De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

A: Aanloop 140014641548(1568-1648) 1579/1585/1588 Politiek Economisch Sociaal 10p.

Verwante presentaties


Presentatie over: "A: Aanloop 140014641548(1568-1648) 1579/1585/1588 Politiek Economisch Sociaal 10p."— Transcript van de presentatie:

1 A: Aanloop ( ) 1579/1585/1588 Politiek Economisch Sociaal 10p

2 Politiek Streven van de Hertogen: Muntstelsels, tolbarrières = ……. Stadsrechten Tekort aan financiën  …… Eenheid van geloof. Centralisatie- rol adel- Welke tegenstellingen?  Noem er twee …….. Waarom oorlog? 10p

3 ( ) hertogen B Staten Generaalonderdeel Habsburgse rijk 80 jarige oorlog Bourgondische Kreits1579 Unie van Utr 1585 val v Antwerpen 1588: Staten Generaal Politiek Eenheid particularisme Groei stedenrechten standen(o.a stadsrechten) Streven hertogen Vanaf Hertogen van Bourgondië versterken hun gezag in de Nederlanden en worden vanaf 1548 onderdeel Habsburgse rijk  zij willen centralisatie/ eenheid van geloof/ geld van rijke Nederlandse gewesten (Vlaanderen en Brabant en de Hanze steden): accijnzen. Tegenover hen particularisme ( eigen munt,tolbarrières, in en uitvoerrechten)van de gewesten en oprichting Staten Generaal(1464)  tachtig jarige oorlog: met ontstaan van republiek der 7 Ver. Nederlanden. Aanloop

4 Economisch Problemen Holland? …….. Voordelen Holland (3) ……. Landbouw Oosten ……. Factoren voor groei ……… Malthus en commercialisering ? Rol van de oorlog: twee concrete voorbeelden Handelskapitalisme? ……… 12p

5 Economisch Holland achtergebleven: kleine steden, weinig graanverbouw. Maar tussen : Groei: binnenl. Vraag (1)/profiteren van Brugge,Gent, Antwerpen – gunstige geografische ligging: handel in twee richtingen – Stapelmarkt – Scheepsbouw: verbetering: minder manschappen,groter laadvermogen – Manufacturen, trafieken specialisatie (2) – Visserij: haringkaken:zoute haring – Landbouw gunstig: w aterschappen/ geen feodale tradities – urbanisatie komt opgang Moedernegotie : Oostzeegebied na handelsoorlogen met Hanze verbond. Vanaf die tijd maar vooral na 1585 (val van Antwerpen)-commercialisering(3)/ urbanisatie/ vrachtvaarders: stapelmarkt/ verbouw handelsgewassen/kapitaalintensief/ komst trafieken/waterschappen/ investeren in dijken en inpoldering: begin 17 e eeuw/samen investeren in schepen/hoge arbeidsproduktiviteit  handelskapitalisme In het Oosten en Zuiden bleef landbouw traditioneel (4)

6 Welke demografische ontwikkelingen? …… Rol van de waterschappen voor de economie? ……. Redenen 80 jarige oorlog …….. 6p

7 Rest Eenheidsmakend: groep van kooplieden regenten:die een band brachten tussen verschillende steden. Overlegcultuur: waterschappen Demografie: komst migranten; (Plancius: kaartenmaker) Opstand: kwestie van geloof/centralisatie/belastingdruk (10 e penning): prot. visie, liberaal,annales ? ……

8 Begrippen: Moedernegotie …… Gilden ….. Landvoogd …… Parma ……. Trafieken …… Partenrederij …… 6p

9 B: Gouden Eeuw

10 Vragen Jaartallen (11) Invulling politiek: welke organen/ welke bevoegdheden/ welke banen /rol van de regenten. Statenbond. (12) Rol van de overheid in de economie (13) Rol van de internationale situatie?(14) Wanneer hoogtepunt handel? Waarom daarna daling? Hoe die te compenseren? (14) Welke factoren leiden tot groei economie (15) Welke rol speelt de landbouw en de visserij? (16) Hoe zag de nijverheid eruit (17) En hoe was de sociale situatie?: lagen en mobiliteit/ demografie/positie vrouw: waarom veelal vrije partnerkeuze /cultuur/ verschil westen met het oosten.(19)

11 B: Gouden Eeuw rep 7 ver N. Indie bereikt/ VOC12jarigbestand fluitschip spaanse en Vlaamse kaapvaart stopgezet Spaans Handelsembargo opgeheven 1621; WIC joorlog: vrede vanMunster 1 e stadh loze tijdperk vrachtvaart bulkgoederen officiële erkenning rep.1651: acte van navigatie Lakenindustrie ; 1 e Engelse oorlog Immigranten ; 2 e Engelse oorlog

