De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

1 MALNUTRITIE Annelies Walgraeve Diëtiste & voedingsdeskundige.

Verwante presentaties


Presentatie over: "1 MALNUTRITIE Annelies Walgraeve Diëtiste & voedingsdeskundige."— Transcript van de presentatie:

1 1 MALNUTRITIE Annelies Walgraeve Diëtiste & voedingsdeskundige

2 2 MALNUTRITIE Definitie ondervoeding Definitie ondervoeding Ondervoeding  onderschat gevaar! Ondervoeding  onderschat gevaar! Risicofactoren ondervoeding Risicofactoren ondervoeding Voedingsaanbevelingen (bejaarden) Voedingsaanbevelingen (bejaarden) Bepaling voedingsstatus Bepaling voedingsstatus Screeningsinstrumenten voor ondervoeding Screeningsinstrumenten voor ondervoeding Aandachtspunten om de voedselintake te optimaliseren Aandachtspunten om de voedselintake te optimaliseren Ondervoeding ook bij … Ondervoeding ook bij … Gevolgen van eenzijdige voeding Gevolgen van eenzijdige voeding

3 3 Malnutritie = Wanvoeding Beiden houden gezondheidsrisico’s in!!

4 4 ONDERVOEDING Definitie ondervoeding: Definitie ondervoeding: Bij ondervoeding of depletie kunnen bepaalde biologische functies in het gedrang komen (in fysieke én psychische zin) door een tekort aan essentiële voedingsstoffen en/of door een ontoereikende energie-inname Bij ondervoeding of depletie kunnen bepaalde biologische functies in het gedrang komen (in fysieke én psychische zin) door een tekort aan essentiële voedingsstoffen en/of door een ontoereikende energie-inname

5 5 Ondervoeding in rusthuizen Mythe of Waarheid? ONDERSCHAT GEVAAR! ONDERSCHAT GEVAAR! In nov 2008 werden 5334 senioren ouder dan 70 jaar in het kader van de studie “NutriAction2008” onderzocht op ondervoeding. De resultaten waren ontnuchterend. In nov 2008 werden 5334 senioren ouder dan 70 jaar in het kader van de studie “NutriAction2008” onderzocht op ondervoeding. De resultaten waren ontnuchterend. 57% (bijna 6 op 10)  reëel risico op ondervoeding 57% (bijna 6 op 10)  reëel risico op ondervoeding 16%  bleek ondervoed 16%  bleek ondervoed Meer info? Meer info? Bron: Vandewoude M, Van Gossum A. Preliminary results of Nutriaction, XXIste Belgian Week of Gastro-Enterology, Antwerpen, 12-14/02/2009 Bron: Vandewoude M, Van Gossum A. Preliminary results of Nutriaction, XXIste Belgian Week of Gastro-Enterology, Antwerpen, 12-14/02/2009

6 6 Risicofactoren voor ondervoeding bij ouderen Socio-economische factoren Socio-economische factoren Eenzaamheid Eenzaamheid Soms komt daar een ander eetpatroon uit voort, veel zoet als troost (alcohol) Soms komt daar een ander eetpatroon uit voort, veel zoet als troost (alcohol) Isolement Isolement Ontoereikende financiële middelen Ontoereikende financiële middelen Sommige mensen moeten verder kunnen met een klein pensioen, medische kosten  bezuiniging in voeding  minder volwaardig Sommige mensen moeten verder kunnen met een klein pensioen, medische kosten  bezuiniging in voeding  minder volwaardig Onnodig strenge of zinloze diëten Een minder restrictief dieet verbetert de levenskwaliteit en heeft weinig nadelig effect op de glycemiecontrole Onnodig strenge of zinloze diëten Een minder restrictief dieet verbetert de levenskwaliteit en heeft weinig nadelig effect op de glycemiecontrole Slechts twee maaltijden per dag Slechts twee maaltijden per dag

7 7 Risicofactoren voor ondervoeding bij ouderen Somatische factoren Somatische factoren Neuropsychiatrische aandoeningen Neuropsychiatrische aandoeningen Dementie Dementie Depressie Depressie Ziekte van Parkinson Ziekte van Parkinson Chronische ziekten Chronische ziekten Diabetes Diabetes Tumoren Tumoren Cardio-pulmonaire problemen Cardio-pulmonaire problemen

