De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

DE PSYCHOLOGIE VAN DE CRISIS CRISISTEAM AJAX-ARENA 23 maart 2007

Verwante presentaties


Presentatie over: "DE PSYCHOLOGIE VAN DE CRISIS CRISISTEAM AJAX-ARENA 23 maart 2007"— Transcript van de presentatie:

1

2 DE PSYCHOLOGIE VAN DE CRISIS CRISISTEAM AJAX-ARENA 23 maart 2007

3 OMGANG MET MASSA’S De melkveestal

4 OMGANG MET MASSA’S HETZELFDE PRINCIPE

5 WAARDERING VAN MASSA’S

6 OPBOUW 1. DE TOP 2. DE BASIS 3. CRISIS EN DE MENS 4. COMMUNICATIE EN INFORMATIE 5. PREPARATIE & IMPROVISATIE 6. DE MASSA RAM

7 Deel 1 DE TOP Waarom het zo lonely is at the top & een beetje wat je er aan kunt doen

8 De wet van Pleuris P = VRM² P= pleuris-sterkte V= verwijtbaarheid R= relevantie M= mediageniekheid

9 INDEXEN VOOR VERWIJTBAARHEID Is er een persoon of instantie die de schuld kan krijgen? Bezit deze ook formele verantwoordelijkheid? Is deze verantwoordelijkheid juridisch te onderbouwen? Hebben verantwoordelijken een persoonlijk belang? Hebben verantwoordelijken Idiosyncratisch crediet (draagvlak) Is er door verantwoordelijken in het verborgene gehandeld? Houdt men nog steeds dingen achter? Was gebeurtenis voorzienbaar? Is zoiets al eens eerder gebeurd? Is er achteraf een betere oplossing denkbaar?

10 VERWIJTBAARHEID en de crisismanager

11 INDEXEN VOOR RELEVANTIE Betreft de gebeurtenis iets wat mensen belangrijk vinden? Sluit gebeurtenis aan op belangrijke ontwikkelingen? Tast de gebeurtenis de belangen van mensen aan? Is gebeurtenis symbolisch voor andere zaken? Toont de gebeurtenis inherente fouten in organisatie? In hoeverre is er maatschappelijke onrust waar gebeurtenis op aansluit? Tast gebeurtenis vertrouwen van burger aan? Leidt gebeurtenis tot ontstaan van een vijandbeeld? Wat zijn kosten die met gebeurtenis samenhangen? Hoe groot is geografische en psychologische afstand?

12 INDEXEN VOOR MEDIAGENIEKHEID Hebben de verantwoordelijken een hoge positie? Hebben de verantwoordelijken eerder fouten gemaakt? Ernst van gevolgen: hoeveel slachtoffers en schade? Zijn er saillante details die beklijven kunnen? Mogelijkheden tot identificatie? Is er veel pers aanwezig bij de gebeurtenis? Mooie plaatjes met symboolfunctie? Is het probleem op begrijpelijke wijze uit te leggen? Is er überhaupt informatie te krijgen (foto’s, interviews, toegang terrein) Worden de media door andere hypes gedomineerd?

13 Deel 2 DE BASIS Waarom iedereen eigenlijk gelijk is En Waarin de maatschappij veranderd is

14 Basis Gedragspatronen Erbij horen (Kudde, School, Familie, Stam, Groep, Side) Status (Territorium, Dominantiehierarchie, Sociale vergelijking) Agressie (Bluffen, Dreigen, Vecht/vlucht, Jagen, Doden) Voortplanting (Hofmaken, Paring, Stalking) Kinderzorg (Temperatuur, Voedsel, Veiligheid) Fourageren (Zoeken, Eten, Delen, Herkauwen, Cantine) Voorraad maken (Eikeltjes, Hamsteren, Verzamelen, Sparen) Territorium maken (Gebied, Gebouw, Persoonlijke ruimte) Bouwen (Hol, Nest, Val, Dam, Kantoor, Stadion) Verkennen (Omgeving, Sociale netwerk, Wacht houden, Internet, TV) Communicatie (Signaalsystemen, Taal, Zingen, Spreekkoren, Media, GSM) Lichaamsverzorging (Gladstrijken, Wassen, Vlooien, Shampoo, Gel) Afwachten (Pauzeren,Wachten op, Uitrusten, Zonnen, Relaxen) Migratie (Trek, Nomadisme, Autos, Vacantie, Emigratie, Uitsupporters) Spel (Sociaal, Vecht/vlucht, Prooi, Status, Paring, Poppen, etc.etc.) CONTROLEMECHANISMENCONTROLEMECHANISMEN

