De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Voorstelling van mezelf

Verwante presentaties


Presentatie over: "Voorstelling van mezelf"— Transcript van de presentatie:

1 Voorstelling van mezelf
1

2 Organisatie Greenpeace
Milieubescherming Onafhankelijk Drukkingsgroep Internationaal De missie van Greenpeace: wereldwijd milieu beschermen GP werkt onafhankelijk: geen subsidies, gefinancierd door leden GP bereikt resultaten door druk uit te oefenen op overheid en bedrijven: lobbywerk, acties,… GP is een internationale organisatie met kantoren in 40 landen 2

3 Actiecampagnes Greenpeace
Klimaat en energie Nucleaire dreiging Oerbossen Giftige Stoffen Oceanen klimaat en energie: - bestrijden van toename van CO2 in de lucht veroorzaakt door fossiele brandstoffen (voornamelijk steenkool, olie en gas). Klimaatverandering veroorzaakt namelijk stormen, overstromingen en hittegolven - bevorderen van windmolenparken of zonne-energie, die kunnen bijdragen tot een reductie van CO2 in onze atmosfeer. Dit moet uiteraard samengaan met efficiënt energieverbruik: energie besparen Nucleaire dreiging: - Bouw van nieuwe kerncentrales proberen te stoppen Vb ramp in Tsjernobil Kernafval en bestaande kerncentrales zo snel mogelijk laten sluiten - Alternatieve energievoorzieningen en rationeel energieverbruik promoten Oerbossen: - Bestrijden van illegale leegkap van de overblijvende oerbossen. Hout dat gebruikt wordt voor de papierhandel, meubels - GP pleit voor definitief beschermde bosgebieden. In andere gebieden: overstappen op duurzaam bosbeheer, waar houtkap kan plaatsvinden, dan wel onder bepaalde voorwaarden. Promoten van gerecycleerd papier of papier met een FSC-label uit duurzaam beheerde bossen. Mensen bewust maken van het feit dat hout uit beschermde oerbossen komt. Giftige stoffen: - Sterke stijging van chemische stoffen tegengaan. Stapelen zich op in het milieu en ons bloed. Vb. stoffen in textiel: gebruik van gevaarlijke stoffen in t-shirts van Disney - Meer onderzoek verrichten naar de mogelijke gevaren van de chemische stoffen en gevaarlijke stoffen moeten vervangen worden door minder schadelijke alternatieven GP voert informatiecampagnes voor hervorming chemische politiek Oceanen: - Walvisvangst is officieel verboden maar vangst gaat verder. GP tracht illegale walvisvangt te stoppen wereldwijd. Leven in de oceanen ernstig bedreigd door overbevissing. - Maatregelen tegen overbevissing: subsidies aan industriële visvangst stopzetten, bouw van nieuwe industriële schepen tegenhouden. Ijveren voor ecologische verantwoorde visvangst. GGO’s GGO’s 3

4 Geschiedenis landbouw
1. Landrassen Tuinders en boeren selecteren: met interessantste planten verder telen. Criteria: goede opbrengst, smaak, bestand tegen lokale omstandigheden (vb. wind, regen)  Grote genetische verscheidenheid onder planten en aangepast aan streek  Controle in boerenhanden  Geen financiering voor onderzoek  Zaad uit de oogst van dit jaar, gebruikt voor de teelt van het volgende jaar 2. Familiale zaadbedrijven: vanaf 16de eeuw  Genetische basis wordt smaller en gericht naar grotere regio  Macht bij zaadbedrijf  Overheid steunt zaadveredeling 3. Industriële revolutie: rond 1930 Automatisering en mechanisering. Hybride rassen in opmars (hoogproductieve rassen, ontwikkeld met genetisch identieken planten: door speciale veredelingstechniek tot stand gekomen, waarmee je zelf niet zomaar kan voortkweken)  Hybriden smallere genetische basis: kunnen niet goed aanpassen aan wijzigende omstandigheden. Hybrideveredeling duurder, dus moet zo wijd mogelijk verkoopbaar zijn. Nadruk op éénvormigheid: vergemakkelijkt mechanisering  Macht bij landbouwindustrie en groothandel  Na WOII: privé-kapitaal investeert in veredeling (elk jaar opnieuw zaad te kopen is interessante investering)  Zaad uit de oogst kan dus niet met zelfde resultaat gebruikt worden 4. Gentechnologie In de jaren ’70 en ’80 werd de technogie ontwikkeld om genen willekeurig in te brengen in het genoom, dit werd genetische manipulatie genoemd. Genetische manipulatie werd gezien als een technologie die levende organismen kan ontwerpen en vormen zoals gewenst. Belgische wetenschappers: Marc Van Montagu en Jozef Schell ontdekten hoe met behulp v/e bacterie stukken DNA in plantencellen konden binnesmokkelen (4. Gentechnologie Vanaf jaren ’70 en ’80: producenten van chemische bestrijdingsmiddelen kopen veredelings- en gentechnologische bedrijven op. Gevolg: niemand nog baat ontwikkelen rassen die geen bestrijdingsmiddelen nodig hebben! Firma dubbele inkomsten: verkoopt zaad én pesticiden.  Geen sprake van aanpassing aan lokale omstandigheden en ontwikkeling v deze rassen kost veel geld: wereldwijde verspreiding. Geen brede voorraad genetische eigenschappen. Alle natuurlijke problemen (weer, bodemvruchtbaarheid,...) verholpen met kunstmest en bestrijdingsmiddelen.  Schatkamer aan genen: in ontwikkelingslanden. Kennis en kapitaal in industrielanden  Financiering door verkoop ggo-zaden én bijhorende pesticiden  Boeren moeten nieuw zaad aankopen. Hun trad. Variëteiten kunnen uit handen genomen worden door patentering  Waarom door boeren gebruikt: bedrijven vertellen hen: grote opbrengst en gemakkelijkere bedrijfsvoering) Landrassen Familiale zaadbedrijven Industriële revolutie Gentechnologie