8 8 Risicofactoren voor ondervoeding bij ouderen Somatische factoren Somatische factoren Gestoorde sensoriële functies Gestoorde sensoriële functies Smaak- en reukveranderingen Smaak- en reukveranderingen Verslechterde visus Verslechterde visus Toestand van het gebit Toestand van het gebit Atrofie van de speekselklieren  verminderde speekselvloed Atrofie van de speekselklieren  verminderde speekselvloed De speekselsamenstelling verandert  groter risico op cariësvorming De speekselsamenstelling verandert  groter risico op cariësvorming Tanddegradatie  wegglijden van het tandvlees, het loskomen en uiteindelijk verliezen van de tanden Tanddegradatie  wegglijden van het tandvlees, het loskomen en uiteindelijk verliezen van de tanden

9 9 Risicofactoren voor ondervoeding bij ouderen Somatische factoren Somatische factoren Veranderingen in maagdarmkanaal Veranderingen in maagdarmkanaal MAAG: Verminderde HCl-productie  daling van calcium- absorptie, nonheam-Fe, foliumzuur, vit B 6 en B 12 MAAG: Verminderde HCl-productie  daling van calcium- absorptie, nonheam-Fe, foliumzuur, vit B 6 en B 12 DARM: Functionele* darmproblemen, darmklachten verergeren met de leeftijd en worden steeds minder goed verdragen DARM: Functionele* darmproblemen, darmklachten verergeren met de leeftijd en worden steeds minder goed verdragen Meestal treedt er constipatie (lage vochtinname, vezelarme voeding, onvoldoende beweging) op maar dit komt meestal overeen met IBD (prikkelbare darmsyndroom of spastisch colon) Meestal treedt er constipatie (lage vochtinname, vezelarme voeding, onvoldoende beweging) op maar dit komt meestal overeen met IBD (prikkelbare darmsyndroom of spastisch colon) 25% vd bejaarden kampt ermee  buikpijn, opgeblazen gevoel, periodes van diarree 25% vd bejaarden kampt ermee  buikpijn, opgeblazen gevoel, periodes van diarree * immobilisering, depressie, gebrek aan vezelrijke voeding, … bij ondervoeding vertraagt de transit door vermindering van de reststoffen en door een gebrekkige stimulatie van de peristaltiek.

10 10 Risicofactoren voor ondervoeding bij ouderen Somatische factoren Somatische factoren Operatieve ingrepen Operatieve ingrepen Verminderde mobiliteit, verlies van fysieke autonomie Verminderde mobiliteit, verlies van fysieke autonomie  volgende zaken komen hierdoor in gedrang: Inkopen doen (goeie gezondheid start bij gezond inkopen doen) Inkopen doen (goeie gezondheid start bij gezond inkopen doen) Koken Koken Buiten wandelen, …  weinig blootstelling aan zonlicht Buiten wandelen, …  weinig blootstelling aan zonlicht Risico op OSTEOPOROSE Vit D ↓

11 11 Risicofactoren osteoporose Calciumarme voeding Calciumarme voeding Weinig beweging Weinig beweging Onvoldoende buitenlucht (Vit D) Onvoldoende buitenlucht (Vit D) Laag lichaamsgewicht Laag lichaamsgewicht Hoog alcoholgebruik Hoog alcoholgebruik Veel roken Veel roken

12 12 Voedingsaanbevelingen (bejaarden) Men neemt aan dat een voedingsinname van minimaal 1500 kcal/dag nodig is om de aanbreng van voldoende micronutriënten (mineralen & vitaminen) te kunnen waarborgen! Men neemt aan dat een voedingsinname van minimaal 1500 kcal/dag nodig is om de aanbreng van voldoende micronutriënten (mineralen & vitaminen) te kunnen waarborgen! Uit Seneca-studie bleek dat 28% van de vrouwen en 10% van de mannen een energie-inname heeft die lager ligt. In een RVT zal vaak meer dan de helft van de bewoners geen 1500 kcal/dag innemen. Een lage energie-inname komt vooral voor bij hoogbejaarden (75+) en bij immobiliteit. Uit Seneca-studie bleek dat 28% van de vrouwen en 10% van de mannen een energie-inname heeft die lager ligt. In een RVT zal vaak meer dan de helft van de bewoners geen 1500 kcal/dag innemen. Een lage energie-inname komt vooral voor bij hoogbejaarden (75+) en bij immobiliteit.

