De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

RESTLESS LEGS SYNDROME (RLS) & Periodic Limb Movement Disorder (PLMD) M. Voorend, 28-05-2005 M. Voorend, 28-05-2005.

Verwante presentaties


Presentatie over: "RESTLESS LEGS SYNDROME (RLS) & Periodic Limb Movement Disorder (PLMD) M. Voorend, 28-05-2005 M. Voorend, 28-05-2005."— Transcript van de presentatie:

1 RESTLESS LEGS SYNDROME (RLS) & Periodic Limb Movement Disorder (PLMD) M. Voorend, M. Voorend,

2 Patiënten (1) 43 jarige vrouw 43 jarige vrouw  “wordt gek van de pijn in de benen”  Met name s’nachts  Hierdoor niet kunnen slapen  Moet dan gaan lopen  Geen afwijkingen bij neurologisch onderzoek en aanvullend onderzoek

3 Patiënten (2) 38 jarige man 38 jarige man  Pijn en “mierend” gevoel in de benen  Met name s’avonds bij rustig zitten op de bank  Onbedwingbare behoefte om de benen te bewegen  Geen verdere klachten (slaapt goed)  Geen afwijkingen bij neurologisch onderzoek en aanvullend onderzoek

4 RLS & PLMD RLS wordt gedefinieerd door vervelende sensaties in de ledematen, welke meestal ontstaan in rust of net voor het slapen gaan. Gaat bijna altijd gepaard met een onbedwingbare behoefte de benen te bewegen. RLS wordt gedefinieerd door vervelende sensaties in de ledematen, welke meestal ontstaan in rust of net voor het slapen gaan. Gaat bijna altijd gepaard met een onbedwingbare behoefte de benen te bewegen. PLMD wordt gekarakteriseerd door periodieke en repetitieve stereotiepe bewegingen tijdens de slaap. PLMD wordt gekarakteriseerd door periodieke en repetitieve stereotiepe bewegingen tijdens de slaap.

5 Criteria RLS vs PLMD Onaangename sensaties (tintelingen, jeuk, brandend gevoel of pijn) Onaangename sensaties (tintelingen, jeuk, brandend gevoel of pijn) Motorische onrust (bewegen om het ongemak te verzachten) Motorische onrust (bewegen om het ongemak te verzachten) Klachten nemen toe in rust en verbeteren door activiteit Klachten nemen toe in rust en verbeteren door activiteit Klachten `s avonds en `s nachts het hevigst Klachten `s avonds en `s nachts het hevigst Vaak geen klachten. Soms slapeloosheid of excessieve slaperigheid overdag Repetitieve, stereotype been bewegingen Geen onderliggende ziekte bekend Andere slaapstoornis (bijv OSAS) verklaart niet de been bewegingen Slaaponderzoek:  Spiercontractie (0.5-5 sec) afgewisseld met interval van 5-90 sec.  arousal of wakker worden tegelijk met de beenbewegingen

6 Primair en secundair Primair (80%, 92% familiair) Primair (80%, 92% familiair)  Geen onderliggende oorzaak  ws dominant erfelijke ziekte, gen is onbekend Secundair (20%, 13% familiair)  onderliggende oorzaak gevonden bij aanvullend onderzoek

7 secundair aan andere ziekten of medicatie Ziekten: Ziekten:  Ijzergebrek  chron. Nierfalen  Rheumat. Arthr.  zwangerschap  PNP/SFPNP  foliumzuur def.  schildklierlijden  M. Parkinson  magnesium tekort Medicatie: Medicatie:  caffeine  tricyclische antidepressiva  klassieke neuroleptica  sulpiride  lithium  mianserine  Calciumkanaal blokkers  barbituraat onttrekking

8 Polysomnographie (PSG) PLM index PLM index PLM arousal index PLM arousal index Awakening index Awakening index Slaap effectiviteit (min slaap/min bed x 100) Slaap effectiviteit (min slaap/min bed x 100) REM latency (min van begin van slaap tot REM slaap) REM latency (min van begin van slaap tot REM slaap) Slaap stadia (min per slaapstadium) Slaap stadia (min per slaapstadium)

9 Incidentie Primair RLS:± 5-10% Primair RLS:± 5-10% Secundair RLS: Secundair RLS:  zwangerschap 11-27%  ijzer deficiëntie24-42%  chronisch nierfalen15-40%

10 RLS pathofysiologie Vasculair? Vasculair? Systemisch? Systemisch? PNP? PNP?RLS Transmitter disfunctie? Genetisch? Genetisch? IJzer tekort? Centraal zenuwstelsel? Centraal zenuwstelsel?

