De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

College 4 De Koude Oorlog. Inhoud college 4 Containment Containment Korea Korea Suez Suez.

Verwante presentaties


Presentatie over: "College 4 De Koude Oorlog. Inhoud college 4 Containment Containment Korea Korea Suez Suez."— Transcript van de presentatie:

1 College 4 De Koude Oorlog

2 Inhoud college 4 Containment Containment Korea Korea Suez Suez

3

4 Truman

5 Truman President van President van WO II, Koude Oorlog, Korea oorlog WO II, Koude Oorlog, Korea oorlog Vice-president 20 januari 1945 Vice-president 20 januari 1945 Roosevelt sterft 12 april 1945 Roosevelt sterft 12 april 1945 Geen ervaring buitenlandse politiek Geen ervaring buitenlandse politiek

6 25 juli 1945 einde Churchill, begin Attlee (PM), Bevin (Foreign Secretary)

7

8

9 Potsdam

10

11 JULY 25 We met at 11:00 a.m. today. That is, Stalin, Churchill, and the U.S. president. But I had a most important session with Lord Mountbatten and General Marshall before that. We have discovered the most terrible bomb in the history of the world. It may be the fire destruction prophesied in the Euphrates Valley era, after Noah and his fabulous ark. Anyway we think we have found the way to cause a disintegration of the atom. An experiment in the New Mexican desert was startling - to put it mildly. Thirteen pounds of the explosive caused the complete disintegration of a steel tower sixty feet high, created a crater six feet deep and twelve hundred feet in diameter, knocked over a steel tower a half mile away, and knocked men down ten thousand yards away. The explosion was visible for more than two hundred miles and audible for forty miles and more. This weapon is to be used against Japan between now and August 10. I have told the secretary of war, Mr. Stimson, to use it so that military objectives and soldiers and sailors are the target and not women and children. Even if the Japs are savages, ruthless, merciless and fanatic, we as the leader of the world for the common welfare cannot drop this terrible bomb on the old capital or the new.(8) He and I are in accord. The target will be a purely military one and we will issue a warning statement asking the Japs to surrender and save lives. I'm sure they will not do that, but we will have given them the chance. It is certainly a good thing for the world that Hitler's crowd or Stalin's did not discover this atomic bomb. It seems to be the most terrible thing ever discovered, but it can be made the most useful.

12 Potsdam Conferentie 17 juli tot 2 augustus 1945 Potsdam in Sovjetzone, te bereiken met trein Potsdam in Sovjetzone, te bereiken met trein Dialoog tussen doven, einde Roosevelts droom Four Policemen Dialoog tussen doven, einde Roosevelts droom Four Policemen Stalin wil: betere doorgang straten, militaire basis Bosporus, deel Italiaanse koloniën in Afrika, 20 miljard dollar herstelbetalingen (10 naar USSR) Stalin wil: betere doorgang straten, militaire basis Bosporus, deel Italiaanse koloniën in Afrika, 20 miljard dollar herstelbetalingen (10 naar USSR) Westen blokkeert herstelbetalingen en rest Westen blokkeert herstelbetalingen en rest Stalin blokkeert vrije verkiezingen Stalin blokkeert vrije verkiezingen Oder Neisse westgrens Polen, vijfmiljoen Duitsers eruit gegooid, Oosten land van Polen naar USSR Oder Neisse westgrens Polen, vijfmiljoen Duitsers eruit gegooid, Oosten land van Polen naar USSR Wel lukt viermogendhedenpact Duitsland, Stalin hulp oorlog tegen Japan Wel lukt viermogendhedenpact Duitsland, Stalin hulp oorlog tegen Japan

13 Tussen 3,5 miljoen en 9 miljoen Duitsers verdreven uit Polen, Tsjechoslowakije en Hongarije

14 Dus uit de Sovjetzone

15 Polen schuift naar Westen Vorpommern, ten westen van Oder, werd na oorlog deel Oost-Duitsland Vorpommern, ten westen van Oder, werd na oorlog deel Oost-Duitsland Hinterpommern, werd na oorlog deel Polen Hinterpommern, werd na oorlog deel Polen Voor de oorlog was Vor en Hinterpommern samen Pomerania, noordoosten Duitsland Voor de oorlog was Vor en Hinterpommern samen Pomerania, noordoosten Duitsland

16 Duitsland 1914

17 Duitsland voor WO II

18 Duitsland 1949, Oder Neisse lijn

19 na WO II, Oder Neisse westgrens Polen

20 Duitsland 1949, Oder Neisse lijn

21

22 Drie miljoen Sudeten Duitsers Sinds 12 e eeuw Duitse kolonisten in Bohemen en Moravië Sinds 12 e eeuw Duitse kolonisten in Bohemen en Moravië Tot 1918 deel van Duitsland Tot 1918 deel van Duitsland Na WO I naar Tsjechoslowaakse Republiek Na WO I naar Tsjechoslowaakse Republiek 1938 terug in Duitsland 1938 terug in Duitsland Mei 1945 terug Tsjechoslowakije, uitwijzing Sudeten Duitsers, Heimatvertriebenen Mei 1945 terug Tsjechoslowakije, uitwijzing Sudeten Duitsers, Heimatvertriebenen 1996 laat Duitsland alle aanspraken vallen 1996 laat Duitsland alle aanspraken vallen

23

24

25 Churchill wil Deal met Stalin Had gekund gedurende Amerikaanse atoommonopolie Had gekund gedurende Amerikaanse atoommonopolie Maar Stalin trekt zich niets van de bom af Maar Stalin trekt zich niets van de bom af Westen onderschat zijn eigen positie Westen onderschat zijn eigen positie Terugtrekken VS legers verzwakt wel de Amerikaanse onderhandelingspositie Terugtrekken VS legers verzwakt wel de Amerikaanse onderhandelingspositie Westen wint wel slag om publieke opinie met Marshall hulp Westen wint wel slag om publieke opinie met Marshall hulp

26 Trumans containment Overal Sovjet-Unie indammen Overal Sovjet-Unie indammen Stalin is net als Tsaren expansionistisch Stalin is net als Tsaren expansionistisch Sovjetunie gaat op den duur aan zijn eigen interne tegenstellingen ten onder Sovjetunie gaat op den duur aan zijn eigen interne tegenstellingen ten onder Oplossing van Koude Oorlog is dus de instorting van Sovjet systeem Oplossing van Koude Oorlog is dus de instorting van Sovjet systeem Dus geen onderhandelingen, geen Realpolitik Dus geen onderhandelingen, geen Realpolitik

27 Probleem met Trumans containment Containment was sterk moralistisch, onze orde is de beste, geen morele equivalentie Containment was sterk moralistisch, onze orde is de beste, geen morele equivalentie VS voert passieve politiek terwijl het op hoogtepunt VS macht is VS voert passieve politiek terwijl het op hoogtepunt VS macht is Dus geen wederzijdse concessie meer Dus geen wederzijdse concessie meer Koude oorlog conflict kon alleen worden opgelost door de instorting van het Sovjet systeem, eigenlijk geen diplomatie nodig Koude oorlog conflict kon alleen worden opgelost door de instorting van het Sovjet systeem, eigenlijk geen diplomatie nodig Kennan’s voorspelling dat SU zou instorten werd bewaarheid onder Gorbatsjov Kennan’s voorspelling dat SU zou instorten werd bewaarheid onder Gorbatsjov

28 Kritiek op containment Van Idealisten: Henry Wallace, VS heeft geen moreel recht om in te dammen, hij wil samenwerken met Russen, hun invloedssfeer in Oost-Europa is legitiem, Rusland is niet expansionistisch maar bang, terug naar Roosevelt, einde Koude oorlog, morele equivalentie Van Idealisten: Henry Wallace, VS heeft geen moreel recht om in te dammen, hij wil samenwerken met Russen, hun invloedssfeer in Oost-Europa is legitiem, Rusland is niet expansionistisch maar bang, terug naar Roosevelt, einde Koude oorlog, morele equivalentie Van realisten (Lippmann): VS moet door containment landen steunen die niet vitaal zijn voor de Amerikaanse belangen, geopolitieke overextensie, herstel machtsevenwicht, Rusland uit centrum continent Van realisten (Lippmann): VS moet door containment landen steunen die niet vitaal zijn voor de Amerikaanse belangen, geopolitieke overextensie, herstel machtsevenwicht, Rusland uit centrum continent Volgelingen van Lippmann namen kritiek over op containment maar niet zijn advies voor een meer offensieve buitenlandse politiek Volgelingen van Lippmann namen kritiek over op containment maar niet zijn advies voor een meer offensieve buitenlandse politiek Van realist Churchill: onderhandelen op basis van kracht, dus gedurende Amerikaanse atoommonopolie, wil ook invloedssferen regeling Van realist Churchill: onderhandelen op basis van kracht, dus gedurende Amerikaanse atoommonopolie, wil ook invloedssferen regeling

