De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

TOESTELLEN Stralingsdeskundige niveau 3 (4) 2014 15 januari

Verwante presentaties


Presentatie over: "TOESTELLEN Stralingsdeskundige niveau 3 (4) 2014 15 januari"— Transcript van de presentatie:

1 TOESTELLEN Stralingsdeskundige niveau 3 (4) 2014 F.van.der.Horst@rug.nl F.van.der.Horst@rug.nl 15 januari F.van.der.Horst@rug.nl

2 niveau 3 2014 Programma Verschillen r.a. bronnen – toestellen Verschillen r.a. bronnen – toestellen Hoe werkt het? Hoe werkt het? Stralingshygiënische aspecten Stralingshygiënische aspecten Medische rechtvaardiging Medische rechtvaardiging Een beetje rekenen Een beetje rekenen Korte uitleg niet medische toepassingen Korte uitleg niet medische toepassingen

3 niveau 3 2014 Toestel uit - straling ‘uit’ Toestel uit - straling ‘uit’ Besmettingskans Besmettingskans Vaak bundels met hoge intensiteit Vaak bundels met hoge intensiteit Afscherming meestal eenvoudiger Afscherming meestal eenvoudiger Verschillen toestellen - bronnen

4 niveau 3 2014 Welke toestellen? Versnellers o.a. Versnellers o.a. Cyclotron Cyclotron Van de Graaff generator Van de Graaff generator Cascade generator Cascade generator Lineaire versneller Lineaire versneller Synchrotron Synchrotron Röntgen toestellen Röntgen toestellen Medische toepassingen Medische toepassingen Röntgendiffractie Röntgendiffractie Röntgenfluorescentie Röntgenfluorescentie

5 niveau 3 2014 Cyclotron

6 Cyclotron

7 Stralingshygiëne cyclotron Cyclotron in bunker Cyclotron in bunker Geen toegang indien in bedrijf Geen toegang indien in bedrijf Rekening houden met ontstane activiteit Rekening houden met ontstane activiteit

8 niveau 3 2014 van de Graaff generator

9 niveau 3 2014 Cascade generator

10 niveau 3 2014 Stralingshygiëne van de Graaff- / cascadegenerator Als bij cyclotron Als bij cyclotron Bunker Bunker Toegangsverbod Toegangsverbod Activering mogelijk (niet bij cascade) Activering mogelijk (niet bij cascade)

11 niveau 3 2014 Lineaire versneller

12 niveau 3 2014 Lineaire versneller LinacLineac

13 niveau 3 2014 Stralingshygiëne Lin(e)ac Zeer hoge doses harde röntgenstraling, dus extra afscherming nodig Zeer hoge doses harde röntgenstraling, dus extra afscherming nodig Bedacht zijn op activering van lucht, vorming van 15 O en 13 N mogelijk (gelukkig kortlevend) Bedacht zijn op activering van lucht, vorming van 15 O en 13 N mogelijk (gelukkig kortlevend) Activering bestralingstafel mogelijk Activering bestralingstafel mogelijk

14 niveau 3 2014 Dosisbeperking Goede diafragmering Goede diafragmering ‘Slimme’ geometrie, door bestraling uit meerdere richtingen ‘Slimme’ geometrie, door bestraling uit meerdere richtingen

15 niveau 3 2014 protonentherapie vs röntgentherapie tekst

16 niveau 3 2014 Synchrotron + Linac

17 niveau 3 2014 ESRF Grenoble

18 niveau 3 2014 Wilhelm Röntgen (1845-1923) ontdekking X-stralen 1895Nobel prijs 1901 eerste medische toepassing: beschreven in The Lancet van 23 jan 1896

19 niveau 3 2014 Röntgenbuis

20 Röntgenstraling

21 Medische toepassingen Beeldvormende technieken Beeldvormende technieken Radiografie Radiografie Fluoroscopie Fluoroscopie Computer tomografie (CT) Computer tomografie (CT) Radiotherapie Radiotherapie

22 niveau 3 2014Beeldvorming Foto-elektrisch effect Foto-elektrisch effect overheerst bij zachte straling overheerst bij zachte straling sterk afhankelijk van Z sterk afhankelijk van Z Compton effect Compton effect weinig afhankelijk van Z weinig afhankelijk van Z beeldcontrast bepaald door dichtheid beeldcontrast bepaald door dichtheid

23 niveau 3 2014 contrast   hardheid laag: hoog: kV 100 kV goed contrastlager contrast oppervlakkigdieper hogere dosislagere dosis zeer zachte straling – geen beeldvorming wel dosis - dus filteren

24 niveau 3 2014 Filtering en halveringsdikte Filtering met ca. 2 mm Al om bij medische toepassingen de zachte component van de remstraling te verwijderen Filtering met ca. 2 mm Al om bij medische toepassingen de zachte component van de remstraling te verwijderen Bij diffractie wordt gefilterd om juist de karateristieke straling te behouden. Bij diffractie wordt gefilterd om juist de karateristieke straling te behouden. Halveringsdikte (HVD) is een maat voor de homogeniteit van de straling. Halveringsdikte (HVD) is een maat voor de homogeniteit van de straling.