13 13

14 14 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Lichaamsbeweging Lichaamsbeweging Lichaamsbeweging of Fysieke Activiteit is gezond voor bejaarden en zorgt ervoor dat de spiermassa en spierkracht op peil blijven. Lichaamsbeweging of Fysieke Activiteit is gezond voor bejaarden en zorgt ervoor dat de spiermassa en spierkracht op peil blijven. In een studie bij 10 mannen ouder dan 70 jaar tonen zij aan dat een wekelijkse sessie van spierversterkende oefeningen gedurende 6 maanden volstond om een vermindering van de spiermassa en -kracht te voorkomen. Belangrijk is dus niet intense, maar wel regelmatige lichaamsbeweging! In een studie bij 10 mannen ouder dan 70 jaar tonen zij aan dat een wekelijkse sessie van spierversterkende oefeningen gedurende 6 maanden volstond om een vermindering van de spiermassa en -kracht te voorkomen. Belangrijk is dus niet intense, maar wel regelmatige lichaamsbeweging! Bejaarden immobiel?  verhoogde eiwitbehoefte! Bejaarden immobiel?  verhoogde eiwitbehoefte!

15 15 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Vochtgebruik Vochtgebruik Bij (jong)volwassene bestaat het lichaam uit 60% water Bij (jong)volwassene bestaat het lichaam uit 60% water Bij ouderen is dit minder, nl. 50%, spierweefsel is relatief waterrijk en ouderen hebben minder spiermassa. Bij ouderen is dit minder, nl. 50%, spierweefsel is relatief waterrijk en ouderen hebben minder spiermassa.

16 16 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Bejaarden – kwetsbaar voor dehydratatie: Bejaarden – kwetsbaar voor dehydratatie: Afgenomen watergehalte in het lichaam Afgenomen watergehalte in het lichaam Verminderde nierfunctie Verminderde nierfunctie Afgenomen dorstgevoel  stimuleren! Afgenomen dorstgevoel  stimuleren! Dunnere huid Dunnere huid Bepaalde farmaca Bepaalde farmaca Risico op dehydratatie neemt toe bij beperkte vochtinname en verhoogde vochtuitscheiding: Risico op dehydratatie neemt toe bij beperkte vochtinname en verhoogde vochtuitscheiding: Koorts, diarree, braken, diuretica- en laxantiagebruik, verblijf in warme droge kamers… Koorts, diarree, braken, diuretica- en laxantiagebruik, verblijf in warme droge kamers…  VOLDOENDE VOCHTINNAME (min. 1,5l)  VOLDOENDE VOCHTINNAME (min. 1,5l)

17 17 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Graanproducten en aardappelen Graanproducten en aardappelen Leveranciers van vooral: Leveranciers van vooral: Meervoudige koolhydraten Meervoudige koolhydraten Voedingsvezels Voedingsvezels Plantaardige eiwitten Plantaardige eiwitten Voedingsvezels Voedingsvezels Vitaminen en mineralen Vitaminen en mineralen Aanbevelingen Aanbevelingen 5 tot 9 sneden brood 5 tot 9 sneden brood 3 tot 4 stuks aardappelen 3 tot 4 stuks aardappelen

18 18 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Groenten Groenten Leveranciers van: Leveranciers van: Meervoudige en enkelvoudige koolhydraten Meervoudige en enkelvoudige koolhydraten Voedingsvezels Voedingsvezels Mineralen en vitaminen Mineralen en vitaminen Omdat niet alle groenten dezelfde vitaminen en mineralen bevatten, is afwisseling heel belangrijk Omdat niet alle groenten dezelfde vitaminen en mineralen bevatten, is afwisseling heel belangrijk Aanbeveling: 300g Aanbeveling: 300g

19 19 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Fruit Fruit Leverancier van: Leverancier van: Vooral enkelvoudige koolhydraten Vooral enkelvoudige koolhydraten Voedingsvezels Voedingsvezels Mineralen en vitaminen Mineralen en vitaminen Omdat niet alle fruitsoorten dezelfde vitaminen en mineralen bevatten, is afwisseling heel belangrijk Omdat niet alle fruitsoorten dezelfde vitaminen en mineralen bevatten, is afwisseling heel belangrijk Aanbeveling: 2 tot 3 stuks Aanbeveling: 2 tot 3 stuks

