De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Dr. Marc Desmet Palliatieve eenheid en supportteam Jessa Ziekenhuis Hasselt.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Dr. Marc Desmet Palliatieve eenheid en supportteam Jessa Ziekenhuis Hasselt."— Transcript van de presentatie:

1 Dr. Marc Desmet Palliatieve eenheid en supportteam Jessa Ziekenhuis Hasselt

2  CLEMENS: van communicatie van acuut en minder acuut slecht nieuws naar verdiepte zachtmoedigheid ◦ Context ◦ Luisteren ◦ Evalueren en inschatten ◦ Mededelen ◦ Exploreren van emoties ◦ Nazorg ◦ Strategie

3  Moeilijke situaties: ◦ 9 attitudes bij ethische problemen ◦ Communicatie bij symptoomcontrole

4  Personen ◦ Terminale patiënt:  dagen, weken, maanden ◦ De arts: doctor in ‘genees-, heel-, en verloskunde’  Heel-meester: ruimte creëren voor heling en zin  verlossen ◦ De familie: nadrukkelijker in beeld  Investering verplaatst zich deels naar familie  ‘de familie’ bestaat niet: wie is er niet? genogram

5  Personen  Aandacht voor ◦ plaats  Kamer? Gespreksruimte? Gang: geen uitnodiging tot verdieping, geen ruimte voor emoties.  Met wie? “Artsen zijn vervelende mensen, ze zetten je buiten” ◦ Houding:  Zittend, niet boven de patiënt hangen – gelijke hoogte – ongepaste plaats? Positieverandering?  Staande gesprekspartner “Van staan krijg je spataders” ◦ tijd

6  Het belang van stiltes: ‘Jij zwijgt zo lang’:sec. ◦ Zwijgen is soms palliatinagoud ◦ Niet zelden de kortste weg naar wat essentieel is  Het belang van de persoon van de arts ◦ Ziekte en dood zijn ergens echt geworden ◦ Informatie staat niet gelijk met waarheid ◦ Innerlijke vrijheid ◦ Passiviteit-in-de-activiteit ◦ Ik ben een zieken-huis  Het team als huis: her-inneringen / con-sensus

7  Het punt waar de patiënt of het familielid staat?  ‘Wat hebt u gehoord van de (andere) arts?’  Infozoekers & infovermijders: nuttig onderscheid ◦ ‘Dokter, wat heb ik eigenlijk?‘ ‘Wil je dat u dit uitleg?  De efficiëntie van een gratuit gesprek: paardenkrant  ‘Je sterft zoals je geleefd hebt’ – toch verleggen mensen grenzen bv. psych. pt; gescheiden partners

8  ‘Slecht nieuws’: ◦ Nevenwerkingen van medicaties en beleid  Cf. pijn- en symptoomcontrole: (1) analyse (2) … (3) behandeling (4) … ◦ Transfers, ontslagen, verhuizen  Transfer naar palliatieve eenheid

9  ‘Slecht nieuws’: ◦ Nieuwe complicaties  ‘Vader is erg onrustig aan het worden. Dat kan erop wijzen dat het sterven nabij is. We zullen medicatie moeten geven om hem rustiger te maken maar daardoor zal hij ook meer slapen en zal er minder contact zijn’;  ‘We denken niet dat het zinvol is nog eens bloed te geven’;  ‘We denken dat uw vrouw een van deze dagen gaat sterven. Het gaat niet meer om weken maar om dagen…’  vaak ‘enkel’ de bevestiging van wat men reeds vermoedde, toch betekent uitspreken door de arts een emotionele schok

10  ‘Slecht nieuws’: ◦ Ethisch probleem: ik kan dit niet doen voor u  ‘U vraagt om het leven van uw vader te beëindigen…. Hij kan dit zelf niet meer vragen en wettelijk gezien mogen we dat niet doen…’  ‘Tot nu toe hebben we sondevoeding gegeven. Zoals eerder aangegeven kon er een moment komen dat we vragen stellen bij de zin van deze behandeling…’  ‘Uw moeder vraagt euthanasie… maarmeerdere kinderen hebben het daar moeilijk mee…’

