De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De zin van zinloos geweld Waarom mensen geweld soms zinloos vinden en toch geweldadig zijn René van Hezewijk.

Verwante presentaties


Presentatie over: "De zin van zinloos geweld Waarom mensen geweld soms zinloos vinden en toch geweldadig zijn René van Hezewijk."— Transcript van de presentatie:

1

2 De zin van zinloos geweld Waarom mensen geweld soms zinloos vinden en toch geweldadig zijn René van Hezewijk

3 Zinloos geweld Leeuwarden, 12 september 1997, Meindert Tjoelker (30)Leeuwarden, 12 september 1997, Meindert Tjoelker (30) Venlo, 24 oktober 2002 René Steegmans overlijdt na zware mishandeling twee dagen eerderVenlo, 24 oktober 2002 René Steegmans overlijdt na zware mishandeling twee dagen eerder Yanomamö: nomohori en wayu huuYanomamö: nomohori en wayu huu Moord op GodiMoord op Godi Glencoe (Schotland), 13 februari 1692, Clan Donalds of Glencoe afgeslacht door bezoekende Clan Campbell (tientallen doden)Glencoe (Schotland), 13 februari 1692, Clan Donalds of Glencoe afgeslacht door bezoekende Clan Campbell (tientallen doden) Provo (USA), juli 1976, Gary Gilmore doodt twee jonge mannenProvo (USA), juli 1976, Gary Gilmore doodt twee jonge mannen Utah, 1 november 1976, executie van Gary GilmoreUtah, 1 november 1976, executie van Gary Gilmore

4 Vandaag De morele kwestieDe morele kwestie Standaard opvattingenStandaard opvattingen Biopsychosociale benaderingBiopsychosociale benadering 1.Functie van agressie 2.Mechanismen van agressie

5 Morele kwestie Is de daders iets te verwijten in morele zin? Strafrecht: 1.Verdachte moet daad verricht hebben 2.Daad moet strafbaar zijn gesteld 3.Dader moet strafbaar zijn -Verzachtende omstandigheden -Persoon van de verdachte

6 Godi Slachtoffer van een moordexpeditie Gelet op de voorbereidingen met voorbedachte rade vermoord

7 René Descartes Stoffelijke natuur automatisch natuurwetten materieel Geest/bewustzijn/wil overwegingen wilsbesluiten immaterieel Mens heeft unieke plaats tegenover de/zijn/haar natuur

8 Mens versus natuur

9 Standaardopvattingen Geweld een aberratie Geweld neemt toe Geweld wordt van media geïmiteerd Geweld uitdrukking van agressie Agressie uit frustratie Agresie als drukvat Agressie uit gebrek aan zelfbeheersing Geweld soms functioneel (landsbelang) Overheid geweldsmonopolie

10 De psycholoog beziet menselijk gedrag als eerste of tweede natuur 1.Forensische positie: Individu is verantwoordelijk voor specifieke daad, tenzij verzachtende omstandigheden. persoon van de verdachte. kon hij/zij effect van de daad voorzien?. kon hij/zij effect van de daad willen? 2.Kritische positie: Oorzaken van geweld als type gedrag vinden

11 Enkele gegevens: m & v Mannen vanaf 2e levensjaar vaker betrokken in agressie dan vrouwen Hoe ernstiger de daad hoe vaker een man de dader is Man-vrouw ratio niet cultuurgebonden Man- vrouw ratio komt terug in elke leeftijd Top agressiviteit bij man en vrouw omstreeks 18e levensjaar

12 Culturele verschillen Cultuurverschillen verhullen biologische 2e orde regelmatigheden; maar zijn niet weg!

13 Hoe komt dat? Ongeacht de morele verwerpelijkheid stelt de psycholoog de vraag: Waar komt al dat geweld vandaan? Waarom leren we niets van de geschiedenis (al is de geschiedenis er om van te leren)? Vanwaar bijvoorbeeld die man-vrouw verschillen?

14 Charles Darwin Evolutietheorie variatie & selectie & erfelijkheidvariatie & selectie & erfelijkheid gedragspatronen en mentale systemen zijn ook “organen”gedragspatronen en mentale systemen zijn ook “organen” gedragspatronen en mentale systemen product van variatie, erfelijkheid en natuurlijke selectiegedragspatronen en mentale systemen product van variatie, erfelijkheid en natuurlijke selectieEvolutietheorie variatie & selectie & erfelijkheidvariatie & selectie & erfelijkheid gedragspatronen en mentale systemen zijn ook “organen”gedragspatronen en mentale systemen zijn ook “organen” gedragspatronen en mentale systemen product van variatie, erfelijkheid en natuurlijke selectiegedragspatronen en mentale systemen product van variatie, erfelijkheid en natuurlijke selectie

15 Evolutionaire benadering: Mens is dierMens is dier Kijk ook naar niet- humane primatenKijk ook naar niet- humane primaten

16 Evolutie van homo sapiens

17 Evolutietheoretische verklaringen kijken naar 1.Evolutie van de soort 2.Functie van orgaan bij ontstaan 3.Mechanismen waaruit ‘orgaan’ bestaat 4.Ontwikkeling van het individu