15 DE SAMENLEVING: Tönnies GEMEINSCHAFT Gemeenschappelijke wil Groepsdoelen Noodzaak Natuurlijk Traditie Religie, magie Familie, stam Erbij horen, eer Competitie tussen groepen Conservatisme als ideaal Stabiel Authentiek, Waarden belangrijk GESELLSCHAFT Individuele wil Persoonlijke doelen Vrije keuze Rationeel Publieke opinie Politiek, techniek Groepering, organisatie Vrijheid, geld Competitie binnen groepen Vooruitgang als ideaal Constante schijnverandering Doen alsof, Imago belangrijk

16 © 2006 JP van de Sande RuG Wanneer wordt het gevaarlijk? VRIENDVIJAND MENSROBOT goedslecht dapperlaf sterk zwak MAAR GEVAARLIJK verzetstrijderterrorist held ROEKELOOS OF BANG WIJ ZIJ

17 Hoe ontstaat Wij-Zij conflict? Intergroepsconflict COMPETITIE MACHTS TACTIEKEN CATEGORISATIE CONFLICTCONFLICT EXT.ATTRIBUTIE MISPERCEPTIE IN- OUT BIAS STEREOTYPEN MOREEL (DIABOLISERING) VIRIEL COMMITMENT RECIPROCITEIT AROUSAL CONFLICTCONFLICT COHESIE IN-G-COOPERATIE

18 Plezier in rellen en doden

19 Deel 3 CRISIS & DE MENS Waarom er in een crisis byzondere dingen gebeuren en Welke dat zijn

20 CRISIS Crisis: Ernstige verstoring van normale gang van zaken en organisatievormen. Alleen het onverwachte is crisis, het verwachte is werk Gevolg: Nieuwe normen en organisatievormen zijn nodig. Dit resulteert meestal in CHAOS. In chaos is richting nodig en elke richting is beter dan geen. In crisis zoeken mensen naar leiderschap : voorwaarde voor EEN richting Leider moet geschikt zijn voor identificatie Als leider als eerlijk wordt gezien, effectief in allerlei opzichten (communicatief, gehoorzaamheid, inspiratie)

21 Wat bepaalt ernst crisis? 1.De mate van onverwachtheid (paradox!!Hoe meer voorbereiding, hoe sterker onverwachtheid werkt) 2.De organisatiegraad van de eenheid in crisis 3.De veerkracht van de organisatie 4.De afstemming van de omgeving op het type crisis 5.De verwachte gevolgen: De kosten in mensenlevens, goederen en geld Belangrijke factoren Groupthink (tijdsdruk, cohesie, gesloten leiderschapsstijl) Organisatievorm (hierarchie versus autonome groepen) Ervaring van de betrokken professionals

22 Wat gebeurt in Crisis? Meeste gedrag is gewoontegedrag. Als situatie niet meer gewoon is: ONZEKERHEID en AROUSAL Mensen raken zelden tot nooit in paniek. Hun gedrag kan wel raar lijken, omdat de situatie raar is In crisis ontstaan spontaan projecten, die eigen dynamiek hebben en zich weinig van regels aantrekken Massasituaties, hebben een eigen dynamiek (cf. en het werk van Fruin) Het gaat nooit om de objectieve situatie, maar altijd om de waargenomen situatie Er bestaat grote behoefte aan nieuws, desnoods geïmproviseerd: Geruchten