20 20 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Melk en melkproducten, Ca+ sojaproducten Melk en melkproducten, Ca+ sojaproducten Leveranciers van: Leveranciers van: Eiwitten Eiwitten Calcium  belangrijk voor botopbouw! Calcium  belangrijk voor botopbouw! B-vitaminen B-vitaminen Ouderen moeten worden aangemoedigd om voldoende melk en melkproducten te nemen. Een glas melk kan worden vervangen door een glas karnemelk of yoghurt. Eventueel een deel verwerken in puree, pudding, milkshake. Kies bij voorkeur voor halfvolle soorten. Ouderen moeten worden aangemoedigd om voldoende melk en melkproducten te nemen. Een glas melk kan worden vervangen door een glas karnemelk of yoghurt. Eventueel een deel verwerken in puree, pudding, milkshake. Kies bij voorkeur voor halfvolle soorten. Aanbeveling: 4 glazen (600ml), 1 à 2 sneden kaas Aanbeveling: 4 glazen (600ml), 1 à 2 sneden kaas

21 21 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Vlees, vis, eieren & vervangproducten Vlees, vis, eieren & vervangproducten Leverancier van: Leverancier van: Eiwitten Eiwitten Mineralen (vooral ijzer) en vitaminen Mineralen (vooral ijzer) en vitaminen Ons lichaam heeft ijzer nodig voor de groei, opbouw en herstel van ons lichaam Ons lichaam heeft ijzer nodig voor de groei, opbouw en herstel van ons lichaam Aanbeveling: 100g vlees, 125g vis  best 2x/week! Aanbeveling: 100g vlees, 125g vis  best 2x/week! Bij voorkeur vette vis  gezonde visvetzuren en vit D! Bij voorkeur vette vis  gezonde visvetzuren en vit D!

22 22 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Smeer- en bereidingsvet Smeer- en bereidingsvet Leverancier van: Leverancier van: Energie Energie Essentiële vetzuren Essentiële vetzuren Vetoplosbare vitaminen Vetoplosbare vitaminen Aanbeveling: Aanbeveling: Dun smeren Dun smeren 15g voor de bereiding 15g voor de bereiding

23 23 Actieve voedingsdriehoek voor (bejaarden) Restgroep Restgroep … een afzonderlijk zwevend gedeelte, los van de andere groepen, in het wit. Daarin kunnen we alle voedingsmiddelen plaatsen die strikt genomen NIET nodig zijn in een evenwichtige voeding Een beperkt gebruik van alcohol, als aperitief, kan eetlustbevorderend werken

24 24 Bepaling van de voedingsstatus Waarom? Waarom? Om patiënten op te sporen die een risico hebben op het ontwikkelen van depletie Om patiënten op te sporen die een risico hebben op het ontwikkelen van depletie Om de mate van depletie te kunnen vaststellen en daarop het voedingsbeleid af te stemmen Om de mate van depletie te kunnen vaststellen en daarop het voedingsbeleid af te stemmen Om het gevoerde voedingsbeleid te evalueren (follow-up van de voedingstoestand) Om het gevoerde voedingsbeleid te evalueren (follow-up van de voedingstoestand)

25 25 Bepaling van de voedingsstatus Wie? Wie? Nutritieteam (multidiscipilinair ‘voedingsteam’) Nutritieteam (multidiscipilinair ‘voedingsteam’) Arts(en) Arts(en) Diëtist(en) Diëtist(en) Verpleegkundigen Verpleegkundigen Management beleid Management beleid (Coördinatie team)

26 26 Bepaling van de voedingsstatus Hoe? Hoe? Geen enkele parameter op zich heeft een volledig beeld van de voedingsstatus Geen enkele parameter op zich heeft een volledig beeld van de voedingsstatus Beoordeling van verschillende parameters is nodig om (beginnende) ondervoeding te kunnen opsporen Beoordeling van verschillende parameters is nodig om (beginnende) ondervoeding te kunnen opsporen Twee parameters: Twee parameters: Objectieve Objectieve Subjectieve Subjectieve