18 Brein fungeert als “computer”Brein fungeert als “computer” Hersencircuits ontstaan doordat en opdat ze aangepast gedrag leverenHersencircuits ontstaan doordat en opdat ze aangepast gedrag leveren Breinactiviteiten zijn grotendeels ontoegankelijk voor bewustzijnBreinactiviteiten zijn grotendeels ontoegankelijk voor bewustzijn Hersencircuits specialistischHersencircuits specialistisch Brein gemaakt op functioneren in stenen tijdperkBrein gemaakt op functioneren in stenen tijdperk Brein fungeert als “computer”Brein fungeert als “computer” Hersencircuits ontstaan doordat en opdat ze aangepast gedrag leverenHersencircuits ontstaan doordat en opdat ze aangepast gedrag leveren Breinactiviteiten zijn grotendeels ontoegankelijk voor bewustzijnBreinactiviteiten zijn grotendeels ontoegankelijk voor bewustzijn Hersencircuits specialistischHersencircuits specialistisch Brein gemaakt op functioneren in stenen tijdperkBrein gemaakt op functioneren in stenen tijdperk

19 2. Functie van agressief gedrag functie “organen” voor agressie continuïteit andere primaten functie “organen” voor agressie continuïteit andere primaten

20 Functies agressief gedrag competitie om partner verdedigen territorium & hulpbronnen verdedigen nazaten = genen DominantieDominantie DefensiefDefensief M V M V M V

21 Kindermoord en stiefkindermoord Age of child (years)

22 Continuïteit: agressie bij primaten Chimp. Bonobo Mens Gorilla O.Oetang moordexpedities x 0 x verkrachting x 0 x.. (x *) kindermoord.. 0 x x 0 vrouwenmishandeling x 0 x 0 politieke moord x 0 x volwassenenmoord x 0 x jacht x no monkeys x

23 Sociale organisatie bij primaten

24 “Organen” voor agressie –Fysieke uitrusting –Mentale uitrusting –Fysieke uitrusting –Mentale uitrusting

25 Organen voor agressie

26 Maar de evolutie is calculerend: Vechtorganen zijn theaterattributen AIs geweld instrumenteel is, dan is geweld begrensd

27 Remmechanismen

28 Rem op agressie Konrad Lorenz: Mensen zijn wel uit op beschermen “verwante” genen Mensen hebben zwakke natuurlijke wapens Mensen hebben maar beperkte ingebouwde regulatiemechanismen t.a.v. soortgenoten

29 atlatl Rem op agressie? Maar we hebben wel een groot leervermogenMaar we hebben wel een groot leervermogen We zijn in staat allerlei hulpmiddelen te maken, waaronder wapensWe zijn in staat allerlei hulpmiddelen te maken, waaronder wapens

30 Organen voor agressie – fysieke uitrusting – hormonaal systeem – fysieke uitrusting – hormonaal systeem

31 3. Mechanismen: endocriene systeem

32 Voorbeeld: ratten JONGVOLWASSEN EFFECT op AGRESSIVITEIT testosterontestosteron HOOG testosterongeen laag placebotestosteron laag competitietestosteron HOOG competitieplacebo laag geen competitietestosteron laag geen competitieplacebo laag

33 Soorte-lijkeevolutie Samenhang individuele ontwikkeling en soortelijke evolutie HormonenBrein Individuele ervaring

34 Dominantie Omgeving: competitief, dominantiegericht, hoge spanning Perinataal: veel T  hogere sensitiviteit voor dominantie Volwassen: meer T bij spanning meer dominantiegedrag (agressie, anti-sociaal) Bij verlies Bij winst cortisol stijgt, T daalt T stijgt  agressie, sex Omgeving: competitief, dominantiegericht, hoge spanning Perinataal: veel T  hogere sensitiviteit voor dominantie Volwassen: meer T bij spanning meer dominantiegedrag (agressie, anti-sociaal) Bij verlies Bij winst cortisol stijgt, T daalt T stijgt  agressie, sex T= testosteron (mannelijk hormoon)

35 Mentale systemen onbewuste en bewuste interpretatie van emotionele stimuli (ecologische en sociale) interpretatie van cognitieve stimuli (sociale en culturele) planning gedrag beoordelen effecten gedrag

36 Communicatie en interpretatie Integriteitsopvatting Communicatie (taal) is echt: signalen zijn ontstaan uit acties å Vechten å Voortekenen vechten å Functionele handelingen å Dreigen genoeg  Uiteindelijke vorm geeft de maximale informatie  Behoefte aan onzekerheidsreductie bij zwakke signalen  Slecht interpreteren leidt snel tot serieus nemen Theateropvatting Communicatie is bluf: indruk maken in competitieve ontmoetingen –Individuen maximaliseren baten en minimaliseren kosten –Soortspecifieke vertoningen en signalen –Hoe meer vertoon, met lage kosten en hoge baten, hoe meer kans in selectie –Hoe minder eerlijk, hoe meer kans in selectie: bluf loont  Individu biedt eerlijke informatie over kracht als ongelijk verdeeld  Als gelijk verdeeld meer theater  O wee wie dat niet uit elkaar kan houden

37 Wat doet alcohol? Waarschuwing: effect alcohol lastig te bepalen 1.Effect op neurotransmittersystemen die genetisch bepaald zijn 2.Effect op interpretaties in sociale contacten, stress, leefstijl, voeding, etc. 3.Beperkt waarneming van belangrijke signalen in sociale situaties 4.Beperkt corticaal verwerken van betekenis van secundaire sociale signalen 5.Wordt vooral gebruikt door sensatiezoekers 6.Sensatiezoekers hebben hogere T-niveaus, zijn meer dominantiestrevers

38

39 De dubbele route

40 Kortom: Alcohol verslechtert interpreteren van signalen In competitieve situaties wordt dominantie en vermeende autonomie aangetast In groepsverband daalt verantwoordelijkheid en stijgt geweldspotentieel Signalen worden door alcohol hyperserieus opgevat Kleine aanleiding leidt tot overdreven geweld

41


Download ppt "De zin van zinloos geweld Waarom mensen geweld soms zinloos vinden en toch geweldadig zijn René van Hezewijk."

Verwante presentaties


Ads door Google