5 Hoe zijn levende wezens opgebouwd?
Organisme Cellen Kern Chromosomen: dubbele helix van DNA Genetisch materiaal Alle levende wezens (dieren, planten of zwammen) zijn opgebouwd uit cellen. Elke cel heeft zijn specialisatie en zal dus afhankelijk van zijn plaats en ouderdom, andere eiwitten produceren. In een organisme hangen deze verschillende cellen van elkaar af om hun functie uit te oefenen. Elke cel heeft een kern. In deze kern wordt alle informatie van de cel opgeslagen. In de kern vd cel bevinden zich de chromosomen waarin al het genetische (en dus erfelijke) materiaal via een genetische code wordt opgeslagen. De chromosomen bestaan hoofdzakelijk ut een dubbele helix van DNA. Telkens wanneer een cel zich vermenigvuldigt (dit gebeurt door een deling) wordt ook al het DNA gekopieerd en doorgegeven aan de dochtercel. Moeder- en dochtercel bevatten dus identieke informatie. Alle genetische informatie samen noemen we het genoom van een organisme. (De genetische code van alle organismen is opgebouwd uit dezelfde vier eenheden. Die zijn te vergelijken met een vierletteralfabet, waarmee enorm veel woorden kunnen gevormd worden.) Een gen is nu een deel van de DNA-streng met specifieke instructies over de productie van meestal één eiwit. Het DNA bevat de volledige informatie over hoe eiwitten worden gemaakt. En een gen is dus gewoon een stuk DNA met informatie over de aanmaak van eiwitten. (Eiwitten of proteïnen - van het Griekse protos, "elementair, fundamenteel" - vormen de belangrijkste bouwstenen van ons lichaam en zijn essentieel voor de groei en het onderhoud van weefsels. Ze spelen een belangrijke rol in bijna alle biologische processen. De hemoglobine die zuurstof naar onze weefsels brengt, de insuline die de suikerspiegel in ons bloed helpt controleren, de antilichaampjes die infecties tegengaan, de actine en myosine die ervoor zorgen dat onze spieren kunnen samentrekken, het collageen dat onze pezen en ligamenten (en zelfs een stuk van onze beenderen) vormt, of neurotransmitters zoals serotonine: het zijn allemaal eiwitten.)

6 GGO’s Genen levend organisme 
GGO is een levend organisme dat kunstmatig werd gecreëerd door manipulatie van de erfelijke eigenschappen. Men verwijdert één of meerdere genen (= stukken DNA) uit een organisme en brengt ze over in het genenpatroon van een ander organisme. Er gaan ook volledig nieuwe organismen geschept worden die niet voorkomen in de natuur en waarvan niet veel geweten is. Hoe verloopt genetische manipulatie: Genenkanon: minuscule goud- of magnesiumdeeltjes worden bekleed met de genen die men wil overbrengen en met een minirevolver worden ze in de plantencellen geschoten. Met hoge snelheid dringen de kogels door de celwand. Of genenoverdracht door bacteriën in de celkern. Zijn 1-cellige organismen, gemakkelijk genetisch te wijzigen: vermenigvuldigen zich snel en door flexibel membraan heen nemen ze vlot stukken DNA op (naam vd bacterie: agrobacterium tumefaciens) Men kan niet bepalen waar precies een gen in de celkern terechtkomt. Nochtans hangt de uitdrukking van een gen grotendeels af van de plaats waar het terechtkomt. Verschil met traditionele landbouw: nieuw gewas door het combineren van diverse eigenschappen uit het genetisch erfgoed van eenzelfde soort. De biodiversiteit wordt sinds eeuwen gebruikt om, bijvoorbeeld via kruisingen van verschillende verwante soorten tot sterkere gewassen te komen. Deze kruising gebeurde altijd tussen verwante soorten Voorbeelden van genetisch gemanipuleerde organismen: Vissen die in ijskoude wateren vd polen zwemmen hebben anti-vriesgenen: zorgen ervoor dat hun lichaamsvocht niet bevriest. Deze genen kunnen uit vis geïsoleerd worden en dan in plantengewassen (vb. Tomaten) ingebracht worden met bedoeling deze planten tegen vorst te beschermen. Sommige bacteriën scheiden toxische stoffen af, deze zijn giftig en dodelijk voor insecten. Wanneer men de genen gaat isoleren die deze toxische stoffen aanmaken en deze in maïs of katoen inplant, produceren deze planten zelf het gif en dus een insecticide. (veel gewijzigde planten, vb. voor geneesmiddelen en vaccins tegen hepatitis en baarmoederhalskanker in experimentele fase) Genen levend organisme Ander levend organisme van een andere soort 6

7 Waarom gebruikt door bedrijven?
 Rendement  Hongersnood  Gebruik pesticiden en herbiciden Vandaag vooral gewijzigde soja, katoen, maïs en koolzaad op grote schaal geproduceerd en massaal uitgerust met genen die de planten beter bestand makenten tegen schimmel- of virusziekten of tegen insectenvraat. Rendement Vb. maïs bestand tegen schadelijke insecten, meer maïs zal kunnen geoogst worden Hongersnood Een voorbeeld: gouden rijst. Volgens industriëlen: gemakkelijke en snelle oplossing voor tekort aan vitamine A in ontwikkelingslanden. Gebruik pesticiden en herbiciden Doordat gewassen een gen hebben gekregen waardoor ze immuun zijn voor pesticiden en herbiciden, dient er slechts 1 soort herbicide te worden gebruikt met een brede werking. Doordat deze ene onkruid- of insectenverdelger zo'n brede werking heeft dienen er niet meerdere verdelgers te worden gebruikt. 7

8 Verspreiding GGO’s 2005: 81 miljoen hectare beplant met GGO’s 8
Sinds 1997: eerst import van GGO's in Europa VS: belangrijk GGO-land: 2005: wereldwijd 81 miljoen hectare beplant met GG gewassen (= > 5% vh nuttige landbouwareaal in wereld en > 28x opp. België). De acht toplanden verantwoordelijk voor bijna 100% van de totale oppervlakte aan GG gewassen (GGG’s) zijn de VS (59%), Argentinië (20%), Canada (6%), Brazilië (6%), China (5%), Paraguay (2%), India (1%) en Zuid-Afrika (1%). Binnen Europa werden GGO’s in 2004 enkel geteeld in Roemenië, Spanje, en een klein areaal in Duitsland. In 2004 was 56% van de sojateelt wereldwijd genetisch gewijzigd. Dit was 28% voor katoen, 19% voor koolzaad en 14% voor maïs. In 2004: slechts 77 voedingsproducten gevonden die ggo’s bevatten of ervan afgeleid. 8

9 Wat doet Greenpeace? Greenpeace verzet zich tegen verspreiding van
GGO’s in het milieu Greenpeace verzet zich tegen verspreiding van GGO’s in het milieu (commerciële teelt, veldproeven) Niet tegen fundamenteel wetenschappelijk onderzoek in labo’s Niet tegen medische toepassingen van biotechnologie 9

10 Standpunten Greenpeace
Biodiversiteit Besmetting niet-ggo-velden Pesticidengebruik Rendement Voedselzekerheid Volksgezondheid 10