11 Genetica Families met een autosomaal dominant overervingpatroon. Geen gen bekend. Families met een autosomaal dominant overervingpatroon. Geen gen bekend. Primair RLS: 92% familiair voorkomen Primair RLS: 92% familiair voorkomen 1 familie studie in 4 generaties: 1 familie studie in 4 generaties:  anticipatie?Gemiddelde beginleeftijd daalde van 51.5 jaar naar 19.8 jaar

12 Stoornis in neurotransmissie Verminderde dopamine-transmissie: Verminderde dopamine-transmissie:  Werking dopamine preparaten/inductie door neuroleptica  PET/SPECT: dopamine tekort in basale ganglia Hypoactiviteit endogeen opiaatsysteem Hypoactiviteit endogeen opiaatsysteem  Werking opiaten  Modulatie dopaminerge systeem

13 ijzer  ferritine in liquor  ijzer tekort in hersenen?  ferritine in liquor  ijzer tekort in hersenen?  transferrine in liquor  toegenomen ijzerverbruik?  transferrine in liquor  toegenomen ijzerverbruik? ijzer is co-factor in de productie van dopamine receptoren ijzer is co-factor in de productie van dopamine receptoren  in dieren geassocieerd met  dopamine receptoren RLS patiënten: lager ijzer gehalte in substantia nigra en putamen  Hoe lager het ijzer hoe ernstiger de RLS

14 Recenter onderzoek Verminderde inhibitie op spinaal nivo. Verminderde inhibitie op spinaal nivo. Diermodel: suggestie dat de A11 cellen zouden zijn aangedaan. (dopaminerge axonen naar ruggenmerg) Diermodel: suggestie dat de A11 cellen zouden zijn aangedaan. (dopaminerge axonen naar ruggenmerg)  Kern dichtbij hypothalamus, zou dag- nacht ritme kunnen verklaren.

15 Behandeling Behandel symptomen en niet PSG!! Behandel symptomen en niet PSG!! Doel: Dysesthesie verminderen en werk en sociaal leven behouden Doel: Dysesthesie verminderen en werk en sociaal leven behouden Reactie op medicatie afhankelijk van de ernst van de ziekte (combinatie therapie in ernstige gevallen) Reactie op medicatie afhankelijk van de ernst van de ziekte (combinatie therapie in ernstige gevallen)

16 Niet-farmacologische therapie Effect van verschillende methoden zeer wisselend per patiënt Effect van verschillende methoden zeer wisselend per patiënt Aanpassen leefwijze: Aanpassen leefwijze:  meer/minder en regelmatig bewegen Voeding: Voeding:  minder cafeïne en alcohol, voedingssuppletie (Mg, Ca) Slaaphygiene Slaaphygiene Wisselbaden Wisselbaden Masseren Masseren Regelmatig bewegen Regelmatig bewegen Sclerotherapie Sclerotherapie

17 Medicamenteuze behandeling RLS Dopaminerg Dopaminerg Sedativa-hypnotica Sedativa-hypnotica Anti-epileptisch Anti-epileptisch Opiaten Opiaten IJzer IJzer Foliumzuur Foliumzuur

18 Beperkingen studies medicamenteus Verschillend studie design Verschillend studie design Geen duidelijke criteria Geen duidelijke criteria Selectie bias ptn, ernstiger, al uitgebreid onderzocht Selectie bias ptn, ernstiger, al uitgebreid onderzocht Soms inclusie onafhankelijk van klacht, Soms inclusie onafhankelijk van klacht, Ontwikkeling in diagnose stelling en definitie RLS, ptn in latere studies beter gedefinieerd Ontwikkeling in diagnose stelling en definitie RLS, ptn in latere studies beter gedefinieerd

19 Dopaminerg Werking: Stimulatie centrale dopaminerge transmissie. Werking: Stimulatie centrale dopaminerge transmissie. Meest effectief Meest effectief Levodopa preparaten of dopamine agonisten Levodopa preparaten of dopamine agonisten

20 Dopaminerg, L-dopa In combinatie met carbidopa ( Sinemet®) of benserazide (Madopar®) In combinatie met carbidopa ( Sinemet®) of benserazide (Madopar®) Meeste studies Meeste studies Verschillend studie-design Verschillend studie-design Kleine sample size Kleine sample size Weinig gedefinieerd Weinig gedefinieerd Doorgaans gunstig effect Doorgaans gunstig effect

