De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Aardwetenschappen KNAG-dag 2008 Workshop De aarde als systeem Drs. Mark Bokhorst Opleiding Aarde en economie vrije Universiteit amsterdam.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Aardwetenschappen KNAG-dag 2008 Workshop De aarde als systeem Drs. Mark Bokhorst Opleiding Aarde en economie vrije Universiteit amsterdam."— Transcript van de presentatie:

1 Aardwetenschappen KNAG-dag 2008 Workshop De aarde als systeem Drs. Mark Bokhorst Opleiding Aarde en economie vrije Universiteit amsterdam

2 Aardwetenschappen “Systeem aarde” in AK-methodes Kringlopen van water, koolstof en gesteente Landschap bestaat uit verschillende sferen / systemen Best inzichtelijk gemaakt in BuiteNLand

3 Aardwetenschappen “Systeem aarde” in AK-methodes Kringlopen van water, koolstof en gesteente Landschap bestaat uit verschillende sferen / systemen Best inzichtelijk gemaakt in BuiteNLand Inzicht: -Processen gaan continu door in kringlopen -Grenzen tussen sferen/systemen zijn diffuus -Er zijn langzame en snelle processen

4 Aardwetenschappen “Systeem aarde” in AK-methodes Kringlopen van water, koolstof en gesteente Landschap bestaat uit verschillende sferen / systemen Best inzichtelijk gemaakt in BuiteNLand Inzicht: -Processen gaan continu door in kringlopen -Grenzen tussen sferen/systemen zijn diffuus -Er zijn langzame en snelle processen Onduidelijk blijft: -Wat betekent het schaalniveau van processen in de verschillende sferen/systemen voor de manier van onderlinge beinvloeding, waarvan het systeem aarde als landschapsvormer het resultaat is?

5 Aardwetenschappen Relaties tussen de geofactoren Berendsen 2004

6 Aardwetenschappen Relaties tussen de geofactoren Berendsen Aard van de relaties: in twee richtingen even dominant ? - Factor tijd ? - Welke relaties zijn belangrijker dan andere en waarom ?

7 Aardwetenschappen Doel van deze workshop Na deze workshop kunt u: -Met leerlingen de processen die samen het systeem aarde vormen in perspectief van elkaar plaatsen door schaaldenken -De relatie tussen de geofactoren als landschapsvormers inzichtelijk maken met de klas

8 Aardwetenschappen Doel van deze workshop Na deze workshop kunt u: -Met leerlingen de processen die samen het systeem aarde vormen in perspectief van elkaar plaatsen door schaaldenken -De relatie tussen de geofactoren als landschapsvormers inzichtelijk maken met de klas Hoe: 1.Processen per geofactor in ruimte-tijd-schaal plaatsen 2.Verkennen interrelaties tussen geofactoren vanuit schaalmodel + concrete voorbeelden 3.De invloed van de mens in het landschap

9 Aardwetenschappen Uitgangspunten oefening Processen gaan altijd Ga uit van nu, want zoals nu, ook vroeger en straks Zorg bij procesomschrijving voor een afleidbare ruimte- en tijdbegrenzing: - NIET: de waterkringloop - WEL: een waterdruppel maakt één waterkringloop Bij onderlinge beinvloeding is één proces altijd dominant over de andere

10 Aardwetenschappen TIJD (jaar) RUIMTE (km 2 ) Logaritmisch ruimte-tijd-assenstelsel

11 Aardwetenschappen Stap 1: processen inschalen -Hoe lang? -Hoe groot? Per groep van 4: van iedere geofactor 1 proces, zie enveloppe welke Zet juiste codes (letter+cijfer) op juiste stickers (KLEUR!!!) Bediscussieer waar elk proces in assenstelsel komt Geef code aan in A4-assenstelsel met pen, dus niet met sticker! Plak tot slot de stickers in het grote assenstelsel van uw groep “Doe niet te moeilijk!”

12 Aardwetenschappen TIJD (jaar) RUIMTE (km 2 ) Voorbeeld 1 R2. Ontstaan van een stuwwal

13 Aardwetenschappen TIJD (jaar) RUIMTE (km 2 ) Voorbeeld 1 R2. Ontstaan van een stuwwal R2

14 Aardwetenschappen TIJD (jaar) RUIMTE (km 2 ) Voorbeeld 2 G1. Ontstaan van de Alpen R2

15 Aardwetenschappen TIJD (jaar) RUIMTE (km 2 ) Voorbeeld 2 G1. Ontstaan van de Alpen R2 G1

16 Aardwetenschappen Stap 1: processen inschalen -Hoe lang? -Hoe groot? Per groep van 4: van iedere geofactor 1 proces, zie enveloppe welke Zet juiste codes (letter+cijfer) op juiste stickers (KLEUR!!!) Bediscussieer waar elk proces in assenstelsel komt Geef code aan in A4-assenstelsel met pen, dus niet met sticker! Plak tot slot de stickers in het grote assenstelsel van uw groep “Doe niet te moeilijk!”

17 Aardwetenschappen Klimaat Geologie / endogeen Geomorfologie / exogeen Water Bodem Plant Dier TIJD RUIMTE

18 Aardwetenschappen Klimaat Geologie / endogeen Geomorfologie / exogeen Water Bodem Plant Dier TIJD RUIMTE

19 Aardwetenschappen Inzichtpunten stap 1 Processen vinden plaats op verschillende schaalniveau’s van ruimte en tijd Vaak betekent groot in ruimte ook groot in tijd (en omgekeerd) Verschillende geofactoren hebben verschillend schaalbereik: bv. geologische / endogene processen zijn meestal grootschaliger dan geomorfologische / exogene processen.