11  Frequente fout: teveel info aan te hoog debiet ◦ Kleine dosissen, pauzeren, toetsen, weerstanden exploreren ◦ Nagaan: inzicht, maar ook gevoelens…  Niet alleen informatie meedelen maar ook mee-delen in de beleving van die informatie  Niet alleen mee-delen in de problemen maar ook in de rijkdom van een terminale situatie

12  (H)erkennen van ambivalentie en agressie ◦ Ene moment ‘het spuitje’, het andere moment een therapie. ◦ De ene dag stelt de zieke een erg moeilijk en afwijzend gedrag, de andere dag ligt hij zalig glimlachend met zijn vrouw naar een film te kijken. ◦ Sommige pten vinden na de behandeling dat hun leven nauwelijks nog de moeite waard is, maar tegelijk zijn ze opgelucht dat ze nog leven. ◦ Ze verlangen dat anderen rekening met hen houden, maar tegelijk vinden ze dat anderen normaal moeten doen. ◦ zich aanpassen aan het nieuwe gegeven - weinig perspectief, veel beperkingen - is een moeilijke opgave voor patiënt en omgeving

13  (H)erkennen van ambivalentie en agressie ◦ Familieleden vertonen ook ambivalentie:  enerzijds liefde en zorg willen geven, anderzijds toch afstand nemen bij naderend afscheid ◦ Ook ambivalentie naar de arts toe: hij/zij maakt me ziek én is mijn redder ◦ Ambivalentie is de regel, niet de uitzondering: herkenning ook belangrijk voor teamwerking!

14  Het belang van het zoeken naar een kleine stap  Als geen stap: verlamming; als te grote stap: ontmoediging; dus kleine stap ◦ Een schriftelijk verzoek bij een euthanasievraag ◦ Bij chaotische situatie: een goede nachtrust ◦ Realistisch programma

15  Zorgvuldig spreken en informeren  Lijden verlichten/verdragen  Conflict toelaten & uitklaren  Temporiseren  Erkennen van bezorgdheden  Patiënt centraal stellen  Wat met de familie?  Spirituele gegevens afwegen  Eindbeslissing: arts

16  Correcte terminologie ivm MBLE: ◦ (1) niet starten of stoppen ◦ (2) intensivering en palliatieve sedatie ◦ (3) actieve levensbeëindiging al dan niet op vraag van de zieke en hulp bij zelfdoding.  Wie stelt de vraag: ◦ zieke, familielid, arts/zorgverlener?  Maak het onderscheid qua intentie tussen ◦ de dood toelaten of toedienen ◦ slaap als neveneffect of beoogd doel

17  Omschrijf het concreet  Wanneer we bij u de dialyse zouden stopzetten, zult u geleidelijk meer suf worden en tenslotte inslapen. Er kan misselijkheid ontstaan of neiging tot meer spierschokken, maar we kunnen deze nevenwerkingen goed behandelen. Aangezien uw nieren niet meer werken zult u dan binnen de veertien dagen overlijden, en vermoedelijk zelfs sneller gezien de vele complicaties die u reeds vertoont. We noemen dit geen euthanasie maar een niet-behandelbeslissing.‘

18  Omschrijf het concreet  ‘Of zoudt u willen dat een arts medicatie toedient, via de ader, waardoor je binnen enkele minuten zachtjes sterft? Wilt u dat hij uw leven en lijden op dergelijke zachte en radicale manier gaat beëindigen?’

19  = optimale symptoomcontrole en comfort beogen  maar ook communicatieve inzet: ◦ durven terugkeren bij patiënten die ons voor hun existentiële en emotionele pijn plaatsen ◦ De eerste vraag bij ethische problemen bij het levenseinde is dus niet: doet deze arts euthanasie? De eerste vraag is: neemt hij of zij het lijden ernstig, wat ook de ethisch-praktische conclusie moge zijn.