21 Dopaminerg, L-dopa Rebound Rebound  Symptomen terug aan einde dosis, vaak extra dosis nodig (25%) Augmentatie Augmentatie  Symptomen eerder op de avond, verergering symptomatologie, met uitbreiding naar bv armen  (80%) Gewenning Gewenning  Tijdelijke verergering symptomen bij stoppen medicatie

22 Dopaminerg Pergolide, ropirinol, pramipexol Pergolide, ropirinol, pramipexol Meer effectief dan L-dopa Meer effectief dan L-dopa Verschillende studie opzet, cross-over, longitudinaal, randomized control, multi center Verschillende studie opzet, cross-over, longitudinaal, randomized control, multi center Overwegend gunstig effect met vermindering RLS symptomatologie en verbeterde slaap Overwegend gunstig effect met vermindering RLS symptomatologie en verbeterde slaap Effect initieel zeer goed in 70-90%, na 1 jaar nog 40-75% tevreden, na twee jaar bij 33% lichte augmentatie verbeterend na extra dosis eerder op de dag. Effect initieel zeer goed in 70-90%, na 1 jaar nog 40-75% tevreden, na twee jaar bij 33% lichte augmentatie verbeterend na extra dosis eerder op de dag.

23 Conclusie dopaminerge medicatie L-dopa meest onderzocht, gunstig effect maar augmentatie en rebound L-dopa meest onderzocht, gunstig effect maar augmentatie en rebound Geen evident verschil in werkzaamheid tussen de verschillende dopa-agonisten Geen evident verschil in werkzaamheid tussen de verschillende dopa-agonisten

24 Sedativa Werking: Werking:  Via GABA-erge en serotonerge transmissie en vermindering van de corticale wekbaarheid Rivotril Rivotril  Geen effect in cross-over vergeleken met placebo  Wel verbetering slaap en verminderde slaperigheid overdag Niet of nauwelijks effect op RLS symptomatologie Niet of nauwelijks effect op RLS symptomatologie Effect op PLMD, vermindering PLMS, verbetering slaap Effect op PLMD, vermindering PLMS, verbetering slaap

25 Anti-epileptisch, carbamazepine (Tegretol®) Neurontin: Neurontin: Carbamazepine Carbamazepine

26 Anti-epileptisch, conclusies Weinig onderzocht Weinig onderzocht Effect RLS symptomatologie Effect RLS symptomatologie Verbetering slaap Verbetering slaap Geen verbetering PLMS Geen verbetering PLMS

27 Opiaten Werking Werking  Stimulatie endogeen opiaat door toediening exogeen opiaat  Verminderd met name de bewegingsonrust Propoxyfeen Propoxyfeen  Tov placebo meer slaap, geen effect PLMD Oxycodone (Oxycontin®) Oxycodone (Oxycontin®)  50% verbetering RLS symptomatologie  Verbeterde slaap  Vermindering PLMD

28 IJzer/Foliumzuur Alleen effectief bij bewezen ijzer of foliumzuur gebrek Alleen effectief bij bewezen ijzer of foliumzuur gebrek

29 Conclusies RLS komt vaker voor dan verwacht, incidentie 10%. Verdient meer aandacht en bekendheid RLS komt vaker voor dan verwacht, incidentie 10%. Verdient meer aandacht en bekendheid Oorzaak nog onbekend: Oorzaak nog onbekend:  Genetische oorzaak?  Dopamine disfunctie?  IJzer huishouding?  Interactie centraal en perifeer zenuwstelsel? Belangrijkste medicamenteuze behandeling RLS met dopamine agonisten Belangrijkste medicamenteuze behandeling RLS met dopamine agonisten 2e keus opiaten 3e keus anti-epileptica 2e keus opiaten 3e keus anti-epileptica

30 Patiënten Beide behandeld met dopamine agonist Beide behandeld met dopamine agonist Patiënt 1 in begin zeer tevreden, later was ophogen medicatie nodig, uiteindelijk klachtenvermindering Patiënt 1 in begin zeer tevreden, later was ophogen medicatie nodig, uiteindelijk klachtenvermindering Patiënt 2 met start dosis alweer tevreden, niet meer terug gezien ter controle. Patiënt 2 met start dosis alweer tevreden, niet meer terug gezien ter controle.


Download ppt "RESTLESS LEGS SYNDROME (RLS) & Periodic Limb Movement Disorder (PLMD) M. Voorend, 28-05-2005 M. Voorend, 28-05-2005."

Verwante presentaties


Ads door Google