De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Geriatrische urine-incontinentie Barbara van Munster Gelre ziekenhuizen afd geriatrie Augustus 2012.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Geriatrische urine-incontinentie Barbara van Munster Gelre ziekenhuizen afd geriatrie Augustus 2012."— Transcript van de presentatie:

1 Geriatrische urine-incontinentie Barbara van Munster Gelre ziekenhuizen afd geriatrie Augustus 2012

2 Geriatrische incontinentie Prevalentie (2008): 26,9% van de patiënten in algemeen ziekenhuizen 75% van de bewoners in verpleeghuizen, 56,5% van de bewoners in verzorgingshuizen 50,5% van mensen die thuiszorg ontvangen ?? % opgenomen psychiatrisch patiënten? Grote impact kwaliteit van leven: depressie, schaamte en lage eigenwaarde Risicofactor voor opname en vallen

3 Incontinentie bij psychiatrie Prevalentiecijfers: 5-6 % opgenomen psychiatrisch patiënten 35 % herstel tijdens opname 1-2 % nieuwe gevallen Meer ♀ dan ♂ Vaker bij ouderen (maar ook bij jongeren!) Associatie met depressie Associatie met langere opname duur Wordt niet als belangrijk probleem gezien en geen beleid op gemaakt! (Martin et al., 2011)

4

5 Types urine-incontinentie Urine-incontinentie: iedere vorm van onwillekeurig verlies van urine; Stressincontinentie: urineverlies uitsluitend tijdens drukverhogende momenten; Urge-incontinentie: urineverlies uitsluitend gerelateerd aan sterke aandrang; Gemengde incontinentie: urineverlies tijdens drukverhogende momenten én gerelateerd aan sterke aandrang; Functionele incontinentie: op voorgrond niet-urologische factoren (cognitieve, visuele of motorische beperkingen); Overig: reflexincontinentie, overloopincontinentie of fistelvorming, en incontinentie in combinatie met bemoeilijkte mictie bij mannen

6 Anamnese (1) Type incontinentie? Urineverlies tijdens hoesten, niezen, springen, tillen, rennen? Urineverlies gepaard met sterke aandranggevoelens? Continu verlies van urine, zonder aandrang? Maak een inschatting van de omvang van het urineverlies en de impact ervan. Informeer naar de gevolgen voor het dagelijks leven

7 Anamnese (2) Aanwijzingen onderliggende aandoening? Mictiefrequentie toegenomen; bemoeilijkte of pijnlijke mictie; hematurie? Bijdragende factoren? Medicijngebruik, alcohol- en cafeïnehoudende dranken, totale vochtinname. Cognitieve, visuele of motorische beperkingen. Pariteit, chronisch hoesten, operaties in het kleine bekken of neurologische aandoeningen.

8 Anamnese (3) 3 etmalen mictiedagboek bijhouden: Vochtinname; hoeveelheid en soort Tijdstippen waarop men plast Hoeveelheid urineverlies Aantal wisselingen incontinentiemateriaal Evt oorzaak van urineverlies Activiteiten bij urineverlies Medicatie

9 Lichamelijk onderzoek Onderzoek abdomen: palpabele weerstanden, blaasretentie (blaasvulling >300cc kan gepalpeerd worden), operatielittekens Gynaecologisch onderzoek Atrofie, prolaps, infectie, grootte uterus en ovaria. Aanspannen / rusttonus Rectaal toucher bij man Faecale impactie, rectale prolaps, prostaat Incontinentieletsel Indruk mobiliteit, aan-/uitkleden

10 Aanvullend onderzoek Residu na mictie meten (voorkeur bladderscan boven eenmalige katheterisatie) Urinesediment Urinekweek bij gecompliceerde urineweginfectie of indien onvoldoende resultaat na 2 blind gestarte behandelingen Onderzoek cognitie: MMSE Onderzoek mobiliteit: bijv get-up-and-go-test

11 Analyse Type incontinentie Functionele beperkingen Relevante comorbiditeit Relevante medicatie Afwijkingen bij lichamelijk onderzoek? Urineweginfectie?