11 Biodiversiteit  Monoculturen
20ste eeuw: 75% van genetische diversiteit in landbouw verloren  Monoculturen Totale herbiciden: roeien ALLE plantengroei uit Biodiversiteit Volgens Wereldvoedselorganisatie: in 20ste eeuw: 75 % van genetische diversiteit in landbouw verloren gegaan. Hoofdoorzaak: ‘groene revolutie’ in de landbouw en de socio-economische veranderingen die er uit voorvloeiden. GGO’s versterken de tendens naar monoculturen: enkel gewassen met hoog rendement komen in aanmerking voor genetische manipulatie  Meer en meer planten van eenzelfde soort: monoculturen. - Indien er zich dan een epidemie voordoet: enkele soorten kwetsbaarder dan dat er verschillende soorten zouden zijn - Dankzij biodiversiteit: planten kunnen aanpassen aan veranderingen in het milieu Vb. In 1970 vernielde een epidemie in de VS 15% van de maïsteelt. Op dat ogenblik werden maar een paar soorten gekweekt, wat de cultuur zeer kwetsbaar maakte. Indien de genetische waaier breder was geweest, zou men de epidemie ongetwijfeld sneller bedwongen hebben. Totale herbiciden: roeien ALLE plantengroei (behalve GGO’s) uit, dus ook onschadelijke planten  diversiteit gaat verloren = ramp voor insecten, vogels en zoogdieren die er van afhangen. Vb: Vissen met menselijk groeihormoon: vissen sneller groeien en volwassen vissen groter. Vrouwtjes aangetrokken tot de grootste mannetjes: groeihormoon verspreidt zich snel. Maar: slechts 2/3 transgene vissen is geslachtsrijp.  Gevaar volgens publicatie in the new scientist: aantal populaties verminderen, en uiteindelijk verdwijnen. 11

12 Bovenste vis: drager van menselijk groeihormoon
12

13 Besmetting niet GGO-velden
Bio-garantie verdwijnt! Overdracht genen Europa: koolzaad gevaarlijk Enkele multinationale ondernemingen Biol. en trad. landbouw Door besmetting van de nabijgelegen velden kunnen biologische landbouwers geen GGO-vrije gewassen meer garanderen. GGO’s kunnen namelijk hun genen overdragen op conventionele planten van dezelfde soort of op verwante wilde soorten. Ze leveren daarenboven vaak een comptetitief voordeel op tov niet-gewijzigde gewassen en kn zich gemakkelijker verspreiden dan andere. In Europa vooral koolzaad gevaarlijk: kan kruisen met een heleboel wilde soorten. Bewijzen bestaan: koolzaadstuifmeel kan zich over honderden meter verplaatsen door wind en verscheidene km’s verplaatsen door insecten. Planten hb 2 ontsnappingsroutes: zaden en stuifmeel: koolzaad produceert massa zaden: blijven achter na oogst of verlies tijdens transport: zaden kn >&10j in bodem kiemkracht behouden koolzaadplanten kn met stuifmeel niet-gewijzigd koolzaad bevruchten in velden verderop of kn kruisen met het veelvoorkomend verwilderde koolzaad Ook Belgische Bioveiligheidsraad schijnt deze vrees te delen. Op aanraden van deze raad adviseerde de Belg. overheid in 2004 aan Eur. autoriteiten om herbicidenresistent koolzaad van bedrijf Bayer CropScience niet toe te laten voor teelt of als voedsel. Genetische manipulatie brengt de productie van voeding ook steeds meer onder controle van een beperkte groep multinationale ondernemingen. Terwijl biologische landbouw net een zelforganiserend systeem is. Als je aan één gen prutst, kan dat een invloed hebben op de werking van de andere genen (waarvan sommigen op hun beurt weer andere genen in werking zetten,…). Een wijziging aan één gen kan dus invloed hebben op het gehele organisme. 13

14 Pesticidengebruik Planten én onkruidverdelger:  1 multinational
Onkruid en insecten kunnen immuun worden Pesticidengebruik Vanaf jaren ’70 en ’80: producenten van chemische bestrijdingsmiddelen kopen veredelings- en gentechnologische bedrijven op. Gevolg: niemand nog baat ontwikkelen rassen die geen bestrijdingsmiddelen nodig hebben! Firma dubbele inkomsten: verkoopt zaad én pesticiden Zowel planten als onkruidverdelgers: ontwikkeld door dezelfde agrochemische multinational. Ook bestaat het risico dat onkruid en insecten resistent worden tegen de onkruid- of insectenverdelgers, omdat deze verdelgers op zo grote schaal aanwezig zijn en gebruikt worden in de transgene planten (de insectenverdelger is aanwezig in alle delen van de plant, van in de wortels tot in de bladeren, en wordt op miljoenen hectaren geteeld). Om dat onkruid te lijf te gaan zijn uiteindelijk nog meer en nog krachtigere herbicides nodig. Uiteindelijk moeten meer chemische stoffen worden gebruikt. Toenemend gebruik van pesticiden leidt tot vervuiling van bodem en grondwater. Vb AgrEvo maken een koolzaad: immuun voor een bepaalde herbicide (glufosinaat) met een brede werking. Maar door slechts één herbicide op grote schaal te gebruiken kan onkruid immuun worden voor herbicide. Hierdoor moet men een giftiger product gaan gebruiken. Dit gaat zo voort... Vb maïs van Novartis: synthetische versie van de bacterie ‘Bacillus Thuringiensis (Bt) ingebracht (in de natuur treft men dit in de bodem aan). Maïs maakt eigen Bt toxines waardoor plant resistent tegen maïsboorder (= vraatzuchtig insect). Sommige maïsboorders blijken nu al immuun te zijn voor Bt-toxine. In enkele generaties maïsboorders: risico ‘mirakel’maïs alle effect verloren. 14

15 Monarchvlinder (Deze grote vlinder komt aan de kustgebieden van Canarische Eilanden en in Zuid-Spanje voor. Elders in Europa alleen als dwaalgast.) + stuifmeel van Bt-maïs kan de larven van de monarchvlinder doden (monarchvlinder insect essentieel voor biodiversiteit): larven gevoed met melkdistelbladeren bestrooid met Bt-maïsstuifmeel: minder eetlust en meer sterfte dan larven gevoed met bladeren al dan niet bestrooid met stuifmeel van conventionele maïs.  maïsvariëteit was immers genetisch gewijzigd en maakt in plantenweefsel gifstof die maïsboorder doodt. verhaal is symbolisch bewijs geworden dat veiligheid van gewijzigde gewassen niet vanzelfsprekend is: veiligheidsstudies en overheidscontrole bieden dus geen garanties werd gepubliceerd in degelijk wetensch. studies en vakbladen gevolgen werden pas duidelijk toen de maïs al enkele jaren comercieel werd verbouwd ook in Europa hb vlinderonvriendelijke maïssoorten toelating gekregen voor commercialisering 15

