De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Verminderde voedingstoestand bij kanker: sarcopenie, cachexie en wasting Susanne Blauwhoff-Buskermolen diëtist-onderzoeker VU medisch centrum.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Verminderde voedingstoestand bij kanker: sarcopenie, cachexie en wasting Susanne Blauwhoff-Buskermolen diëtist-onderzoeker VU medisch centrum."— Transcript van de presentatie:

1 Verminderde voedingstoestand bij kanker: sarcopenie, cachexie en wasting Susanne Blauwhoff-Buskermolen diëtist-onderzoeker VU medisch centrum

2 2 Ondervoeding is niet altijd zichtbaar!

3 3 Ondervoeding algemeen Sarcopenie Cachexie Wasting / starvation Samenvatting Inhoud

4 Wat is ondervoeding? “Een acute of chronische toestand waarbij een tekort of disbalans van energie, eiwit en andere voedingsstoffen leidt tot meetbare, nadelige effecten op lichaamssamenstelling, functioneren en klinische resultaten” 4 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Bron: Stuurgroep Ondervoeding (Richtlijn ‘’Screening en behandeling van ondervoeding’, juni 2011)

5 5 Herkennen van ondervoeding Meest gebruikte criteria voor ondervoeding:  Lage BMI  < 18,5 (< 65 jaar)  < 20 (≥ 65 jaar)  Onbedoeld gewichtsverlies  >10% onbedoeld gewichtsverlies in de laatste 6 maanden  > 5% in de laatste maand  In oncologische populatie wordt vaak >5% in 6 maanden aangehouden Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting

6 6 Screeningsinstrumenten Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting

7 7 Prevalentie ondervoeding in oncologie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting DeWys et al, Am J Med, 1980: Oct;69(4):491-7

8 8 Oorzaken ondervoeding? Medische oorzaken: -Ziektetoestand (inflammatie/koorts) -Verminderde smaak, geur en eetlust -Gebitsklachten -Slikproblemen -Ontregeling van honger- en verzadigingsgevoel -Verstoorde vertering/absorptie -Pijn -Dementie -Bijwerkingen van medicatie -Verslavingsproblematiek Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Fysieke oorzaken: -Verminderde mobiliteit -Verminderde mogelijkheid om boodschappen te (laten) doen en eten te bereiden -Vermoeidheid Psychische factoren: -Angst -Depressie -Verminderde cognitie Sociale factoren: -Eenzaamheid -Verdriet -Armoede

9 9 Gevolgen ondervoeding Afname kwaliteit van leven Meer kans op infecties (verminderde darmwerking en verlaagde weerstand) Ondervoeding Afname gewicht en spiermassa Hogere mortaliteit Meer kans op complicaties Verminderde wondgenezing/ toename kans decubitus Langere opnameduur Hogere behandelingskosten Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting

10 10 Omschrijvingen van ondervoeding Chronische ondervoeding Acute ondervoeding Wasting / starvation Sarcopenie Cachexie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting

11 11 Ondervoedingsvormen Wasting/starvation Cachexie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Sarcopenie

12 12 Sarcopenie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Een syndroom gekarakteriseerd door verlies van spiermassa en spierkracht met een risico op verminderd fysiek functioneren en een verminderde kwaliteit van leven in 1988 geïntroduceerd om het verlies van spiermassa op oudere leeftijd te beschrijven afgeleid van ‘sarx’ (vlees) en ‘penia’ (behoeftigheid)

13 13

14 14 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Verminderde productie van oestrogene en androgene hormonen als gevolg van leeftijd; ook bij anti-hormonale therapie bij borst- en prostaatkanker! Lichamelijke inactiviteit Inadequate eiwitinname en lage vitamine D status Hogere bloedwaardes van ontstekingsmediatoren Oorzaken sarcopenie

15 15 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Lichamelijke inactiviteit Paddon Jones & Kortebein ESPEN 2010

16 16 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Gevolgen sarcopenie Verminderd fysiek functioneren ADL (Activiteit Dagelijks Leven)-afhankelijkheid Verhoogd risico op vallen Verminderd herstel van medische ingrepen Risicogroepen: Oudere patiënten Bedlegerige patiënten Patiënten met langdurige antihormonale therapie Patiënten met langdurig hoge dosis corticosteroiden