20 Aardwetenschappen Stap 2: interrelaties Dominerende invloed, volledig bepalend Beinvloedend, langzaam veranderend -Neem twee geofactoren en verzin een proces op het raakvlak van beide -Bepaal welke de ander domineert en welke de ander alleen beinvloedt -Ga door totdat je door hebt hoe het zit…

21 Aardwetenschappen Klimaat Geologie Geomorfologie Water Bodem Plant Dier TIJD RUIMTE

22 Aardwetenschappen Klimaat Geologie Geomorfologie Water Bodem Plant Dier TIJD RUIMTE

23 Aardwetenschappen Naar Allègre & Schneider 1994Berendsen 2004

24 Aardwetenschappen Naar Bradshaw & Weaver 1995 Berendsen 2004 GEOLOGIE

25 Aardwetenschappen Continental drift over laatste 700 miljoen jaar

26 Aardwetenschappen

27 Naar Van Montfrans et al. 1988Berendsen 2004 Klimaat + continental drift  geologische afzetting Kalksteen Steenzout Woestijnzand Steenkool Ondergrond van Groningen Kalksteen

28 Aardwetenschappen Naar Allègre & Schneider 1994Berendsen 2004 Voorbeeld van een terugkoppeling Klimaat (warm, veel CO2)  geologie (kalksteen)

29 Aardwetenschappen Naar Allègre & Schneider 1994Berendsen 2004 Voorbeeld van een terugkoppeling Terugkoppeling geologie --> klimaat

30 Aardwetenschappen Klimaat + geologie = geomorfologie Berendsen 2004 Naar Berendsen 1992

31 Aardwetenschappen Klimaat + geologie = geomorfologie

32 Aardwetenschappen Foto: H.J.A. Berendsen Klimaat + geologie + geomorfologie = loop van het water

33 Aardwetenschappen Berendsen 2004 Klimaat + geologie + geomorfologie = loop van het water

34 Aardwetenschappen Klimaat + geologie + geomorfologie = loop van het water Maar ook: water --> geomorfologie --> geologie

35 Aardwetenschappen Klimaat + geologie + geomorfologie + water = bodem (sterke invloed veg.)

36 Aardwetenschappen Klimaat + geologie + geomorfologie + water + bodem = vegetatie

37 Aardwetenschappen Klimaat + geologie + geomorfologie + water + bodem = vegetatie

38 Aardwetenschappen Klimaat + geologie + geomorfologie + water + bodem = vegetatie

39 Aardwetenschappen Inzichtpunten stap 2 Relaties zijn hierarchisch Hierarchie bepaald door schaalniveau Beinvloeding geofactoren gaat (meestal) op volgorde

40 Aardwetenschappen Stap 3: de mens in het landschap Bepaal voor ieder voorbeeld: 1.Welke processen zijn door de mens geinitieerd? 2.Welke ingreep vormt de basis? In welke geofactor zit deze ?

41 Aardwetenschappen Berendsen 2004 Mens  geomorfologie  water  bodem  etc. Maar ook: Mens  geomorfologie --> geologie !

42 Aardwetenschappen Mens  water  bodem  vegetatie/gewas Maar ook: Mens  water --> geomorfologie --> geologie

43 Aardwetenschappen Begroeide stuifzandduinen bij Leersum Foto: H.J.A. BerendsenBerendsen 2004 Mens  vegetatie --> bodem --> geomorfologie en vervolgens: geomorfologie  bodem  vegetatie

44 Aardwetenschappen Mens  geologie  geomorfologie  water  bodem  flora  fauna

45 Aardwetenschappen Klimaat Geologie / endogeen Geomorfologie / exogeen Water Bodem Plant TIJD RUIMTE Mens Dier

46 Aardwetenschappen Inzichtpunten stap 3 De mens hoort oorspronkelijk in hokje ‘dier’ Kan nu echter rechtstreeks, dus niet op volgorde vanuit hokje dier (!), in een geofactor ingrijpen De natuur reageert ‘normaal’, op volgorde

47 Aardwetenschappen Aarde en economie vrije Universiteit amsterdam Over duurzame ingrepen in het landschap, inspelend op reactie van het systeem aarde en bv. gevolgen van klimaatverandering Duurzame omgang met delfstoffen voor lange termijn ! Dé universitaire aansluiting op Aardrijkskunde Toegankelijk voor E&M, N&G en N&T I: T:

48 Aardwetenschappen Aarde en economie vrije Universiteit amsterdam Over duurzame ingrepen in het landschap, inspelend op reactie van het systeem aarde en bv. gevolgen van klimaatverandering Duurzame omgang met delfstoffen voor lange termijn ! Dé universitaire aansluiting op Aardrijkskunde Toegankelijk voor E&M, N&G en N&T I: T: Deze presentatie is te vinden op:


Download ppt "Aardwetenschappen KNAG-dag 2008 Workshop De aarde als systeem Drs. Mark Bokhorst Opleiding Aarde en economie vrije Universiteit amsterdam."

Verwante presentaties


Ads door Google