29 Henry Wallace vice president Roosevelt 1940 vice president Roosevelt 1944 ontslagen, wordt opgevolgd Truman 1944 ontslagen, wordt opgevolgd Truman Wordt dan Secretary of Commerce Wordt dan Secretary of Commerce Populist, Yankee distrust UK Populist, Yankee distrust UK Gelooft in morele equivalentie VS-USSR, continuïteit radicale VS denken Gelooft in morele equivalentie VS-USSR, continuïteit radicale VS denken 1946 ontslagen door Truman omdat Wallace samenwerking USSR wil 1946 ontslagen door Truman omdat Wallace samenwerking USSR wil 1948 presidentskandidaat voor Progressive Party 1948 presidentskandidaat voor Progressive Party Tegen Truman doctrine en Marshall Plan Tegen Truman doctrine en Marshall Plan Meer welfare spending Meer welfare spending Truman president Truman president

30 George Frost Kennan 1904-? Schrijver mr X artikel Foreign Affairs juli 1947 Schrijver mr X artikel Foreign Affairs juli 1947 Russen bang voor georganiseerde Westen Russen bang voor georganiseerde Westen Containment strategie: USSR was vijandig t.a.v. democratie door binnenlandse structuur: Partij enige georganiseerde groep Containment strategie: USSR was vijandig t.a.v. democratie door binnenlandse structuur: Partij enige georganiseerde groep Russen voeren net als onder Tsaren politiek van expansie Russen voeren net als onder Tsaren politiek van expansie Door dam tegen Russische expansie gaat Rusland aan interne tegenstellingen ten onder Door dam tegen Russische expansie gaat Rusland aan interne tegenstellingen ten onder Containment meer in politieke dan in militaire zin Containment meer in politieke dan in militaire zin Niet begrepen door Truman en Dulles, zij kiezen voor militaire indamming Niet begrepen door Truman en Dulles, zij kiezen voor militaire indamming

31 Walter Lippmann Lid socialist club op Harvard Lid socialist club op Harvard journalist journalist Steunt Theodore Roosevelt 1912, progressive party Steunt Theodore Roosevelt 1912, progressive party Wijst 1914 socialisme af Wijst 1914 socialisme af 1916 steunt Wilson democratic party 1916 steunt Wilson democratic party Betrokken onderhandelingen Parijs 1918/1919 Betrokken onderhandelingen Parijs 1918/1919 Na 1945 tegenstander Mc Carthyisme, Koreaanse oorlog en Vietnam oorlog: indamming leidt tot psychologische en geopolitieke overextensie Na 1945 tegenstander Mc Carthyisme, Koreaanse oorlog en Vietnam oorlog: indamming leidt tot psychologische en geopolitieke overextensie Liever case by case dan principes Liever case by case dan principes

32 Rol van de moraal Conservatieven: goed versus kwaad, geen concessies Conservatieven: goed versus kwaad, geen concessies Radicalen: morele equivalentie, transponeren van moraal prive domein naar internationale betrekkingen. Omdat VS moraal verloren heeft: geen recht op kritiek op USSR: curieus genoeg ook invloedssferen accepteren net als Realpolitici Radicalen: morele equivalentie, transponeren van moraal prive domein naar internationale betrekkingen. Omdat VS moraal verloren heeft: geen recht op kritiek op USSR: curieus genoeg ook invloedssferen accepteren net als Realpolitici Realpolitici: buitenlandse politiek heeft niets met moraal te maken, is niet immoreel maar a-moreel, invloedssferen accepteren Realpolitici: buitenlandse politiek heeft niets met moraal te maken, is niet immoreel maar a-moreel, invloedssferen accepteren

33 Conclusie indamming Moreel-conservatieven betreuren verkwanseling van Oost-Europa in Russische invloedssfeer, moraal speelt wel een rol, roll back strategie Moreel-conservatieven betreuren verkwanseling van Oost-Europa in Russische invloedssfeer, moraal speelt wel een rol, roll back strategie Conservatieve balance of power politici bepleiten juist invloedssferenregeling, moraal speelt geen rol Conservatieve balance of power politici bepleiten juist invloedssferenregeling, moraal speelt geen rol Radicalen: moraal van VS is niet beter dan die van USSR, praktijk: acceptatie van Russische invloedssfeer Radicalen: moraal van VS is niet beter dan die van USSR, praktijk: acceptatie van Russische invloedssfeer

34 College 5 Koude oorlog deel II Korea Oorlog, Suez crisis, Hongaarse opstand, Berlijnse crisis

35 Curzon line 1919 Poolse Oostgrens 1919 Poolse Oostgrens 1921 oorlog Polen-USSR, Oostgrens 135 km ten Oosten van Curzon line 1921 oorlog Polen-USSR, Oostgrens 135 km ten Oosten van Curzon line 1939 Stalin Molotov pact, curzon line wordt de Duits-Russische grens 1939 Stalin Molotov pact, curzon line wordt de Duits-Russische grens 1945 Yalta Curzon line wordt Poolse Oostgrens 1945 Yalta Curzon line wordt Poolse Oostgrens 1945/1951 bevestig Pools-Russisch verdrag 1945/1951 bevestig Pools-Russisch verdrag

36 1921 curzon line na Pools-Russische oorlog

37 Curzon 1939, aanpassing voordeel USSR

38 Curzon 1945, aanpassing voordeel Polen

39 Curzon 1950, geen verandering

40 Inhoud college 5 Korea oorlog Korea oorlog Suez crisis 26 juli 1956 – begin december 1956 Suez crisis 26 juli 1956 – begin december 1956 Hongaarse crisis, 23 oktober 1956 tot 8 november 1956 Hongaarse crisis, 23 oktober 1956 tot 8 november 1956 Berlijn crisis Berlijn crisis

41 Koreaanse oorlog

42

43 Voorgeschiedenis Korea Eeuwenlang slagveld China, mongolen, Japan, Mantsjoerije Eeuwenlang slagveld China, mongolen, Japan, Mantsjoerije Na 1870 onafhankelijk, Hermieten Yi dynastie Na 1870 onafhankelijk, Hermieten Yi dynastie 1910 Japanse annexatie 1910 Japanse annexatie 1945 Japanse capitulatie, Yalta 4 power trustee, China, VK, VS, USSR 1945 Japanse capitulatie, Yalta 4 power trustee, China, VK, VS, USSR 1945 USSR Noorden, VS Zuiden, grens 38 breedtegraad 1945 USSR Noorden, VS Zuiden, grens 38 breedtegraad 1948 Zuiden Republiek Korea, Noorden Dem Volksrepubliek 1948 Zuiden Republiek Korea, Noorden Dem Volksrepubliek Beide claimen heel Korea, 1948 grensconflicten Beide claimen heel Korea, 1948 grensconflicten Jan 1950 Acheson noemt Korea en Taiwan niet in interview (Japan wel) Jan 1950 Acheson noemt Korea en Taiwan niet in interview (Japan wel) 25 juni 1950 NoordKorea valt Zuiden aan

44 Verloop van de oorlog June 1950 Noord Korea valt aan en verovert bijna geheel Zuid Korea tot zuiden van Pusan June 1950 Noord Korea valt aan en verovert bijna geheel Zuid Korea tot zuiden van Pusan 7 juni 1950 VN resolutie tegenaanval, SU afwezig, 2 sept/oct 1950 UN troops tegenaanval succesvol tot aan Chinese grens bij Yalu Rivier. 7 juni 1950 VN resolutie tegenaanval, SU afwezig, 2 sept/oct 1950 UN troops tegenaanval succesvol tot aan Chinese grens bij Yalu Rivier. 3 dec1950-jan1951 China helpt Noord-Korea en dwingt VN troepen terug Zuid-Korea 3 dec1950-jan1951 China helpt Noord-Korea en dwingt VN troepen terug Zuid-Korea 4 jan1951 – april 1951 VS/VN tegenaanval, China en Noord-Korea terug naar 38 4 jan1951 – april 1951 VS/VN tegenaanval, China en Noord-Korea terug naar juni 1951 VN resolutie, Zuid Korea helpen want Noord-Korea niet teruggetrokken naar 38 breedtegraad 27 juni 1951 VN resolutie, Zuid Korea helpen want Noord-Korea niet teruggetrokken naar 38 breedtegraad 5 juli wapenstilstand onderhandelingen, 38th parallel 5 juli wapenstilstand onderhandelingen, 38th parallel

