegrip bij rechter hemisfeer beschadiging: De ontwikkeling van een test. Afasiologie, 22, 5, ► Lehman-Blake, M. (2007). Perspectives on Treatment for Communication Deficits Associated with Right Hemisphere Brain Damage. American Journal of Speech-Language Pathology, 16, ► Leon, S.A., Rosenbek, J.C., Crucian, G.P., Hieber, B., Holiway, B., Rodriguez, A.D., Ketterson, T.U., Ciampitti, M.Z., Freshwater, S., Heilman, K., Gonzalez-Rothi, L (2005). Active Treatments for Aprosodia Secondary to Right Hemisphere Stroke. Journal of Rehabilitation Research and Development, 42 (1), ► Loon-Vervoorn, W.A. van (2003). Verkorte Boston. Intern document: Revalidatiecentrum De Hoogstraat/Universiteit Utrecht: vakgroep Psychonomie

52 ► Loon-Vervoorn, W.A. van, Heesbeen, I.M.E. & Straus, C. (1998). De metaforentaak als test voor woordbegrip. Toegepaste Taalwetenschap in artikelen, 60, 3, ► Lundgren, K., Brownell, H., Cayer-Meade, C., Milione, J., Kearns, K (2011). Treating Metaphor Interpretation Deficits Subsequent to Right Hemisphere Brain Damage: Preliminary Results. Aphasiology, 25 (4), ► McGlone, J. (1980). Sex difference in human brain asymmetry: A critical survey. Behavioral and Brain Sciences, 3, 215–263 ► MacKenzie, C., Begg, T., Lees, K.R. & Brady, M. (1999). The communication effects of right brain damage on the very old and the not so old. Journal of Neurolinguistics, 12, ► Marini, A., Carlomagno, S., Caltagirone, C. & Nocentini, U. (2005). The role played by the right hemisphere in the organization of complex textual structures. Brain and Language, 93, 46–54 ► Meyers, P.S (2001). Profiles of Communication Deficits in Patients with Right Cerebral Hemisphere damage: Implications for Diagnosis and Treatment. Aphasiology, 19 (12), ► Paradis, M. (1998). The other side of language: Pragmatic competence. Journal of Neurolinguistics, 11, 1–10 ► Rosenbek, J.C., Rodriguez, A.D., Hieber, B., Leon, S.A., Crucian, G.P., Ketterson, T.U., Ciampitti, M., Singletary, F., Heilman, K.M., Gonzalez Rothi, L.J. (2006). Effects of two treatments for aprosodia secondary to acquired brain injury. Journal of Rehabilitation Research and Development, 43 (3) ► Ross, E.D. & Monnot, M. (2008). Neurology of affective prosody ans it’s functional-anatomic organization in right hemisphere. Brain and Language, 104, ► Siegal, M., Carrington, J. & Radel, M. (1996). Theory of Mind and Pragmatic Understanding Following Right Hemisphere Damage. Brain And Language, 53, 40–50 ► Stringer, A. Y. and Hodnett, C (1991). Transcortical Motor Prosodia: Functional and Anatomical Correlates. Archives of Clinical Neuropsychology, 6: 89-99

53 ► Stringer, A.Y. (1996). Treatment of Motor Aprosodia with Pitch Biofeedback and Expression Modelling. Brain Injury, 10 (8), ► Surian, L. & Siegal. M. (2001). Sources of Performance on Theory of Mind Tasks in Right Hemisphere-Damaged Patients, Brain and Language, 78, ► Tompkins, Blake, Baumgaertner & Jayaram (2004). Inference Generation During Text Comprehension by Adults With Right Hemisphere Brain Damage: Activation Failure Versus Multiple Activation. Journal of Speech, Language and Hearing Research, 47, ► Tompkins, C.A., Blake, M.T., Wambaugh, J., Meigh, K. (2011). A Novel, Implicit Treatment for Language Comprehension Processes in Right Hemisphere Brain Damage: Phase I Data. Aphasiology, 25 (6-7), ► Velden, J.A.P.M. van der, Loon-Vervoorn, W.A. van & R. Jonkers (2003). Zinsbegrip bij afasie: samenstelling van een verkorte versie van de Holversmittest voor zinsbegrip. Logopedie en Foniatrie, 6, ► Wijmen, M. van, Boxtel, K. van (2006). Communicatieonderzoek bij patiënten met een laesie in de rechterhemisfeer als gevolg van een CVA, handleiding. ► Winner, E., Brownell, H., Happé, F., Blum, A. & Pincus, D. (1998). Distinguishing Lies from Jokes: Theory of Mind Deficits and Discourse Interpretation in Right Hemisphere Brain- Damaged Patients. Brain and Language, 62,


Download ppt "Communicatieproblemen bij NAH-patiënten zonder afasie Vrijdag 11 november 2011 Sjoeke Wijma Hannelore van der Velden Willemijn Doedens."

Verwante presentaties


Ads door Google