De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Islamrecht - pol.gesch.1 Situatie begin 7e eeuw Situatie begin 7e eeuw - Byzantium v. Perzië; Arabische stammen - Religieus: christelijke scheuringen (nestorianen,

Verwante presentaties


Presentatie over: "Islamrecht - pol.gesch.1 Situatie begin 7e eeuw Situatie begin 7e eeuw - Byzantium v. Perzië; Arabische stammen - Religieus: christelijke scheuringen (nestorianen,"— Transcript van de presentatie:

1 islamrecht - pol.gesch.1 Situatie begin 7e eeuw Situatie begin 7e eeuw - Byzantium v. Perzië; Arabische stammen - Religieus: christelijke scheuringen (nestorianen, monofysieten); manicheïsme Grote Arabische politiek-militaire expansie midden 7e eeuw Grote Arabische politiek-militaire expansie midden 7e eeuw -alliantie tussen voorheen verdeelde arabische stammen - leidde tot een rijk onder leiding van kaliefen - volgens de overlevering gestart o.l.v. profeet Muhammad (waarbij de kaliefen zijn opvolgers waren) en een religieuze veroveringsstrijd - grote interne conflicten; in 661 scheuring Shia(tu Ali) / Sunna Omajjadenrijk (vanuit Damascus) Omajjadenrijk (vanuit Damascus) V.a. 747 opstand vanuit het Oosten o.l.v. Abbasiden: Omajjaden uitgemoord V.a. 747 opstand vanuit het Oosten o.l.v. Abbasiden: Omajjaden uitgemoord

2 islamrecht - pol.gesch.2 Abbasidenrijk (v.a. 749, hoofdstad Bagdad) Abbasidenrijk (v.a. 749, hoofdstad Bagdad) - o.m. kalief Haroen al Rasjied ( ), bloei van de wetenschappen - verzwakking door groeiende macht provinciegouverneurs /regionale dynastieën - v.a. 861 macht in feite in handen van Turkse paleiswacht Vanaf einde 9e eeuw stagnatie Vanaf einde 9e eeuw stagnatie -op geestelijk vlak verstarring; - op politiek vlak verbrokkeling van de macht (Fatimiden v.a. 910; sultans) Verwoesting door de Mongolen 1258 Verwoesting door de Mongolen 1258

3 islamrecht - relig.rechtsgesch1 Met de grote militaire expansie v.a. 7e eeuw ook ontwikkeling van een religieus recht (sharia), o.m. gebaseerd op de « Koraan » Met de grote militaire expansie v.a. 7e eeuw ook ontwikkeling van een religieus recht (sharia), o.m. gebaseerd op de « Koraan » Volgens de overlevering (neergeschreven v.a. ca.750, niet in de Koran) was de expansie een religieus project, gevolg van de « definitieve »openbaring aan Muhammad Volgens de overlevering (neergeschreven v.a. ca.750, niet in de Koran) was de expansie een religieus project, gevolg van de « definitieve »openbaring aan Muhammad Historische gegevens/teksten Historische gegevens/teksten - uit 7e eeuw: Koraan - v.a. 2e helft 8e eeuw: verzamelingen ahadith : sunna an-nabi biografieën van de profeet: sirat an-nabi Korancommentaren: tafsir Vanaf 8e eeuw zijn er rechtsgeleerden die hun adviezen terugvoeren op Koranteksten en overgeleverde ahadith; zij ontwikkelden een fiqh (plichtenleer) die teruggevoerd wordt op een Sharia (goddelijke wijzing, weg). Deze rechtsgeleerden vormen de « oelemaa » of « fuqaha » Vanaf 8e eeuw zijn er rechtsgeleerden die hun adviezen terugvoeren op Koranteksten en overgeleverde ahadith; zij ontwikkelden een fiqh (plichtenleer) die teruggevoerd wordt op een Sharia (goddelijke wijzing, weg). Deze rechtsgeleerden vormen de « oelemaa » of « fuqaha »

4 islamrecht - relig.rechtsgesch2 Koran (7e eeuw) bevat vnl. 2 soorten teksten: Koran (7e eeuw) bevat vnl. 2 soorten teksten: - Mekkaanse verzen (meer theologisch, verhalend) - Medinese verzen (meer fiqh) - theologische kern: één God, schepper van het heelal Ontwikkeling van de Soenna Ontwikkeling van de Soenna - de auteur van de Koraan wordt bestempeld als « laatste » profeet - na hem geen openbaring meer, geen religieus oppergezag - de wet (sharia) moet dus teruggevoerd worden op zijn woorden en daden, d.i. de ahadith, tezamen de sunna-an-nabi (weg van de profeet) - deze ahadith worden verzameld en geordend met hun ketting van overdracht als bewijs van authenticiteit - de Soenna als tweede historische bron ontstaat in de scholen waarin de ahadith bediscussieerd worden - compilaties: eerst Musnad, dan Musannaf