27 27 Bepaling van de voedingsstatus Objectieve parameters Objectieve parameters Antropometrische gegevens Antropometrische gegevens Lengte, armlengte (1), onderbeenlengte, gewicht, huidplooimetingen, bovenarmspieromtrek, BMI (Body Mass Index in kg/m² (2) ), … Lengte, armlengte (1), onderbeenlengte, gewicht, huidplooimetingen, bovenarmspieromtrek, BMI (Body Mass Index in kg/m² (2) ), … (1) Gemakkelijk uit te voeren bij bedlegerige patiënten (2) Bij ouderen is dit een overschatting, de klassieke cut-off-waarde van 18,5 wordt beter verhoogd naar 20! Een hoge of normale BMI is GEEN garantie voor een goede voedingsstatus!!

28 28 Bepaling van de voedingsstatus Objectieve parameters Objectieve parameters Labogegevens Labogegevens Serumeiwitten (vb. albumine (1), prealbumine (2) ) Serumeiwitten (vb. albumine (1), prealbumine (2) ) 24-uurs creatinine-excretie 24-uurs creatinine-excretie 24-uurs totale stikstofexcretie 24-uurs totale stikstofexcretie 1) Het serumalbuminegehalte daalt traag bij eiwittekorten en stijgt traag bij herstel, GEEN goeie parameter om na te gaan of de voedingstherapie aanslaat! (invloed: gestoorde levertesten, stress, ziekte, …) 2) Ter detectie van een proteïne-ondervoeding wordt in de praktijk beter gekeken naar het pre-albuminegehalte Deze parameter geeft wel een indicatie of de voedingsinterventie aanslaat

29 29 Bepaling van de voedingsstatus Objectieve parameters Objectieve parameters Functionele bepalingen Functionele bepalingen Spiermassabepaling Spiermassabepaling DEXA (Dual Energy X-Ray Absporptiometry) DEXA (Dual Energy X-Ray Absporptiometry) BIA (bio-impedantiemeting) BIA (bio-impedantiemeting) Spierkrachtevaluatie Spierkrachtevaluatie Longfunctie en respiratoire spierkracht (COPD) Longfunctie en respiratoire spierkracht (COPD) Inspanningsonderzoek Inspanningsonderzoek

30 30 Bepaling van de voedingsstatus Subjectieve parameters Subjectieve parameters Anamnese Anamnese Er wordt gepeild naar het voedingsmiddelengebruik Er wordt gepeild naar het voedingsmiddelengebruik De voedingsstoffenaanbrengst wordt berekend De voedingsstoffenaanbrengst wordt berekend Voedingsgerelateerde klachten dienen bevraagd te worden Voedingsgerelateerde klachten dienen bevraagd te worden Ziektegerelateerde klachten dienen bevraagd te worden Ziektegerelateerde klachten dienen bevraagd te worden Het gebruik van voedingssupplementen en de mogelijke impact van medicijngebruik op de VT worden geëvalueerd Het gebruik van voedingssupplementen en de mogelijke impact van medicijngebruik op de VT worden geëvalueerd

31 31 Bepaling van de voedingsstatus Subjectieve parameters Subjectieve parameters Anamnese Anamnese > 5% onbedoeld gewichtsverlies in 1maand > 5% onbedoeld gewichtsverlies in 1maand > 10% onbedoeld gewichtsverlies in 6maand > 10% onbedoeld gewichtsverlies in 6maand Significant gewichtsverlies meer risico op ondervoeding!

32 32 Bepaling van de voedingsstatus HET PROBLEEM MOET ERKEND WORDEN! HET PROBLEEM MOET ERKEND WORDEN! De zorgverstrekkers dienen ALERT te zijn en een regelmatige follow-up bij de patiënten is zeer belangrijk! De zorgverstrekkers dienen ALERT te zijn en een regelmatige follow-up bij de patiënten is zeer belangrijk! Uit de literatuur blijkt dat zorgverstrekkers in het algemeen de hoeveelheid voedsel die patiënten innemen met ongeveer 22% overschatten. Uit de literatuur blijkt dat zorgverstrekkers in het algemeen de hoeveelheid voedsel die patiënten innemen met ongeveer 22% overschatten.