25 niveau 3 2014 Gemiddelde effectieve dosis per verrichting Tandheelkunde3 à 4 μSv Alle radiografie (ex CT)0.54 mSv - X-thorax0.04 mSv - Doorlichting/contrast3.6 mSv CT5.9 mSv (2011) - CT hoofd1.2 mSv - CT wervelkolom3.1 mSv - CT thorax5.5 mSv - CT abdomen11 mSv - CT bekken7.4 mSv Bron RIVM Ter vergelijking: Schiphol – Milaan 4 μSv Schiphol – Atlanta 40 μSv

26 niveau 3 2014 Dosisbeperking voor de patient mAs getal  stroom (mA) en tijd (s) beperken mAs getal  stroom (mA) en tijd (s) beperken Buisspanning Buisspanning Filtreren (optimum zoeken) Filtreren (optimum zoeken) SID (Source Image Distance) afstand zo kort mogelijk SID (Source Image Distance) afstand zo kort mogelijk Veldgrootte  diafragmeren Veldgrootte  diafragmeren Verzwakking in het lichaam Verzwakking in het lichaam Compressie Compressie Loodafdekking Loodafdekking Collimeren (strooistralenrooster) Collimeren (strooistralenrooster) Beeldvormer: beeldversterker en dosistemporegeling Beeldvormer: beeldversterker en dosistemporegeling Geometrie Geometrie Afschermen: loodschort, bouwkundige voorzieningen Afschermen: loodschort, bouwkundige voorzieningen Meten Meten

27 niveau 3 2014 Dosisbeperking voor medewerkers Tijd Tijd Afstand Afstand Afscherming Afscherming

28 niveau 3 2014 Medische rechtvaardiging Diagnostisch of therapeutisch voordeel moet opwegen tegen mogelijke gezondheidsschade aan de patient Diagnostisch of therapeutisch voordeel moet opwegen tegen mogelijke gezondheidsschade aan de patient Overweging door zowel behandelend arts als verwijzend arts Overweging door zowel behandelend arts als verwijzend arts Niet altijd puur medische blootstelling: Niet altijd puur medische blootstelling: ouder die kind vasthoudt ouder die kind vasthoudt ‘bolletjesslikkers’ ‘bolletjesslikkers’ persoonscontrole luchtvaart (X-Ray backscattertechniek) persoonscontrole luchtvaart (X-Ray backscattertechniek) Alternatief zonder ioniserende straling verdient de voorkeur Alternatief zonder ioniserende straling verdient de voorkeur

29 niveau 3 2014 X-ray backscatter Fabrikanten spaarzaam met informatie: 100–160 kV niet erg ‘zacht’ Opgegeven dosis: varieert van 0,1 - 2 μSv  zacht hard   zacht hard 

30 niveau 3 2014 Kerma in lucht Afhankelijk van: hoogspanning hoogspanning buisstroom buisstroom anodemateriaal anodemateriaal filtering filtering

31 niveau 3 2014 Kerma in lucht K in mGy k in mGy.mA -1.min -1 (of mGy.mA -1.s -1) I in mA (buisstroom) t in min (of sec.) r in meters

32 niveau 3 2014 Constante voor röntgentoestel Afhankelijk van: Workload in mA.min per tijdseenheid (W) Workload in mA.min per tijdseenheid (W) Use factor, deel van de tijd dat bundel in bedrijf is (U) Use factor, deel van de tijd dat bundel in bedrijf is (U) Occupation time Fractie van verblijfstijd van personen (O) Occupation time Fractie van verblijfstijd van personen (O) Transmissie (T) van de eventueel aanwezige afscherming Transmissie (T) van de eventueel aanwezige afscherming Maximaal toegelaten kerma per tijdseenheid (K m ) Maximaal toegelaten kerma per tijdseenheid (K m ) Afstand in meters (r) Afstand in meters (r)

33 niveau 3 2014 Toepassing voor röntgenkamers

34 niveau 3 2014 Kristalrooster

35 Röntgendiffractie

36 Röntgendiffractie

37 Röntgendiffractometer

38 Röntgendiffractiepatroon

39 Laue éénkristaldiffractie

40 niveau 3 2014 Röntgenfluorescentie

41 Ten slotte Een prettige cursus, een ‘stralend’ practicum en een succesvol examen toegewenst ! F.van.der.Horst@rug.nl


Download ppt "TOESTELLEN Stralingsdeskundige niveau 3 (4) 2014 15 januari"

Verwante presentaties


Ads door Google