12 12 Rule out and manage possible reversible causes of incontinence: (Resnick 1984) D Delirium I Infection of urinary tract or other infection A Atrophic urethritis and vaginitis P Psychological problems: depression and dementia P Pharmaceutical: diuretics, anticholinergic, antihistaminic E Excess urine output; congestive heart failure, hyperglyceamia R Restricted mobility S Stool impaction Diagnostic proces

13 Behandeling (1) Leefstijladviezen gewichtsreductie, overmatige koffie- en alcoholconsumptie beperken, vochtintake, instructies juiste toilethouding en uitplassen (z.n. icc ergotherapeut) Functionele beperkingen Training vaardigheden, aanpassingen visus Toiletsubstituten (postoel, urinaal) Obstakels in omgeving? Behandeling eventuele urineweginfectie Opvangmateriaal (incontinentiemateriaal, condoomcatheter) + bescherming huid

14 Behandeling (2) Bekkenbodemspieroefeningen bij stress-incontinentie + grote tampon tijdens inspanning (indien instrueerbaar) Blaastraining bij urge-incontinentie Medicamenteus bij urge-component met urologische parasympathicolytica Mits grondig geëvalueerd op comorbide factoren, zelf initiatief neemt naar toilet te gaan, niet geagiteerd raakt bij hulp bij toiletgang, door blaastraining continentiedoel niet heeft behaald, geen contra-indicatie anticholinergica. Vanaf start behandeling regelmatige monitoring werkzaamheid, verdraagzaamheid, bijwerkingen, geschiktheid voor continuering behandeling

15 Behandeling (3) Oxybutynine, tolterodine, solifenacine, darifenacine en fesoterodine bewezen effectief in placebogecontroleerde RCT’s Onderlinge verschillen niet klinisch relevant Meest voorkomende bijwerking: droge mond Bij gelijktijdig gebruik antihistaminica of leverenzymremmers risico ventriculaire ritmestoornissen (RR 5,5) en acute dood (RR 21,5) Hormoonvervangende therapie wordt niet aanbevolen voor de behandeling van UI.

16 Comorbiditeit (1) Heroverweeg gebruik antipsychotica, antidepressiva Depressie (kan motivatie verminderen): behandeling depressie Delier: behandeling onderliggende oorzaak delier M. Parkinson (geeft urge- en faecale incontinentie): goede medicamenteuze behandeling M. Parkinson Normal pressure hydrocephalus: VP-drain  60-70% verbetering, mn van mictieproblemen en loopstoornissen Dementie (aandrangincontinentie, beperkte cognitie, apraxie en apathie interfereren met toiletgang en hygiëne): o.a. toiletgang na attenderen

17 Comorbiditeit(2) Specifieke behandeling gericht op comorbiditeit: Ernstige obstipatie / faecale impactie: laxeren CVA (kan urgeincontinentie of urineretentie geven): revalidatie DM: polyurie en neuropathie  B/ goede instelling DM Reumatoide arthritis: optimaal pijnmanagement verbetert mobiliteit COPD en astma: goede instelling verbetert mobiliteit en vermindert hoesten (  vermindering stress-incontinentie) Decompensatio cordis: optimaliseren medicamenteus beleid, vocht- en natriumrestrictie, ondersteunende broekjes, omhoog leggen benen, diuretica ‘s ochtends OSAS (geeft nycturie door productie atrial natriuretic peptide)  B/ behandeling OSAS

18 Medicatie (1) Tricyclische antidepressiva TCA’s) Parasympathicolytisch effect  Relaxatie vd blaas en darm (  urineretentie en obstipatie), + kunnen geheugen-en concentratiestoornissen en verwardheid tot gevolg hebben Antihistaminica Idem als TCA’s Parasympathicolytische Parkinsonmiddelen Idem als TCA’s Antipsychotica Idem als TCA’s + kunnen maagdarmstoornissen en zelfs darmobstructie veroorzaken + beperking mobiliteit Urologische parasympathicolytica Urineretentie + maagdarmstoornissen + invloed cognitie Ace-remmers Hoesten  verergeren stress-incontinentie

19 Medicatie (2) Diuretica Geven polyurie Alfasympathicomimetica Kunnen urineretentie veroorzaken Betasympathicomimetica Kunnen urineretentie veroorzaken Alfasympathicolytica Verlagen tonus interne sfincter, kunnen resulteren in kleine blaasvulling en stressincontinentie Sedativa en hypnotica Verwardheid, sufheid en verminderde mobiliteit Calciumantagonisten Verlaagde contractie vd blaas  urineretentie. Obstipatie Opioiden Toename tonus blaassphincter  urineretentie. (Constipatie, verwarring, verminderde mobiliteit, sedatie)