33 33 Screeningsinstrumenten voor ondervoeding MUST (Malnutrition universal screening tool) MUST (Malnutrition universal screening tool) NRS (Nutritional Risk Score) NRS (Nutritional Risk Score) SNAQ (Short Nutritional Assessment Questionnaire) SNAQ (Short Nutritional Assessment Questionnaire) MNA (Mini Nutritional Assessment) MNA (Mini Nutritional Assessment) SGA (Subjective Global Assessment) SGA (Subjective Global Assessment) Meer info over deze instrumenten zie bronnen Meer info over deze instrumenten zie bronnen op volgende dia

34 34 Screeningsinstrumenten voor ondervoeding MUST MUST Henderson S, Moore N, Lee E, Witham MD. Do the malnutrition universal screening tool and Birmingham nutrition risk score predict mortality in older hospitalised patiënts? BMC Geriatr. 2008,8:26 NRS NRS Kondrup J, Rasmussen HH, Hamber O, Stanga Z. Nutritional risk screening (NRS 2002): Kondrup J, Rasmussen HH, Hamber O, Stanga Z. Nutritional risk screening (NRS 2002): a new method based on an analysis of controlled clinical trials. Clin Nutr. 2003,22: a new method based on an analysis of controlled clinical trials. Clin Nutr. 2003,22: SNAQ SNAQ Kruizenga HM e.a. Development and validation of a hospital screening tool for malnutrition outpatiënts. Can the SNAQ malnutrition screening tool also be applied to this population? Clin Nutr. 2008,27: MNA MNA Guigoz Y, Vellas B, Garry P. MNA: a practical assessment tool for grading the nutritional state of eldery patiënts. Facts Res Gerontol.1994;4:15-59 SGA SGA Detsky AS e.a., What is subjective global assessment of nutritional status? JPEN.1998;11:8-13

35 35 Aandachtspunten om de voedselintake te optimaliseren Algemeen Algemeen Zorgen voor een aangename eet- en omgevingssfeer (scherpt de appetijt aan) Zorgen voor een aangename eet- en omgevingssfeer (scherpt de appetijt aan) Op regelmatige tijdstippen trachten te eten (3 hoofdmaaltijden, 2 tussendoortjes) Op regelmatige tijdstippen trachten te eten (3 hoofdmaaltijden, 2 tussendoortjes) Op regelmatige tijdstippen (VOLDOENDE) drinken Op regelmatige tijdstippen (VOLDOENDE) drinken De voeding moet evenwichtig, gevarieerd en vooral lekker zijn! De voeding moet evenwichtig, gevarieerd en vooral lekker zijn!

36 36 Aandachtspunten om de voedselintake te optimaliseren Vast voedsel Vast voedsel Minimum 4 maaltijden voorzien, w.o. een volwaardige warme maaltijd! Minimum 4 maaltijden voorzien, w.o. een volwaardige warme maaltijd! Maaltijden voldoende op smaak brengen met allerhande kruiden & specerijen i.p.v. zout Maaltijden voldoende op smaak brengen met allerhande kruiden & specerijen i.p.v. zout Registratie van slechte eters Registratie van slechte eters Sociale aspecten zijn belangrijk Sociale aspecten zijn belangrijk Niet alleen eten Niet alleen eten Speciale menu’s op feestdagen Speciale menu’s op feestdagen

37 37 Aandachtspunten om de voedselintake te optimaliseren Vast voedsel Vast voedsel Kauwproblemen Kauwproblemen Gebitsprothese laten controleren (indien nodig aanpassen) Gebitsprothese laten controleren (indien nodig aanpassen) Vers fruit vervangen door verse zachte fruitsla Vers fruit vervangen door verse zachte fruitsla Gepureerde gerechten gescheiden op het bord serveren Gepureerde gerechten gescheiden op het bord serveren Trage eters Trage eters Een voorverwarmd bord voorzien Een voorverwarmd bord voorzien Hulpmiddelen, aangepast bestek voorzien Hulpmiddelen, aangepast bestek voorzien

38 38 Aandachtspunten om de voedselintake te optimaliseren Vast voedsel Vast voedsel Dementerenden Dementerenden Brunch Brunch Finger-foods Finger-foods Het is gebleken dat ‘finger-foods’ de voedselinname positief beïnvloedt Het is gebleken dat ‘finger-foods’ de voedselinname positief beïnvloedt Def. “Finger-food: Het eten wordt met de vingers naar de mond gebracht