17 17 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Cruz-Jentoft ea; Sarcopenia: European consensus on definition and diagnosis: Report of the European Working Group on Sarcopenia in Older People., Age Ageing Jul;39(4): Diagnostiek

18 18 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Verminderde spiermassa gemaskeerd door overgewicht Sarcopene obesitas

19 19 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Lichamelijke activiteit!! Adequate eiwitinname en vitamine D status Behandeling sarcopenie bij kanker Een mooi voorbeeld uit het Diaconessenhuis Leiden:

20 20 Wasting/starvation Cachexie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Sarcopenie : (veroudering / hormonaal en inactiviteit + voeding (eiwit/D )

21 21 Cachexie Afgeleid van Griekse ‘kakos hexis’: slechte conditie Ernstig verlies van spiermassa door metabole veranderingen als gevolg van ziekte –COPD, hartfalen, bepaalde vormen van kanker, chronische nierziekten, RA, infectie, brandwonden, AIDS Niet te behandelen met alleen voedingsinterventie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting

22 22 Pathofysiologie kankercachexie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Buskermolen ea, Nederlands Tijdschrift voor Voeding & Di ë tetiek, Jaargang 67, themanummer oncologie, mei 2012

23 23 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Buskermolen ea, Nederlands Tijdschrift voor Voeding & Di ë tetiek, Jaargang 67, themanummer oncologie, mei 2012 Fasen van cachexie

24 24 Diagnostiek cachexie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Buskermolen ea, Nederlands Tijdschrift voor Voeding & Di ë tetiek, Jaargang 67, themanummer oncologie, mei 2012

25 25 Behandeling cachexie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting

26 (Multimodale) behandelstrategie Verder: Anorexie/verminderde voedselinname: voedingsadviezen op maat, medicamenteuze behandeling (Megastrol-acetaat, corticosteroïden) Inflammatie: EPA Spiermassa/spierkracht: beweeginterventie! Alles is afhankelijk van stadium en onderliggend medisch plan! Meer onderzoek nodig mbt behandelstrategieën voor precachexie en cachexie Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Optimale antitumorbehandeling!! Risicogroepen: Patiënten met pancreaskanker of longkanker Patiënten met een vergevorderd stadium van kanker

27 27 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Wasting/starvation Sarcopenie : (veroudering / hormonaal en inactiviteit + voeding (eiwit/D ) Cachexie : ziekte + voeding

28 28 Wasting/starvation Geen inflammatie Anorexia nervosa, verwaarlozing, alcoholisme, eenzaamheid Soms als oorzaak voor bepaalde type tumoren (tumoren in het KNO gebied, longtumoren) en komt daardoor vaker voor bij die type tumoren Ook: verminderde voedingsinname door: –obstructie van een tumor (kauw/slikproblemen) –heftige bijwerkingen (misselijkheid/braken) –andere klachten (pijn, obstipatie) =NIS: nutrition impact symptoms Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting

29 29 Gevolgen wasting Minnesota Starvation Experiment: 32 gezonde mannen aten 24 dagen 50% van behoefte –23% gewichtsverlies –71% verlies van totale vetmassa –24% verlies van totale spiermassa –40% verlaging van het basale energieverbruik –Verminderde activiteit –Onveranderd albumine Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Keys et al, 1950

30 30 Alcoholisme? Bij verminderde voedingsinname: goed oorzaak achterhalen: aanwezigheid van misselijkheid/obstipatie/pijn? Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Diagnostiek wasting Risicogroepen: Patiënten met een tumor in het KNO gebied Patiënten met een tumorobstructie Patiënten met veel klachten/bijwerkingen die voedingsinname beperken

31 Behandeling wasting Indien mogelijk oorzaak behandelen: bij obstructie stent plaatsen, bij misselijkheid anti-emetica schema aanpassen, bij obstipatie laxeren, etc. Voeding aanpassen afhankelijk van klachten: consistentie aanpassen, frequent kleine maaltijden, kunstmatige voeding (bij obstructie) Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting

32 32 Cachexie : ziekte + voeding Sarcopenie : (veroudering / hormonaal en inactiviteit+ voeding (eiwit/D ) Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Wasting/starvation: Voeding (sociaal / psychologisch / NIS)

33 Casus 1 Hr de Bruin, 57 jr Recent gediagnosticeerd met T4 tongbasiscarcinoom Drinkt 6 eh alcohol per dag CRP < 2.5 mg/dL (ref: 8 mg/dL) Afgevallen van 60-> 52 kg in 6 maanden BMI 17.6 Slikproblemen agv tumor Ondervoed? Soort ondervoeding?

