De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Kennis- en Onderwijscentrum Bodem en Ondergrond Leergang Oriëntatie Bodem en Ondergrond.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Kennis- en Onderwijscentrum Bodem en Ondergrond Leergang Oriëntatie Bodem en Ondergrond."— Transcript van de presentatie:

1 Kennis- en Onderwijscentrum Bodem en Ondergrond Leergang Oriëntatie Bodem en Ondergrond

2 Oriëntatie Bodem en Ondergrond Overzicht modulen: 1. Integrale (duurzame) gebiedsontwikkeling excursie 2.1 Bodem en ondergrond 2.2 Watermanagement 3.1 Draagfunctie 3.2 Ondergronds bouwen 4.1 Archeologie 4.2 Landschap en bewoning (geologie en geomorfologie) 5.1 Leefomgevingvraagstukken 5.2 Integrale gebiedsontwikkeling 2

3 Module 5.1 Leefomgevingvraagstukken Zorgvuldig omgaan met bodem en bodemprocessen 3

4 Fasen gebiedsontwikkeling 4

5 Inhoudsopgave Milieu en duurzame gebiedsontwikkeling Bodem- en ecosysteemdiensten Rol milieukundige bij gebiedsontwikkeling Milieukundige bodemambities: lokaal schaalniveau Milieukundige bodemambities: mondiaal schaalniveau

6 Milieukwaliteit als onderdeel van duurzame gebiedsontwikkeling

7 Duurzaamheid = kwaliteit op verschillende niveaus

8 Bodem en ecosysteemdiensten Wat doet een gezonde bodem voor mensen?

9 Ecosysteemdiensten: Wat doet een gezonde bodem voor mensen? Produceren: leveren voedsel, energie en grondstoffen

10 Producerende diensten

11 Reguleren: biologische, chemische en natuurkundige processen beïnvloeden

12 Regulerende diensten

13 Dragen: ondersteunen van gebouwen, wegen; bergen en beschermen van leidingen

14 Culturele en informatiediensten

15 Informeren en inspireren: kennis bieden over heden en verleden; groeiplaats bieden voor aantrekkelijk groen en waardevolle natuur

16

17 Rol milieukundige bij gebiedsontwikkeling Hoe draagt een milieukundige bij aan het leveren van ecosysteemdiensten door een gezond bodem- en watersysteem?

18 Rol milieukundige Beschermen en verbeteren milieukwaliteit lokaal en mondiaal Goede milieukwaliteit genereert randvoorwaarden voor economische mogelijkheden en kwaliteit van bestaan

19 signaleren & beschermen & verbeteren voorspellen & beoordelen selecteren & synergie creëren & enthousiasmeren adviseren & uitvoeren & controleren toezicht & monitoring

20 Milieukundige ambities: lokaal schaalniveau Welke milieukundige ambities dragen bij aan de kwaliteit van gebiedsontwikkeling, binnen de grenzen van het plangebied?

21 Bodemambities lokaal (1) Veilige en gezonde bodem: geen chemische verontreiniging of verzilting

22 Benodigde milieukundige kennis Vervuilende activiteiten; bronnen Verspreiding van stoffen Omzetting van stoffen Gezondheidsbeïnvloeding door stoffen Saneringsmethoden Verzilting (via ondergronds zeewater / als gevolg van irrigatie)

23 Voorbeeld: Oostergasfabriek Amsterdam

24 Verspreiding verontreinigingen. Bron: SKB

25 De sanering in bedrijf

26 De beoogde nieuwe ontwikkeling

27 Bodemambities lokaal (2) Geen overschot of tekort aan water door voldoende mogelijkheden voor infiltratie en berging

28 Benodigde milieukundige kennis Waterinfiltratie Ondergronds watertransport waterbeheer

29 Waterkringloop. Bron: TTE

30 Stedelijke waterproblemen

31 Water vasthouden en bergen: grindkoffers en wadi’s

32 Bodemambities lokaal (3) Groen, water en openbare ruimte zijn van hoge kwaliteit dankzij een gezonde bodem Bodem is duurzaam in staat om voeding en andere gewassen te leveren zonder de omgeving te vervuilen.

33 Benodigde milieukundige kennis Bodembestanddelen Bodemvormende processen Bodemprofielen Relatie bodem, water & vegetatie Relatie bodem, water & voedingsgewassen

34 Bodembestanddelen Minerale delen Voedingsstoffen (meststoffen, nutriënten) Water Lucht Dood organisch materiaal en humus Levende organismen

35 Bodemvormende processen

36 Bodemprofielen: podzol

37 Bodemprofiel: veen

38 Voorbeeld: water in de stad (Deventer)

39 Voorbeeld: stadslandbouw

40 Milieukundige kwaliteitsambities: mondiaal niveau Hoe zorg je ervoor dat gebiedsontwikkeling ook buiten de grenzen van het plangebied leidt tot meer kwaliteit?

