De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Taalcontact: Nederlands van Turken en Marokkanen

Verwante presentaties


Presentatie over: "Taalcontact: Nederlands van Turken en Marokkanen"— Transcript van de presentatie:

1 Taalcontact: Nederlands van Turken en Marokkanen
College 10 Taalcontact: Nederlands van Turken en Marokkanen

2 Overzicht Achtergrond Turken en Marokkanen in Nederland
Taalachtergrond Marokkanen Taalachtergrond Turken Het Nederlands van Marokkanen Eerste generatie Tweede generatie Het Nederlands van Turken Het Marokkaans Nederlands als “algemeen allochtoons”

3 Achtergrond Eind jaren vijftig/begin jaren zestig: tekort aan ongeschoold personeel in Nederlandse industrie Gastarbeiders (mannen) uit Turkije en Marokko (en Joegoslavië, Griekenland, Spanje en Italië) naar Nederland Recht om te blijven, familie na 2 jaar over laten komen Met name veel Turken en Marokkanen maakten gebruik van dit recht

4 Taalachtergrond Marokkanen
Marokko meertalig: drie Berbertalen (40-45%) Sousberber/Tachelhit, Atlasberber/Tamazight, Rifberber/Tarifit Marokkaans-Arabisch (meerderheid) Berber lage status Arabisch dominante taal Marokkaans-Arabisch als lingua franca Cultuur- en schrijftaal: Frans en Standaardarabisch In Nederland: 60% Marokkanen spreekt Rifberber, 10% Sousberber, 30% Arabisch dialect Tweede generatie Marokkanen spreken onderling Nederlands, Marokkaans alleen thuis en op vakantie in Marokko

5 Taalachtergrond Marokkanen

6 Taalachtergrond Turken
Turkije: Ook veel minderheidstalen (Koerdisch) Consequente en succesvolle taalpolitiek na val Ottomaanse Rijk (o.l.v. Atatürk): taalzuivering, onderwijs Vrijwel iedere Turk kan Standaardturks spreken In Nederland: Komst Turkse gastarbeiders: Turkstalige kranten Taaltrots Turken, ook 2e en 3e generatie spreken onderling Turks

7 Taalachtergrond Houding Turken en Marokkanen t.o.v. hun moedertaal zeer verschillend Resultaat in Nederland: Marokkanen spreken Nederlands met Marokkaans accent Identiteit ontleend aan eigen variant van het Nederlands Turken spreken Turks en Nederlands naast elkaar en door elkaar (codewisseling) Identiteit ontleend aan het Turks

8 Het Nederlands van Marokkanen
Marokkaans-Nederlands: twee verschillende moedertalen: Marokkaans-Arabisch en Berber Invloed van beide talen op het Nederlands van Marokkanen toch goed vergelijkbaar, m.n. klank Klanksysteem Berber grote invloed uitgeoefend op Marokkaans-Arabisch

9 Het Nederlands van Marokkanen
Twee spreeksters eerste generatie Nederlands van beide in stadium van fossilisatie (verandert nauwelijks meer)

10 Het Nederlands van Marokkanen
Fonologie: Medeklinkers /s/  /sj/ Muisj, sjlapen ‘Sjwa’ verkort uitgesproken in open lettergrepen (in Marokk. sjwa alleen in gesloten lettergrepen) Gevallen  gvallen Geen palatalisering van /j/ na /t/, maar /tsj/ Hondje, jongetje  hontsj, jongtsj ng en nk-klank: bang  ban, drinken  drin/g/en (stemhebbend als in bingo) (in Marokk. bestaan deze klanken niet) ‘isj nie nodig’ ‘blangrijk’ Bij weglaten sjwa: in Berber-talen consonantclusters mogelijk zonder klinkers! txznt ‘beetsje’ ‘belan[g]rijk’

11 Het Nederlands van Marokkanen
/z/ sterk stemhebbend Velaire fricatieven /, /  uvulair // en klinken harder en scherper Gezien  ggzzien Regressieve stemassimilatie fricatieven: Ik zie  /gzi/ Nederlands: /ksi/ Tongpunt-r, sterk rollend