20  Waarom stelt de zieke of het familielid de vraag aan mij (of juist niet aan mij)?  Onderliggende vraag durven expliciteren:  Misschien helemaal geen euthanasievraag of misschien immense verlichting voor een zieke dat hij een euthanasievraag mag uitspreken.  Verstikkingsgevaar: ‘Vraag je je wel eens af of je niet zal stikken op het einde?’ ‘Ja…’  ‘Denken jullie wel eens: waarom geeft de dokter geen spuitje om er een einde aan te maken?’: indruk toetsen en exploreren

21  Van de vraag een dialogaal proces maken: ◦ indien je euthanasie laat doen, laat het dan goed gebeuren…’ ‘Hoezo… ‘goed’?...  Omgeving beschermen tegen neiging om snel met sedatie te beginnen ‘dat hij niet meer afziet’ ◦ ‘Palliatieve sedatie is vermoeiend en vraagt veel inzet, het is geen gemakkelijkheidsoplossing.’ En verder: ‘Eens de persoon slaapt kan je er niet meer mee spreken, wel ertegen praten

22  Vraag herformuleren als bezorgdheid om te erkennen in plaats van te veroordelen  de duur en het verloop van de ziekte: soms denkt men nog maanden te zullen moeten leven, terwijl het hoogstens om enkele weken gaat.  Peilen naar beelden uit de familie kan heel wat bezorgdheden verduidelijken: ‘Vader is ook gestikt’  ABCDE-typologie van euthanasievraag, ook toepassen op sedatievraag: ◦ Angst – Burnout – Controle – Depressie – Extreme toestanden

23  Eigen problemen en eigen principes onderscheiden van die van zieke of familielid  ‘U lijdt er erg onder uw zoon hier zo te zien liggen, en dat is begrijpelijk, en toch ervaart hij niet hetzelfde als u. In onze ogen is hij comfortabel. Misschien lijdt u nu meer dan hij.’  onderscheid tussen gehechtheid aan eigen principes en het probleem van de patiënt dat blijkbaar zo ernstig is dat het leidt tot een euthanasievraag, een vraag om te slapen, een vraag om te stoppen.

24  ‘De familie’ bestaat niet: diversiteit zien  Onder druk zetten: ‘Maak hier nu een eind aan’ ◦ Veeleisend gedrag is soms uiting van schuldgevoel ◦ Soms belofte gemaakt: ‘Ik zal ervoor zorgen dat …’ ◦ ‘Jullie moeten wel heel erg bezorgd zijn dat jullie vragen om een eind te maken aan het leven van jullie eigen vader’.  Helpen ‘anders vast te houden’, eerder dan ‘los te laten’

25  Beslissing volgt uit reflectie op gegevens: fysische, psychofamiliale maar ook spirituele (o.a. mate van sereniteit en con-sensus) ◦ merk je dat de adequaat geïnformeerde patiënt verbaal en/of non-verbaal aangeeft dat hij of zij zich sereen voelt bij een bepaalde optie die al een tijdje in hem of haar leeft, dat er een soort innerlijke relaxatie heeft plaatsgegrepen? ◦ Vaak uit aan- of afwezigheid van sereniteit zich in lichaamstaal.

26  Boodschap bij familieoverleg, zeker bij wilsonbekwame patiënt te expliciteren: de arts neemt de eindbeslissing, niet de familie ◦ ‘We willen vermijden dat u achterblijft met het idee: Ik heb moeten beslissen dat ze vader niet meer zouden beademen. Voor die verantwoordelijkheid zijn er artsen. Wel vinden we het zeer belangrijk om uw gedachten en gevoelens hieromtrent te kennen…’

27  Wij, artsen,  geven bij ongeneeslijke patiënten en families vaak teveel informatie aan een te hoog debiet,  en vergeten dat meedelen van informatie ook betekent: mee-delen in de beleving van die informatie én mee-delen in de rijkdom van een terminale situatie.


Download ppt "Dr. Marc Desmet Palliatieve eenheid en supportteam Jessa Ziekenhuis Hasselt."

Verwante presentaties


Ads door Google