12 Politiek Stuurt – Benoemt benoemt StuurtBenoemt een deel van Staten Generaal Afgevaardigden van de gewesten Buitenlandse politiek, verdediging Bestuur generaliteitslanden Raadspensionaris secretaris Bestuur van het gewest Afgevaardigden van Adel en steden Stadhouder legeraanvoerder Plattelandsbestuurstadsbestuur

13 Zeven gewesten macht naar rato belastingen Statenbond/generaliteitslanden/twee stadhouders(Holland en Friesland- legeraanvoerder)/raadpensionaris Regenten komen voor econ. belangen gewest op. Overheid grootste klant en schuldenaar Overheid: overzeese handel als hoeksteen van economie Havens, konvooi en licentiegelden (in-uitvoer): opbrengst voor oorlogsschepen Monopolies verlenen aan VOC en WIC Kaping van vloten vijand (Piet Hein) Geld lenen van rijke burgers tegen rente: overheid grootste schuldenaar Leveren van goederen Bij conflicten altijd de kant kiezen van regenten Zuidelijk gebied ( lees Vlaanderen) kleinhouden: Schelde sluiten/uitvoerrechten op wol

14 Internationale situatie Tijdens 80 jarige oorlog verovering van veel steden door Maurits Spanje voerde tegelijkertijd ook oorlog tegen Islam, Engeland (armada) Frankrijk: godsdienstoorlogen: verdeeldheid Eng en Frankrijk huurden Nederlandse schepen voor Vervoer producten. Hoogtepunt Twaalfjarig bestand maar daarna: moeilijker: kapers/verhoging verzekeringen: verhoging prijzen; handel met Spanje en Portugal maar ook in Oostzee nam af  compensatie: toenemende koloniale handel Toegenomen vraag naar landbouwprod Bloei Leidse en Haarlemse textieindustrie

15 economie Leg een link tussen verbanden economie en politiek! Algemene factoren die tot groei leidden: - bevolkingsgroei+welvaart→ nijverheid profiteert van vraag - voldoende (goedkoop) kapitaal aanwezig - Stapelmarkt Amsterdam→ grondstoffen aanwezig -,,,, → exportmogelijkheden - visserij + handel → bloei trafieken (bv. zout, zeep) - komst geschoolde arbeidskrachten uit Zuid. Ned. → kennis - door waterwegen nauwe relaties tussen bedrijfstakken - goedkope energiebronnen: turf en windkracht

16 Landbouw en visserij Landbouw Investeren en specialiseren door goedkope aanvoer graan Door de boeren vetweiderij, handels en tuinbouwgewassen turfwinning: trekvaarten infrastructuur landaanwinning, technische vernieuwingen (1) Na 1650 daling prijzen landbouw Hoe op te lossen? (2) Visserij: haring (Grote visserij)kabeljauw (kleine visserij) Walvisvaart  Noordse compagnie

17 nijverheid Bloeiend: scheepsvaart fluitschip,standaardisatie/ wol Lakenstoffen in Leiden,linnen in Haarlem zeilmakers en touwslagers/wapenindustrie (overheid en particulieren afnemers. Verschil met de overige gewesten: amper bevolkingsgroei/achterblijven urbanisatie/geen goede verbindingen/weinig investeringen. Hier en daar verplaatsing nijverheid ivm loonkosten Nieuwe bedrijven: los van de gildentrafieken =: Manufacturen = (Sociaal gevolg: Wel arbeidsconflicten en kinderarbeid) Financieel  Antwerpen uitgeschakeld Goede organisatie: wisselbank, beurs, bank van lening

18 Sociaal Sociale gelaagdheidregenten Gegoede burgerij minder dan 10% Kleine burgerij 25%Volksklasse 60 a 70%

19 Sociaal en cultureel Sociaal overwicht steden/mobiele samenleving in Holland kerngezinnen vrouwen hebben mogelijkheid van scheiden- hun positie ook belangrijk op arbeidsmarkt gezin als productie-eenheid. Demografisch: migratie: vooral economisch (waar en wanneer en waarom? )(1)vele ongehuwden/hoge huwelijksleeftijd (2))/ hoge urbanisatiegraad(waarbinnen hoog sterftecijfer) gezin productie-eenheid Vorming nieuwe elite/nieuwe middenklasse in de steden. Sociale mobiliteit. Kooplieden aan de macht! /armenzorg (3) Cultureel : bloei na 1590: methodisch onderzoek: nieuwe uitvindingen: Huygens (4) schilderen als kunstvorm en bouw: bedrijfstak: uitingen van de burgerlijk karakter en welvaart. Rembrandt Hugo de Groot :Mare Liberum introductie volken recht