45

46

47

48 Korea, was laatste keer dat VN werkte Russische lid van Veiligheidsraad was afwezig, maakte bezwaar tegen boycot China, Taiwan representeert China in VR Russische lid van Veiligheidsraad was afwezig, maakte bezwaar tegen boycot China, Taiwan representeert China in VR Veiligheidsraadresolutie terug naar 38 breedtegraad, 27 juni 1951 Veiligheidsraadresolutie terug naar 38 breedtegraad, 27 juni 1951 Truman praat niet in termen van geopolitiek maar van rule of law, dus principe Truman praat niet in termen van geopolitiek maar van rule of law, dus principe Daardoor geen duidelijk oorlogsdoel door ontbreken van machtspolitiek, gaat om status quo ante: gevolg eindeloze reeks oorlogen kan de prijs zijn Daardoor geen duidelijk oorlogsdoel door ontbreken van machtspolitiek, gaat om status quo ante: gevolg eindeloze reeks oorlogen kan de prijs zijn

49 VN strijdkrachten Australia 2282 Australia 2282 Belgium 900 Belgium 900 Canada 6146 Canada 6146 Colombia 1068 Colombia 1068 Ethopia 1271 Ethopia 1271 France 1119 France 1119 Greece 1263 Greece 1263 Holland 819 Holland 819 Luxembourg 44 Luxembourg 44 New Zealand 1385 New Zealand 1385 Philippines 1496 Philippines 1496 South Africa 826 South Africa 826  South Korea  Thailand 1204  Turkey 5453  United Kingdom  USA

50 Containment: 2 onjuiste premissen De uitdagingen voor de VS zouden net zo duidelijk zijn als gedurende WO II De uitdagingen voor de VS zouden net zo duidelijk zijn als gedurende WO II Communisten zouden passief wachten op de desintegratie van hun rijk, zoals containment theorie voorspelde Communisten zouden passief wachten op de desintegratie van hun rijk, zoals containment theorie voorspelde 25 juni 1950 Noord-Korea valt Zuid-Korea aan 25 juni 1950 Noord-Korea valt Zuid-Korea aan VS had juist troepen daar weggehaald en gezegd dat Korea niet belangrijk was voor VS defensieve strategie (ging alleen om USSR aanval op VS en Europa) VS had juist troepen daar weggehaald en gezegd dat Korea niet belangrijk was voor VS defensieve strategie (ging alleen om USSR aanval op VS en Europa)

51 Korea: dubbel misverstand Communisten konden zich niet voorstellen dat VS belangen geraakt werden, nu grootste gedeelte van Azië in communistische handen was Communisten konden zich niet voorstellen dat VS belangen geraakt werden, nu grootste gedeelte van Azië in communistische handen was VS beziet de zaak niet vanuit geopolitiek (dat had gekund) maar vanuit principe: overal moet communistische agressie worden tegengegaan VS beziet de zaak niet vanuit geopolitiek (dat had gekund) maar vanuit principe: overal moet communistische agressie worden tegengegaan

52 oorlogsslachtoffers Juli , geen wapenstilstand door ruzie krijgsgevangenen, Juli , geen wapenstilstand door ruzie krijgsgevangenen, statische oorlog statische oorlog VN slachtoffers VN slachtoffers 1,5 miljoen Noord-Korea en China 1,5 miljoen Noord-Korea en China 2 kilometer ontruimd 38e breedtegraad 2 kilometer ontruimd 38e breedtegraad

53 VS overdrijft communistische gevaar Stalin wilde daar helemaal geen oorlog Stalin wilde daar helemaal geen oorlog Mao Tse-Tung vreesde dat indien hij VS niet stopte in Korea, hij VS zou moeten bevechten op Chinees gebied Mao Tse-Tung vreesde dat indien hij VS niet stopte in Korea, hij VS zou moeten bevechten op Chinees gebied Dat kwam omdat VS door principes, een universele oorlog leek te vechten in plaats van een oorlog met beperkte doelen Dat kwam omdat VS door principes, een universele oorlog leek te vechten in plaats van een oorlog met beperkte doelen Na VS militair succes had VS een bufferzone moeten voorstellen van 100 km, dan was China gerust geweest, gebeurt niet, had veel slachtoffers kunnen voorkomen Na VS militair succes had VS een bufferzone moeten voorstellen van 100 km, dan was China gerust geweest, gebeurt niet, had veel slachtoffers kunnen voorkomen

54 April 1951 MacArthur wordt ontslagen Hij is tegen impasse, wil China verslaan, wil Chinese nationalisten uit Taiwan naar Korea halen: Chinese burgeroorlog importeren in Korea Hij is tegen impasse, wil China verslaan, wil Chinese nationalisten uit Taiwan naar Korea halen: Chinese burgeroorlog importeren in Korea MacArthur weg, nu wordt doel staaktvuren op basis van posities legers, prikkel China om nog even voordelen te behalen MacArthur weg, nu wordt doel staaktvuren op basis van posities legers, prikkel China om nog even voordelen te behalen Curieus er was meer te halen dan staaktvuren omdat VS atoommonopolie had Curieus er was meer te halen dan staaktvuren omdat VS atoommonopolie had Waarom geen gedemilitariseerde bufferzone onder internationale supervisie? Dat gebeurt niet omdat VS denkt in universele principes, dus geen compromisbereidheid Waarom geen gedemilitariseerde bufferzone onder internationale supervisie? Dat gebeurt niet omdat VS denkt in universele principes, dus geen compromisbereidheid

55 Propaganda Noord-Korea/China YOUR FOLKS AT HOME NEED YOU YOUR FOLKS AT HOME NEED YOU Your dear mother is filling with tears in her eyes. Your pretty and young wife is going to crazy, for she can't stand any longer. Your children are crying and asking where their daddy is now. American officers and soldiers; Do you like to leave your mother, wife and children for the cannon fodders of Truman and MacArthur? Just cease fighting and come over to our line. We guarantee you safe conduct, warm clothes, good food and medical care if you injure, and in the end you'll get home. Your dear mother is filling with tears in her eyes. Your pretty and young wife is going to crazy, for she can't stand any longer. Your children are crying and asking where their daddy is now. American officers and soldiers; Do you like to leave your mother, wife and children for the cannon fodders of Truman and MacArthur? Just cease fighting and come over to our line. We guarantee you safe conduct, warm clothes, good food and medical care if you injure, and in the end you'll get home.

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71 Conclusie Containment was te absoluut Containment was te absoluut Geen compromisbereidheid Geen compromisbereidheid Dus onnodig bedreigend voor USSR Dus onnodig bedreigend voor USSR Realpolitik had in Korea levens gered Realpolitik had in Korea levens gered Maar dat gaat wel ten koste van mensenrechten Maar dat gaat wel ten koste van mensenrechten

72 Suez crisis Einde van de status van grote mogendheid van Frankrijk en VK

73 Ferdinand de Lesseps Franse ingenieur Franse ingenieur Graaft tussen 1859 en 1869 het Suezkanaal Graaft tussen 1859 en 1869 het Suezkanaal 200 miljoen goudfrancs opgehoest, gelieerd aan Keizerin Eugenie 200 miljoen goudfrancs opgehoest, gelieerd aan Keizerin Eugenie Britse tegenwerking, zelf landverbinding en spoorlijn aangelegd Britse tegenwerking, zelf landverbinding en spoorlijn aangelegd 1875 VK koopt bijna helft aandelen 1875 VK koopt bijna helft aandelen Egyptisch nationalisme: VK bezet Egypte Egyptisch nationalisme: VK bezet Egypte Graaft in 1888 Panama kanaal, leidt tot Panama schandaal Graaft in 1888 Panama kanaal, leidt tot Panama schandaal

74

75

76 Suez kanaal km lang, 8 meter diep, 22 meter breed km lang, 8 meter diep, 22 meter breed Verbinding Middellandse Zee en Rode Zee Verbinding Middellandse Zee en Rode Zee Geen sluizen, zeedieren Rode Zee in Middell. zee Geen sluizen, zeedieren Rode Zee in Middell. zee Doorvaart duurt ongeveer 15 uur Doorvaart duurt ongeveer 15 uur Drukstbesvaren kanaal ter wereld, olietankers tot ton Drukstbesvaren kanaal ter wereld, olietankers tot ton Opbrengst toltarieven naar Egyptische schatkist Opbrengst toltarieven naar Egyptische schatkist Tot % aandelen in Britse en Franse handen Tot % aandelen in Britse en Franse handen 1956 nationaliseert Nasser Suez kanaal 1956 nationaliseert Nasser Suez kanaal