23 Arousal & Stress: Oorzaken en gevolgen Oorzaken –Arousal: Korte termijn verhoging activatieniveau, Ontstaat in crisis situaties door spanning(fight-flight). Voorbereiding actie –Stress: Lange termijn hoog activatieniveau zonder oplossing, Ontstaat in langdurende spanning in onoplosbare crisis situaties (tobben), komt voort uit waargenomen verliessituatie. Gevolgen –Arousal: Vernauwing aandacht, (Schijn) zekerheid, Ongevoeligheid straf en pijn, Andere tijdsbeleving, Emotionaliteit, Gedrag moeilijk te stoppen, Soms onvoorspelbaar. –Stress: Onzekerheid, Overspanning, Fatalisme, Cynisme, Lichamelijke klachten, Drinken, Drugs, Terugtrekken, Desperate maatregelen

24 Deel 4 COMMUNICATIE & INFORMATIE Hoe mensen gebrek aan nieuws opvangen En Welke gevolgen dat heeft

25 Rol van de media Media zijn voornamelijk geïnteresseerd in zaken waarin het publiek geïnteresseerd is Het publiek is voornamelijk geïnteresseerd in dingen die misgaan en gevaarlijk zijn en in wensen Media hebben functie van dorpsomroeper overgenomen (McLuhan, 1964): The Global Village: Tribal, scares, fads Media hebben, wegens winstoogmerk, belang bij Hypes Hype is oorspronkelijk: Blatant or sensational promotion. Dus: media trachten op blatante en sensationele manier opwinding te creëren LUKT DAT OOK?

26 Zichtbaar en Onzichtbaar Verschillende mensen zien verschillende dingen Ook: Verschillende interpretaties (bijv. Pijnacker) Veel is echt onzichtbaar: Wensen en plannen van mensen Opwinding, emoties, angsten Algemeen overzicht (Helicopter? Hoge gebouwen?) Veel is zichtbaar voor anderen, maar niet voor U: Op andere plaats of anders verborgen Uw eigen gedrag en uitstraling Sociale relaties in populatie

27 Toegestaan en Verboden Bekendheid van regels Ideaal & werkelijkheid: Wetskennis bij burger?? Begrijpelijkheid van regels Wordt gauw overschat Wanneer verliezen regels kracht? –Als men denkt goede reden te hebben –Als pakkans gering is –Drempeleffect: bij overschrijden grens kan alles Tolerantiegrenzen –Bij verandering: uittesten Hoe ver wil je te ver gaan? –Hangt o.m. van identificatie af: Sociale identiteit

28 Deel 5 PREPARATIE & IMPROVISATIE Enkele principes van handelen

29 Conclusie uit voorgaande 1.Crisis geeft chaos en onvoorspelbaarheid. Communicatie gaat minder goed. Inspelen op emoties Perifere ipv centrale Infoverwerking (Petty & Caccioppo) 2.In crisis kan gemakkelijk Wij-Zij situatie ontstaan 3.Uitvoerenden met publieks taak zullen geen goede waarnemers zijn (hoge spanning & hoge cognitieve belasting) 4.Inzet ervaren observatoren is daarom aan te raden Door veranderingen in toestand bij te houden (sitrap) wordt aanpassing aan ontwikkelingen mogelijk. 5.Te strakke voorbereiding maakt deze aanpassingen moeilijk (cf WTC ramp New York) 6.Maak dus uitvoerenden zoveel mogelijk autonoom

30 Preparatie versus Improvisatie Wildawsky: Anticipatie versus Veerkracht (only 10% of determinants of health owes to health services) Juist bij crises dient er een evenwicht te zijn tussen de twee Momenteel ligt nadruk te zeer op preparatie Men kan ook veerkracht organiseren (bijv Defbrillators) Organisatievorm bepaalt flexibiliteit Hierarchisch (ME) –Makkelijk te commanderen –Gerichte voorbereiding mogelijk –Geen flexibiliteit in Inzet en optreden Autonome groepen (GHOR, brandweer) –Veel leegloop en afwachten –Taken zijn bekend –Leiding minder cruciaal

