De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

TCPII Beslissingen van experts. Wat is een expert? iemand die lang in het vak zit iemand die goed presteert op zijn/haar terrein iemand die veel weet.

Verwante presentaties


Presentatie over: "TCPII Beslissingen van experts. Wat is een expert? iemand die lang in het vak zit iemand die goed presteert op zijn/haar terrein iemand die veel weet."— Transcript van de presentatie:

1 TCPII Beslissingen van experts

2 Wat is een expert? iemand die lang in het vak zit iemand die goed presteert op zijn/haar terrein iemand die veel weet over een onderwerp iemand die door anderen als expert wordt beschouwd

3 Klassiek voorbeeld expertonderzoek: Schaken Pionier: A.D. de Groot (1914 – 2006) Het denken van den schaker. (1946)

4 1.“realistische” maar hanteerbare taak: zetkeuze

5 Zoekgedrag uit hardopdenkprotocollen topspelers: geen grotere diepte en breedte wel: eerder “goede zet” Vergelijking topspelers met redelijke spelers Zoekstrategie: Successieve verdieping

6 2. geheugentaak

7 H.A. Simon. De Groot als inspirator SUPERIEURE PRESTATIES: o.a. geheugentaak Prestatie monotoon stijgend met expertiseniveau Verschillen verdwijnen (grotendeels) bij random stellingen

8 Oogbewegingen (Charness, 2001) “salient” (volgens meesters)

9 Eerste 5 fixaties (1 à 2 sec): 12 intermediates, 12 experts S = salient pieceN = nonsalient piece

10 Experts meer fixaties op prominente stukken Experts meer fixaties op lege velden Configuraties, perifeer waargenomen prominentie

11 Simultaanprestaties Kasparov (ELO 2750) tegen sterke teams (ELO ): 2310 – 2710, mediaan (Gobet & Simon 1996)

12 In termen van Kahneman (2003): Intuitie geeft expert voorsprong Redeneren (vooral in normale partij) op hoger niveau J. H. Donner ( ) “Vrouwen en computers zullen nooit behoorlijk leren schaken want die hebben geen intuitie”

13 KLASSIEKE VERKLARING SIMON Normale informatieverwerkingscapaciteit (Simon: STM 5 chunks) Expert: veel kennis in LTM (Simon: = grote chunks (meester 50000) als gevolg van jr leren snelle herkenning diepgaande analyses hoog niveau

14 Latere nuances -dissociaties geheugen/speelsterkte (oudere-jongere spelers zelfde niveau: geheugenprestaties ouderen minder) -toch (kleine) verschillen in diepte -geheugenprestaties geen STM (interferentie, langer onthouden, vgl Chase & Ericsson: retrieval structuur) -(kleine) verschillen random stellingen

15 Algemeen (maar expertise is vooral specifiek): kennis (declaratief en procedureel) is essentiëel “eerste blik” Bijzondere geheugeprestaties (soms!) specificiteit 10-jaren regel

16 In terminologie van Reason/Rasmussen: -Knowledge Based level -Rule Based level -Skill Based level Onder invloed van expertise “zakken” verrichtingen naar lager niveau Op Knowledge Based level komt ruimte “vrij” voor heel moeilijke problemen (als er tijd voor is)

17 De eerste blik: honden- en vogelkenners kijken naar vogel- en hondenplaatjes (Tanaka & Curran, 2001)

18

19 Redeneerprocessen sterk gebieds- en taakafhankelijk !!!

20 Medische diagnose: Ziektescripts -Enabling conditions -Symptomen -“Standaardverloop” gebaseerd op ervaring met veel gevallen Biomedische kennis “ingekapseld” (kan desgewenst worden opgeroepen) Experts gebruiken minder informatie dan beginners

21 Strafrechtelijke beslissingen: Verhaal + verankering (Wagenaar e.a.) (goed) verhaal Ankers: Stopregels -niemand kan op 2 plaatsen tegelijk zijn -2 onafhankelijke getuigen hebben het niet mis -NFI maakt geen fouten -verklaring politie is juist ?! ? Juristen hebben beperkte expertise m.b.t. verankering!

22 Naturalistic Decision Making (G. Klein e.a.) -“Rijke situaties” ipv. lab - Experts ipv novices - beschrijven (i.p.v. vergelijken met normatief model Complexe situaties, tijdsdruk, Conflicterende doelen- organisatie Zware consequenties Geen duidelijk normatief model Brandweercommandanten, piloten, intensive care

23 Experimentele controle moeilijk: (Self-confrontation) interviews, Analyse incidenten Freeze (en dan ondervragen) Simulatie Recognition Primed Decision making : Expert herkent situatie als “typisch”  verwachtingen plausibele doelen relevante cues typische actie

24 Herkennen  actie verwachting niet bevestigd Herkennen  [anomalie  verklaren] herzien/repareren  actie Herkennen  (actie) simuleren herzien/repareren  actie Situation awareness (Endsley) NB.:vaak is dit een continue proces van routineactiviteit – met situation awareness voor reageren op nieuwe of onverwachte gebeurtenissen

25 Past goed in het stramien van Kahneman: Systeem 1 herkent en geeft indruk Systeem 2 repareert en simuleert Experts hebben meer (specifieke!) kennis Hebben geautomatiseerd wat bij beginners expliciet moet gebeuren (betere intuities) Van knowledge based naar skill based Knowledge based op hoger niveau Ook meer expliciete kennis voor reparaties (maar net als iedereen vaak laks met supervisie!) Met de typen fouten die daarbij horen!