12 Het Nederlands van Marokkanen
Klinkers: Marokkaanse talen: 3 klinkers (a, i, u) + sjwa () Nederlands: 7 ‘lange’, gespannen klinkers (a, e, i, o, , u, ) 6 ‘korte’ klinkers (, , , , , ) 3 tweeklanken (u, i, ) Marokkanen: geen onderscheid gespannen – ongespannen: Hij ziet en hij zit zelfde uitspraak Praten  pr:ten /u/  /o/ /o/  /ow/ /y/ = // = /o/ = /u/ Roept  roopt vogel  vouwgel (invloed Amsterdams?) boet, bot, boot en bout: uitspraakvarianten van zelfde klank Tweeklanken: soms over twee lettergrepen verdeeld, sjwa ingevoegd Huis  houwes

13 Het Nederlands van Turken
Fonologie: Vanuit Turks te verklaren: /r/  /rz/ /k/  /kj/ (in sommige gevallen) Ikj denkj Lettergreepstructuur: Opeenvolging medeklinkers: klinker ingevoegd: fles  files medeklinkers gescheiden door pauze: zoekt  zoek-t Nederlands: <schr>  /sr/ Schreuder, schreeuwen Turks-Nederlands:  /s/ Geen sjwa in 1e lettergreep: gevonden  givonden, gvonden Palatalisering van /j/ na /t/: hondje  hon[]e (als in Eng. show) Verklaring vanuit moeilijkheid Nederlands (probleem voor sprekers van andere talen): Tweeklanken: uil  ouwel of ui

14 Het Nederlands van Marokkanen en Turken
Woordvolgorde, syntaxis Weglating lidwoorden Overgeneralisatie de/die: het  de dat  die Bijvoeglijke naamwoorden vervoegd als de-woorden, eindigen op -e Die kleine hondje

15 Het Nederlands van Marokkanen en Turken
Werkwoordsvormen: Vervoegen moeilijk (Marokk. en Turks: rijk vervoegingssysteem!) Veel infinitieven Wat hij zoeken? Hondje hij ook kijken Soms hoog-frequente woorden wel vervoegd: jongetje heb gevallen hoe heet die Turkse vrouw: meer vervoegingen, maar instabiel: gebruikt verschillende vormen naast elkaar

16 Het Nederlands van Marokkanen en Turken
Woordvolgorde: Plaats van onderwerp en werkwoord t.o.v. elkaar Nederlandse hoofdzin: werkwoord of hulpwerkwoord op 2e plaats: Ik kwam gisteren te laat Gisteren kwam ik te laat Ik heb hem gisteren op school gezien Bijzin: werkwoord achteraan …, dat zij hun kinderen verwennen Turkse en Marokkaanse: werkwoord vrijwel altijd achteraan: Hondje hij ook kijken

17 Het Nederlands van Marokkanen en Turken
Subjectpronomen weggelaten (in moedertalen rijke inflectie werkwoord, pronomen overbodig) Wat doet hij?  wat doen? Ze zoeken/hij zoekt de kikker  kikker zoeken Hij heeft de kikker niet gevonden  niet gevonden kikker Koppelwerkwoord weggelaten (net als in moedertalen): Het hondje is er ook bij  en hondje ook bij Turkse woordvolgorde bezitsconstructies andersom: Dat is de dochter van de tweede man van de grootmoeder van mijn echtgenote  die mijn vrouw oma andere man dochter

18 Het Nederlands van Marokkanen en Turken
2e generatie: In Nederland geboren Voor schoolleeftijd uitsluitend Turks of Marokkaanse talen Sinds school: Nederlands dominante taal Spreken meestal vrijwel vloeiend Nederlands Verschil met 1e generatie: minder variatie, systematischer in taalgewoonten

19 Het Nederlands van Marokkanen
Veel onderlinge verschillen! Marokkaanse dochters: enkele verschillen met standaardnederlands, minder duidelijk dan moeder Turkse dochter: niet te onderscheiden van standaardnederlands Wel vaak: codewisseling (Turks gemengd met Nederlands of andersom)

20 Het Nederlands van Marokkanen
Fonologie: Sjwa-reductie/deletie: jongetje  jongtsj gevangen  gvangen Terecht  trecht Harde g, zeer stemhebbende z Regressieve stemassimilatie fricatieven Uitspraak ij/ei: keurig als ij/ei (“bekakt”, geen Poldernederlands!) Zeer rollende /r/ Verlenging beklemtoonde klinker: nadruk: Geheimziiiiinnig (heel geheimzinnig) Vroeoeoeoeoeger (heel lang geleden) /s/  /sj/ /tj/  /tsj/ beetsje, datsje Regionale kleuring: Amsterdams, Rotterdams, Nijmeegs (huig-r)

