De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Geluid opnemen en bewerken Geluidregistratie: CoolEdit (CTWave, Cubase, Cakewalk …) Masteren (extra: geluid bewerken) Geluidanalyse: PRAAT.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Geluid opnemen en bewerken Geluidregistratie: CoolEdit (CTWave, Cubase, Cakewalk …) Masteren (extra: geluid bewerken) Geluidanalyse: PRAAT."— Transcript van de presentatie:

1

2 Geluid opnemen en bewerken Geluidregistratie: CoolEdit (CTWave, Cubase, Cakewalk …) Masteren (extra: geluid bewerken) Geluidanalyse: PRAAT

3 PRAAT : Cool Edit Cool Edit is met name geschikt om goede opnames te maken en deze te masteren PRAAT is met name geschikt om fonetisch onderzoek mee uit te voeren

4 Cool Edit Pro

5 Cool Edit Pro is een complete multitrack digital audio recorder plus editor en mixer voor Windows

6

7 Sample Rate van is meestal genoeg voor spraakonderzoek

8 Let op: stel de Recording Controls goed in Dubbelklik op het geluidsicoon

9

10

11 Selecteer (Line In of) Microphone als je daarmee gaat opnemen, Wave Out Mix als je direct geluid van bijv. internet opneemt. Zet het volume hard genoeg (maar niet te hard  uitproberen)

12

13

14 Geluid Genereren

15 Via generate menu

16

17

18 PRAAT geschikter

19 Opdracht: genereer [i] en [a] Genereer een zaagtandgolf van 100 Hz met een duur van 1 seconde (waarom zaagtandgolf?) Bewerk de basisgolf met een fft-filter [i] (0,5 sec) [a] (0,5 sec) F0 100 HzF0100 Hz F1300 HzF1800 Hz F HzF21200 Hz F33000 HzF32500 Hz

20 Muziek Opnemen

21 Sporen worden gemixt naar twee sporen Cubase geschikter Handig voor opdracht Interview!

22

23

24 Masteren Cool Edit zeer geschikt voor het bewerken van afgemixte songs

25 Vergeet het maar, mastering is geen wonder- middel en kan niet alles recht maken wat krom is. De basis - de eindmix van de studio dus - moet goed zijn We’ll fix it in the master

26 Masteren Vaak wordt de tape van een eindmix de mastertape genoemd Eigenlijk betreft het hier de pre-master die nog gemasterd moet worden voordat een glasmaster wordt gemaakt waarvan de CD wordt “geperst” Wat is masteren?

27 Masteren Weghalen van brommen, hiss, noise, tikken, ploppen, kraken; inkorten Klankniveau, dynamiek songs op elkaar afstemmen normalizen/EQ/limiter/compressor Exiten exiter(opfrisser)/limiter/compressor/stereo imager Tempo album bepalen (editen) lengte pauzes of geen pauzes/PQ-codes fade-in/fade-out/volgorde vb. Abbey Road - Beatles (1969)

28

29 Normalize Normalize effect: geeft piekniveau (van luidheid) aan voor gehele file (of selectie) –Normalize to 100%: je bereikt de maximale amplitude die de digitale audio toestaat Amplificeert gehele file (of selectie) gelijkmatig. –Bijv. luide piek 80% van het maximum in originele file en zwakke van 20%, dan geeft normaliseren tot 100% een luide piek van 100% en een zwakke van 40% Altijd direct doen nadat je een opname gemaakt hebt! –Heeft dit weinig effect, dan is er meestal 1 piek al maximaal (uitschieter). Je kunt de rest selecteren en nog eens normaliseren. Nog niet luid genoeg, maak dan zelf het geluid luider: Ga naar Effects  Amplitude  Amplify/Fade en geef een Boost naar keuze (3 dB, 6 dB, 10 dB)

30 CoolEdit biedt onder Transform: Noise reduction mogelijkheden om clicks, hiss, noise, etc. te elimineren/reduceren. Alternatief: selecteren en knippen

31 Noise Reduction Selecteer (alléén!) een stukje van de Noise.

32 Noise Reduction

33

34 Daarna: klik OK

35

36 Krassen elimineren In CoolEdit zit een zg. ‘click eliminator’ die krassen op vinyl geluidsdragers herkent en elimineert originele opname bewerkte opname

37 Krassen elimineren De ‘click eliminator’ kan een ‘krastik’ onderscheiden van een percussietik originele opname bewerkte opname