26 Zou ook resultaten à la Dijksterhuis kunnen verklaren: intuïtie ≈ geautomatiseerd ≈ onbewust Maar ook verkeerde zaken kunnen geautomatiseerd zijn En automatismen hebben hun beperkingen

27 NDM-onderzoekers hanteren experts als criterium (i.p.v. normatief model) lastig dilemma! Zijn experts altijd zo goed? Verschilt per terrein: -goede theorieën -feedback

28 De dominicaner monnik Heinrich Kramer was expert op het gebied van de heksenbestrijding Malleus malificarum of Hexenhammer (Speyer, 1486) 29 edities tot 1629

29 Shanteau 1992 GOED SLECHT Weersvoorspellers veekeurders astronomen analisten foto’s testpiloten bodemkeurders schaakmeesters fysici wiskundigen boekhouders verzekeringsexp. Klinisch psychologen psychiaters astrologen inlichtingenanalisten toelatingscommissies counselors rechters personeelselectoren reclasseringsambt. leugendetectorexp. beleggingsexperts Denk aan klinisch/statistisch (Meehl)

30 Hoe goed is de kennis op het terrein? Hoe is de feedback gedurende al die jaren? Belang “deliberate practice” (Ericsson, Krampe & Tesch-Römer (1993)

31 Beursexperts

32 E. J. Johnson, 1988: experts (beursanalisten) vs beginners MBA-studenten 40 aandelen 22 variabelen, al of niet voorzien van nieuwsberichten (Wall Street Journal) |prijs – voorspelling| prijs einde jaar: error: prijs

33 geen nieuws nieuws expert beginner boot strap regr. Gem.%error Broken leg cues

34

35 Beleggingsexpert? Jacko selecteerde 2x per week gelabelde bananen en presteerde 5 jaar lang beter dan de AEX.

36 Onderzoek artsen instabiele angina pectoris (Reyna & Lloyd) 9 cases (low-risk, intermediate-risk, high-risk- nationale richtlijnen) Studenten, huisartsen, eerste opname, internisten, cardiologen, topexperts Beoordelen, op o.a. Coronary Artery Desease en MyocardiaI Infarction-risico triage (wegsturen, opname, intensive care) Afwijkingen van officiële richtlijnen op alle niveaus

37 Triage 1: buiten, 2 opname, 3 intensive care

38 Opname

39 Risicotolerantie:

40 Met toenemende expertise - meer en beter onderscheid tussen risicogroepen - meer tolerantie voor CAD-waarschijnlijkheid - eerst meer dan minder tolerantie voor MI risico CAD-waarschijnlijkheidMI-risico Met een signaaldetectieblik bekeken:

41 22% schattingen van de kans op “MI of CAD” waren lager dan de kans op MI of de kans op CAD In dat opzicht was er geen verschil tussen de mate van expertise

42 Verschuiving van Knowledge based naar rule based en skill based performance Goede zaak! Verwerkingscapaciteit expert is normaal! Het nut van expertise: Meer kennis Maar: Ga zo mogelijk na wat de expertise in kwestie precies inhoudt!

43 Ze zijn vaak eigenwijs Onbekend met kansen en risico’s Onbekend met grenzen van hun expertise Feedback vaak gebrekkig Onachtzaamheid (skill based!) Zeldzame uitzonderingen op (bijna) perfecte regels, starheid (rule based) “domme pech” Problemen van expertise:

44 In hun rol van ontwerper en/of gebruiker van apparatuur of software: Wat voor leek moeilijk problem is, is voor expert routine -ontwerper kan zich de problemen van leek-gebruiker niet voorstellen -veel gebruikte apparatuur/software stelt andere eisen dan weinig gebruikte

45 -geautomatiseerde schaduwcontroles en feedback (o.a. voor situation awareness) -op sommige punten dwingen tot explicitering -rekening houden met expertise van gebruikers en frekwentie van gebruik : Maatregelen:

46


Download ppt "TCPII Beslissingen van experts. Wat is een expert? iemand die lang in het vak zit iemand die goed presteert op zijn/haar terrein iemand die veel weet."

Verwante presentaties


Ads door Google