16 Rendement Evenveel of minder!  GGO-landbouw duurder
Geen grotere oogsten  Meer pesticiden Proces genetische manipulatie: onvoorspelbaar Rendement Onderzoek heeft aangetoond: landbouw met ggo’s duurder dan andere vormen van landbouw. Beloofde grote oogsten blijven achtewege en er worden méér pesticiden gebruikt. Transgene maïs en soja renderen niet meer dan conventionele soorten. In sommige gevallen zelfs minder! In de VS hebben accidentele vermengingen van conventionele teelten met gewijzigde gewassen die helemaalniet voor de voeding bestemd waren al tot hoge schadeclaims geleid. Hoge verzekeringspremies om zich tg schadeclaims in te dekken, kn de kosten van een genetisch gewijzigde voedselproductie nog opdrijven voor landbouwer én consument. Gewijzigde gewas moet dus al veel voordeel opleveren eer het de moeite waard w. Vb. Volgens studie universiteit Missouri: rendement Bt-maïs evenhoog als conventionele maïs Vb. Rapport Universiteit Wisconsin: in de 12 Am. Staten waar 80 % van soja wordt geteeld: rendement transgene soja 4 % lager dan conventionele. Proces van genetische manipulatie verloopt dus niet zo precies en voorspelbaar. Men kan niet bepalen waar precies een gen in de cel terechtkomt. Nochtans hangt de uitdrukking van een gen grotendeels af van de plaats waar het terechtkomt. Van slechts een klein deel van het DNA in hogere organismen is de funtie bekend Vb. Bt-katoen dat verondersteld werd resistent te zijn tegen rupsen bleek slechts 60% effectief te zijn en in het zuiden van de VS werd een deel van de Bt-katoenteelt getroffen door een rupsenplaag Vb. Roundup Ready katoen: katoenbollen vielen op onverklaarbare wijze van de stengel 16

17 Voedselzekerheid Gouden rijst: andere voedingsstoffen?
Een voorbeeld: gouden rijst. Volgens industriëlen: gemakkelijke en snelle oplossing voor tekort aan vitamine A in ontwikkelingslanden. Dit is echter helemaal niet het geval. (rijker aan bètacaroteen, dat in het lichaam w omgezet tot vitamine A, voorkomt blindheid Tekort aan vitamine A: één van de vele tekorten aan micronutriënten. Tekort heeft te maken met ondervoeding: diegene die eraan lijden: ook tekort aan ijzer, zink, jodium, calcium,… De “gouden rijst” biedt geen oplossing voor oorzaken van probleem: ondervoeding: armoede en gebrek aan toegang tot een gevarieerde voeding. Wanneer een volwassen vrouw bijvoorbeeld enkel gentechnologierijst ter beschikking heeft om te eten, zou deze vrouw 3,75 kilo van deze rijst per dag moeten eten om voldoende vitamine A op te nemen in haar lichaam. Gouden rijst symbool geworden voor belofte van biotechnologie aan derde wereld, anders dan veel maïs, soja of katoenvariëteiten speciaal gewijzigd voor ontwikkelingslanden, om in te spelen om plaatselijke noden. Handig om imago op te poetsen Meer dan 800 miljoen mensen eet ongezond of lijdt aan ondervoeding. Er is nochtans voedsel genoeg, maar het probleem is meestal dat hiervoor geen geld is. De kleine boer kan hier niet tegenop. Vb. Vanille in madagaskar wordt geteeld, zou door genetische manipulatie van de vanille ook in Europa worden geteeld en dus niet meer afhankelijk van de klimatologische omstandigheden in Madagaskar. De boer in Madaskar ... verliest zijn bron van inkomsten Vb. Argentinië: ondanks land gunstig is om voedsel te voorzien is helft van de bevolking arm. Monsanto zou zo gezegd Argentinië redden van de hongersnood door transgene soja te introduceren: minder pesticiden, goedkoper zaad en hoger rendement. Maar: transgene landbouw is gericht op export en kleine lokale bedrijfjes moeten wijken voor industriële plantages. Voor deze plantages worden ook massaal bossen weggekapt. Tijdens bijeenkomst van Wereldvoedselorganisatie in 1998 over problematiek genetische rijkdom van planten als antwoord op reclamecampagne van Monsanto: verklaring van afgevaardigden uit 24 Afrikaanse landen: “Wij verzetten ons er sterk tegen, dat het beeld van de armen en uitgehongerden in onze landen, door grote multinationals wordt aangewend om een technologie te promoten die noch veilig, noch milieuvriendelijk, noch economisch voordelig is voor ons. Wij geloven niet dat zulke ondernemingen of biotechnologieën onze boeren zullen helpen het noodzakelijke voedsel voor de 21ste eeuw te produceren. Integendeel, wij denken dat ze de biodiversiteit, de lokale kennis en de landbouwsystemen die onze boeren sinds duizenden jaren hebben ontwikkeld, zullen tenietdoen en dat we minder in staat zullen zijn ons te voeden.” Sommige Afrikaanse landn nemen de Eur voorzichtigheid over (vb. 2002: Zambia, Zimbabwe, Malawi en Mozambique weigerden voedsel uit de VS, omdat de maïs gen gew was., door de toenemende hongersnood toch aangenomen). Willen ook kn blijven uitvoeren naar Europa Handvol multinationals heeft de commerciële markt in handen. Hun drijfveer is winst maken: Pesticiden- en insectresistente planten op de markt Koppelverkoop: hetzelfde bedrijf verkoopt het pesticide Patenten op zaden: multinationals nemen patenten op levende organismen waardoor zij hand leggen op het genetisch werelderfgoed. Rassen al lang geteeld door boeren: kunnen via omweg eigendom worden van veredelingsbedrijf. Boeren die dit ras al eeuwen verzorgden en in stand hielden, moeten zaden kopen bij die firma. Als ze zelf het zaad telen, geldt dit als diefstal! Zaad uitwisselen en telen is strafbaar. Landen uit het Zuiden worden verplicht om de patenten te respecteren. Veel ontwikkelinslanden missen de wetensch. kennis en middelen om nieuwe gen gew gewassen grondig te testen. Het programma ‘Millenium Hunger Task Force’ vd Verenigde Naties dat de honger in 2015 wil gehalveerd hb tov 2000 besluit: als de structurele problemen niet w aangepakt, zal de genetische revolutie niet veel zoden aan de dijk zetten. Volgend voorbeeld is een sprekend voorbeeld van een landbouwsysteem, gebaseerd op GGO’s, dat ontwrichtend werkt. Argentinië: 99% van de soja die er gekweekt wordt, is GGO-soja. In 2003 bereikt de graanoogst en recordhoogte van 70 miljoen ton, voor de helft sojabonen. Toch leeft de helft van de Argentijnse bevolking onder de armoedegrens. Een kwart heeft in 2004 onvoldoende te eten, tegenover 5,7 % in Dat zijn 8,7 miljoen mensen, waarvan bij de helft kinderen onder de 15 jaar. Belangrijke oorzaak: productie van lokale gewassen, melk en vlees is sterk gedaald. Argentinië heeft zichzelf altijd heel goed kunnen voeden. Nu moet het land voedsel importeren. Het voornaamste exportproduct is niet langer rundsvlees, maar GGO-soja, ironisch genoeg vooral bestemd voor veevoer. De belangrijkste exportmarkt is de EU. Dus het is niet de hoeveelheid gewassen dat gekweekt wordt, dat van tel is, maar wel hoe deze besteed worden, binnen welk landbouwsysteem ze gebruikt worden. Ontwikkelinslanden hebben vaak hoge schulden en exporteren daarom levensmiddelen, veevoer en andere agrarische producten naar rijke landen van noordelijk halfrond. 90% vd Argentijnse sojabonen gaat het land uit. GGO's zullen de honger in de wereld niet weghelpen. Er bestaan oplossingen om dit probleem op te lossen, maar deze oplossingen krijgen niet de nodige financiële ondersteuning. Voedselzekerheid Gouden rijst: andere voedingsstoffen? Voldoende voedsel GGO-markt in handen van enkele multinationals Schulden ontwikkelingslanden  export 17

