De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Dyslexie in het hoger onderwijs Wim Tops - Maaike Callens Vakgroep Experimentele Psychologie Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen Universiteit.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Dyslexie in het hoger onderwijs Wim Tops - Maaike Callens Vakgroep Experimentele Psychologie Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen Universiteit."— Transcript van de presentatie:

1 Dyslexie in het hoger onderwijs Wim Tops - Maaike Callens Vakgroep Experimentele Psychologie Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen Universiteit Gent Rekengroep 22/02/2011

2 1. Inleiding Rekengroep 22/02/2011

3 1. Inleiding Betere doorstroming van studenten met dyslexie Geoptimaliseerd zorgkader Oprichting van begeleidingsdiensten Diversiteitbeleid (2005) o.a. voor studenten met een functiebeperking Opvallende afwezigheid van Vlaamse statistieken Schattingen op basis van Nederlandse en Britse onderzoeken Ongeveer 4000 (2 tot 3 %) van de Vlaamse studenten (De Pessemier, 2007) Rekengroep 22/02/2011

4 2. Situering onderzoek Dyslexieonderzoek in Vlaanderen  Voorspellende factoren bij kleuters  Lager onderwijs  Secundair onderwijs Weinig diagnostisch materiaal voor (jong)volwassenen  Test voor Gevorderd Lezen en Schrijven – GL&SCHR (De Pessemier & Andries, 2009)  Interactieve Dyslexietest Amsterdam Antwerpen – IDAA (Universiteit Amsterdam en Lessius Hogeschool Antwerpen i.s.m. Muiswerk Educatief, niet uitgegeven) Rekengroep 22/02/2011

5 2. Situering onderzoek Centrum voor Leesonderzoek Vlaanderen ‣ Onder leiding van Marc Brysbaert ‣ Odysseusproject gesubsidieerd door de Vlaamse regering ‣ 3 onderzoeksdomeinen ‧ Visuele woordherkenning ‧ Taaldominantie en lateralisatie ‧ Dyslexie in het hoger onderwijs Rekengroep 22/02/2011

6 3. Doelstellingen Wetenschappelijk referentiekader voor de diagnostiek en de begeleiding van studenten met dyslexie in het hoger onderwijs ‣ Inventaris van noden en knelpunten ‣ Sterkte-zwakteanalyse ‣ Evaluatie van de faciliteiten Validering van recent ontwikkelde testbatterijen voor diagnostiek van dyslexie bij (jong)volwassenen Rekengroep 22/02/2011

7 3. Doelstellingen Longitudinale opvolging van een groep van 100 studenten met dyslexie ‣ Bachelorstudies ‣ Slaagcijfers Toetsen van bestaande theoretische verklaringsmodellen Rekengroep 22/02/2011

8 4. Onderzoeksvragen 1. Welke studenten met dyslexie komen terecht in het hoger onderwijs en wat is hun (cognitief) profiel? 2. Welke invloed heeft dyslexie op het schools presteren in het hoger onderwijs? ‣ Slaagkansen en beïnvloedende factoren ‣ Overschakeling van richting ‣ Drop out Rekengroep 22/02/2011

9 4. Onderzoeksvragen 3. Welke specifieke problemen ervaren studenten met dyslexie in het hoger onderwijs? ‣ In relatie tot lezen en spelling ‣ Moderne vreemde talen ‣ Geassocieerde problemen (geheugen, aandacht, rekenen) ‣ Socio-emotionele problemen (zelfvertrouwen, faalangst) Rekengroep 22/02/2011

10 4. Zijn recent ontwikkelde dyslexiebatterijen valide en betrouwbaar? ‣ Test voor Gevorderd Lezen en Schrijven (GLETSCHR, 2009) ‣ Interactieve Dyslexietest Amsterdam Antwerpen (IDAA) 5. Welke cognitieve processen spelen een belangrijke rol in dyslexie? ‣ Fonologisch deficiet ‣ Werkgeheugendeficiet ‣ Cerebellair deficiet ‣ Temporele informatieverwerkingsdeficiet 4. Onderzoeksvragen Rekengroep 22/02/2011

