De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

SEKSUOLOGIE een nascholing voor GGNet psychiaters

Verwante presentaties


Presentatie over: "SEKSUOLOGIE een nascholing voor GGNet psychiaters"— Transcript van de presentatie:

1 SEKSUOLOGIE een nascholing voor GGNet psychiaters
1

2 Andre van den Ende Wim Kurk psychiater PAAZ ZGT Hengelo
Psychotherapeut - seksuoloog NVVS GGNet Apeldoorn - Zutphen

3 Programma : interactief
Presentatie Rollenspel Pauze 3

4 1. Inleiding 2. Modellen in de seksuologie 3. DSM IV – TR: seksuele disfuncties 4. Psychofarmaca en seksuele bijwerkingen 5. Seksuologische anamnese 6. Verschil in verlangen

5 1. Inleiding

6 Waarom nascholing? Seksuele problemen bij psychiatrische patiënten komen veel voor ( 69%) Psychiaters hebben weinig aandacht voor seksualiteit: redenen oa: Schaamte en incompetentie gevoelens Tijdschrift voor Psychiatrie 54 ( 2012) 1

7 Doelen van deze nascholing
basiskennis seksuologie oefenen door middel van rollenspel discussie wat doe je zelf, wanneer te consulteren, wanneer door te verwijzen 7

8 Motto: spreken over seks moet je leren door het te gaan doen

9 Sta ook eens stil bij je eigen ‘persoonlijke bagage’
Welke associaties heb je bij seks ? Sta ook eens stil bij je eigen ‘persoonlijke bagage’ 9

10 ‘modellen’ ( cultuur) Christelijk: zonde Repressie- en controle model
Freudiaans: drift, sublimatie Radicaal-politieke model : Reich Cultureel leer model: individuele verantwoordelijkheid, keuzemogelijkheid ( wordt gezien als congruent met het bio-psycho-sociale model )

11 ‘modellen’ ( 2) Van: wat is goed en slecht ? Naar:
wat is normaal, (gezond) en abnormaal, (ongezond) ?

12 Redenen om te vrijen (= betekenisgeving)
Contact maken Bevestigd worden Macht uitoefenen Liefde Troost zoeken De ander plezieren Erbij willen horen Gezelligheid De ander goed stemmen Omdat het hoort Orgasme willen Voortplanting Uit verveling Samen iets moois beleven Slaapmutsje Afreageren Ruzie goedmaken Man zijn bewijzen Vrouw zijn bewijzen Ontspanning Het is weekend De ander pesten Geld Intimiteit Anders gaat hij vreemd Lust beleven

13 Functies van seksualiteit
- Voortplanting (reproductie) - Lust (recreatie) - Intimiteit (hechting - relatie ) - (bevestiging) zelfbeeld / identiteit - Functioneel, doel buiten de seks 13

14 Stellingen Seksualiteit is een vitaal onderdeel van ons leven
Seks gaat oa over verlangen naar een ander en beleving van lust Onvoldoende aandacht voor de seksualiteit van patiënten (Praten over) seks moet je leren (door het te gaan doen) Seksuele bijwerkingen beïnvloeden de therapietrouw negatief

15 2: modellen in de seksuologie

16 Seksuologie Bio-psycho-sociaal Seksuele responscyclus
Model van seksuele opwinding

17 Bio-psycho-sociaal ‘model’
Biologische dimensie: b.v. leeftijd, kanker, multiple sclerose, suikerziekte, seksuele bijwerkingen van psychofarmaca Psychologisch dimensie: ontwikkelingsgeschiedenis, seksuele biografie, persoonlijkheidskenmerken, psychopathologie, Sociale dimensie: opvoeding, partnerrelatie, ouderschap, werk, religie 17

18 Waar gaat seksualiteit over ?
biologisch Sociaal / relationeel cultuur / context psychologisch

19 Seksuele responscyclus
19

20 orgasme opwinding arousal verlangen ~ zin ~ resolutie
De seksuele respons orgasme opwinding arousal verlangen ~ zin ~ resolutie 20 20

21 Seksuele responscyclus
Een model van opeenvolgende fasen in seksueel gedrag Voor het eerst beschreven door Masters & Johnson, aangevuld door Kaplan Een kapstok c.q. zoekschema voor je seksuele anamnese, disfuncties Te gebruiken bij psycho-educatie ( tijdas) 21

22 Alg lichamelijke response
Cognities Psychosomatische cirkel van seks Bancroft, 1989 Limbisch systeem orgasme Gewaarwording ruggenmerg Genitale response Tactiele info Alg lichamelijke response

23 informatieverwerkingsperspectief
Seksuele opwinding als emotie Incentive motivatie theorie

24 informatieverwerkingsmodel

25 Paden voor verwerking seksuele informatie

26 Incentive motivatie theorie
Voorwaarden voor seksuele motivatie: 1: intact seksueel systeem ( seksuele opwindbaarheid) 2: stimuli met een seksuele betekenis 3: gelegenheid tot vrijen