18 Volksgezondheid Allergische reacties Antibioticaresistentie
Nieuwe virussen  herbiciden in voedselketen Ongekende gevolgen Volksgezondheid Vreemde stoffen in ons voedsel verhogen de kans op allergische reacties. Wat als het gaat om ongekende allergieën? Vb. Wanneer je allergisch bent aan een bep. stof die normaal alleen in pindanoten zit, maar men heeft zodanig met de aardappelen geprutst dat die stof nu ook in je frietjes zit, dan zal je dat waarschijnlijk pas merken als het al te laat is. Vb. half jaren 90: gen. gew. sojabonen van Pioneer Hi-Bred: allergische reactie bij mensen met notenallergie: om voedingswaarde van soja te verbeteren hadden wetenschapper een gen vor zwavelrijk eiwit uit de paranoot ingebouwd in soja. Maar het noteneiwit bleek precies dat eiwit te zijn dat sommige mensen allergisch maakt voor paranoten: gewijzigde sojavariant werd afgevoerd. Veroorzaakte bij publiek grote ongerustheid over mogelijke onverwachte neveneffecten van ggo’s. Meestal proberen gentechnologen 100 plantencellen tegelijk te wijzigen, wetende: slechts bij enkele zal lukken: om gewijzigde cellen te herkennen: wetenschappers koppelen het toe te voegen gen vooraf aan een gen dat de cellen ee herkenbare eigenschap geef: bijvb. een weerstand tegen antibiotica. Genen blijven aanwezig in plantenweefsel  micro-organismen, bvb in bodem of in maag v/e koe: in staat om naakt DNA op te nemen, en op versch. manieren uit te wisselen (genentransfer)  wanneer die microben ziekten veroorzaken kn ze moeilijk bestreden w Vb. 2005: Syngenta maakte bekend dat 4 j lang gen gew maïs verkocht had niet voor consumptie toegelaten. BT11-maïs vh bedrijf was toegelaten, maar d verwante BT10 niet. tussen 2001 en 2004 verkocht het bedrijf toch den kilo’s BT10 maïs: fout werd pas eind 2004 vastgesteld. Toen dit maanden later, in maart 2005, ook aan publiek werd meegedeeld, beweerde Syngenta dat de BT10 maïs nagenoeg hetz was als de toegelaen BT11-variant. Pas later moest het bedrijf toegeven dat de BT10-maïs (anders dan de toegelaten BT11) een antibioticumresistentiegen bevat. Niet onbelangrijk, want Eur. autoriteiten willen gewijzigde gewassen met antibioticumresistentiegenen zoveel mogelijk weren. GM-gewassen kunnen aanleiding geven tot het ontstaan van nieuwe virussen. Vb. Bij tabaksplanten werd aangetoond dat ingebrachte stukken DNA van virussen kunnen recombineren tot nieuwe, intacte virussen. Wanneer planten resistent zijn tegen totale herbiciden, worden d herbiciden ook gebruikt na de ontkieming van de planten. Restanten hiervan stapelen zich op in de voedselketen. De gevolgen van GGO's op de gezondheid is nooit onderzocht en dus ook niet gekend: vraag is of plantengen bij vertering in menselijke cel terecht komt: plantencellen werken anders dan dierlijke cellen: kans dat we gg gen krijgen ingebouwd door eten van gewijz. planten is bijzonder klein: dan zou dat ook al gebeurd zijn met niet-gewijzigde planten (geldt ook voor overdracht va genen uit vlees dat w gegeten). Maar overdracht zou extra zorgwekkend zijn met genen die normaal niet in natuur voorkomen en die toegevoegd werden om geneesmiddelen of giftige stoffen te maken in planten. Vb. Monsanto aan Eur. autoriteiten resultaten veiligheidsstudies ivm gewijzigde maïssoort MON 863 bezorgd: sommige ratten die dit te eten kregen: meer witte of minder rode bloedcellen of licht verhoogd bloedsuikergehalte  maar uiteindelijk toch goedgekeurd 18

19 Grootste gevaar ONOMKEERBAAR en ONVOORSPELBAAR 19
De mogelijke negatieve gevolgen zijn onvoldoende gekend. Nooit verliep er zo weinig tijd tussen een wetenschappelijke ontdekking en de technische toepassing ervan. Nieuwe technische toepassingen van biotechnologische uitvindingen volgen elkaar in zo’n snel tempo op, dat men de tijd niet meer heeft alle mogelijke gevaren ervan in te schatten. Niemand, ook een geneticus niet, kan de langetermijneffecten van verspreiding van nieuwe genen in het milieu inschatten. Eens de GGO's verspreid zijn in het milieu, is er geen terugkeer naar de vroegere situatie mogelijk. GGO's zijn levende organismen en gaan zich dus verspreiden in het milieu: gedurende generaties gaan ze muteren, zich vermenigvuldigen of zich voortplanten met andere levende organismen. Een ‘ontsnapt’ gen kan men niet naar het labo terugbrengen. Wanneer de rampzalige effecten duidelijk zijn, zal het te laat zijn! Genetische vervuiling brengt een kettingreactie aan gevolgen voor ecosystemen met zich mee. 19