38

39

40 Voorbeelden van fouten die per ongeluk de master engineer zijn ontgaan Earl Hines - St. James Infirmary jaren 50-opname; nog geen master mogelijkheden bewerkt: Beatles (1969) - Polythene Pam had moeten zijn:

41 Equalisatie (EQ) De afstelling van een frequentieweergave in een audiosignaal om de gewenste klank te krijgen Een equalizer kan bepaalde frequenties afsnijden of opwaarderen. Dit gebeurt met behulp van filters

42 Meeste informatie zit in de transities

43 Gefilterde spraak boer buur biercompleet signaal roos reus racegefilterd signaal bos bes bas (beneden 1k) lap lak lat las laf lag Alle informatie over de plaats van articulatie valt weg

44

45 Parametrische Equalisatie (EQ)

46

47

48

49 Zonder EQ Met EQ Headmen Traffic (1968)

50 Maximizing Maximizers zorgen ervoor dat het geluid zo hard en zo goed mogelijk wordt Compressor-Limiter Exiter (sonic maximizer) Stereo imager

51 Limiters & Compressors Limiter = multi-band compressor verdeelt muziek onder in frequentiegebieden, een soort clustering van gelijke toonhoogtes NB. Bij goedkope apparaten loop je het risico dat bepaalde toonhoogtes verdwijnen met als gevolg een “gat” in het stereobeeld

52 Limiters & Compressors Brick Wall Limiter laat niets door Compressor-Limiter geeft je de mogelijkheid bepaalde frequentiegebieden te bewerken en andere ongemoeid te laten

53 Met behulp van de compressor-limiter en exiters en stereo imagers kan de engineer bijvoorbeeld het laag ongemoeid laten en het middengebied verbreden vaak nodig in hard-rock opnames Limiters & Compressors

54 Exiters & Enhancers Exiter (sonic maximizer) frist het geluid op Exiters voegen extra harmonischen toe kan gevaarlijk zijn; soms teveel hoog galm wordt vaak extra versterkt Stereo imagers (enhancers) verbreden het stereobeeld leidt tot een voller, robuuster geluid premaster foute master

55 Afwerking Tot slot moet de volgorde van de songs bepaald worden Fades moeten worden gemaakt De CD moet ge-PQd worden

56 Fade-out Geleidelijk afnemen van een signaal tot 0 dB. Fade-in: geleidelijk toenemen van een signaal vanaf 0 dB. In CoolEdit via Transform: Amplify: Fade-out/Fade-in

57 PQ PQ staat niet voor een afkorting PQRST zijn extra sporen op een CD waar codes worden vastgelegd voor video en geluid P en Q zijn de tracks waar informatie ligt opgeslagen over begin- en eindpunten van de songs op de CD om programmering mogelijk te maken

58 Glasmaster Van de master wordt een glasmaster gemaakt Een CD-fabriek doet niets anders dan 1 op 1 kopieën maken van de glasmaster

59 Remastered Free - All Right Now (1970) Free (remaster Bob Clearmountain 1991)

60 Geluid bewerken

61 Hum Een lage brom die uit elektronische apparatuur komt, meestal afkomstig van de voeding hum in opname ‘parametrisch’ gefilterd plus noise reductie Maak noise profiel (menu effecten-noise reduction) Pas toe op oude opname (speel af op internet; laat CoolEdit in opname op de achtergrond meelopen)

62 Noise gate Een elektronisch apparaat dat audiosignalen afsnijdt onder een door de technicus gekozen grens. Bijvoorbeeld: onder 5 dB.: handig om hum of brom uit opname te weren tussen gesproken tekst door. Voorbeeld creatieve toepassing: drums Phil Collins (noise gate op de galm) In the air tonight - Phil Collins I know there’s something going on - Frida

63 Notch filter Een elektronisch apparaat dat ongewenste frequenties kan verwijderen zonder de omliggende frequenties ernstig te beïnvloeden. Gebruikt door bijvoorbeeld “sound-mixers” om stem op opname te verwijderen

64 Dolby Dolby is een ruisonderdrukker: het zorgt ervoor dat bij opname de hoge frequenties (waar de meeste achtergrondruis zich bevindt) tot boven normaal versterkt wordt. Bij weergave worden deze hoge frequentiegebieden teruggebracht tot het normale niveau, waardoor tevens de ruis fors wordt teruggebracht Andere ruisonderdrukkers: DBX; Kepex

65 Loudness Krikt met name zeer lage en zeer hoge frequenties van geluid op bij zacht afspelen

66 Ambience De akoestische karakteristiek van een ruimte met betrekking tot de nagalm een ruimte zonder nagalm is “dood”. een ruimte met veel nagalm wordt “ruimtelijk” genoemd

67 Nagalm (Reverb) De klankkarakteristiek van een ruimte: een ruimtelijke zaal heeft veel nagalm, meestal door sterk reflecterende oppervlakken; een gemiddelde werkkamer heeft minder nagalm Plate Chamber Hall

68 Compressor Elektronisch apparaat dat het totale dynamische bereik van een audiosignaal terugdringt Een compressor versterkt de zwakke signalen en verzwakt de sterke signalen.