11 5. Onderzoekspopulatie 100 studenten eerste bachelor met dyslexie uit Associatie Gent 100 controlestudenten - gematcht op leeftijd, geslacht en huidige opleiding - zonder functiebeperking Rekengroep 22/02/2011

12 5. Onderzoekspopulatie Rekengroep 22/02/2011 Studentenpopulatie Gemiddelde leeftijddyslexie studenten (n = 100): 19 jaar 4 maanden controle studenten (n = 100): 19 jaar 11 maanden Geslacht46 mannelijke studenten 54 vrouwelijke studenten Aantal Hogeschoolstudenten66 studenten Studiegebieden Onderwijs en opvoedingswetenschappen16 Gezondheid en gedragswetenschappen21 Managment9 Wetenschappen en ingenieurstudies19 Andere1 Aantal universiteitsstudenten34 studenten Studiegebieden Letteren en Humane wetenschappen5 Gezondheid en gedrag19 Wetenschappen en ingenieurstudies10

13 6. Onderzoeksopzet Opbouw ‣ Kwantitief onderzoek ‣ Kwalitatief onderzoek Afname ‣ 2 onderzoekers ‣ 2 gecontrabalanceerde delen ‧ Afwisselend starten met deel 1 / deel 2 ‧ Controle start met zelfde blok als dyslecticus Rekengroep 22/02/2011

14 A.Algemene intelligentie: Kaufmann Intelligentietest voor volwassenen en adolescenten (KAIT) (Dekker, Dekker & Mulder, 2004) Fluid IQ score Chrystallized IQ score Probleem oplossend vermogen Cultureel bepaald Onafhankelijk van cultuur of opleiding Afhankelijk van opleiding en geletterdheid Total IQ score som van fluid en chrystalllized IQ score WAIS-III-NL Hertestingseffect Verbaal en performaal IQ Strengere tijdslimieten 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

15 B.Aandacht en concentratie : Cijfer Doorstreep Test (CDT) (Dekker, Dekker, & Mulder, 2007) ‣ Volgehouden aandacht 3 minuten ‣ Aandachtscontrole onderstrepen – doorstrepen ‣ Selectieve aandacht cijfers 3,4,7 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

16 C.Geheugen Test voor Gevorderd Lezen & Schrijven (GL&SCHR) (De Pessemier & Andries, 2009) -Fonologisch korte termijngeheugen -Visueel korte termijngeheugen -Semantisch korte termijngeheugen -Werkgeheugen KAIT (Dekker, Dekker & Mulder, 2004) -Uitgesteld geheugen voor symbolen -Uitgesteld geheugen voor auditieve informatie 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

17 D.Persoonlijkheid : NEO Personality Inventory - revised (NEO- PI-R) (Hoekstra,H.A.,Ormel,J.,& de Fruyt,F. 2007) Zelfrapportering Gebaseerd op ‘Big Five’ ‣E‣E xtraversie ‣N‣N euroticisme ‣A‣A ltruïsme ‣O‣O penheid ‣C‣C onsciëntieusheid 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

18 E.Studiehouding en motivatie : Learning and Study Strategies Inventory (LASSI) – Nederlandse bewerking (Lacante & Lens, 1999) Zelfrapportering ‣ Attitude ‣ Motivatie ‣ Tijdsbeheer ‣ Faalangst ‣ Concentratie ‣ Informatieverwerking ‣ Hoofdideeën selecteren ‣ Studietechnieken ‣ Zelftesting ‣ Teststrategieën 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

19 F.Lezen ‣W‣W oorden: Een Minuut Test (EMT) (Brus & Voeten, 1999) ‣P‣P seudowoorden: De Klepel (van den Bos & Scheepstra, 1992) ‣S‣S tilleestekst: Tekenbeet (Protocol Dyslexie Nederland, 2004) ‣V‣V oorleestekst Faalangst (GL&SCHR, 2009) 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