20 Multilaterale akkoorden
Het Verdrag inzake biodiversiteit (Het verdrag kwam tot stand op de “United Nations Conference on Environment and Development” in 1992 te Rio de Janeiro. Drie principes worden door dit verdrag naar voren geschoven. ·        Soevereiniteit van elk land over haar genetische en biologische rijkdom. ·        Beschermen van de rechten van inheemsen, lokale gemeenschappen, boeren, i.v.m. hun biologische kennis en rijkdom ·        Delen van kennis en winsten) Het Biosafety Protocol Het Biosafety Protocol of het "akkoord van Cartagena” werd afgesloten in het verlengde van het verdrag inzake biodiversiteit. Het protocol omvat ·        voorschriften over het verplaatsen en verhandelen van GGO’s ·      een bekrachtiging van het voorzorgsprincipe: redelijke argumenten volstaan om de invoer van GGO’s te beperken, men hoeft niet zwart op wit de negatieve gevolgen te bewijzen. ·        Milieuovereenkomsten worden evenwaardig gesteld aan handelsovereenkomsten. Het protocol zal slechts bindend worden nadat 50 regeringen het geratificeerd hebben. Tot nog toe hebben slechts 2 regeringen het geratificeerd, (het protocol werd aanvaard door 150 landen). Het akkoord van Cartagena is dus wel positief maar heeft vooralsnog weinig wettelijke slagkracht. Overeenkomsten in het kader van de World Trade Organisation (WTO) ·        Inzake GGO’s spelen de Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen en de Overeenkomst inzake sanitaire en fytosanistaire normen een rol. Zo woedt er een discussie tussen voor- en tegenstanders van etikettering. Tegenstanders vinden etikettering een handelsbelemmering, voor voorstanders is het een noodzakelijke norm. ·        TRIPS: Trade Related aspects of Intellectuel Property rights: Genen van mensen, dieren en planten worden volop in kaart gebracht. Bedrijven die ontdekten voor welke eigenschappen bepaalde genen verantwoordelijk zijn, eisen het eigendomsrecht op van die specifieke gensequenties op: ze vragen een patent (octrooi) aan. Bovendien kan je normaalgezien enkel uitvindingen patenteren. Bij GM gaat het in de meeste gevallen veeleer om ontdekkingen dan om uitvindingen Het akkoord verplicht landen om hun intellectuele eigendommen te beschermen De landen uit het Zuiden worden verplicht om de patenten te respecteren en te betalen voor de technologie die erdoor beschermd wordt. ·        De landbouwakkoorden: 1994: landbouwakkoord van WTO: liberalisering: vrijmaken vd markt in landbouwproducten vergroot de markt en vergroot dus ook het werkterrein van de grote bedrijven. Momenteel 70% vd wereldhandel in granen, in handen van maar 6 multinationals. Door die concentratie, vergroot de multinationals hun macht over het basisvoedsel. Voedsel wordt herleid tot een handelswaar. Deze tendens kan via genetische manipulatie nog versterkt worden. Vb: roundup-soja van monsanto: zowel zaad als verdelgingsproduct bij dezelfde multinational te kopen. 1992: Verdrag inzake biodiversiteit 2000: Biosafety Protocol Overeenkomsten WTO

21 Oplossingen Biologische landbouw Wetgeving aanpassen
Voorzorgsprincipe! 21

22 Biologische landbouw GGO’s verboden Geen schade aan milieu
Solidariteit ts. Noord en Zuid Erkenning en steun overheid nodig Biologische landbouw - In de biologische landbouw: verboden om GGO's te gebruiken (zowel producten voor mensen of dieren) - Brengt geen schade toe aan milieu (in tegenstelling tot industriële landbouw) Besmetting door trangene velden moet daarvoor bestreden worden Productiewijze: behoud bodemstructuur en inzet natuurlijke processen. Zaadgoed moet vrij zijn: het moet mogelijk zijn dat boeren zelf zaadgoed kunnen winnen. Biologische voedingsmiddelen: vandaag duurder dan industriële landbouwproducten, maar in laatste: verborgen kosten niet in rekening gebracht: indien kosten voor lucht- en watervervuiling, bodemerosie en gezondheidszorg er zouden worden in verrekend: bio-producten vergelijkbare of zelfs goedkopere prijs. Vb. Dollekoeiencrisis: kostte Britse belastingbetaler: > dan 292 euro per gezin en banen gingen verloren. De moderne biologische landbouw: geeft mensen ook werk: doet groter beroep op handenarbeid. Duurzame landbouw is tevens gebaseerd op solidariteit tussen landbouwers en consumenten in Noord en Zuid, via samenwerkingsverbanden en consumptiepatronen. Overheid moet zorgtaak van biologische veredeling erkennen en ondersteunen. 22

23 Wetgeving aanpassen GGO’s verbieden verplichte etikettering 23
GGO's bij wet verbieden en zorgen voor een duurzame ontwikkeling van de landbouw GGO's nog lang niet verboden. Maar in 2000: internationale gemeenschap erkent dat het noodzakelijk is om GGO's te controleren en te reglementeren. De strenge Eur. wetgeving eist dat ieder genetisch gewijzigd gewas jarenlang getes w en off. rapporten en dossiers over de veiligheid w ingediend, eer gewijzigd zaad mag gezaaid of verkocht w. Maar zijn bedrijven zelf die veiligheidstests laten uitvoeren en bekendmaken: hoe kn overheden controleren of gegevens over risico’s, gezondheidseffecten of effecten op wilde soorten zijn weggelaten? schandalen met geneesmiddelen (vb. Vioxx: ontstekingsremmer die hartproblemen bleken te veroorzaken, Lipobay: een cholesterolverlager die spierproblemen gaf, ...) hb voorbije jaren aangetoond dat bedrijven ongewenste effecten weleens ‘vergeten’ te vermelden of pas w opgemerkt na vele jaren commercieel gebruik. tests kn onmogelijk alle ecologische gevolgen inschatten voor de vele soorten insecten, vogels, zoogdieren en bodemorganismen die een akker rijk is. Genetisch gewijzigd voedsel mag in Europa pas verkocht w als het aan strenge regels voldoet en een officiële goedk kreeg. Maar toch belanden illegale producten in Europese supermarkten: vb. gen gew papaja’s niet toegelaten in Europa: maar in 2004 in deelstaat Beieren in Duitsl: 10 vd 13 meegenomen uit supermarkten bleken gen gew te zijn: Hawaï is belangrijke papaja-uitvoerder, teelt van virusresistente papaja’s sinds 98 toegelaten: > helft comm papajabomen gen gew: maar nu ook helft van conventionele papajateelt bevat gen gew genen. Ondanks strenge regels lukt het blijkbaar niet om gew en niet-gew papaja’s gescheiden te houden. (België: papaja’s vooral uit Ecuador) Etikettering Verplicht om: indien ingrediënten van transgene soja of maïs: moet vermeld worden op etiket. Vlees of eieren van dieren die gewijzigde planten aten, moeten in de winkel niet als ‘genetisch gewijzigd’ geëtiketteerd worden, omdat de dieren zelf niet genetisch gewijzigd zijn. Een vegetarische levenswijze kan daar uiteraard ook vermijden dat besmet voedsel wordt gegeten. Ook producten afkomstig van dieren zoals melk en eieren moeten op dit ogenblik niet geëtiketeerd worden. Net zo min als producten zoals kaas die gemaakt zijn met de hulp van enzymen of andere hulpstoffen uit gen gewijz micro-organismen) Het is maar door een goede etikettering dat de consument kan keuze maken. (een beetje vermenging met gen gewijz materiaal is toegestaan, maar mag niet meer zijn dan 0,9% volgens Europese regels) 23