69 Limiter Een apparaat dat volumepieken terugdringt zonder het gehele dynamische gebied te kleuren, zoals een compressor doet.

70 Expander Vergroot de dynamiek van het totale signaal

71 Geluid bewerken: Extra Effecten

72 Delay & Echo Droog Delay: Vertraging van het signaal Echo: Waarneembare herhaling van een geluid totdat het wegsterft

73 Chorus Elektronisch apparaat dat het effect geeft van meerstemmigheid afkomstig van een bron door een korte vertraging (meestal tussen 5 en 30 milliseconden) met een kleine afwijking in toonhoogte te combineren Droog Chorus

74 Fasing/Flanging Een effect dat verkregen wordt door een signaal in twee recorders in te voeren en de gecombineerde outputs op een andere machine op te nemen. Het geeft een ruisend, slepend geluid als de snelheid van een van de inputrecorders wordt veranderd. Bij een groter verschil in snelheid ontstaat een klein toonhoogteverschil.

75 Fasing/Flanging Itchycoo Park - Small Faces

76 Uit Fase Twee signalen zijn uit fase wanneer bepaalde frequenties worden weggeduwd, omdat de fase van het ene signaal omgekeerd is aan die van het andere in studio oppassen bij MONO

77 Uit Fase

78 Time Stretch De toonhoogte blijft gelijk, maar het tempo kan aangepast worden recht vertraagd versneld

79 Tempo-aanpassingen Have I the right - Honeycombs (1964) Bridget the Midget - Ray Stevens (1970) Thinkin’ about today - Outsiders (1966) A hard day’s night - Beatles (1964) In my life - Beatles (1965)

80 Pitch-aanpassingen Pitchbend is een middel dat een speler in staat stelt een toon op een synthesizer af te buigen m.b.v. een draaiknop of een hendel/joystick Harmonizer is een elektronisch apparaat dat de toonhoogte van een signaal verandert zonder het tempo te beïnvloeden Alan Price Set - Another pair of shoes (1966)

81 Tremelo Snelle volumewisseling op dezelfde toonhoogte Crimson & Clover - Tommy James and the Shondells

82 Vibrato Snelle verschuivingen in toonhoogte Apache - Shadows (Hank Marvin)

83 Feedback Fluittoon veroorzaakt als een microfoon of element te dicht bij een luidspreker komt, waardoor het zijn eigen output weer opneemt en versterkt I feel fine - Beatles Jingo - Carlos Santana Samba Pa Ti (live) - Carlos Santana

84 Wah-wah Klankkleur wordt tussen bas en treble heen en weer geschoven Voodoo Chile (slight return) - Jimi Hendrix Experience White Room - Cream Love the one you’re with - King Curtis

85 Fuzz-box & Distortion Een apparaat dat het geluid afbreekt waardoor een vervormde klank ontstaat die lijkt op die van een overstuurde versterker. Paranoid - Black Sabbath Cross town traffic - Jimi Hendrix Experience

86 Reverse Draait de golf om Napoleon XIV: They’re coming to take me away ha-haa (1966) a-side b-side

87 Reverse Draait de golf om Beatles: Sgt Peppers...Paul is dead, ha ha ha Beatles: I'm so tired...I know Paul is dead, man, miss him miss him Pink Floyd: secret message

88 Tweaking Tweaking zet kleine verschillen in toonhoogte “recht”. vb. geluiden met een toonhoogte van 430, 435 en 440 Hz worden allemaal gelijk gemaakt: 440 Hz Handig om bijv. hoge C zuiver te krijgen Creatief gebruikt: Cher

89 PRAAT

90 PRAAT PRAAT is een computerprogramma om fonetisch onderzoek mee te doen Analyse, Synthese en Manipulatie van geluid Spectrogrammen, Oscillogrammen –Paul Boersma & David Weenink Fonetisch Instituut UvA Amsterdam

91 PRAAT : Cool Edit Cool Edit is met name geschikt om goede opnames te maken en deze te bewerken PRAAT is met name geschikt om fonetisch onderzoek mee uit te voeren