5 islamrecht - relig.rechtsgesch3 Islamisering van het recht geschiedde doordat rechtspraak (kadi) in handen kwam van de schriftgeleerden Islamisering van het recht geschiedde doordat rechtspraak (kadi) in handen kwam van de schriftgeleerden Minstens onder de Abbasiden wordt ander recht dan de sharia (religieus recht) verworpen Minstens onder de Abbasiden wordt ander recht dan de sharia (religieus recht) verworpen Ontwikkeling religieuze recht gebeurde in scholen in de steden: Ontwikkeling religieuze recht gebeurde in scholen in de steden: - vastleggen van de canon aan bindende teksten (koraan, ahadith) - ontwikkeling van de sharia door toepassing op nieuwe gevallen - compilatie in de basiswerken 8e/10e eeuw (musannaf) Methodologie, interpretatieleer: Methodologie, interpretatieleer: - ontwikkeling recht door Idjtihad van de Mudjtahid (geschoolden) Meerdere stromingen (madhab): Meerdere stromingen (madhab): - Hanifi: ontwikkeling door qiyas (griekse logica); ook billijkheid en gewoonte - Moetazili: rationalistisch: naast letterlijk en logische ook allegorische interpretatie van o.m. Koraan - Hanbali: geen idjtihad, tafsir of qiyas, enkel de canon (koran, soenna) - Safi: leer van de 4 wortels (usul), w.o. bindende kracht van de idjma - Maliki

6 islamrecht - relig.rechtsgesch4 9e eeuw: strijd tss. Ashari en Moetazili; Moetazili niet langer als orthodox erkend; Asharitische principes in 3 van de 4 andere scholen (Hanbali nog strenger) 9e eeuw: strijd tss. Ashari en Moetazili; Moetazili niet langer als orthodox erkend; Asharitische principes in 3 van de 4 andere scholen (Hanbali nog strenger) Begin 10 e eeuw: sluiting van de Bab el Idjtihad Begin 10 e eeuw: sluiting van de Bab el Idjtihad - enkel nog taklid (imitatie) - bestaande varianten van de 4 scholen bleven aanvaard - evenals de aanvullende bronnen van die scholen - (NB. elke moslim behoort in beginsel tot één van de riten) Ontstaan van de madrasas, met als programma: Ontstaan van de madrasas, met als programma: - de geopenbaarde wetenschappen - de 4 hulpwetenschappen (Ar. grammatica, logica, retorica, wijsbegeerte) Buiten de orthodoxie: Buiten de orthodoxie: - soefisme - grote andaloesische denkers (doch zonder invloed op arab. wereld), i.h.b. Averroës (ibn Rushd)

7 islamrecht - kadirechtspraak Rechtsbronnen / lage graad van institutionalisering Rechtsbronnen / lage graad van institutionalisering - geen institutionalisering rechtbanken in rechterlijke orde - nauwelijks wetgeving (gezag/bevoegdheid daartoe ontbrak) - doctrine beperkt geïnstitutionaliseerd Rechtspraak: Rechtspraak: - alleenzetelende rechters - niet motiveren - niet opgetekend - geen beroep, geen gezag van gewijsde - enkel bevoegd voor de sharia (Maliki ook voor ander recht)

8 islamrecht - gesch. na 1258 Na Mongoolse verwoesting: verbrokkeling rijk Na Mongoolse verwoesting: verbrokkeling rijk Verscherpt tegenstelling tussen de universele oemmaa en de versnipperde wereldlijke macht; politieke macht heeft geen eigen legitimiteit Verscherpt tegenstelling tussen de universele oemmaa en de versnipperde wereldlijke macht; politieke macht heeft geen eigen legitimiteit Wel ruime bevoegdheid van de persoon van de heerser: siyasa sariyya Wel ruime bevoegdheid van de persoon van de heerser: siyasa sariyya -op gebieden als rechtsbedeling, belastingen, niet-koranisch strafrecht, grondeigendom - daaruit ontwikkelen zich ook regels van beleid, de qanun siyasa (soort administratief recht) Verhouding sharia / siyasa: Verhouding sharia / siyasa: - meestal aparte rechters: kadi voor de sharia, mazalim voor de siyasa - verschil in rechtskwaliteit (eeuwig tgo. aan de persoon gebonden) - voorrang voor de sharia

9 islamrecht - klass. sharia Siyar: statuut van niet-moslims: Siyar: statuut van niet-moslims: - dhimmat al-islam (gedoogstatuut) voor volkeren van het boek - geen gedogen voor anderen - inhoud dhimmat: djizia, reeks regels van ondergeschiktheid, enz. Enkele verschillen met christelijke traditie Enkele verschillen met christelijke traditie Latere ontwikkeling (Ottomaanse rijk): de Milletler Latere ontwikkeling (Ottomaanse rijk): de Milletler - voor minderheidsgodsdiensten (grieks, armeens, joods) - zeker zelfbestuur, eigen familie- en erfrecht Niet militair veroverde gebieden; grotere rol van adat (gewoonterecht) Niet militair veroverde gebieden; grotere rol van adat (gewoonterecht)