31 Weick’s model Dubbel- zinnigheid (Equivocality) Gedrag (Enactment) Procedures (Selection) Structuren (Retention)

32 INDICATOREN VOOR PROBLEMEN SPANNING (er “hangt iets in de lucht”) RUIMTEGEBRUIK: TERRITORIA SNELHEID VERPLAATSING PLOTSELINGE VERPLAATSINGEN –Van delen publiek –Van risicogroepen VERVEELGEDRAG (bij intern motief) GEEN COMMUNICATIE TUSSEN PARTIJEN GEBAREN & signalen KRETEN & SLOGANS (identiteit) HARD OPTREDEN POLITIE>>>>>WRAAK

33 © 2006 JP van de Sande RuG Quasi-stationnaire evenwichten (Lewin, 1952) Begin toestand: Verhoog druk in gewenste richting: Verlaag kracht in ongewenste richting

34 REMMENDE EN STUWENDE KRACHTEN bij HOOLIGANS NEGATIVISME VERVELING MACHTSSTREVEN PSYCHOPATHOLOGIE VERKEERDE VRIENDEN WEERSPANNIGHEID MINDERWAARDIGHEID NARCISME RESPECT VOOR DE WET GEAMUSEERD ZIJN HEBBEN VAN EEN POSITIE CONFORMISME JUISTE VRIENDEN ANGSTIGHEID ZELFRESPECT EMPATHIE MATE vanGEWELDMATE vanGEWELD

35 Wat moeten we daarom doen? Duwen-trekken Slim-dom

36 DUWEN

37 Dom duwen: de stroomstok

38 Slim duwen: gebruik van vluchtinstinct

39 TREKKEN

40 Dom trekken: man die Yak trekt

41 Slim trekken: Hoe vang je dingos?

42 Effecten van trekken en duwen Slim trekken Slim duwen Dom trekken Dom duwen Toenemende Spanning Meer arousal/stress Minder flexibititeit Grotere problemen

43 Deel 6 DE MASSA CROWD MANGEMENT Een toverwoord?

44 VRIEND VIJAND BEÏNVLOEDBAAR ONONTKOOMBAAR DOELGERICHT SPEELS Drie dimensies waarop massaverschijnselen geordend kunnen worden. (Onzekerheid van visie geeft VERSCHUIVING)

45 Verschuivende interpretaties Vriend-vijand –Overheid kan sterker als vijand gezien worden –Dan: versterking cohesiviteit bij anderen –Coalities tegen overheid infrequent Speels-Serieus –Katjesspel kan serieus conflict worden –Serieuze mensen dienen serieus behandeld Ontkoombaar-Onontkoombaar –Situatie met speelruimte kan plotseling dwingend worden –Hoge dwingendheid: desperate maatregelen of bevriezing

46 © 2006 JP van de Sande RuG ONZEKERHEID –De normale vormen van organisatie en de gebruikelijke normen en regels gelden minder sterk –Men is op zoek naar leiding, een vijand, sensatie etc. INTERACTIE –Co-presence en directe onderlinge beinvloeding –Massa bestaat uit vele kleine groepjes: Onzichtbaar GROOTTE & TIJD –Groep heeft beperkte duur en een redelijke, maar onbepaalde omvang –Meestal is het na eén nachtje slapen over Definitie van MASSA GEDRAG

47 FASEN BIJ MASSA VERSCHIJNSELEN PLANNING (TIJD VOORAFGAAND AAN DAG T) »INDIVIDUEN OF KLEINE GROEPEN »DOELGERICHT GEDRAG »VEEL BLIJFT ONBEKEND »WEINIG CONTACT TUSSEN PARTIJEN MOBILISATIE (DAG T TOT BEGIN ACTIE) »CONVERGENTIE, MEN ZOEKT ‘EIGEN GROEP’ OP »ATTITUDES & EMOTIES NEMEN VORM AAN »DOELZOEKEND GEDRAG ACTIE (DAG T NA BEGIN ACTIE) »INDIVIDUEN OF KLEINE GROEPEN »DOELGERICHT (WINNEN OF VERLIEZEN ) »ANONIMITEIT EN VERWARRING