92 PRAAT

93 Het verkrijgen van geluid 3 manieren om geluid in PRAAT te krijgen: opnemen (recording) laden (reading from disk) creëren (m.b.v. een formule)

94 1. Geluid Opnemen via microfoon of audio-CD (of bijv. van internet)

95 1. Geluid Opnemen via microfoon of audio-CD (of bijv. van internet)

96 1. Geluid Opnemen via microfoon of audio-CD (of bijv. van internet) NB. Denk aan je Windows Recording Control instelling

97 2. Geluid Laden vanuit file (bijv..Wav-file) Is een file langer dan een minuut, kies dan ‘open long sound file’. Je bekijkt of beluistert dan steeds gedeeltes van 60 sec.

98 3. Geluid Creëren m.b.v. een formule

99 Geluid Afspelen, Editen e.d. Links: list of objects Rechts: wat je met het geluid doen kan

100 Geluid Afspelen, Editen e.d.

101 Manipulatie

102 1. Manipulatie van Pitch

103 Reduceer het aantal dots d.m.v. ‘stylize pitch (2 st)’ in het ‘pitch’ menu

104 2. Manipulatie van duur

105 3. Manipulatie van intensiteit Creëer Intensity Tier via ‘To Intensity’ vanuit de ‘list of objects’ Klik op ‘to intensity tier’ en op ‘edit’ (de punten geven de relatieve intensiteit weer in dB) Selecteer ‘sound’ en ‘intensity tier’ (met Ctrl) en verander de positie van de punten in de ‘intensity tier’ Selecteer ‘sound’ en ‘intensity tier’ (met Ctrl) en klik op ‘multiply’ Je kunt nu het gemanipuleerde intensiteitspatroon afspelen en opslaan

106 3. Manipulatie van intensiteit

107 Hersynthese Een gemanipuleerd geluid kun je vanuit het Edit-venster in de ‘list of objects’ opnemen als sound via ‘file’ en ‘publish resynthesis’ m.b.v. ‘Draw’ in het Praat Objects Scherm kun je in het ‘Praat Picture’ scherm een afbeelding maken, bijv. van een oscillogram van het geluid

108 Geluid en Beeld Opslaan Een geluid kun je wegschrijven als sound file (bijvoorbeeld ‘write to WAV file’) –Andere formats: AIFC, NeXT/Sun, NIST –LET OP: geen spaties in bestandsnamen Alle plaatjes uit het ‘Praat Picture’ scherm kun je als file opslaan of Copy to clipboard en bijvoorbeeld in Word of PowerPoint invoeren –Formats: EPS-file, Windows metafile, praat picture file (EPS is meestal goede kwaliteit, maar niet alle programma’s kunnen daarmee overweg.)

109 Printen van een Plaatje Selecteer een sound in de ‘list of objects’ Kies ‘to spectrum’: een spectrum object verschijnt in de ‘list of objects’ Bekijk het spectrum via ‘edit’ of maak er een plaatje van in het ‘Praat Picture’ scherm via ‘Draw’ Je kunt het plaatje nu printen via ‘Print’ in het file menu van het ‘Praat Picture’ scherm

110 Printen van een Spectrogram Selecteer een sound in de ‘list of objects’ Creëer een spectrogram object in de ‘list of objects’: via ’spectrum’ en ‘to spectrogram’ alternatief: in Edit-venster ‘extract visible spectrogram’ in menu ‘spectrum’

111 Pictures in PRAAT Je kunt ook via ‘spectrum’ een spectrogram maken van het geluid. Via ‘draw’ kun je dit spectrogram uittekenen in het Praat Picture scherm en printen of opslaan als file via ‘file’ > write to windows metafile)

112 Pictures in PRAAT Via het file menu in het ‘Praat Picture’ scherm kun je ook ‘copy to clipboard’ kiezen. Op die manier kun je een plaatje direct weer inlezen in een Word document

113 Analyses in PRAAT

114 Pitch Analyse selecteer een sound in de ‘list of objects’ kies ‘edit’: sound editor scherm verschijnt met een spectro- gram met het pitch contour in blauw Zo niet, kies ‘show pitch’ in het Pitch menu

115 Via ‘get pitch’ in het Pitch menu krijg je informatie over de pitch op de positie van de cursor Pitch Analyse Verder kun je in dit menu bijv. de max. pitch en de min. pitch aflezen