10 islamrecht - klass. Sharia 2 Rechtsbronnen Rechtsbronnen Enige formele rechtsbron: de doctrine, in wezen Musannaf Enige formele rechtsbron: de doctrine, in wezen Musannaf - integreert de 4 historische usul; Koraan en Soenna vergoddelijkt - geen eigenlijk recht buiten de sharia - Recht = systeem van enkel gedragsregels (plichten) - Samenleving= leven in familiale structuur onder éénzelfde wet Wetgeving: geen andere legitimiteit dan gezag van de auteur ervan Wetgeving: geen andere legitimiteit dan gezag van de auteur ervan Rechtspraak: geen precedentwerking Rechtspraak: geen precedentwerking Juridische beroepen: rechtsgeleerden = godgeleerden Juridische beroepen: rechtsgeleerden = godgeleerden Doctrine blijft in wezen adviezen over casussen (fatwa) Doctrine blijft in wezen adviezen over casussen (fatwa) Geen doorsystematisering Geen doorsystematisering Omzeilingstechnieken: Omzeilingstechnieken: - sharia aanpassen via de omweg van procedureregels - hiyal

11 islamrecht - Turkije 1 Enorme machtsuitbreiding onder Ottomaanse sultans (tot 1683) Enorme machtsuitbreiding onder Ottomaanse sultans (tot 1683) - Janitsaren - Standenmaatschappi: leidende kaste; belastingbetalers - 3 minderheids-Milletler - Westerse mogendheden verkrijgen steeds meer « capitulaties ». 19e eeuw: Tanzimat 19e eeuw: Tanzimat - opheffing Janitsaren Tanzimat Fermani 1839 / Franse wetboeken vanaf 1840 (Strafrecht, Koophandel, Procedure) - In beginsel gelijke rechten voor minderheden (1856) - Codificatie Medjelle Eigenlijk heropenen Bab-el-Idjtihad. Toe te passen door seculiere rechtbanken - Codificatie familie- en erfrecht (mukthasar) Eerste grondwet 1876 tot 1877; bleef autoritaire monarchie 20e eeuw 20e eeuw - revolutie jonge Turken ; constitutionele monarchie (grondwet 1909) - Grootschalige etnische zuiveringen (v.a. 1890, 190ç, ) - Na nederlaag in WO I bevrijdingsoorlog onder leiding van Ataturk

12 islamrecht - Turkije 2 Ataturkse hervormingen: Ataturkse hervormingen: afschaffing monarchie - voltooiing etnische zuivering afschaffing kalifaat grondwet naar Frans concept; unitair en republikeins - Sharia verliest zijn statuut als positief recht (met hogere rang) - Nationalisering van religieuze eigendommen en instellingen - Nationalisering onderwijs (1924) - Andere Atatrukse hervormingen (kledij, afschaffing titels, invoering burgerlijk huwelijk, decimaal stelsel, Latijns alfabet, enz…) - Invoering vrouwenstemrecht 1934; verbod op polygamie 1934 Turks BW 1926 Turks BW Basis: Zwitserse ZGB - In familierecht compromis met Ottomaanse wetboek Ook andere wetboeken vernieuwd

13 islamrecht - Turkije 3 Politieke geschiedenis Politieke geschiedenis - Dominante rol leger als bewaker van de laïciteit en nationalisme nieuwe grondwet: - - parlementaire democratie - - verankert seculiere hervormingen in de grondwet - Nadien: economische liberalisering Grondwet vandaag Grondwet vandaag - Grondrechten; individuele vrij sterk; geen corporatieve vrijheden (kerk, onderwijs, …) - Kerk niet gescheiden van maar geheel ondergeschikt aan staat

14 islamrecht - Arabische landen Enkele algemene kenmerken Enkele algemene kenmerken - grondwettelijke positie van de sharia - doch in de meeste gevallen geldt toch het gecodificeerde burgerlijk recht (zelfs in het familierecht), waarvan de regels toch afwijken van de sharia - aanvullende rechtsbronnen - Inhoudelijke evoluties (bv. Positie van de vrouw) Opkomst nieuw islamisme (radicalisering takfir-doctrine) Opkomst nieuw islamisme (radicalisering takfir-doctrine) Marokko: bijzondere gezag van de koning als emir al moeminiem geeft hem de mogelijkheid om de sharia te herinterpreteren en dus aan te passen Marokko: bijzondere gezag van de koning als emir al moeminiem geeft hem de mogelijkheid om de sharia te herinterpreteren en dus aan te passen - nieuwe Mudawwanah 2004


Download ppt "Islamrecht - pol.gesch.1 Situatie begin 7e eeuw Situatie begin 7e eeuw - Byzantium v. Perzië; Arabische stammen - Religieus: christelijke scheuringen (nestorianen,"

Verwante presentaties


Ads door Google