20 G.Spelling Nederlands ‣ Woorddictee: Woordspelling Overige Spellingregels (GL&SCHR, 2009) ‣ Zinnendictee: Algemene toets Gevorderde Spelling Nederlands (AT-GSN) (Ghesquière, niet uitgegeven) ‣ Spontaan schrijfproduct op basis van stilleestekst Tekenbeet 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

21 H.Fonologisch bewustzijn ‣S‣S poonerismsvb. gele kast – kele gast ‣O‣O mkeringenvb. tur – rut ‣G‣G L&SCHR, 2009 & Interactieve Dyslexietest Amsterdam Antwerpen (IDAA) 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

22 I.Woordenschat ‣ GL&SCHR (2009): definiëring van laagfrequente woorden ‣ KAIT (2004) : vooral woordvinding en woordenschat J.Morfologie en syntaxis ‣ GL&SCHR (2009): corrigeren van zinsconstructies, stijfiguren en woordvormen 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

23 K.Snel benoemen ‣ Rapid Automatized Naming (RAN) (Denckla & Rudel, 1976) ‣ GL&SCHR (2009) L.Hoofdrekenen ‣ Tempo Test Rekenen (TTR) (de Vos, 1992) 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

24 M.Moderne vreemde talen ‣ Engelse woordleestest (OMT, Protocol Dyslexie Nederland) ‣ Woorddictee (WRAT) 6. Onderzoeksopzet : kwantitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

25 Semi-gestructureerd interview ‣ Taal- en spraakontwikkeling ‣ Diagnosestelling ‣ Therapie-ervaringen ‣ Schoolervaringen (begeleiding, faciliteiten, moderne vreemde talen) ‣ Ervaringen met het hoger onderwijs (aanvraag faciliteiten, begeleiding) ‣ Studiemethode en -planning ‣ Computergebruik ‣ Zelfbeleving 6. Onderzoeksopzet : kwalitatief onderzoek Rekengroep 22/02/2011

26 7. Resultaten Rekengroep 22/02/2011

27 Students with dyslexia Students without dyslexia Cohen's d M1SD1M2SD2d General Intelligence (KAIT) Total IQ * Crystallized IQ ** Fluid IQ Definitions ** Auditory comprehension Double meanings ** Famous persons * Symbol learning Logical reasoning Secret codes Block patterns Symbol memory Auditory memory Processing speed (CDT) Working pace ** Concentration ** Number of errors Number of missed digits

28 Rekengroep 22/02/2011 Phonological awareness (GL&SCHR) Number correct spoonerisms Spoonerisms time ** Number correct reversals Reversals time ** Rapid naming Letters ** Digits ** Colours ** Objects *p <.05; **p <.01 Memory Short term memory (GL&SCHR) Phonological STM ** Visual STM * Semantic STM * Memory with sorting * Vocabulary (GL&SCHR) Number words correctly defined **

29 Rekengroep 22/02/2011 *p <.05; **p <.01 Students with dyslexia Students without dyslexia Cohen's d M1SD1M2SD2d Word reading Dutch (EMT) Total number read words ** Number of errors ** Correctly read words ** Word reading English (OMT) Total number read words ** Number of errors ** Correctly read words ** Pseudoword reading (de Klepel) Total number read words ** Number of errors ** Correctly read words ** Text reading (GL&SCHR) Substantial errors Time consuming errors ** Reading time ** Silent text reading (Tekenbeet) Words per minute ** Text comprehension (GL&SCHR) number correct responses **

30 Rekengroep 22/02/2011 Students with dyslexia Students without dyslexia Cohen's d M1SD1M2SD2d Word spelling Dutch (GL&SCHR) Weighted score word spelling ** Correct word spelling ** Writing speed ** Weighted score spelling rules ** Word spelling English (WRAT) Correctly spelled words ** Sentence writing (AT-GSN) number of errors ** Morphology and syntax (GL&SCHR) Weighted score ** Total score ** *p <.05; **p <.01