24 Voorzorgsprincipe Dient basis voor beslissingen over transfer van GGO’s over de grenzen te zijn! Voorzorgsprincipe GP: voorstander van voorzorgsprincipe: verzet zich dus tegen verspreiding GGO’s in het milieu. Zelfs bij kleinschalige veldproeven: risico van kruisbestuivingen. Deze moeten ook verboden worden. Voorzorgsprincipe: basis voor beslissingen over transfer van GGO’s over de grenzen 24

25 Aanpak Lobbywerk Informatiecampagnes Actievoeren 25
druk uitoefenen op overheid en bedrijven Campagnes - Bevolking informeren over de mogelijke risico's van GGO's. Er ontstond maatschappelijke aandact voor het debat rond GGO's. - voedingsproducenten overtuigen om geen GGO's in producten op te nemen => voedingsproducenten keren GGO's de rug toe. => Consumenten hebben GGO's ook geweerd in hun aankopen en geven daardoor een krachtig signaal aan de hele sector Door druk van de consumenten hebben producenten hun houding radicaal veranderd Actievoeren: zie vbn. hieronder 25

26 26

27 80% van de Belgen die reeds van GGO’s hebben gehoord, verkiezen GGO-vrije voedingsproducten (INRA Belgium, februari 2000) – vergelijkbaar cijfer voor dierenvoeder, meer dan 70% van alle Europeanen wil geen GGO-voeding (Eurobarometer, december 04) Hoewel een ludiek experiment aantoonde hoe genvoedsel wél op korte tijd populair kan w. Reporters van het Duitse SWR-televisieprogramma PlusMinus filmden met verborgen camera klanten in een supermartk, waar brood verkocht werd dat meer dat > dan 3 x goedk was dan normaal en het opschrift ‘genetisch gewijzigd’ droeg. Die dag kochten 22 klanten het zogezegd gen gew brood, het 4-voudige van het aantal op andere dagen voor dat type brod als het normaal geprijsd en niet ‘genetisch gewijzigd’. 27

28 Zuivere melk Grootschalige, intensieve productie van soja:
Onverantwoorde ecologische belasting Ontbossing Verarming landbouw  Pesticidengebruik Onverantwoorde ecologische belasting: Ontbossing in Argentinië en Brazilië (conventionele én transgene soja) Verarming lokale landbouw: gevolg van intense monocultuur Toename pesticidengebruik GGO-DNA niet aanwezig in dierlijke producten, maar Plant DNA ontdekt in spieren van kippen en organen van kalveren Hierdoor mogelijkheid van GGO-DNA in melk van koeien niet uit te sluiten, hoewel nog niet gedocumenteeerd GGO-stof bij oogsten, verwerken GGO-gewassen (allergieën) 28

29 Mogelijke pistes voor melk zonder GGO’s
A: behoud soja in rantsoenen B: veevoeder zonder soja  grasklaver A: behoud van soja in de rantsoenen Voldoende ggo-vrije soja beschikbaar voor Europese melkveesector Deel van productie omschakelen: grootste kost veroorzaakt door opzetten van gescheiden keten: een ggo-keten en een non-ggo-keten  gescheiden opslag, transport, verwerking,... , rekening houden met isolatieafstanden (hangt af van gewas tot gewas) In klein lapjesland als België gescheiden teelt al moeilijker, vb. stuifmeel van koolzaadvelden w vooral door insecten ver verspreid: dus grote isolatieafstanden nodig, zaden die na oogst achterblijven in veld kn jaren later voor gewijzigde opschieters zorgen. B: Veevoeder zonder soja Soja rijk aan proteïnen en verhoogt productie van melkvee + diverse voedelcrises (dollekoeienziekte, dioxinebesmetting,...): interesse voor eiwitten plantaardige oorsprong (gemiddeld ¼ van veevoeder in Europa) 70% van wereldproductie soja komt terecht in veevoeder Grasklaver: Voordelen melkveehouder: - ook rijk aan proteïnen en makkelijk verteerbaar - geen kunstmest of herbiciden nodig - in Vlaanderen bestaan er inzaaipremies voor klaver Voordelen leefmilieu / de maatschappij: - verbetering bodemvruchtbaarheid - klaver verplaatst kooltof vd atmosfeer naar bodem en gaat zo het broeikaseffect tegen - lokaal productiesysteem: duurzamer dan import proteïnen uit andere kant vd wereld - je vermijdt ggo’s  duurzaam en goedkoop alternatief voor ggo’s in veevoeder 29

30 30

31 Uitbreiding naar het Zuiden
 klantenwerving Schatkamer aan genen: in ontwikkelingslanden Opkomst kunstmest en bestrijdingsmiddelen Chemische bedrijven trachten zoveel mogelijk klanten te werven. Willen daarvoor markt uitbreiden naar het Zuiden waar nog heel wat zaadvaste rassen geteeld worden. Areaal soja breidt in Paraguay, Brazilië en Argentinië jaarlijks met 10% uit Schatkamer aan genen: in ontwikkelingslanden. Kennis en kapitaal in industrielanden Geen sprake van aanpassing aan lokale omstandigheden en ontwikkeling v deze rassen kost veel geld: wereldwijde verspreiding. Geen brede voorraad genetische eigenschappen. Alle natuurlijke problemen (weer, bodemvruchtbaarheid,...) verholpen met kunstmest en bestrijdingsmiddelen. 31