34 Casus 2 Hr Jansen, 64 jr Recent gediagnosticeerd met gemetastaseerd pancreascarcinoom Gewicht gemaskeerd door ascites: ‘stabiel’ op 68 kg BMI 23 CRP 140 mg/dL (ref: <8 mg/dL) Anorexie Verzwakt, ligt sinds een week een groot deel van de dag in bed Voldoende informatie? Ondervoed? Soort ondervoeding?

35 Casus 3 Mw van der Valk, 78 jr Status na adjuvante hormonale behandeling mammacarcinoom (5 jr) Heeft nog veel last van vermoeidheid en is daardoor weinig in beweging ADL afhankelijk. Voldoende informatie? Ondervoed? Soort ondervoeding?

36 36 Overeenkomsten/verschillen Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting SarcopenieCachexieWasting Verminderde spiermassa Ja Niet altijd Gewichtsverlies Niet altijdJa (tenzij precachexie)Ja Verminderde energie-inname Niet altijdJa (anorexie)Ja (NIS) Verhoogd energieverbruik Niet altijdJaNiet altijd Verminderde functionaliteit Ja Inflammatie Niet altijdJaNiet altijd Verhoogde mortaliteit Ja Behandeling Krachttraining, beweging Optimale voedingsinname Antitumorbehandeling Optimale voedingsinname Beweging Anticytokine middelen Oorzaken verminderde inname aanpakken Voeding aanpassen Risicogroepen Oudere en/of bedlegerige patiënten Borst- en prostaatkanker met langdurige antihormonale therapie Pancreas- en longcarcinoom Vergevorderde tumoren Alcoholisme / verwaarlozing Patiënten met veel Nutrition Impact Symptoms vóór of tijdens behandeling

37 Vaak: mengvorm! 37 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting Advies: goede diagnostiek en passende behandeling(en)

38 Casus 4 Mw de Wit, 68 jaar Ziektebeloop juni 2012 LAR ivm T3N2 rectumcarcinoom, na voorbehandeling met chemoradiatie. Gecompliceerd beloop post-operatief, veel infecties. Veel op bed gelegen en daarna het sporten niet meer opgepakt Februari 2013: levermetastasen. Gestart met CAPOX chemotherapie. Veel last gehad van misselijkheid en braken. Na 3 kuren progressieve ziekte. 5 kg gewichtsverlies tijdens chemokuren, laatste 2 weken gewichtsverlies van 1 kg/week Soort ondervoeding?

39 Samenvatting Ondervoeding bij kanker: –Sarcopenie –Cachexie –Wasting Soort ondervoeding maakt uit voor behandelmogelijkheden van ondervoeding 39 Ondervoeding algemeenSarcopenieCachexieWastingSamenvatting

40 Bedankt voor uw aandacht!

41 41 Aanbevolen literatuur Ondervoeding bij kanker: richtlijn ‘Ondervoeding bij kanker’ uit 2012 (Oncoline) Sarcopenie: A.Y. Bijlsma, C.G.M. Meskers, R.G.J. Westendorp, A.B. Maier. Sarcopenie: op weg naar klinische toepasbaarheid, Ned Tijdschr Geneeskd Cachexie: S. Buskermolen, B.S. van der Meij, M.A.E. van Bokhorst-de van der Schueren, J.A.E. Langius. Precachexie en cachexie bij patiënten met kanker: actuele inzichten en handvatten voor de diëtist, Nederlands Tijdschrift voor Voeding & Diëtetiek, Jaargang 67, themanummer oncologie, mei 2012 Websites:


Download ppt "Verminderde voedingstoestand bij kanker: sarcopenie, cachexie en wasting Susanne Blauwhoff-Buskermolen diëtist-onderzoeker VU medisch centrum."

Verwante presentaties


Ads door Google