77 Voorspel Suez crisis VK heeft militaire basis Suez soldaten VK heeft militaire basis Suez soldaten 1954 onder VS druk, Vk haalt soldaten weg 1954 onder VS druk, Vk haalt soldaten weg Eisenhower Northern Tier: MO NAVO: Turkije, Irak, Iran, Syrië, Pakistan: SU indammen Eisenhower Northern Tier: MO NAVO: Turkije, Irak, Iran, Syrië, Pakistan: SU indammen VK Bagdad pact werkt niet: onderling verdeeld : Syrië doet niet mee, Irak is banger Arabische radicalisme dan SU, Pakistan banger voor India dan SU VK Bagdad pact werkt niet: onderling verdeeld : Syrië doet niet mee, Irak is banger Arabische radicalisme dan SU, Pakistan banger voor India dan SU Nasser wil Bagdad pact ondermijnen Nasser wil Bagdad pact ondermijnen VK en France willen Egypte losweken van SU door vrede Egypte en Israël en Aswan dam VK en France willen Egypte losweken van SU door vrede Egypte en Israël en Aswan dam Vrede mislukt: Nasser wil Israël Negev opgeeft, en Palestijnse vluchtelingen terug: impasse Vrede mislukt: Nasser wil Israël Negev opgeeft, en Palestijnse vluchtelingen terug: impasse Nasser zoekt contact met China, VS economische hulp < Nasser zoekt contact met China, VS economische hulp <

78

79

80 Nasser deed mee aan Palestijnse oorlog deed mee aan Palestijnse oorlog einde Egyptische monarchie corrupte Koning Faroek 1952 einde Egyptische monarchie corrupte Koning Faroek 1954 Nasser president republiek, arabische socialisme, nationalisaties 1954 Nasser president republiek, arabische socialisme, nationalisaties Maakt einde 72 jarige macht van VK over Egypte (vanaf 1882), VK trekt troepen terug Suezkanaal Maakt einde 72 jarige macht van VK over Egypte (vanaf 1882), VK trekt troepen terug Suezkanaal Bouw van Aswan dam, landbouwhervorming, industrialisatie Bouw van Aswan dam, landbouwhervorming, industrialisatie staatkundige unie met Syrië staatkundige unie met Syrië Wilde verenigde natie voor alle arabieren Wilde verenigde natie voor alle arabieren President tot 1970 President tot 1970 Na Kennedy Nasser steeds afh. van SU, spanning met Saudi Arabië Na Kennedy Nasser steeds afh. van SU, spanning met Saudi Arabië Sadat breekt met SU, , 1980 vermoord fundamentalisten Sadat breekt met SU, , 1980 vermoord fundamentalisten

81 Nasser versus Eden

82 Eden BZ, neemt ontslag Munchen BZ, neemt ontslag Munchen Lid Churchill cabinet Lid Churchill cabinet BZ BZ 1955 premier 1955 premier 1957 uit de politiek 1957 uit de politiek

83 John Foster Dulles Zowel oom als grootvader BZ Zowel oom als grootvader BZ Eden had hekel aan hem Eden had hekel aan hem Advocaat Advocaat Lid herstelbetalingencie 1919 Lid herstelbetalingencie 1919 Betrokken oprichting VN Betrokken oprichting VN Buitenlands politieke specialist republikeinen Buitenlands politieke specialist republikeinen Vertegenwoordigde protestantse kerken Vertegenwoordigde protestantse kerken BZ minister BZ minister Roll back policy, Communisten uit Oost-Europa, praktijk legt VS neer bij Russische invloedssfeer Roll back policy, Communisten uit Oost-Europa, praktijk legt VS neer bij Russische invloedssfeer

84 Chroesjtsov Maart 53 dood Stalin Maart 53 dood Stalin Driemanschap Beria, Malenkov, Molotov maken ruzie Driemanschap Beria, Malenkov, Molotov maken ruzie 1953 Chroetsjov wordt secretaris centraal comité 1953 Chroetsjov wordt secretaris centraal comité 1955 aftreden Malenkov, Chroetsjov samen Boelganin macht 1955 aftreden Malenkov, Chroetsjov samen Boelganin macht Feb 1956 destalinisatie Feb 1956 destalinisatie Ondoordachte koers buitenlandse politiek, Hongarije, Suezcrisis Ondoordachte koers buitenlandse politiek, Hongarije, Suezcrisis Wordt in 1957 door leger gered, afzetten Boelganin Wordt in 1957 door leger gered, afzetten Boelganin 1962 Cubacrisis, 1964 afgezet door Brezjnev, Kosygin, Soeslov 1962 Cubacrisis, 1964 afgezet door Brezjnev, Kosygin, Soeslov

85 Voorspelling Couve de Murville VK wil Nasser afzetten, VS wil Bagdad pact 1955 (Turkije, Irak, Iran, Pakistan) op Egypte richten, verzoeningspolitiek met Nasser VK wil Nasser afzetten, VS wil Bagdad pact 1955 (Turkije, Irak, Iran, Pakistan) op Egypte richten, verzoeningspolitiek met Nasser Egypte veroordeelt Bagdad pact en sluit wapenovereenkomst met Tsjechoslowakije (SU) Egypte veroordeelt Bagdad pact en sluit wapenovereenkomst met Tsjechoslowakije (SU) VK/VS Aswan dam als poging om SU econ hulp < VK/VS Aswan dam als poging om SU econ hulp < VK wil dat Jordanië toetreedt Bagdad pact, breekt pro-Egyptische opstand uit, King Hussein moet Glubb Pasha de Britse commandant van Arabische legioen ontslaan maart 1956 VK wil dat Jordanië toetreedt Bagdad pact, breekt pro-Egyptische opstand uit, King Hussein moet Glubb Pasha de Britse commandant van Arabische legioen ontslaan maart mei Nasser knoopt banden aan met communistisch China, Dulles boos omdat Tsjang-Kai-Shek steunt in Taiwan 16 mei Nasser knoopt banden aan met communistisch China, Dulles boos omdat Tsjang-Kai-Shek steunt in Taiwan Dulles trekt economische steun in voor dam Dulles trekt economische steun in voor dam Couve de Murville: nu pakt Nasser Suezkanaal Couve de Murville: nu pakt Nasser Suezkanaal

86 Suez crisis 26 juli 1956 Nasser nationaliseert Suez kanaal 26 juli 1956 Nasser nationaliseert Suez kanaal Dulles en Eisenhower VS zal geen geweld gebruiken, SU steunt Nasser, VK en France go it alone Dulles en Eisenhower VS zal geen geweld gebruiken, SU steunt Nasser, VK en France go it alone 29 oktober 1956 Israël valt Sinai binnen (na geheim overleg VK en France) 29 oktober 1956 Israël valt Sinai binnen (na geheim overleg VK en France) VK/Frankrijk eisen terugtrekking Egypte/Israël, gebeurt niet VK/Frankrijk eisen terugtrekking Egypte/Israël, gebeurt niet 5 november 1956, Franse en Britse legers bezetten noordelijk deel Suez kanaal 5 november 1956, Franse en Britse legers bezetten noordelijk deel Suez kanaal VS verwerpt actie Parijs/Londen/Israël VS verwerpt actie Parijs/Londen/Israël VN assembly veroordeelt Frans-Britse actie en stuurt politiemacht VN assembly veroordeelt Frans-Britse actie en stuurt politiemacht Begin december verlaten Britse en Franse troepen Suez kanaal na 48 uur Begin december verlaten Britse en Franse troepen Suez kanaal na 48 uur

87

88

89 Frans-Britse Suez beleid is onhandig Breuk met eerdere poging om kanaal regiem te internationaliseren Breuk met eerdere poging om kanaal regiem te internationaliseren VK en Frankrijk zochten steun bij Israël waardoor hun claim op grote mogendheid status < VK en Frankrijk zochten steun bij Israël waardoor hun claim op grote mogendheid status < Israël was koloniaal instrument verloor dus moreel voordeel boven Nasser’s weigering vrede accepteren Israël was koloniaal instrument verloor dus moreel voordeel boven Nasser’s weigering vrede accepteren VK positie in Irak en Jordanië verzwakt VK positie in Irak en Jordanië verzwakt Eisenhower kwaad over opzetje om hem te verwijderen van Jewish vote tijdens presidentsverkiezingen Eisenhower kwaad over opzetje om hem te verwijderen van Jewish vote tijdens presidentsverkiezingen

90 Waarom was VS zo hardvochtig tegen Parijs en Londen? Om drie redenen: Om drie redenen: 1. Eisenhower vindt dat er geen vrede kan zijn zonder recht, VS is onpartijdige morele arbiter van gedrag van staten los van nationale belangen of geopolitiek 1. Eisenhower vindt dat er geen vrede kan zijn zonder recht, VS is onpartijdige morele arbiter van gedrag van staten los van nationale belangen of geopolitiek 2. Enige goede reden voor oorlog is zelfverdediging 2. Enige goede reden voor oorlog is zelfverdediging 3. VS is leider van het Westen: probleem is echter dat VS afkeer van kolonialisme niet veel krediet kreeg 3. VS is leider van het Westen: probleem is echter dat VS afkeer van kolonialisme niet veel krediet kreeg

