De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De aanpak van depressie door de huisarts Hoe doen de psychiater en de huisarts het samen ? Hans van den Ameele Alfagen 26-09-2009.

Verwante presentaties


Presentatie over: "De aanpak van depressie door de huisarts Hoe doen de psychiater en de huisarts het samen ? Hans van den Ameele Alfagen 26-09-2009."— Transcript van de presentatie:

1 De aanpak van depressie door de huisarts Hoe doen de psychiater en de huisarts het samen ? Hans van den Ameele Alfagen

2 Project ‘Tussen de Lijnen’ regio Brugge De aanpak van depressie door de huisarts Een handboek voor de praktijk

3 Casus 1: Anna

4 Casus 2: Madeleine

5 huisartsen, leden van de lokale artsenkring KGBN, afdeling Huisartsen van Brugge en Omstreken (HABO) PAAZ-psychiaters AZ Sint-Jan AV (campus St. Jan en campus SFX) en AZ Sint-Lucas onderzoekers LUCAS – KU Leuven psycholoog/psychiater Emergis Zeeland hun patiënten die lijden aan een depressieve stoornis Hoe het begon…

6 Betere detectie en behandeling van depressie in de eerste lijn, met de huisarts als ‘spilfiguur‘ Verbeteren van de samenwerking en communicatie tussen 1 e en 2 e lijn Doelstelling - opzet

7 hoge prevalentie depressie (Kessler 1994, Bijl 1998, Smit 2006) –in populatie –in de huisartspraktijk belangrijke impact op functioneren (Wells 1999, Ustün 2004) sleutelrol van huisarts in aanpak depressie (van der Meer 1996, The World Health Report 2001) vaak onvoldoende/onjuiste detectie, diagnose, en behandeling (Ormel 1990, Hirschfeld 1997) gebrekkige samenwerking tussen 1e en 2e lijn (Kates 1997) Uitgangspunten – literatuur

8 Kwalitatief onderzoek naar de samenwerking tussen huisartsen en psychiaters voor de behandeling van depressie in de regio’s Brugge en Ieper –diepte-interviews bij 71 huisartsen en 13 psychiaters Uitgangspunten regionaal onderzoek naar samenwerking huisarts-psychiater

9 samenwerking is beperkt tot sleutelmomenten in het behandelingsproces –afhankelijk van ernst D, interesse en bekwaamheid HA, relatie HA-patiënt,… knelpunten –gebrekkige informatie uitwisseling, onduidelijke verwachtingen, tekort aan waardering, onbekendheid met elkaar, ‘kwijtspelen’ pt,.. –praktische factoren: tijd, bereikbaarheid, vergoeding nood aan/gunstige invloed: –betere communicatie, bekendheid, wederzijdse ondersteuning, opleiding rond samenwerking en depressie Uitgangspunten regionaal onderzoek naar samenwerking huisarts-psychiater

10 Prevalentie majeure depressie wereldwijd: life time prevalentie >15 % (Kessler e.a. 1994) Nederland (NEMESIS): prevalentie 2,7 %, jaarprevalentie 5,8 % (vrouw: 7,5 %) (Bijl 1998) België (ESEMeD): jaarprevalentie 4,6%, lifetime 13.6% (vrouw 17.5%) (Bruffaerts ea 2004) eerste lijn: wereldwijd : 10 % (Spitzer e.a. 1994) Groningen : 14,4 % (Tiemens 1996) Uitgangspunten - literatuur (1)

11 gemiddelde duur episode: wk –50%: spontaan herstel na 3 mnd –indien episode > 6 mnd: 10-20% chronisch verloop na herstel: 50-60% recidief binnen het jaar (Spijker 2002) psychiatrische populatie: –80% recidief, gemiddeld lifetime 4 episodes –59% van tijd symptomen en 15% majeure D (Anderson 2008) Uitgangspunten - literatuur (2)

12 life-time suïcide risico Bostwick 2000 –niet depressieve populatie: 0,5% –depressieve populatie: 2,2% –inpatient: 4% / + suïcidaliteit: 8,6% toegenomen psychiatrische en somatische comorbiditeit –80% hoger risico op coronair lijden Nicholson 2006 –disability ≥ astma, diabetes, artritis, angina Moussavi 2007 ouderen: –meer comorbiditeit, meer vroegere episodes, meer recidieven –follow-up na 2 jaar 21 % gestorven en de helft nog depressief Anderson 2008 Uitgangspunten - literatuur (3)

13 Depressie: ‘disease burden’ 4e plaats in de top 10 “global disease burden” 2020: stemmingsstoornissen op de 2e plaats stemmingsstoornissen zijn wereldwijd de belangrijkste oorzaak van ziekteverzuim en invaliditeit Murray & Lopez 1996; Üstün 2004 "…and all predictions are that there will be a dramatic increase in mental problems in the coming years“ Gro Harlem Brundtland. Bulletin WHO, 2000 Uitgangspunten - literatuur (4)