116 Pitch als apart object Via de selectie van een sound in de ‘list of objects’ direct een pitch object te creëren via ‘periodicity’ menu en ‘sound: to pitch’ –Net als bij het spectrogram is het ook hier mogelijk om via ‘extract visible pitch’ in het Pitch menu van het Edit-venster de pitch als apart object opnemen in de ‘list of objects’ De naam van het Sound-object wordt dan echter niet aan het nieuwe Pitch-object gekoppeld –Via het write menu (Object venster) kan een pitch file weggeschreven en via het read menu weer ingelezen worden –Via ‘draw’ kun je een plaatje maken van de pitch contour

117 Formant Analyse selecteer een sound in de ‘list of objects’ kies ‘edit’: sound editor scherm verschijnt met een spectro- gram met de formanten in rood Zo niet, kies ‘show formant contour’ in het Formant menu

118 Formant Contour als apart object Via de selectie van een sound in de ‘list of objects’, ‘formants and LPC’ menu en ‘sound: to formant (burg)’ kun je de formant contour als apart object opnemen in de ‘list of objects’ –dit is altijd de betere optie, want dan wordt de naam van het Sound-object meteen aan de formant gekoppeld Of via ‘extract visible formant contour’ in het Formant menu in het Edit-venster

119 Intensiteit Analyse selecteer een sound in de ‘list of objects’ kies ‘edit’: sound editor scherm verschijnt met de intensiteit in geel Zo niet, kies ‘show intensity’ onder view

120 Intensiteit als apart object Via de selectie van een sound in de ‘list of objects’ en het ‘to intensity’ menu kun je het intensity contour als apart object opnemen in de ‘list of objects’ Of weer direct via ‘extract visible intensity contour’ in het file menu

121 Annotatie

122 selecteer sound en kies ‘Annotate’ > toTextGrid’ je creëert nu een lege TextGrid die even lang is als de soundfile geef de grid tiers namen door ‘Mary John bell’ bijv. te veranderen in ‘words syllables phonemes’ of ‘words phones’ je kunt kiezen tussen interval tiers en point tiers

123 TextGrid Editor selecteer zowel Sound object als TextGrid object en selecteer ‘edit’ om te annoteren: grenzen tekst, etc.

124 TextGrid Editor save the TextGrid d.m.v. ‘Write to Binary file’ vanuit je Objects scherm

125 TextGrid Editor Je kunt de gelabelde intervallen extraheren in de ‘list of objects’ door zowel ‘sound’ als ‘textgrid’ te selecteren en ‘extract all intervals’ aan te klikken

126 Scripts Een manier om herhaalde taken te automatiseren Denk aan het schrijven van macro’s in andere applicaties, zoals Excel Scripts zijn gewone tekst files: –ze kunnen gemaakt worden met elk programma waarmee je (platte) tekst kunt editen –in PRAAT zit ook een script editor Lees de Scripting tutorial in PRAAT (onder Help  Scripting tutorial); zie ook de Formulas tutorial

127 Interactie met scripts Om een nieuw script te maken: –PRAAT Object window: Control  New Praat Script Om een bestaand script te openen: –Control  Open Praat Script... Om een script uit te voeren: Script editor menu  Run Om slechts een deel van het script uit te voeren: selecteer het deel dat je wilt uitvoeren, klik Run Selection

128 Scripts Als je in het script notities wilt maken: ! Of # vooraan de regel zetten (voor elke nieuwe regel!) Alle regels die beginnen met deze tekens worden door PRAAT genegeerd

129 Scripts Erg handig is de History functie: het programma onthoudt de handelingen die je uitgevoerd hebt –Voer het met de hand uit en kies dan Paste History (Ctrl-h) in het Script-venster –Let op: voordat je een history gaat ‘opnemen’: eerst Clear history De handelingen die je ook met de knoppen kunt uitvoeren (Commands) beginnen meestal met een hoofdletter

130 Scripts M.b.v. Loops kun je handelingen herhaald laten uitvoeren –Heel nuttig als je experimenten doet met veel data om te analyseren –Bijv. voor alle files toonhoogte, duur en intensiteit meten

131 Meer over Scripts: Lees de Scripting tutorial (via Objectvenster, Help) Zie ook de PRAAT users-group: waar je ook zelf een vraag kunt plaatsen. Vaak beantwoord door Paul Boersma zelf! Mail Paul Boersma / David Weenink, zie


Download ppt "Geluid opnemen en bewerken Geluidregistratie: CoolEdit (CTWave, Cubase, Cakewalk …) Masteren (extra: geluid bewerken) Geluidanalyse: PRAAT."

Verwante presentaties


Ads door Google