20 C. Zilveren eeuw groeiende problemen e stadhouderl -Stagnatie-1799particularisme-ondergang - Frans mercantilisme -einde Voc: -de-urbanisatie Dood in e Engelse oorlog -Spaanse succesieoorlog -pachteroproer einde WIC, –verstarring belangenverstrengeling Willem sinds 1688 Kon v Engl -veepest

21 groeiende problemen 2 e stadhouderl Stagnatie Groeiende problemen hoezo 2 e stadhouderl tijdperk stagnatieOndergang. Waarom? Frans mercantilismeveepest 17444e Engelse oorlog Spaanse succesieoorlog pachteroproer 1748 einde WIC 1792 Voc: Pruisische inval 1795 Bataafse rep 1806: Koninkrijk Holland Willem sinds 1688 Kon v Engl De-urbanisatie.Belastingdruk.Verstarring door belangen verstrengeling.Schuldenlast overheid. particularisme

22 AGRARISCHE MARKT Holland: boeren kampen met: afzetproblemen, concurrentie Eng, lonen relatief hoog, belastingdruk, bestrijdingskosten paalworm, veepest. - na 1740 bloeit landbouw op door stijgende vraag Oosten: gemengd bedrijf minder vatbaar voor depressie-(want?) Hier ook- plattelandsnijverheid + handelsgewassen → vatbaarheid voor conjuncturele schommelingen; tabak - v.a aardappelteelt voor de markt. Drager van de economie. Productiviteit bleef hoog!

23 Nijverheid - achteruitgang nijverheid, visserij, stapelmarkt door: - hoog loonpeil - afnemende arbeidsproductiviteit - concurrentie en protectie ENG en FR - voorbijlandvaart - verplaatsing naar lage-lonengebieden- Brabant en Twente - VOC blijft grote werkgever (minder winst: corruptie, meer geld voor verdediging; concurrentie - scheepsbouw Zaanstreek - bloei van: jeneverstokerijen; papierfabricage, boekdrukkerijen; suikerraffinaderijen; steenbakkerijen  Waarom?

24 Handel scheepvaart, visserij - bank- en effectwezen: Amsterdamse kapitaalmarkt - geld- en commissiehandel, verzekeringswezen, kredietverlening - investeringen vooral in buitenl. bedrijven - Staten-Generaal doen beroep op kapitaalmarkt - financiering VOC, WIC, plantages Suriname levert rente op - brede maar ongelijke spreiding renteniers inkomsten - koopvaardij werkgever: verliest terrein aan Londen, Hamburg - verzanding vaarwegen - Amsterdam prominent: commissiehandel, voorbijlandvaart; - koloniale warenhandel stijgt, m.n. inter-Aziatische handel VOC - driehoekshandel WIC succesvol m.n. door slavenhandel - druk op handelswinsten door concurrentie ENG en FR - afnemende rol haringvisserij; walvisvaart is ±1770 op retour

25 overige gewesten - bloei in oostelijke gewesten - Friesland profiteert van handel op Oostzee - Tilburg, Twente: textielnijverheid - Veluwe, Zaanstreek: papierindustrie - rivierengebied: steenbakkerijen.

26 OVERHEID - besluitvorming gericht op voordeel eigen stad of gewest - debat over gebrek aan samenhangend economisch beleid - gewest Holland welvarend met Amsterdam fin. centrum Europa - schuldenlast na Spaanse Successieoorlog - discussie over herziening belastingstelsel - stijgende druk (factor 2,5) o.a. door belastingpacht Pachtersoproeren en acties Doelisten - geen structurele verbeteringen.

27 internationale situatie: - Willem III: coalitiepolitiek tegen FR nadelig voor handel - Willem III laat als koning van ENG: Acte v.Navigatie bestaan - na 1713 voert Republiek neutrale koers - investeren in leger of in vloot?→ groeiende tegenstelling tussen land- en zeegewesten - door neutraliteit verwaarlozing leger en vloot - ± 1750 pamflettenoorlog: pro-Frans of pro-Engels optreden? Vierde Engelse Oorlog

28 SOCIALE VERHOUDINGEN - regentenoligarchie: ambten, contracten van correspondentie - regenten beleggen in aandelen VOC + obligaties + buitenlandse ondernemingen - landgewesten: adel blijft rijk door pachtinkomsten, hoge functies en beleggingen - kleine burgerij lijdt onder dalende nijverheidsactiviteit en hoge accijnzen - in pamfletten: beeld van stagnatie en leegloop steden - groeiende verpaupering, maar armenzorg blijft op peil - kritiek van Patriotten op armenzorg - vrouwen: minder alfabetisering, meer nadruk op rol moeder - vrouwenoverschot in Amsterdam - stijging huwelijksleeftijd, daling kindertal


Download ppt "A: Aanloop 140014641548(1568-1648) 1579/1585/1588 Politiek Economisch Sociaal 10p."

Verwante presentaties


Ads door Google