21 Het Nederlands van Turken en Marokkanen
Syntactische variatie Bepaald lidwoord: de is default Dan is eh zitten we in de laatste jaar Bijvoeglijke naamwoorden: -e (ingewikkeld, geen rol in betekenis, overbodig) Als ik ooit met een Marokkaanse meisje ga trouwen Nederlandse kinderen verwerven het verschil in bijv.nw. ook laat

22 Het Nederlands van Turken en Marokkanen
Zelfstandig gebruikt het: valt vaak weg als het niet als onderwerp aan het begin van de zin staat In Turkije maakt niet uit het lijdend voorwerp is Marokkaanse of Turkse meisjes die begrijpen niet zo het deel van een staande uitdrukking is Nou, daar zijn wij dus helemaal niet mee eens ‘er-zinnen’: Ze komen minder in aanraking mee Vooral als je niet mee opgegroeid bent

23 Het Nederlands van Turken en Marokkanen
Hulpwerkwoorden: Doen op plekken waar niet in standaardnederlands: Dan doe je al denken dat Lombok criminele wijk is enzo (Turkse jongen) Eh, eh, zwemmen, en naar het strand, en dan hadden we deden we iedere keer uitgaan (Marokkaanse jongen) Wederkerend voornaamwoord zich weggelaten: Ehm, nee, meestal eh bemoeit de hele groep mee

24 Het Nederlands van Marokkanen
Woordenschat: Gebruik van Arabische woorden in Nederlandse gesprekken Vaak symbolische betekenis Inšallah ‘als Allah het wil’, “misschien” Llah yehfed ‘Allah beware [ons]’, “niet te hopen” Typisch Marokkaanse of Islamitische concepten S-seddari ‘ligbank’ Hram ‘verboden’ Halal ‘toegestaan’ Gespreksmarkeringen Structuur Houding van de spreker

25 Het Nederlands van Marokkanen
Gespreksmarkeringen: Structuur Wella ‘of?’ (aan einde van uiting): speker verwacht reactie Waxxa: ‘ik heb het begrepen’ Houding van de spreker, aanspreekvormen A sahb-i ‘mijn vriend’ We llah? ongeloof, teleurstelling We llah kracht bijzetten aan mededeling Begroetingen begin/einde interactie B s-slama! ‘tot ziens!’ Scheldwoorden, krachttermen Tezz ‘shit’

26 Het Nederlands van Marokkanen
Farid: Temši [ga je] morgen uit wella [of]? Younes: Ja we gaan wel. Farid: We gaan naar Eindhoven. Younes: Nee joh, ik ga, ik heb afgesproken toch in Groningen, jongen, naar Palace. Farid: We llah [echt waar]? (Ongeloof en teleurstelling) Younes: Ja. Farid: Waxxa (oké) Younes: Ja. Jij gaat toch ook mee? Farid: Neeheeh. Younes: Heb ik toch vorige week gezegd, jongen? ’laš a sahb-i [waarom vriend]? Farid: Het is te ver. Ik heb geen zin daarin we llah [ik zweer het]!

27 “Allochtoons” accent Nederlandse perceptie van één “allochtoons” accent: Turko-Marokkaans Toen meest immigranten Indisch waren werd een Indisch accent geïmiteerd, toen het meest Surinamers waren was het m.n. de bilabiale /w/ Meest gebaseerd op Marokkaans Marokkaans accent prominenter Verschil in taalhouding Turken en Marokkanen Marokkaanse jongeren wenden zelf naar believen een Marokkaans accent aan, of versterken het Benadrukken gemeenschappelijke identiteit Ali Osram (Gerard Egging): parodie op ‘Het Dorp’ van Wim Sonneveld, met Turko-Marokkaans accent

28 Bibliografie Abderrahman El-Aissati, Louis Boumans, Leonie Cornips, Margreet Dorleijn en Jacomine Nortier (2005). Turks- en Marokkaans-Nederlands. In: Nicoline van der Sijs (red., 2005). Wereld-nederlands. Oude en jonge variëteiten avn het Nederlands, pp Den Haag: Sdu Uitgevers. Geluidsvoorbeelden Marokkaanse sprekers afkomstig van Jacomine Nortier en van televisieprogramma NCRV's Rondom Tien, uitzending donderdag 13 oktober 2005.


Download ppt "Taalcontact: Nederlands van Turken en Marokkanen"

Verwante presentaties


Ads door Google