32 32

33 Sojateelt Latijns-Amerika
Amazonewoud: 30% van alle biodiversiteit op land ( plantensoorten, vissoorten, vogelsoorten, 2 soorten zoetwaterdolfijnen, zeldzame reuzenotters, alligators, schildpadden,… Is ook laatste toevluchtsoord vd jaguar en wonen 20 milj mensen, waaronder inheemse volkeren die honderden versch talen spreken, bos voorziet hen van voedsel en geneesmiddelen) 17% van Amzonewoud verdwenen (ontginningen, weilanden, en weinig milieuvr. bosbeheer) Nieuw gevaar: sojavelden Aanvankelijk enkel Argentinië vanaf 1996: sojateelt, Brazilië enkel conventionele soja  Nu: conventionele en transgene (deze laatste ong. 1/5) Nog maar 1 staat in Brazilië die geen gg soja teelt: Paranà Braz. staat Mato Grosso (in zuiden van Amazonegebied) wil alleen al 40 milj hectaren aan sojateelt wijden: niet verwonderlijk: Blairo Magii, gouverneur vd staat en een kopstuk vd industrie.  Europa: belangrijkste imorteur soja  afzetmarkt: vooral dierenvoeder (Soja-eiwitten en maïszetmeel zitten vaak ook als structuurversterker in pizza, brood, choco, koekjes, bereide maaltijden,… Ook soja-olie veelgebruikt ingrediënt, bijvb. voor margarine)  Gebeurt vaak illegaal Waarom ontbossing voor sojateelt in Amazonewoud? Groeiende vraag naar soja Mogelijkheden van winstgevende uitvoer Vermindering beschikbare landbouwgrond in zuiden Brazilië Door gebruik soja voor veevoer halt toe te roepen, kunnen we: biodiversiteit helpen beschermen Klimaatverandering beperken Plattelandsvlucht tegengaan Vb. Soja in Argentinië: landbouw sterk gemechaniseerd  lokale boeren verliezen land en werk  stijging armoede en sociale verschillen worden groter Omzetting van bos naar landbouwgrond: gebeurt regelmatig onder bedreiging van wapens Arbeidsomstandigheden: salarissen zeer laag, geen degelijke uitrusting (voor bij werken met pesticiden belangrijk) Slavenarbeid aanpakken: in 2003 en 2004: gevallen van slavenarbeid aangeklaagd op landbouwbedrijven in de deelstaat Mato Grosso en Para (aan licht gebrcht door Braziliaanse overheid) vb. Groep Amaggi: maken met zekerheid gebruik van dwangarbeid, hoogstwaarschijnlijk ook bij andere bedrijven Kleine boeren in Zuiden Brazilië: veel meer schade door: insecten die overkomen vanuit naburige grootschalige sojaplantages Diverse milieuproblemen: verpakkingsmateriaal: den tonnen pesticidenverpakkingen blijven over, vervuiling van grondwater, aanleg wegen, afname vruchtbaarheid grond door gebruik glyfosaat (werkzame bestanddeel in Roundup),… Aanleg weg BR-163: 1700 km lange weg doorkruist amazonewoud van N naar Z. Door asfaltering in 2002: verlies van 57% vd plantengroei en effect van weg is merkbaar in straal van 50km. (zones niet geasfalteerd ontbossingsgraad < 9%)  Vandaag: ong. 1 milj. Hectare soja aangeplant in Amazone. Op korte termijn: Brazilië zal belangrijkste sojaproducent ter wereld zijn NB: ong. 55% vd wereldproductie soja = genetisch gemanipuleerd Amazonewoud: 30% van alle biodiversiteit op land 17% van Amzonewoud verdwenen Nieuw gevaar: sojavelden  Conventionele en transgene Europa: belangrijkste imorteur soja afzetmerkt: dierenvoeder 33

34 Luchtfoto van een woud illegaal gekapt voor sojateelt
34

35 35

36 36

37 Te nemen maatregelen Federale instellingen
Subsidies voor milieuvriendelijke projecten Netwerk beschermde gebieden Braz. overheid kan heel wat doen om situatie recht te trekken: ter plaatse aanwezigheid van federale instellingen: fed politie en milieuagentschap IBAMA te versterken subsidies aan milieuvr. projecten ivp sojaproducenten en veetelers netwerk beschermde gebieden in sleutelregio’s vh Amazonewoud (GP heeft als meegeholpen aan afbakening vh grondgebied vd Deni-indianen dat 1,5 milj hectaren groot is, ook bijgedragen tot aanleg ontginningsreservaat Fover Green: plaatselijke gemeensch opnieuw baas over bodem en grondstoffen, ook bijgedragen tot bescherming gebieden in Para en Amazonas)

38 Vraag GP naar veevoedersector, zuivelsector (zoals Campina) en de supermarkten:
geen soja meer gebruiken in veevoeder afkomstig uit Amazonegebied geen ggo-soja meer gebruiken in veevoeder soja waar mogelijk vervangen door lokale teelten, vb gras en klaver 38

39 39

40 Actie bij Campina in Aalter
Wij vragen dat Campina haar slogan (“natuurlijk evenwichtig”) en haar engagement om zorg te dragen voor het milieu, niet enkel als verkoopsargument gebruikt maar ook toepast in de praktijk. Campina is één van de grootste zuivelbedrijven in België en zou daarom een verandering kunnen teweegbrengen in de hele zuivelketen. De spandoeken tonen het verband tussen dierenvoeder en de vernietiging van het Amazonewoud: ‘Maak van de Amazone geen soja veld!’ en ‘Geen Amazonesoja op mijn bord’. 40

41 Greenpeace protesteert in de Gentse haven tegen de import van soja
Greenpeace protesteert in de Gentse haven tegen de import van soja. Agromultinational Cargill ligt onder vuur omdat de grootschalige teelt van soja een van de drijfveren is achter de ontbossing van het Amazonewoud. 41

42 Wat kan jij doen? Koop biologisch Eet minder/geen vlees
Koop geen producten op basis van GGO’s of van dieren die gevoederd zijn met GGO’s, koop biologisch. Biologische producten sluiten het gebruik van ggo’s altijd uit. Eet (meer) vegetarisch (ong. 7kg veevoer nodig om 1kg vlees te produceren. Grote aanbod goedkoop vlees bij slager en supermarkten is alleen nog doordat producenten goedk. vlees kn leveren vanwege de grote aanvoer van goedk veevoer van elders. De rol vd consument is cruciaal om ervoor te zorgen dat onze vleesconsumptie niet ten koste gaan mens en milieu in Zuid-Amerika. De ervaring leert dt bedrijven en producenten zich pas bewegen als de consument daarom vraagt). 42

43 INFO: 13. Wat is witte, rode en groene biotechnologie? Witte, rode en groene biotechnologie zijn termen die op een eenvoudige manier een onderscheid aangeven binnen het zeer diverse veld dat biotechnologie heet. Witte biotechnologie is de toepassing van biotechnologie in industriële productie. Productie van plastic en brandstof uit suiker zijn voorbeelden van witte biotechnologie. Rode biotechnologie is de toepassing van biotechnologie in de gezondheidszorg. Rode biotechnologie wordt gebruikt bij de productie van medicijnen en vaccins, maar ook om ziekten op te sporen. Groene biotechnologie is biotechnologie in de landbouw en de voedselproductie. Kaas en bier maken is bijvoorbeeld groene biotechnologie, maar ook genetisch gemodificeerde gewassen vallen onder dit kopje. 43


Download ppt "Voorstelling van mezelf"

Verwante presentaties


Ads door Google