31 ‣ Eerste zittijd  p = 0.12 ‣ Tweede zittijd  p = 0.08 ‣ Totaal  p < Slaagcijfers GROEPGESLAAGD Dyslexie32 Controle43 GROEPGESLAAGD Dyslexie21 Controle27 GROEPGESLAAGD Dyslexie47 Controle59 Rekengroep 22/02/2011

32 Verschil in crystallized intelligence en totaal IQ van KAIT  Medium effect grootte enkel bij Chrystallized IQ  Significante verschillen op 3 subtesten Definities Dubbele betekenissen Persoonlijkheden Problemen met het snel en adequaat oproepen van woorden en eigennamen: woordvindingsproblemen en/of beperkte woordenschat 8. Discussie Rekengroep 22/02/2011

33 Problemen met het korte termijngeheugen ‣ Fonologisch (medium effect size) ‣ Visueel ‣ Semantisch ‣ Werkgeheugen ‣ Leesluistertekst (ook auditieve aandacht) Geen problemen met het auditief en visueel langetermijngeheugen 8. Discussie Rekengroep 22/02/2011

34 Problemen met aandacht, concentratie en werktempo (CDT) Trager leesniveau ‣ Woordniveau = zinsniveau ‣ Pseudowoorden > woorden ‣ Hogere foutenlast voor pseudowoorden (verschil 1 minuut – 2 minuten) ‣ Tempoprobleem voor woorden ‣ Stillezen verloopt significant trager 8. Discussie Rekengroep 22/02/2011

35 Spellingproblemen ‣ Woordniveau = zinsniveau ‣ Dictee ‧ Regelwoorden ‧ Inprentwoorden ‣ Spontaan schrijven ‣ Schrijftempo ligt aanzienlijk lager 8. Discussie Rekengroep 22/02/2011

36 Algemeen cognitief profiel  Tempoproblemen voor lezen  Hoge foutenlast voor spelling  Tragere schrijfsnelheid  Algemeen zwakke automatisering (vb. hoofdrekenen)  Beperkt korte termijngeheugen  Problemen met auditief lange termijn geheugen  Problemen met aandacht, concentratie en werktempo  Problemen met vreemde talen 9. Conclusie Rekengroep 22/02/2011

37 DEEL II: Hoofdrekenvaardigheden bij studenten met dyslexie Rekengroep 22/02/2011

38 1. Tempotest Rekenen (de Vos, 1992) Rekengroep 22/02/2011 Geen verschil in in error rate, maar problemen met tempo en fact retrieval Bevestigt de andere testresultaten (lezen, aandacht, IQ) Grote effect sizes voor alle operaties behalve min (d = -.66) DyslexicControlT-valueSignCohen's ErrorsM1SD1SD2 tpd TTR total p = TTR addition p = TTR subtraction p = TTR multiplication p = TTR division p = TTR mixed p = Total number of operations TTR total p < TTR addition p < TTR subtraction p < TTR multiplication p < TTR division p < TTR mixed p <

39 Vergelijking met bestaande normgroep (de Vos, 1992) Rekengroep 22/02/2011 Het gemiddelde van de normgroep ligt lager dan 50% Grote variaties binnen de controlegroep De dyslexiegroep scoort als groep bijna klinisch (behalve voor min) Grote variaties binnen de dyslexiegroep

40 Klinische scores Rekengroep 22/02/ tot 66% van de dyslexiegroep haalt klinische resultaten (< Pc 10) op de TTR Opvallend hoog percentage voor vermenigvuldiging

41 Besluit normgroep TTR Bestaande normen zijn ontoereikend voor Vlaamse studenten hoger onderwijs in 2010 Studenten met dyslexie hebben problemen met temporekenen (hoofdrekenen) Studenten met dyslexie hebben vooral problemen met het snel oproepen van de maaltafels Rekengroep 22/02/2011