91 Gevolgen van Suez crisis Nasser’s politiek t.o.v. Westen werd niet milder, pro-westerse Irak regime afgezet, Syrië wordt radicaal, Egypte valt Yemen aan, 1967 relaties VS- Egypte verbroken Nasser’s politiek t.o.v. Westen werd niet milder, pro-westerse Irak regime afgezet, Syrië wordt radicaal, Egypte valt Yemen aan, 1967 relaties VS- Egypte verbroken Dus: VS nu als verdediger van Bagdad pact: Pakistan, Irak, Turkije en Iran: geen gemakkelijke taak Dus: VS nu als verdediger van Bagdad pact: Pakistan, Irak, Turkije en Iran: geen gemakkelijke taak Frankrijk eigen kernwapen, Europa als instrument om Franse machtsverval < Frankrijk eigen kernwapen, Europa als instrument om Franse machtsverval < Chroetsjov vindt VS zwak ten tijde 1956 Hongaarse opstand en Berlijn crisis 1958, daarom Cuba missile crisis 1962 Chroetsjov vindt VS zwak ten tijde 1956 Hongaarse opstand en Berlijn crisis 1958, daarom Cuba missile crisis 1962

92 Gevolgen Suez crisis Eisenhower doctrine: Midden Oosten krijgt economische hulp, militaire hulp, bescherming tegen communistische agressie Eisenhower doctrine: Midden Oosten krijgt economische hulp, militaire hulp, bescherming tegen communistische agressie VS vitale belangen zijn wereldwijd, elk vrij land in de wereld beschermen: leidt tot Libanon (1958) (1983) en Vietnammoeras VS vitale belangen zijn wereldwijd, elk vrij land in de wereld beschermen: leidt tot Libanon (1958) (1983) en Vietnammoeras Geopolitieke overextension Geopolitieke overextension

93 Hongaarse opstand 1956

94 1944 Hitler onbetrouwbare Hongarije bezet 1944 Hitler onbetrouwbare Hongarije bezet 1944/45 oorlogstoneel, Russen en Duitsers roven Hongarije leeg 1944/45 oorlogstoneel, Russen en Duitsers roven Hongarije leeg Communisten 17 % stemmen maar door Rusland toch sleutelposities Communisten 17 % stemmen maar door Rusland toch sleutelposities Rusland neemt industrie in beslag en verbiedt aanvaarding Marshall hulp Rusland neemt industrie in beslag en verbiedt aanvaarding Marshall hulp 1948 eenpartijstelsel, communisten, Rakosiregime, einde industrie, nationalisatie. kolchozen 1948 eenpartijstelsel, communisten, Rakosiregime, einde industrie, nationalisatie. kolchozen

95 Na 1953 Stalins dood, Chroestjov onzeker: twee tegengestelde angsten Repressie in Oost-Europa zou ontspanning met Westen ondermijnen Repressie in Oost-Europa zou ontspanning met Westen ondermijnen Vrijheid in satellietstaten zou hele communistische systeem ondermijnen Vrijheid in satellietstaten zou hele communistische systeem ondermijnen Juni 1953 tanks gestuurd naar Oost-Duitse opstand Juni 1953 tanks gestuurd naar Oost-Duitse opstand Juni 1956 opstand in Polen, Sovjet tanks Juni 1956 opstand in Polen, Sovjet tanks Gomulka nationalistische weg naar socialisme Gomulka nationalistische weg naar socialisme Russen erkennen Gomulka op voorwaarde dat socialisme intact blijft, Polen in Warschaupact Russen erkennen Gomulka op voorwaarde dat socialisme intact blijft, Polen in Warschaupact

96 Vervolg Hongarije Onder Rakosi opbouw zware industrie maar grondstoffen ontbraken, einde electrotechnische en chemische industrie interbellum, honger, concentratiekampen Onder Rakosi opbouw zware industrie maar grondstoffen ontbraken, einde electrotechnische en chemische industrie interbellum, honger, concentratiekampen 1953 Rakosi vervangen door liberalere Nagi 1953 Rakosi vervangen door liberalere Nagi April 1955 Nagi ontslagen door partijleider Rakosi April 1955 Nagi ontslagen door partijleider Rakosi 1956 destalinisatie Rusland, ontevredenheid Hongarije > 1956 destalinisatie Rusland, ontevredenheid Hongarije > Rakosi vervangen door Gero Rakosi vervangen door Gero

97 23 oktober 1956 Hongaarse opstand Betoging studenten voor liberalisatie Polen Betoging studenten voor liberalisatie Polen Veiligheidspolitie faalt, Russische tanks Veiligheidspolitie faalt, Russische tanks Volgende dag opstand heel Hongarije Volgende dag opstand heel Hongarije Deel Hongaarse leger kiest voor opstand Deel Hongaarse leger kiest voor opstand Tegen herstelbetalingen aan USSR, beëindiging Sovjetbezetting, herstel democratie, afschaffing veiligheidspolitie Tegen herstelbetalingen aan USSR, beëindiging Sovjetbezetting, herstel democratie, afschaffing veiligheidspolitie Nagy wordt premier en willigt eisen opstandelingen in Nagy wordt premier en willigt eisen opstandelingen in Rusland belooft 30 oktober terugtrekking troepen Rusland belooft 30 oktober terugtrekking troepen 1 november Hongarije uit Warschaupact en neutraal 1 november Hongarije uit Warschaupact en neutraal

98 Hongaarse opstand Grote mogendheden en VN wordt gevraagd de Hongaarse neutraliteit te erkennen Grote mogendheden en VN wordt gevraagd de Hongaarse neutraliteit te erkennen 3 nov Nagy gearresteerd, Russische aanval op Hongaarse steden, duurt vier dagen voordat verzet gebroken 3 nov Nagy gearresteerd, Russische aanval op Hongaarse steden, duurt vier dagen voordat verzet gebroken Volgens Hongaarse cijfers 6000 doden, volgens Westerse schattingen veel meer Volgens Hongaarse cijfers 6000 doden, volgens Westerse schattingen veel meer Nov-dec Hongaren vluchtten Westen Nov-dec Hongaren vluchtten Westen Nieuwe regering Kadar, wordt later overigens wel meest liberale land van het Warschau pact Nieuwe regering Kadar, wordt later overigens wel meest liberale land van het Warschau pact

99 VS doet weinig Uitspraak VS regering: Om VS steun te krijgen hoeft Oost-Europa geen democratie te worden, Tito model is al voldoende Uitspraak VS regering: Om VS steun te krijgen hoeft Oost-Europa geen democratie te worden, Tito model is al voldoende En: VS zoekt geen potentiële bondgenoten aldaar: Rusland vrij spel En: VS zoekt geen potentiële bondgenoten aldaar: Rusland vrij spel VS wijst gebruik van Amerikaans geweld af: Rusland heeft dus vrij spel VS wijst gebruik van Amerikaans geweld af: Rusland heeft dus vrij spel

100 Had VS iets anders kunnen doen? Door propaganda radio free Europe verwachtingen > Door propaganda radio free Europe verwachtingen > Sovjet tankversterkingen waren enorm, VS kon realpolitisch niet veel doen, maar absolute VS principes dwong daar wel toe Sovjet tankversterkingen waren enorm, VS kon realpolitisch niet veel doen, maar absolute VS principes dwong daar wel toe VS uitlatingen maakte Russen sterker VS uitlatingen maakte Russen sterker Kremlin kon gewaarschuwd worden dat SU repressie economische en politiek kosten met zich mee zou brengen: is niet gebeurd Kremlin kon gewaarschuwd worden dat SU repressie economische en politiek kosten met zich mee zou brengen: is niet gebeurd

101 Bewaker van Hongaarse volk

102 Veroverde tank Hongarije 1956

103 Rode leger ruimt op in Hongarije

104 Nagy brug

105 Nagy monument

106 Hongaarse revolutie

107

108 Tanks vernietigen Slechts enkele uren hadden wanhopige gevechten plaatsgevonden bij de Maria-Theresiakazerne, bij het hoofdkwartier van de Communistische Partij en bij de staalfabrieken op het eiland Csepel. Met hun zware 76 mm kanonnen hadden de Sovjettanks geprobeerd de rebellen uit hun schuilhoeken te verjagen, maar het ongelofelijke jonge volkje had een eigen techniek ontwikkeld om de machtige 26-ton tanks uit te schakelen. Eerst vuurden zij op de tanks vanuit bovenramen en als dan de grote T-34'ers aan kwamen donderen met de grote opgeheven kanonnen, sprong een klein jongen uit de deuropening, gooide een emmer benzine over de machinekamer van de tank en sprong terug naar zijn schuilplaats. Als de tank in brand vloog en de bemanning uit de geschuttoren klauterde, maaide de jonge schutter die vanuit de bovenramen vuurde hen met een machinepistool neer. Een andere methode was een emmer benzine over een straat gooien en er een lucifer in werpen juist als een Sovjettank voorbij daverde.