14 30-50% depressies in 1e lijn niet gedetecteerd 70% van patiënten met depressie meldt zich bij HA met somatische klachten: –vage, niet specifieke klachten - onbegrepen langer bestaande pijn –moeheid, lage rugpijn, hoofdpijn, spierpijn, maagklachten, spastisch colon, premenstruele klachten, oorsuizen, … slechts 20% krijgt een evidence based behandeling (Valenstein 1997, Bijl 1997, Wang 2000, Tylee 2005, Ten Have 2004, Lecrubier 2007) Uitgangspunten - literatuur (5)

15 30-50% van depressies in 1 e lijn niet gedetecteerd: –detectie is indicatie van ernst –niet gedetecteerde D: minder ernstig, minder lang, minder disfunctioneren meerderheid herstelt spontaan of krijgt uiteindelijk diagnose NB: watchfull waiting Valenstein 1997, Goldberg 1998, Kessler 2002, Tylee 2005 Detectie depressie

16 beperkte kennis van diagnostische criteria (DSM, ICD) beperkte kennis vragenlijsten, guidelines diagnostiek vooral op basis van klinische indruk goede kennis psychofarmaca, echter beperkte therapieduur en compliance weinig tijd voor formele psychotherapie, wel counseling (Williams 1998) Uitgangspunten - literatuur (6)

17 gebrekkige: …samenwerking (Kates 1997) …communicatie (Thornicroft 2000) …taakafbakening (Railton 2000) …coördinatie van zorg bij chronische ziektes (Katon 2001) 10 %-20% van D patiënten door HA verwezen naar 2e lijn (van der Meer 1996, Meeuwissen 2008) Uitgangspunten - literatuur (7)

18  adequatere behandeling van majeure depressie door de huisarts, - volgens het stepped care model - volgens evidence based principes - mits goede samenwerking tussen de eerste en tweede lijn, heeft een gunstig effect op de outcome (Katon 1999, 2002; Wells 2000)  intensieve nascholing van huisartsen heeft een gunstig effect op diagnostiek en behandeling van depressie en leidt tot verbeteren in het functioneren (Tiemens 1999, Van Os 1999) Uitgangspunten - literatuur (8)

19 Betere detectie en behandeling van depressie in de eerste lijn, met de huisarts als ‘spilfiguur' Verbeteren van de samenwerking en communicatie tussen 1 e en 2 e lijn door middel van: 1.stepped-care programma 2.protocollen voor detectie, diagnose en behandeling op basis van wet. lit. en EB methodes, aangepast aan de Brugse situatie 3.navormingsprogramma Doelstelling - opzet

20 ‘doing more with less’ ‘minimale zorg waar mogelijk, maximale zorg waar nodig’ meest effectieve, minst belastende behandeling wordt aangeboden. methodiek van beslissingsregels in verschillende domeinen van de gezondheidszorg (astma, diabetes, hypertensie, hartfalen) bij verschillende GGZ problemen (eetstoornissen, alkoholmisbruik, rookstop, obesitas) Stepped care – ‘getrapte zorg’

21 toetsing van EB gegevens aan de praktijk wat werkt er hier ? onmiddellijke ondersteuning van de praktijk aanzet tot denken over het proces van aanpak en samenwerking gericht op introductie van veranderingen in de praktijk lokale stuurgroep en expertgroep Methode: actie-onderzoek

22 het transmuraal protocol depressie regio Brugge dossier voor detectie, diagnostiek en besluitvorming checklist en beslisboom voor collegiale consultatie navormingsprogramma handboek Resultaten

23 vlg model van stepped care rode draad van het project met wetenschappelijk onderbouwde behandelings- principes en beslissingsregels aangepast aan de specifieke noden in de Brugse regio progressief aangepast conform de resultaten van het actie-onderzoek overbrugt de schotten tussen de betrokken zorglijnen Transmuraal Protocol Depressie

24 stap 1: detectie en diagnostiek door huisarts stap 2: behandeling door huisarts stap 3: consult bij psychiater stap 4: verwijzing naar de tweede lijn/ev opname stap 5: nazorg Stappenplan: Transmuraal Protocol Depressie

25 detectie - alertheid en case-finding diagnose: volgens DSM IV criteria uitgewerkt: diagnostische instrumenten toepasbaar in HA praktijk uitgewerkt: onderzoeksdossier (diagnostische stappen) Stap 1: diagnostiek door huisarts

26 –proefontwerp van onderzoeksdossier: ingevuld door 14 huisartsen bij 60 patiënten (18-60 jaar) met vermoeden depressie beschrijving diagnostische processen en besluitvorming evaluatie bruikbaarheid van diagnostische hulpmiddelen en psychiatrische classificatiesystemen  dossier voor detectie, diagnostiek en besluitvorming Actie-onderzoek over diagnostiek en besluitvorming van de huisarts

27 Heb je de laatste tijd vaak last … –van neerslachtigheid, van een depressief of hopeloos gevoel? –van een gebrek aan interesse of plezier bij wat je doet? Heb je je tijdens het voorbije jaar vaak somber of droevig gevoeld? Beck depressieschaal –detectie –ernstbepaling  DSM IV diagnostiek ? Stap 1: detectie - diagnostiek