27 DSM IV- TR: seksuele en genderidentiteitsstoornissen

28 Definitie seksuele gezondheid :
Toestand van fysiek, emotioneel, mentaal, en sociaal welzijn, gerelateerd aan seksualiteit. Meer dan de afwezigheid van ziekte of disfunctie (WHO, 2002)

29 Genderidentiteitsstoornissen
Classificatie DSM-IV -TR seksuele stoornissen en genderidentiteitsstoornissen Seksuele disfuncties Parafilieën Genderidentiteitsstoornissen 29

30 Classificeren seksuele stoornissen
30

31 Omschrijving Seksuele disfunctie DSM IV-TR
Verstoring in een of meerdere fasen van de seksuele responscyclus en/ of pijn verbonden met de coïtus • Duidelijk lijden en/of interpersoonlijke problemen 31

32 Seksuele disfuncties Verlangen ( geen zin, aversie)
Opwinding ( geen erectie, niet vochtig worden) Orgasme ( te snel, niet klaarkomen) Pijn ( dyspareunie, vaginisme ) Seksuele disfunctie door een somatische aandoening Seksuele disfunctie door een middel

33 Subtypen van seksuele disfuncties
•Begin: Levenslang vs verworven •Context waarin: Gegeneraliseerd vs situationeel ( stimulatie, situatie, partners) •Etiologische factoren: -Psychische factoren -Gecombineerde factoren 33

34 Welke klachten kun je tegenkomen m.b.t. seksueel functioneren?
Verschillende klachten, die we hier onder- brengen in de afzonderlijke fasen van de seksuele responscyclus; In de fase, waarin het probleem het meest zichtbaar wordt c.q. “opspeelt” In de praktijk echter zijn seksuele disfuncties vaak erg aan elkaar “geschakeld” 34

35 4 : psychofarmaca en seksuele bijwerkingen

36 seksualiteit en psychofarmaca
Algemeen: Direct en indirect effect Effect via transmitters Middelen: – benzo’s lithium antidepressiva antipsychotica

37

38 Dopamine Stimuleert, activeert seksuele behoefte, activeert plezier
Antidopaminerg: remt de zin, remt seksuele activiteit, verstoort erectie, remt ejaculatie ( gynaecomastie) cellichaam: substantia nigra projecties : frontale hersengebieden, striatum, limbische systeem Frontale schors: aandacht, concentratie, initiëren en stoppen van ( seksueel) gedrag Striatum : fijne motoriek Limbische systeem : kunnen ervaren van belonen, straffen, emotie (orgasme)_ Hypofyse: remt afgifte prolactine

39 serotonine Regulatie van stemming, angst, slaap, eetlust en seksualiteit -Serotonerg: remt orgasme, droge mond, transpiratie -antiserotonerg: activeert seksueel gedrag, bevordert orgasme -5HT2a –receptor stimulatie: inhibitie van seksuele activiteit, orgasmestoornissen -5HT1a receptoren verhogen seksuele activiteit Ejaculatie onder invloed van 5HT1a- , 5HT1b- , 5HT2c-receptoren: SSRI’s vertragen orgasme en ejaculatie

40 benzodiazepinen Dosisafhankelijke vertraging orgasme Alternatief: buspiron

41 Lithium Negatief effect op: Zin in seks Erectie Orgasme
Alternatief: valproinezuur en topiramaat Carbamazepine  SHBG spiegel verhoging  minder vrij testosteron

42 antipsychotica Heterogene groep Centraal en perifere beïnvloeding seksueel functioneren Prolactine sparend: Quetiapine, aripiprazol, olanzapine

43 Antidepressiva 30-70% van de gebruikers van antidepressiva rapporteert seksuele klachten: verminderd libido, ED, vertraagde zaadlozing, anorgasmie, priapisme, pijnlijke ejaculatie, doof gevoel in penis/vagina, gezwollen clitoris • Meest voorkomende bijwerking van SSRI’s en clomipramine is moeilijker klaarkomen. 43

44 Strategieën bij bijwerkingen ad
erken en bespreek wacht op remissie verlaag korte stop, weekend drug holiday verander: bupropion, mirtazapine, moclobemide, valdoxan voeg toe verwijs

45 Inleidende zinnen: voorbeeld
Veel mensen merken bij het gebruik van antipsychotica / antidepressiva ( of : bij een opname) een verandering in hun seksualiteit. Sommigen merken een verbetering, anderen een verslechtering. Heeft u sinds het gebruik van middel A ( sinds de opname) een verandering in seksueel functioneren gemerkt ?