109 De vijf dagen vrijheid (Time) - een ooggetuige aan het woord. Vijf dolle dagen was Hongarije vrij. Vanuit het belegerde Boedapest kwam op dinsdag de tijding dat de sovjettanks verdreven werden. Juichend riep de omroeper : 'Jarenlang is deze radio een instrument van leugens geweest. Dag en nacht werd gelogen op alle golflengten. Vanaf dit moment zijn zij die deze leugens verkondigen niet meer. Wij die de microfoon nu voor ons hebben zijn nieuwe mensen.' Het was de stem van het volk van Hongarije in dat uur: een grote last was afgeworpen. De eersten die het ongewone gezicht van de vrijheid zagen, waren de jonge rebellen. Met hun wapens gereed, hun gezichten vuil door het stof van de strijd, hun kleren dikwijls met bloed bevlekt, stonden zij bij de slagaders van de strijd die uit de gehavende stad leidden en hoonden blij de vertrekkende Sovjettanks als zij traag voorbij dreunden.

110 De terugkeer van de democratie Kleine kranten die politieke partijen vertegenwoordigden, waarvan men dacht dat ze allang niet meer bestonden, verschenen plotseling. De oude Nationale Boeren Partij, de Sociaal Democratische Partij en de Partij van de kleine Boeren lieten hun stem weer horen. Uit de gedesorganiseerde Communistische Partij werd een nieuwe Hongaarse Socialistische Arbeiders Partij met een nationaal communisme als doelstelling door partijleider Janos Kadar gevormd. Wat Hongarije was overkomen, zonder dat men het zich geheel realiseerde, was democratie. Om premier te kunnen blijven, was de nieuwe premier Nagy gedwongen toe geven aan de druk van de nieuwe partijen om vrije verkiezen te beloven, de neutraliteit uit te roepen en bovenal er op aan te dringen dat de Russische troepen zou worden teruggetrokken, niet alleen uit Boedapest, maar ook uit heel Hongarije. Vanaf het moment dat de correspondenten van de VS vrij Boedapest binnenkwamen waren de rebellen niet opgehouden met vragen: Wanneer komen de Amerikanen? Middenin de strijd had een Hongaar zijn zoon opgetild, zodat het kind een Amerikaanse vlag op een auto van een correspondent zou kunnen aanraken. Steeds opnieuw vroegen zij, onkundig van de internationale situatie, of spoedig wapens uit Amerika zou komen. Iemand zei: Als de Russen terugkomen, kunnen wij ze er niet voor eeuwig uit houden. De Russen kwamen terug en vele Amerikanen verlieten Boedapest. Droevig keken de Hongaren hen na. Zij (de Amerikanen) waren niet geïnteresseerd in de revolutie; zij leefden in vrede met de machtige Sovjet-Unie en hoopten dat te blijven - Hongarije's bloedbad was slechts een druppel van wat de wereld te lijden zou hebben in een totale oorlog.

111 Gevolg neerslaan Hongaarse opstand Conservatieve effect kernwapen Conservatieve effect kernwapen Hongarije uiteindelijk toch relatief vrij Oost-Europees land Hongarije uiteindelijk toch relatief vrij Oost-Europees land Jaren zeventig economische crisis Jaren zeventig economische crisis 1982 Hongarije IMF, joint ventures 1982 Hongarije IMF, joint ventures 1989 eerherstel Nagy, erkenning dat Hongaarse opstand geen contrarevolutie maar opstand was 1989 eerherstel Nagy, erkenning dat Hongaarse opstand geen contrarevolutie maar opstand was Bezoek Bush, Hongarije maakt einde ijzeren gordijn, grensversperring Oostenrijk <, grote gevolgen voor heel Oost-Europa Bezoek Bush, Hongarije maakt einde ijzeren gordijn, grensversperring Oostenrijk <, grote gevolgen voor heel Oost-Europa

112 Stalins voorstel voor een neutraal maar verenigd Duitsland 10 maart 1952

113 Adenauer Burgemeester Keulen Burgemeester Keulen Concentratiekamp Concentratiekamp 1949 bondskanselier tot bondskanselier tot 1963 Tegen Duitsland januskop, Bismarck Tegen Duitsland januskop, Bismarck Westbindung is beter dan neutraal Duitsland Westbindung is beter dan neutraal Duitsland Herwinnen Duitse soevereiniteit Herwinnen Duitse soevereiniteit 1954 Duitsland in Navo 1954 Duitsland in Navo Door WEU militaire beperkingen Door WEU militaire beperkingen

114 Stalins Vredesnota, 10 maart 1952 Duitsland een Duitsland een Neutraal Neutraal Alle buitenlandse troepen weg Alle buitenlandse troepen weg Met eigen nationaal Duits leger Met eigen nationaal Duits leger

115 Indien Stalin dit vier jaar eerder had gedaan: Duitsland niet in NAVO Duitsland niet in NAVO Duitsland niet herbewapend Duitsland niet herbewapend Duitse sociaal democraten willen hereniging in plaats van Westbindung Duitse sociaal democraten willen hereniging in plaats van Westbindung

116 Stalins voorstel afgewezen Rusland krijgt veto over wat neutraal betekent Rusland krijgt veto over wat neutraal betekent Einde NAVO, waar buitenlandse troepen naar toe? Einde NAVO, waar buitenlandse troepen naar toe? Neutraal Duitsland zonder Westbindung, betekent Bismarck DTSL in centrum met eigen nationale politiek, revisie in het Oosten (Duitse vluchtelingen), januskop Duitsland terug Neutraal Duitsland zonder Westbindung, betekent Bismarck DTSL in centrum met eigen nationale politiek, revisie in het Oosten (Duitse vluchtelingen), januskop Duitsland terug Stalin sterft 5 maart 1953 Stalin sterft 5 maart 1953

117 Berlijnse crisis Bijna einde Atlantische alliantie

118 Berlijn 1948/1949 luchtbrug Stalin 1948 Berlijnse blokkade, toegangswegen werden gerepareerd Stalin 1948 Berlijnse blokkade, toegangswegen werden gerepareerd 1 jaar westerse luchtbrug 1 jaar westerse luchtbrug Verbinding hersteld Verbinding hersteld Berlijn wordt welvarend Berlijn wordt welvarend Geen regeling toegang Geen regeling toegang

119 Vervolg Berlijn Feb 1956 Chroetsjov speech 20 partijcongres, Westen geinterpreteerd als détente Feb 1956 Chroetsjov speech 20 partijcongres, Westen geinterpreteerd als détente October 1957 lancering Spoetnik October 1957 lancering Spoetnik SU was beter dan VS, toekomst ook qua industriële output SU was beter dan VS, toekomst ook qua industriële output 10 nov 1958 Chroetsjov ultimatum: einde van Berlijns viermogendheden status, controle toegang van SU naar DDR, Westen onderhandelen met DDR, West-Berlijn gedemilitariseerd, geen overeenkomst binnen 6 maanden dan zou SU zijn bezettingsrecht en toegangscontrole overdragen aan DDR 10 nov 1958 Chroetsjov ultimatum: einde van Berlijns viermogendheden status, controle toegang van SU naar DDR, Westen onderhandelen met DDR, West-Berlijn gedemilitariseerd, geen overeenkomst binnen 6 maanden dan zou SU zijn bezettingsrecht en toegangscontrole overdragen aan DDR

120 achtergrond Duizenden Oostduitse vluchtelingen naar West- Berlijn Duizenden Oostduitse vluchtelingen naar West- Berlijn Keuze Westen: erkennen DDR of een oorlog over de technische vraag wie de transito stempels mag geven Keuze Westen: erkennen DDR of een oorlog over de technische vraag wie de transito stempels mag geven Adenauer in grote problemen: hij hoopte via Westbinding uiteindelijk vereniging te krijgen Adenauer in grote problemen: hij hoopte via Westbinding uiteindelijk vereniging te krijgen Russen: eenwording via de onderhandelingen tussen BRD en DDR. Russen: eenwording via de onderhandelingen tussen BRD en DDR.