28 eenvoudige verwerking en interpretatie opening nieuwe gespreksthema’s hulpmiddel in uitklaren niet-wel depressief aanduiding ernst (beleid !) mogelijkheid tot herevaluatie BECK: positieve ervaringen voor de huisarts

29 weinig weerstand voelen zich au sérieux genomen normaliserend overzicht klachtenpatroon, kans tot zelfreflectie uitdrukkingsmogelijkheid BECK: positieve ervaringen voor de patiënt

30 types depressie (DSM IV) majeure depressie: licht matig ernstig 8-9 symptomen depressieve episode – recidiverend - chronisch subthreshold – ‘minor depression’ aanpassingsstoornis met D stemming dysthyme stoornis depressie met psychotische S seizoensgebonden depressie postnatale depressie Stap 1: detectie - diagnostiek

31 het beslissingsproces bij therapiekeuze door de huisarts overlegmodel pati ë ntenperspectief uitgangspunt: huisarts stelt behandeling in = stap 2 stap 3: bij twijfel over diagnose of behandelbeleid: telefonische of eenmalige consultatie stap 4: verwijzing 2e lijn Na stap 1:

32 het beslissingsproces bij therapiekeuze door de huisarts: het overlegmodel –een grondige bevraging van het patiëntenperspectief –het informeren van de patiënt over de alternatieve mogelijkheden via een gesprek, folders, internet, decision aids –een proces van overleg waarin het patiëntenperspectief en het expertoordeel aan elkaar getoetst worden –de eigen keuze door de patiënt van een concrete optie Na stap 1:

33 uitleg ziektebeeld, voorlichting en psychosociale begeleiding indicaties voor en praktisch gebruik van antidepressiva keuze van antidepressivum indicaties en criteria voor psychotherapie Stap 2 : behandeling door de huisarts

34 Pijlers in de behandeling door de huisarts een helpende relatie klachtenbehandeling starten en opvolgen medicamenteuze behandeling langdurige zorg bieden Stap 2 : behandeling door de huisarts

35 Antidepressiva: wanneer, wat, hoelang ? Indicatie: bij matige – ernstige depressies Alle geregistreerde antidepressiva zijn – in correcte dosis – werkzaam bij de behandeling van een depressieve stoornis Bij de keuze voor een specifiek antidepressivum zijn vooral de werkzaamheid, tolerantie en veiligheid bepalend SSRI’s eerste keus in 1 e lijn Stap 2 : behandeling door de huisarts

36 Antidepressiva: wanneer, wat, hoelang ? Evaluatie respons na 2-4 wk: zonodig dosis aanpassing Voortgezette behandeling: minstens 6 mnd Bij meerdere depressieve episodes: 3-5 jaar Bij falen initiële behandeling –D? –therapietrouw –ander AD –collegiale consultatie –psychotherapie –verwijzen –… Stap 2 : behandeling door de huisarts

37 Vorm van overleg waarbij de consultvrager een actueel werkprobleem voorlegt aan de consultgever die bepaalde kennis en ervaring zodanig ter beschikking stelt dat de consultvrager weer verder kan. (Caplan 1970, De Weerd, 1980) Stap 3: collegiale consultatie

38 telefonisch of éénmalig consult complementariteit van deskundigheid ingebed in een ruimere samenwerkingscontext met het oog op kwaliteitsverbetering de beslissingsbevoegdheid blijft in handen van de adviesvrager checklist/beslisboom schriftelijke of telefonische respons van de psychiater binnen vastgelegde termijn (Hendriksen, 2000) Stap 3: collegiale consultatie

39 indicatiecriteria of alarmsignalen voor verwijzing: psychotische symptomen, suïcidaliteit, bipolaire stoornis, middelenmisbruik, falen van de ingestelde behandeling, ernstige symptomen, met dysfunctioneren, zodat opvang in de thuissituatie niet mogelijk is indicatie voor specifieke psychotherapeutische begeleiding, specifieke behandelingen, opname ev samenwerking in behandeling communicatie tijdens en op einde van behandelingsperiode Stap 4 : verwijzing tweede lijn

40 op eind van ambulante behandeling of opname: ontslagprocedure/ nazorgplanning afspraken over wie wat doet ev follow-up consultaties bij psychiater ev psychotherapeutische follow-up verder medicatiebeleid Stap 5 : nazorg

41 essentiëel onderdeel van het project uitgangspunt: werken rond kennis, inzichten, vaardigheden en attitudes die een centrale rol spelen in de aanpak van depressie in de huisartspraktijk (Hodges 2001) rechtstreeks inspelend op de noden van de deelnemersgroep belangrijke rol weggelegd voor de lokale GGZ- werkers als informatieverstrekkers van zorgverbetering Navormingsprogramma

42 transmuraal protocol diagnostisch proces indicatiestelling korte psychotherapie door de huisarts medicamenteuze behandeling collegiale consultatie samenwerking huisarts – psychiater samenwerking met andere GGZ voorzieningen evaluatie Modules navormingsprogramma


Download ppt "De aanpak van depressie door de huisarts Hoe doen de psychiater en de huisarts het samen ? Hans van den Ameele Alfagen 26-09-2009."

Verwante presentaties


Ads door Google