48 Drie soorten crowd management 1) Crowd management Begeleiding menigten Doel: Scheppen voorwaarden gewenste orde 2) Crowd control Voorkomen rellen o Doel: Handhaven nog bestaande orde 3) Riot control: Neerslaan rellen Doel: Herstellen niet meer bestaande orde Problemen worden steeds groter

49 Drie soorten crowd management in tijdschema MOBILISATIEACTIE PLANNING 1) Crowd management 2) Crowd control 3) Riot control

50 1) Crowd management Doel: ordelijk en profijtelijk verloop massabijeenkomst Regeling en begeleiding –Aan en afvoer; Voorkomen verstopping en stremming –Geen kruising vervoers- of voetgangers-stromen –Dranghekken, barricades, draaihekken, wegwijzers –Veiligheidsdiensten, gidsen, stewards –Regelgeving, communicatie van regels, plan bijstelling regels –Noodplannen, calamiteitenplannen (+ nodige reserves) –Communicatie met massa, tussen personeel en met leiding –Voorkomen lange wachttijden en gevoel van doelloosheid –Sfeermakers, kleuren, verlichting, muziek –Catering, toiletten, garderobes, voertuigstalling –Bescherming tegen weer: Temperatuur, neerslag, wind

51 Crowd management

52 2) Crowd control Doel: voorkomen rellen en andere uitbarstingen Preventie en proactie –Kundige en ervaren leiding. Afwezigheid groupthink en routinedenken –Informatie over sfeer, plannen betrokkenen. Inzicht in statistische kansen –Kennis over soorten geweldsuitbarstingen (amusement vs. onderhandeling) –Heldere draaiboeken met verschillende scenario’s en noodplannen –Coördinatie tussen diensten –Adequate verbindingen (betrouwbaar, niet afluisterbaar) –Beschikbaarheid getrainde verkenners/observatoren + procedures –Gerichtheid op spanningsverlaging (Geen hoorns, heli’s etc, alcoholbeleid) –Snelle en onopvallende verwijdering ‘harde kern’ –Vermijden anonimiteit (ME helm etc), en ‘oorlogsvoorbereiding’ –Contact hebben en houden met publiek, beleefd, open, correct, en met gein –Handhaaf tolerantiegrenzen vroeg en strikt –Vermijdt Win-Verliessituaties tot het uiterste

53 Crowd control

54 3) Riot control Doel: uitschakelen tegenstander Gevechtsactie –Zorg voor heldere en eenduidige strategie –Kies omgeving waar weinig stuk kan –Ken je tegenstander, en pas strategie en tactieken daaraan aan –Gebruik misleiding –Tracht tegenstander te concentreren i.p.v verspreiden –Probeer eigen mensen onder controle te houden –Leg zoveel mogelijk beslissingsbevoegdheid in het veld –Wees duidelijk in communicatie naar tegenstander –Tracht zoveel mogelijk de ‘leiders’ uit te schakelen –Bedenk dat bluffen niet meer helpt –Heb geduld

55 Riot control

56 RAM

57 Het RAM Bij preparatie dient men juiste kansinschattingen te maken Kansen hangen van vele factoren af Zelfs experts kunnen maar een beperkt aantal factoren aan Er is dus behoefte aan een instrument om veel factoren tegelijk te verwerken Het Risico Analyse Model is zo’n instrument Twee doelen: 1.Voorspelling risico’s 2.Beslishulp –Doel 1 werkt voorlopig op basis expert oordelen –Zolang nog weinig data voorhanden zijn is vooral doel 2 operationeel.


Download ppt "DE PSYCHOLOGIE VAN DE CRISIS CRISISTEAM AJAX-ARENA 23 maart 2007"

Verwante presentaties


Ads door Google