121 Adenauer: Chroestjovs ultimatum nachtmerrie SPD wilde neutraal Duitsland, overleg met Rusland en dan eenwording, de facto erkenning DDR SPD wilde neutraal Duitsland, overleg met Rusland en dan eenwording, de facto erkenning DDR Dat zou einde Europa zijn, Duitsland maakt dan gemene zaak met SU Dat zou einde Europa zijn, Duitsland maakt dan gemene zaak met SU Bonn in no-win situatie: tegenover Westerse concessie krijgt westen wat het al had: toegang Berlijn Bonn in no-win situatie: tegenover Westerse concessie krijgt westen wat het al had: toegang Berlijn DDR veto over eenwording DDR veto over eenwording Eenwording zonder Westbindung impliceert januskop onverdedigbaar Duitsland dat Westen en Oosten tegen elkaar uitspeelt Eenwording zonder Westbindung impliceert januskop onverdedigbaar Duitsland dat Westen en Oosten tegen elkaar uitspeelt

122 VK en VS denken daar anders over: onderhandelen Macmillan wil geen nucleaire oorlog riskeren over de vraag wie transitostempel mag zetten (DDR of SU) Macmillan wil geen nucleaire oorlog riskeren over de vraag wie transitostempel mag zetten (DDR of SU) Pourquoi mourir pour Dantzig (1940) Why die for a transit stamp? Pourquoi mourir pour Dantzig (1940) Why die for a transit stamp? Eisenhower: VS wil geen grondoorlog Europa, en ik ga Berlijn niet verdedigen met kernwapens Eisenhower: VS wil geen grondoorlog Europa, en ik ga Berlijn niet verdedigen met kernwapens Eisenhower: Chroetsjov is onze beste hoop: dus onderhandelen net als VK Eisenhower: Chroetsjov is onze beste hoop: dus onderhandelen net als VK

123 De Gaulle kiest Duitse zijde Chroetsjov’s ultimatum is gevolg van inferieur politiek systeem, aandacht afleiden van binnenlandse problemen Chroetsjov’s ultimatum is gevolg van inferieur politiek systeem, aandacht afleiden van binnenlandse problemen Toegeven aan SU druk: gaat SU alleen maar verder Toegeven aan SU druk: gaat SU alleen maar verder Juist omdat De Gaulle begreep dat Westen twijfelde en dat VS alleen SU kon afschrikken kon De Gaulle VS dwingen om bij de les te blijven Juist omdat De Gaulle begreep dat Westen twijfelde en dat VS alleen SU kon afschrikken kon De Gaulle VS dwingen om bij de les te blijven Afscheid Richelieu politiek van Duitsland verdeeld houden Afscheid Richelieu politiek van Duitsland verdeeld houden

124 Vervolg De Gaulle 19e eeuw kon Frankrijk Duitsland niet alleen indammen 19e eeuw kon Frankrijk Duitsland niet alleen indammen Dus allianties met VK, Rusland, kleine staten Dus allianties met VK, Rusland, kleine staten Na 1945 kan dat niet, VK plus Frankrijk te zwak om DTSL aan te kunnen Na 1945 kan dat niet, VK plus Frankrijk te zwak om DTSL aan te kunnen SU aan de Elbe, alliantie Parijs met Moskou leidt tot SU heerschappij Europa SU aan de Elbe, alliantie Parijs met Moskou leidt tot SU heerschappij Europa Nu voorkomen van een Duits-Russische deal dat zou leiden tot januskop Duitsland Nu voorkomen van een Duits-Russische deal dat zou leiden tot januskop Duitsland

125 Vervolg De Gaulle Dus Frans-Duitse samenwerking Dus Frans-Duitse samenwerking Parijs steunt Duitse eenwording in ruil voor Bonn’s erkenning dat Frankrijk de politieke leider van Europa is Parijs steunt Duitse eenwording in ruil voor Bonn’s erkenning dat Frankrijk de politieke leider van Europa is

126 Verwijdering VS-Adenauer Dulles confederatie twee Duitse staten Dulles confederatie twee Duitse staten Dus eenwording van DTSL is niet verantwoordelijkheid van de Geallieerden maar van de Duitsers zelf Dus eenwording van DTSL is niet verantwoordelijkheid van de Geallieerden maar van de Duitsers zelf Tegen de essentie van Adenauers politiek: niet erkenning DDR Tegen de essentie van Adenauers politiek: niet erkenning DDR Adenauer wil eenwording via Westen en door vrije verkiezingen Adenauer wil eenwording via Westen en door vrije verkiezingen Ironie is dat VS/VK standpunt leidt dat Duits nationalisme toeneemt (januskop DTSL) Ironie is dat VS/VK standpunt leidt dat Duits nationalisme toeneemt (januskop DTSL)

127 VS voert gevaarlijke politiek Dulles sterft 24 mei 1959 Dulles sterft 24 mei 1959 Eisenhower vertelt Chroetsjov dat VS niet altijd in Berlijn kan blijven Eisenhower vertelt Chroetsjov dat VS niet altijd in Berlijn kan blijven Chroetsjov zit vast tussen haviken (Westen meer concessies)en duiven thuis (geen kernoorlog riskeren) Chroetsjov zit vast tussen haviken (Westen meer concessies)en duiven thuis (geen kernoorlog riskeren) Chroetsjov laat ultimatum verlopen Chroetsjov laat ultimatum verlopen Mei 1960 Amerikaanse U-2 spionagevliegtuig neergeschoten boven SU, top mislukt Mei 1960 Amerikaanse U-2 spionagevliegtuig neergeschoten boven SU, top mislukt

128 Kennedy aan bewind 1961 Chroetsjovs ultimatum drie jaar verlopen Chroetsjovs ultimatum drie jaar verlopen Mislukken van Varkensbaai invasie Mislukken van Varkensbaai invasie Aarzelingen Laos Aarzelingen Laos Juni 1961 Chroetsjov nieuwe 6 maanden deadline over Duitse kwestie Juni 1961 Chroetsjov nieuwe 6 maanden deadline over Duitse kwestie 13 augustus 1961 begin bouw Berlijnse muur, VS doet niets (inspiratie Brandt Ostpolitik) 13 augustus 1961 begin bouw Berlijnse muur, VS doet niets (inspiratie Brandt Ostpolitik) Kernwapens goed voor overleving maar brengt geen positieve veranderingen voort Kernwapens goed voor overleving maar brengt geen positieve veranderingen voort Risico kernoorlog groter dan diplomatieke winst Risico kernoorlog groter dan diplomatieke winst

129 Adenauer komt in geweer Adenauer verwerpt Kennedy’s plan voor Internationale toegangsautoriteit 7 mei 1962 Adenauer verwerpt Kennedy’s plan voor Internationale toegangsautoriteit 7 mei 1962 Want communist. staten en Westen hielden elkaar evenwicht, neutralen werden gechanteerd door SU Want communist. staten en Westen hielden elkaar evenwicht, neutralen werden gechanteerd door SU Crisis in Atlantische Alliantie Crisis in Atlantische Alliantie Westen gered door Cuba missile crisis Westen gered door Cuba missile crisis Chroetsjov moet rakketten weghalen en ook Berlijn politiek beëindigen Chroetsjov moet rakketten weghalen en ook Berlijn politiek beëindigen Succes van de muur maakt nu apart vredesverdrag met Berlijn onnodig volgens SU Succes van de muur maakt nu apart vredesverdrag met Berlijn onnodig volgens SU

130 gevolgen Alleen nog in 1973 aan einde Midden Oosten oorlog grote spanning Oost-West Alleen nog in 1973 aan einde Midden Oosten oorlog grote spanning Oost-West SU gaat nu bevrijdingsbewegingen steunen in Angola, Ethiopië, Afghanistan, Nicaragua SU gaat nu bevrijdingsbewegingen steunen in Angola, Ethiopië, Afghanistan, Nicaragua 1971 Berlijn verdrag, erkenning DDR in ruil voor toegangsregeling en viermogendhedenstatus, zonder VS initiatief 1971 Berlijn verdrag, erkenning DDR in ruil voor toegangsregeling en viermogendhedenstatus, zonder VS initiatief 1989 val van de muur, indamming had uiteindelijk gewerkt 1989 val van de muur, indamming had uiteindelijk gewerkt

131 conclusie In Korea: overextensie In Korea: overextensie In Suez: einde grootmachtstatus VK/France In Suez: einde grootmachtstatus VK/France In Hongarije: VS doet te weinig (kernwapen) In Hongarije: VS doet te weinig (kernwapen) In Berlijn: matigend effect kernwapen, gevaar neutraal januskop Duitsland, loopt goed af door Cubacrisis en door muur In Berlijn: matigend effect kernwapen, gevaar neutraal januskop Duitsland, loopt goed af door Cubacrisis en door muur