20 Behandeling Doorverwijzing / specifieke behandelingen: Bij residu >500cc CAD + evt oorzaak behandelen Erythrocyturie zonder UWI en/of antistolling  doorverwijzing uroloog Residu na mictie >300cc: Zonder prolaps: verwijzing uroloog Met prolaps: verwijzing gynaecoloog Genitale prolaps tot of voorbij hymen met klachten: verwijzing gynaecoloog Recidiverende cystitis bij urine-incontinentie: verwijzing uroloog

21 Behandeling Doorverwijzen (2): Indien behandeling niet aanslaat Bij stressincontinentie: overweeg verwijzing multidisciplinair team Bij urgeincontinentie: verwijzing uroloog Mannen <65jr, anders dan na prostaatoperatie Tumoren onderbuik Reflexincontinentie of overloopincontinentie van nog onbekende origine

22 Behandeling Mogelijkheden tweede lijn: Bij stressincontinentie: Midurethrale synthetische spanningsvrije tape Autologe fasciesling Injectie van bulkmaterialen Open colposuspensie Bij urgeincontinentie: Sacrale zenuwstimulatie Injectie van Botulineum Toxine A Augmentatieplastiek Urinedeviatie

23 Praktische leidraad Anamnese moet in ieder geval plaatsvinden: bij beginnende urine-incontinentie bij de overgang van enkele naar dubbele incontinentie bij opname bij verslechtering van urine-incontinentie wanneer zich zaken hebben voorgedaan (bijvoorbeeld een beroerte) die incontinentie kunnen veroorzaken dan wel verergeren Er moet in ieder geval goed gekeken worden naar: de historie van de urine-incontinentie de aard van de urine-incontinentie (stress-, aandrang-, gemengd-, functioneel) potentieel beïnvloedende factoren die samenhangen met functionele stoornissen en omgeving, comorbiditeit en medicatiegebruik

24 Praktische leidraad Ga na in hoeverre sprake is van beperkingen in mobiliteit, visus, handfunctie en cognitie Potentieel behandelbare condities, die los staan van de functie van de blaas, moeten eerst behandeld worden. Pas als de patiënt dan nog incontinent voor urine is, wordt een passende behandeling ingezet gericht op de urine-incontinentie zelf. Begin bij gemengde incontinentie met de vorm die het meest op de voorgrond staat.

25 Praktische leidraad Voor toepassen van bekkenbodemspiertraining bij mannen en vrouwen met (overheersend) stressincontinentie moet: - zich enigszins bewust zijn van de bekkenbodemspieren - selectief spieren kunnen (leren) aanspannen en ontspannen - enigszins instrueerbaar zijn - enigszins zelfstandig kunnen trainen - gemotiveerd zijn om te trainen voor de behandeling van (overheersend) aandrang- of gemengde urine- incontinentie overweeg parasympathicolytica bij patiënten die: - grondig geëvalueerd zijn op comorbide factoren, - zelf het initiatief nemen om naar het toilet gaan, - niet geagiteerd raken bij het krijgen van hulp bij de toiletgang,

26 Take-home message Urine-incontinentie is veelvoorkomend probleem met grote impact op kwaliteit van leven Vele behandelbare oorzaken Medicamenteuze behandeling is zeker niet eerste keus, eerst andere mogelijkheden bekijken Derhalve probleeminventarisatie middels anamnese en lichamelijk onderzoek van groot belang Veel winst te behalen

27 Incontinence in daily life tle_britain/

28 Gebruikte bronnen Hoofdstuk geriatrische incontinentie, Ouderengeneeskunde, serie praktische huisartsgeneeskunde CBO-richtlijn: urine-incontinentie bij vrouwen NHG-standaard incontinentie voor urine V&VN-richtlijn: urine-incontinentie bij kwetsbare ouderen


Download ppt "Geriatrische urine-incontinentie Barbara van Munster Gelre ziekenhuizen afd geriatrie Augustus 2012."

Verwante presentaties


Ads door Google