39 39 Aandachtspunten om de voedselintake te optimaliseren Drank Drank Steeds 2 soorten drank binnen handbereik houden Steeds 2 soorten drank binnen handbereik houden Tussen de maaltijden drinken (drankrondes voorzien) Tussen de maaltijden drinken (drankrondes voorzien) Bij slikproblemen Bij slikproblemen Vloeistoffen indikken Vloeistoffen indikken (zie voordracht slikstoornissen 24/02/’10)

40 40 Aandachtspunten om de voedselintake te optimaliseren Voedingsassistentie vergroot de voedsel - & vochtinname beduidend ! Meer info? Bron: Simmons SF, Keeler E, Zhuo X, Hickey KA, Sato HW, Schnelle JF. Prevention of unitentional weight loss in nursing home residents: a controlled trial of feeding assistance. J Am Geriatr Soc. 2008;56:

41 41 Ondervoeding kan ook voorkomen… … bij chronische pancreatitis … bij chronische pancreatitis … bij ziekte van Crohn … bij ziekte van Crohn … bij coeliakie … bij coeliakie … bij ethylabusus … bij ethylabusus … na bariatrische chirurgie … na bariatrische chirurgie …

42 42 Ondervoeding bij chronische pancreatitis Chronische pancreatitis kan ontstaan door het gebruik van alcohol, cystic fibrosis, hypercalciëmie, hyperparathyreoïdie, hyperlipoproteïnemie, … Ruim de helft van alle gevallen (mogelijk 60-80%) zou veroorzaakt worden door alcoholmisbruik, mogelijk in combinatie met voedingsgewoonten, roken en erfelijke factoren.

43 43 Ondervoeding bij chronische pancreatitis Complicaties Klinische tekenen van malabsorptie treden pas op als minder dan 10% van de maximale spijsverteringsenzymen worden geproduceerd, er ontstaat dan onder andere steatorroe  Gewichtsverlies en een slechte voedingstoestand Diabetes Mellitus (Door chronische ontsteking en fibrose gaat pancreasweefsel verloren) Verlies eilandjes van Langerhans  insulinetekort Verlies α-cellen  glucagontekort

44 44 Ondervoeding bij chronische pancreatitis Behandeling Absoluut alcoholverbod Suppletie van pancreasenzymen bij exocriene PA-insuff. Voldoende vocht = zeer belangrijk Insuline bij verhoogd bloedglucose, dieet als bij DM Vetbeperkt dieet Suppletie (indien nodig) van vetoplosbare vitamines Suppletie van vit B 1 (thiamine), foliumzuur, magnesium en zink (als alcoholmisbruik de oorzaak is)

45 45 Ondervoeding bij ziekte van Crohn Chronische ontsteking van een deel van de darm, meestal gelokaliseerd in het laatste deel van het ileum of in het colon Symptomen die plotseling kunnen verergeren en daarna weer verminderen: Buikpijn Secretoire diarree Vermagering Anemie Koorts

46 46 Ondervoeding bij ziekte van Crohn Door MALABSOPRTIE gaan er veel voedingsstoffen en vocht verloren! Voeding moet rijk zijn aan eiwitten, mineralen en vocht (het verlies hiervan, via de ontlasting is groot) Vaak sprake van slechte eetlust Angst voor veel voedingsmiddelen  vermijdingsgedrag Indien slechte voedingstoestand  En- & eiwit + voeding niet voldoende? Aanvullende drinkvoeding, nachtelijke sondevoeding

47 47 Ondervoeding bij ziekte van Crohn Suppletie van vitamines & mineralen is vaak nodig Tekorten door: Verminderde resorptie Vitamine B 12, ijzer Medicijnen Glucocorticoïden  remmen de resorptie van calcium en foliumzuur Steatorroe Verminderde resorptie van vetoplosbare vitamines, calcium, zink & magnesium

48 48 Ondervoeding bij coeliakie Wordt veroorzaakt door overgevoeligheid voor gluten (eiwitbestanddeel van tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut) Veroorzaakt aantasting aan darmslijmvlies en darmvlokatrofie  MALABSORPTIE Calcium- en vitamine D tekort  osteoporose Glutenvrij dieet en suppletie van calcium en vit D

49 49 Ondervoeding bij coeliakie Bijkomende voedingsadviezen zijn afhankelijk van de mate van verteringsstoornissen en van de VT van de patiënt: Bij gistingsdiarree  lactosebeperkt dieet en vocht! Bij vetdiarree  vetbeperking Bij slechte VT  voedingsstofverrijkt dieet Zo nodig suppletie van vitamines en mineralen Glutenvrij dieet geldt voor het leven!