132 De Gaulle Jeugd volgeling Maurras Jeugd volgeling Maurras 1943 mechanisatie leger 1943 mechanisatie leger 1940 brigade generaal 1940 brigade generaal 1916 Verdun 1916 Verdun Leider Vrije fransen in Londen Leider Vrije fransen in Londen 1944/45 staatshoofd 1944/45 staatshoofd president Vijfde Republiek president Vijfde Republiek force de frappe force de frappe 1963 Frans-Duitse vriendschapsverdrag 1963 Frans-Duitse vriendschapsverdrag

133 Bob en Jack gedurende missile crisis

134 Hof van Kennedy met Casals

135 Kennedy met krukken

136 Kennedy met vader en grootvader

137

138

139

140 Vier Concepties van Westerse eenheid Macmillan, de Gaulle, Eisenhower, Kennedy

141 Macmillan

142 Eerste Britse prime minister die beseft dat VK niet langer wereldmacht is Eerste Britse prime minister die beseft dat VK niet langer wereldmacht is Suez: VK moet band met VS versterken Suez: VK moet band met VS versterken Natuurlijke, trouwe en waardevolle bondgenoot die onderdeel wordt van Amerikaanse besluitvormingsproces Natuurlijke, trouwe en waardevolle bondgenoot die onderdeel wordt van Amerikaanse besluitvormingsproces Skyboltaffaire: om leven van Britse bomberfleet te verlengen wilde VK Skybolt raketten kopen (vanuit vliegtuig gelanceerd), herfst 1962 schrapt VS Skybolt productie, zonder waarschuwing vooraf om afhankelijkheid van vliegtuigen te < (grondraketten minder kwetsbaar) en om VK geen eigen kernmacht te geven Skyboltaffaire: om leven van Britse bomberfleet te verlengen wilde VK Skybolt raketten kopen (vanuit vliegtuig gelanceerd), herfst 1962 schrapt VS Skybolt productie, zonder waarschuwing vooraf om afhankelijkheid van vliegtuigen te < (grondraketten minder kwetsbaar) en om VK geen eigen kernmacht te geven Nassau: VK krijgt 5 polaris onderzeeboten en raketten, VK ontwikkelt zelf kernkoppen, buiten NAVO Nassau: VK krijgt 5 polaris onderzeeboten en raketten, VK ontwikkelt zelf kernkoppen, buiten NAVO

143 De Gaulle VK bereid vorm op te offeren voor inhoud VK bereid vorm op te offeren voor inhoud France vorm en inhoud zijn gelijk France vorm en inhoud zijn gelijk Parijs wil special relationship via confrontatie Parijs wil special relationship via confrontatie Pschologische kloof tussen VS en Parijs: VS leiders hebben persoonlijke nederigheid en historische arrogantie, Fransen hebben persoonlijke arrogantie en historische nederigheid Pschologische kloof tussen VS en Parijs: VS leiders hebben persoonlijke nederigheid en historische arrogantie, Fransen hebben persoonlijke arrogantie en historische nederigheid VS willen consultatie omdat uitgaat van uniformiteit belangen VS willen consultatie omdat uitgaat van uniformiteit belangen Parijs belangentegenstellingen: dus uitgaan van meningsverschillen: die opties bepalen de relatieve onderhandelingsposities Parijs belangentegenstellingen: dus uitgaan van meningsverschillen: die opties bepalen de relatieve onderhandelingsposities

144 De Gaulle benadrukt onafhankelijkheid VS kan niet eeuwig in Europa blijven VS kan niet eeuwig in Europa blijven Europa moet onder Frans leiderschap het eens alleen doen Europa moet onder Frans leiderschap het eens alleen doen Amerikaanse oordeel was minder Europees dan Franse oordeel Amerikaanse oordeel was minder Europees dan Franse oordeel Parijs wil Bismarck Europa: een op basis van staten, met Frankrijk in de rol van Pruisen, SU houdt Dtsl verdeeld, VS zorgt voor Europese defensie tegen SU, Parijs zorgt er voor dat Duits nationalisme omgezet worden in Europese eenheid Parijs wil Bismarck Europa: een op basis van staten, met Frankrijk in de rol van Pruisen, SU houdt Dtsl verdeeld, VS zorgt voor Europese defensie tegen SU, Parijs zorgt er voor dat Duits nationalisme omgezet worden in Europese eenheid

145 Problemen De Gaulles analyse: Frankrijk was niet zo machtig als Pruisen Frankrijk was niet zo machtig als Pruisen Frankrijk was economisch niet sterk Frankrijk was economisch niet sterk Parijs kon geen evenwicht bewerkstelligen tussen VS en SU Parijs kon geen evenwicht bewerkstelligen tussen VS en SU Adenauer kiest voor Washington Adenauer kiest voor Washington VS nucleaire bescherming belangrijker voor Bonn dan Parijse steun VS nucleaire bescherming belangrijker voor Bonn dan Parijse steun

146 Conflict Parijs-Washington nucleaire strategie VS ontwerpen flexible response om oorlog berekenbaarder te maken VS ontwerpen flexible response om oorlog berekenbaarder te maken Europa bang dat VS hen niet beschermt Europa bang dat VS hen niet beschermt Europa stelt multiple triggers voor: nadeel voor VS: Washington in kernoorlog betrokken kan raken Europa stelt multiple triggers voor: nadeel voor VS: Washington in kernoorlog betrokken kan raken VS oplossing geen Europese kernmacht VS oplossing geen Europese kernmacht Nachtmerrie WW I en II, VS pas 1918 en 1944 Nachtmerrie WW I en II, VS pas 1918 en 1944

147 De Gaulles oplossing 17 sept 1958 voorstel politiek directoraat binnen NAVO (VS,VK,Parijs) 17 sept 1958 voorstel politiek directoraat binnen NAVO (VS,VK,Parijs) Dreiging Franse terugtrekking NAVO Dreiging Franse terugtrekking NAVO Vk wil niet special relationship < Vk wil niet special relationship < VS wil niet kernwapens verspreiden VS wil niet kernwapens verspreiden Parijs: VS kernwapens weg van Franse bodem, Franse vloot uit NAVO, 1966 geheel uit NAVO Parijs: VS kernwapens weg van Franse bodem, Franse vloot uit NAVO, 1966 geheel uit NAVO

148 Clash met Kennedy Kennedy wil flexible response en conventionele wapens > Kennedy wil flexible response en conventionele wapens > Kan alleen als kernwapens onder Amerikaanse controle blijven dus Mulilateral force NAVO met VS veto Kan alleen als kernwapens onder Amerikaanse controle blijven dus Mulilateral force NAVO met VS veto 4 juli 1962 Kennedy verklaring van interdependentie tussen VS en verenigd Europa 4 juli 1962 Kennedy verklaring van interdependentie tussen VS en verenigd Europa Europa wil liever massive retaliation Europa wil liever massive retaliation Kennedy biedt Parijs dezelfde raketten steun aan als VK, 14 jan 1963 verwerpt De Gaulle dat Kennedy biedt Parijs dezelfde raketten steun aan als VK, 14 jan 1963 verwerpt De Gaulle dat Veto t.a.v. Britse lidmaatschap EEG Veto t.a.v. Britse lidmaatschap EEG

149 De Gaulle Bouwt eigen force de frappe Bouwt eigen force de frappe 1963 vriendschapsverdrag met Duitsland 1963 vriendschapsverdrag met Duitsland Adenauer blijft trouw aan VS Adenauer blijft trouw aan VS France was sterk genoeg om VS beleid te dwarsbomen maar te zwak om eigen visie op te leggen France was sterk genoeg om VS beleid te dwarsbomen maar te zwak om eigen visie op te leggen Parijs kon Europa niet alleen beschermen tegen SU Parijs kon Europa niet alleen beschermen tegen SU Door eenwording 1989, had Berlijn Parijs veel minder nodig Door eenwording 1989, had Berlijn Parijs veel minder nodig Ontstaan van VS-Parijs as, maar nu is as VS- Rusland belangrijker Ontstaan van VS-Parijs as, maar nu is as VS- Rusland belangrijker

150 1962 De Gaulle Adenauer Reims

151 1963 Frans-Duits vriendschapsverdrag

152 Volgende college Voordat SU ten onder gaat aan eigen interne tegenstellingen, eerst VS problemen Voordat SU ten onder gaat aan eigen interne tegenstellingen, eerst VS problemen Het Moeras Het Moeras Dus Vietnam Dus Vietnam Nixons opening naar China Nixons opening naar China


Download ppt "College 4 De Koude Oorlog. Inhoud college 4 Containment Containment Korea Korea Suez Suez."

Verwante presentaties


Ads door Google