46 5: Seksuologische anamnese

47 Bespreken van seksualiteit
Vraag je seksueel functioneren wel eens uit ? Waarom wel/niet? Wanneer wel/niet? Hoe vraag je ernaar? Waar loop je tegenaan? Wat gaat je juist gemakkelijk af? 47

48 Wat te doen: communiceer
Wees actief Maak concreet Model: responscyclus, relaties

49 Seksuele anamnese hulpvraag aard, duur en beloop van de klacht(en):
De relatie met de seksuele responscyclus primair of secundair gegeneraliseerd of situatief lichamelijke en/of psychische comorbiditeit voorgeschiedenis, seksuele levensloop rol partner beleving/betekenis van het probleem functionele analyse 49

50 Uitvragen van seksuele problemen
Welke vragen zou je kunnen stellen om in kaart te brengen in welke (andere) fasen er (welke) problemen zijn? Literatuur: vragenlijstjes als hulpmiddel! Marijke IJff: Sekscounseling 50

51 Bespreking van casuïstiek in subgroepen
Motto: spreken over seks moet je leren door het te gaan doen! nabespreking 51

52 6: verschil in verlangen

53 Verschil in Verlangen -Meest voorkomende seksuele probleem
-IIlusie: verbetering partnerrelatie ->verbetering seksuele relatie -Valkuil: therapeuten geneigd vrouw te steunen in 'nee' zeggen en mannen leren met frustatie om te gaan -Bereidheid van vrouw om zin te maken is sleutel om uit dillemma te komen -Verleiding is antwoord op hoe om te gaan met seksuele verschil

54 Praten over seksualiteit:
basisvoorwaarden: respect voor privacy, veiligheid, grenzen en zorgvuldigheid positieve en open houding tav seksualiteit: bewustzijn van eigen normen, waarden en grenzen het ernstig nemen van seksuele problemen het serieus nemen van verlangen naar intimiteit en een relatie geef veel voorlichting 54

55 Communicatie-aspecten
Taal: hoe spreek je over intimiteit en seksualiteit ? Woordkeuze, hebben we het over hetzelfde? Attitude van de arts Persoonlijke normen, waarden, opvattingen en vooronderstellingen ( wie doet het, hoe vaak, wanneer, waar en hoe?) Bewust van eigen grenzen? ( wat wil je, wat kun je, wat doe je ?) 55

56 Communicatie Woorden Gaat over Gelijk Levert Verlies op Inhoud
Taak- en doelgericht Afstand Miskenning met Aandacht Luisteren Begrijpen Gaat over Geluk Levert Winst op Betrekking Relatie, Gezin, Familie Nabijheid Erkenning ERKENNING GAAT VOOR INHOUD 56

57 Man-vrouw verschillen
Mannen: seks door zin Vrouwen: zin door seks 57

58 Omgaan met verschillen
58

59 Man •zin in seks •seksuele activiteit is doel op zich 59

60 Vrouw •zin in seks omdat je met seks bezig bent
•doel van seksuele activiteit is emotionele intimiteit, betrokkenheid en liefde 60

61 man-vrouw verschillen
Bij mannen meer oriëntatie op seks op genitaal op orgasme op penetratie Bij vrouwen meer oriëntatie op relatie op contact op sensualiteit 61

62 Man-vrouw verschillen
Man: Testosteron Vrouw: --Testosteron Persoon Partner 62

63 Voor de mannen Intimiteit vraagt tijd
“De bejegening overdag is het voorspel voor de avond” “Seks door zin” 63

64 Voor de vrouwen Zin hebben om zin te maken “Zin door seks” 64

65 Verminderd seksueel verlangen/geen zin
Oorzaken: Chronische vermoeidheid/ langdurige overbelasting o.a. werk/gezin, ziekte , medicatie, ingrepen Relatie duur - Relatieprobleem - Hormonale status, leeftijd - Depressie - Vaak i.c.m. opwindingsprobleem, dyspareunie 65

66 Interventies bij verlangensproblematiek
Informatie en advies misvattingen corrigeren voorwaarden erkennen en scheppen motieven om te vrijen (hoofd, hart, kruis) seksuele prikkels Seksuele relatie therapie: omgaan met verschil 66

67 67

68 Praten: partner mee 68

69 Kernpunten seksuologische hulpverlening
Partner erbij betrekken Betekenis van de klacht in de context Psycho-educatie ( oa ontschuldigen) Sensate focus oefeningen Cognitieve herstructurering

70 Seksuologische behandeling: het doorbreken van de vicieuze cirkel
Sensate focus: klachtgericht, kortdurend, directief of breder in te zetten. uitleg wegnemen prestatiedruk (coïtusverbod/pijnverbod) concentratie op eigen zintuigsensaties stapsgewijs ontspannen genieten 70

71 Sekstherapie = relatietherapie?
Werken met een koppel is effectiever dan werken met 1 lid van het koppel Relationele en seksuele satisfactie hangen sterk met elkaar samen 71

72 Evaluatie 72


Download ppt "SEKSUOLOGIE een nascholing voor GGNet psychiaters"

Verwante presentaties


Ads door Google