41 Bodemambities mondiaal (1) Bodem en ondergrond leveren een bijdrage aan energiebesparing en duurzame energievoorziening Bodem en ondergrond dragen bij aan het terugdringen van klimaatverandering

42 Benodigde milieukundige kennis Koolstofkringloop WKO / geothermie

43 Bodem en koolstofkringloop Veel vastgelegde koolstof in de bodem (veen, opgehoopt methaan, humus) Vaak vergeten bij discussie over klimaatverandering

44 Verlies van koolstof uit bodem Bodemdegradatie (humus  CO2) Oxidatie van veen (veen  CO2) Ontsnappen van methaan uit natte bodems (rijst, moerassen) en permafrost (ontdooiende toendra’s) Voorbeeld: veenoxidatie door palmolieteelt odk odk

45 Toevoeging van koolstof aan bodem Vorming strooisellaag Humusvorming Veenvorming

46

47 Lokale maatregelen (Nederland) Bestaande veenpakketten behouden via hoog grondwaterpeil Organische stofgehalte in grond op peil houden / verhogen Bos aanplanten Groene daken = bodemvorming stimuleren op nieuwe locaties

48 Bodem- energie- systemen

49 Gesloten systemen / bodemwarmtewisselaars Water of antivries in kunststof leidingen 0 – 150 m diepte Warmte + koude toevoegen / onttrekken 5 – 30 graden Celcius Vanaf 1 woning warmtewisselaar.htmlhttp://www.aardwarmtesystemen.nl/bodem warmtewisselaar.html

50 Open systemen / WKO Grondwater wordt onttrokken en teruggepompt, via 2 of meer bronnen op enige afstand van elkaar Warmte + koude onttrekken / toevoegen 20 – 300 meter diepte 5 – 25 graden Celsius Vanaf ca 50 woningen veenendaal.nl/energiesysteem/hoe-werkt-het/http://www.devo- veenendaal.nl/energiesysteem/hoe-werkt-het/

51 Geothermie Diepe onttrekking van warmte, geen koude 500 – 5000 meter 30 – 120 graden Celsius Vanaf meer dan 100 woningen

52 Wko en bodemsanering

53 Open systeem reactieve zone

54 WKO en bovengrondse zuivering

55 Voorbeelden bodemenergie gecombineerd in de waterketen: bodemenergie en opslag restwarmte

56 Bodemenergie – proceswater en gietwater

57 Bodemambities mondiaal (2) Bodem levert bijdragen aan het sluiten van grondstoffenkringlopen, o.a. fosfaat Bodem biedt productiecapaciteit voor voldoende voeding voor alle wereldburgers

58 Benodigde milieukundige kennis Vorming / verlies bodemvruchtbaarheid Fosfaatkringloop Bodem en voedselproductie

59

60

61 Fosfaat in NL Toevoer via import veevoer en aanvoer kunstmenst Ophoping in de bodem; leidt tot eutrofiering e.a. Ophoping in rioolslib; leidt (door verbranding van rioolslib) tot verlies van nutrienten

62 Fosfaat wereldwijd Fosfaatmijnen op slechts enkele plaatsen in de wereld Uitputting verwacht binnen 50 – 100 jaar Geen alternatieve bronnen van fosfaat Open kringloop; ophoping / verlies op plaatsen met veel mensen en intensieve landbouw

63

64

65 Voorbeeld: gebiedsgericht grondwaterbeheer

66 Achtergrond documentatie SKB (2009) Bodemecologie: wat is het en wat kun je ermee? SKB Cahier T.C.P. Melman & C.M. van der Heide (2011). Ecosysteemdiensten in Nederland: verkenning betekenis en perspectieven. Achtergrondrapport bij Natuurverkenning 2011 SLO (2008). De Bodem Leeft. Gecertificeerde NLT module voor HAVO 4/5, versie 1.2. Stowa (2009). Fosfaat, van leegloop naar kringloop. Resultaten workshop 20 mei 2009 en achtergrondgegevens. Stowa, Amersfoort. Smit, Bert (z.j.) Fosfaat: kringloop of eenmalig gebruik. PPT, Wageningen Universiteit en Research Centrum WUR. Vrieswijk, Siebe, Annelies Everts en Arne Alphenaar (2010). Pionieren in de ondergrond. TTE. Deventer, in opdracht van het Ministerie van VROM. De Bruijn (2004). Samen werken aan duurzame ontwikkeling. Om de toekomst van onze leefomgeving. Lectorale rede, Saxion lectoraat Duurzame Leefomgeving.


Download ppt "Kennis- en Onderwijscentrum Bodem en Ondergrond Leergang Oriëntatie Bodem en Ondergrond."

Verwante presentaties


Ads door Google