50 50 Ondervoeding bij ethylabusus Langdurig gebruik  ≥ 8 gl/dag  Ethylabusus Langdurig gebruik  ≥ 8 gl/dag  Ethylabusus Symptomen: Symptomen: Ochtendmisselijkheid en braken Ochtendmisselijkheid en braken Maagslijmvlies & darmslijmvlies raken aangetast Maagslijmvlies & darmslijmvlies raken aangetast Bloedarmoede door chronisch bloedverlies in MDS Bloedarmoede door chronisch bloedverlies in MDS Darmslijmvlies aangetast  ↓ resorptie voedingsstof. Darmslijmvlies aangetast  ↓ resorptie voedingsstof. Alcohol = antagonist voor sommige vitamines Alcohol = antagonist voor sommige vitamines

51 51 Ondervoeding bij ethylabusus Ethylabusus i.c.m. vitamine B 1 deficiëntie Ethylabusus i.c.m. vitamine B 1 deficiëntie Korsakowsyndroom (Aantasting geheugen voor ‘korte’ termijn) Het tekort aan vit B  intramusculaire vit B-injecties Reuk- en smaakstoornissen  voorkeur voor sterk gekruid voedsel

52 52 Ondervoeding na bariatrische chirurgie Restrictieve chirurgie Restrictieve chirurgie Maagvolume wordt verkleind Maagvolume wordt verkleind Verminderde voedselinname Verminderde voedselinname Vroeger optredend verzadigingsgevoel Vroeger optredend verzadigingsgevoel  verminderde calorie-inname  gewichtsverlies  verminderde calorie-inname  gewichtsverlies Malabsorptieve chirurgie Malabsorptieve chirurgie Functionele lengte van de dunne darm wordt ingekort Functionele lengte van de dunne darm wordt ingekort Beperkte vertering van het ingenomen voedsel Beperkte vertering van het ingenomen voedsel Verminderde absorptie van voedingsstoffen Verminderde absorptie van voedingsstoffen  negatieve energiebalans  gewichtsverlies  negatieve energiebalans  gewichtsverlies

53 53 Ondervoeding na bariatrische chirurgie Postoperatieve voedingsgerelateerde klachten Postoperatieve voedingsgerelateerde klachten Nausea en braken Nausea en braken Dumping syndroom Dumping syndroom Nutrionele deficiënties Nutrionele deficiënties IJzerdeficiëntie IJzerdeficiëntie Vitamine B 12 deficiëntie Vitamine B 12 deficiëntie Folaatdeficiëntie Folaatdeficiëntie Calcium en vitamine D deficiëntie Calcium en vitamine D deficiëntie Thiaminedeficiëntie Thiaminedeficiëntie

54 54 Gevolgen van een éénzijdige voeding Gebrek aan noodzakelijke bouwstoffen Gebrek aan noodzakelijke bouwstoffen  “Gebreksziekten”  “Gebreksziekten” Gebrek aan vitaminen en mineralen Gebrek aan vitaminen en mineralen Botten kunnen broos worden, makkelijk breken, … Botten kunnen broos worden, makkelijk breken, … Minder energie, futloos, vermoeidheid, … Minder energie, futloos, vermoeidheid, … Chronische klachten Chronische klachten JE BENT WAT JE EET! JE BENT WAT JE EET! Variatie in eetpatroon volgens actieve voedingsdriehoek is zéér belangrijk!! Variatie in eetpatroon volgens actieve voedingsdriehoek is zéér belangrijk!!

55 55 Nog vragen???

56 56 Hartelijk dank voor uw aandacht! Annelies Walgraeve Diëtiste en voedingsdeskundige Nokerseweg Waregem Tel: 056/ Gsm: 0472/


Download ppt "1 MALNUTRITIE Annelies Walgraeve Diëtiste & voedingsdeskundige."

Verwante presentaties


Ads door Google