42 Correlatie-onderzoek Rekengroep 22/02/2011 Partiële correlatie Gecontroleerd voor CIQ en pseudowoorden dyslexiegroep TTRtotTTRplusTTRminTTRmaalTTRdeelTTRmixTTRtotTTRplusTTRminTTRmaalTTRdeelTTRmix CDTPearson Correlation Sig. (2-tailed) SpoonerismsPearson Correlation Sig. (2-tailed) ReversalsPearson Correlation Sig. (2-tailed) RANcijfersPearson Correlation Sig. (2-tailed)

43 Rekengroep 22/02/2011 controlegroep TTRtotTTRplusTTRminTTRmaalTTRdeelTTRmixTTRtotTTRplusTTRminTTRmaalTTRdeelTTRmix CDTPearson Correlation Sig. (2-tailed)0.00 SpoonerismsPearson Correlation Sig. (2-tailed) ReversalsPearson Correlation Sig. (2-tailed) RANcijfersPearson Correlation Sig. (2-tailed) Partiële correlatie Gecontroleerd voor CIQ en pseudowoorden

44 Rekengroep 22/02/2011 dyslexiegroep CDTSpoonReversalRAN cijferCDTSpoonReversal RAN cijfer CDTPearson Correlation Sig. (2-tailed) SpoonerismsPearson Correlation Sig. (2-tailed) ReversalsPearson Correlation Sig. (2-tailed) RAN cijfersPearson Correlation Sig. (2-tailed)

45 Rekengroep 22/02/2011 controlegroep CDTSpoonReversalRAN cijferCDTSpoonReversal RAN cijfer CDTPearson Correlation Sig. (2-tailed) SpoonerismsPearson Correlation Sig. (2-tailed) ReversalsPearson Correlation Sig. (2-tailed) RAN cijfersPearson Correlation Sig. (2-tailed)

46 Besluit correlatie-onderzoek Goede correlaties tussen TTR en cijferdoorstreeptaak (CDT) Zwakke correlaties tussen TTR en RAN cijfers (GL&SCHR) Opvallende verschillen tussen controlegroep en dyslexiegroep wat betreft correlatie TTR en fonologische taken (GM&SCHR) ‣ correlaties fonologische taken controle > dyslexie ‣ correlaties fonologische taken verdwijnen bij dyslexiegroep na controle voor pseudowoorden en IQ Zwakke correlaties tussen CDT en fonologische taken  FACTORANALYSE  REGRESSIEANALYSE Rekengroep 22/02/2011

47 Algemeen besluit Studenten met dyslexie vertonen uitvallen wat betreft snel hoofdrekenen. Het is in de eerste plaats een tempoprobleem dat we ook vaststellen bij andere vaardigheden zoals lezen, aandacht en concentratie Doet vragen rijzen bij comorbiditeit: hebben 60% van onze dyslexiegroep dan (semantische geheugen)dyscalculie? Nood aan hernormering TTR voor adolescenten en volwassenen of/en Ontwikkeling van nieuw (zuiverder) testmateriaal (vb. CODE) Rekengroep 22/02/2011

48 Besluit correlatie-onderzoek Goede correlaties met de cijferdoorstreeptaak (CDT ‣ CDT blijft goed correleren bij controlegroep maar niet bij dyslexiegroep na controle voor pseudowoorden in IQ Zwakke correlaties met de rapid naming digits (GL&SCHR) Opvallende verschillen tussen controlegroep en dyslexiegroep wat betreft fonologische taken ‣ correlaties fonologische taken controle > dyslexie ‣ correlaties fonologische taken verdwijnen bij dyslexiegroep na controle voor pseudowoorden en IQ Rekengroep 22/02/2011

49 Bedankt voor jullie aandacht


Download ppt "Dyslexie in het hoger onderwijs Wim Tops - Maaike Callens Vakgroep Experimentele Psychologie Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen Universiteit."

Verwante presentaties


Ads door Google