De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

1 Autisme en waarneming NVA Tilburg 05-09-2012 Ina van Berckelaer-Onnes Universiteit leiden.

Verwante presentaties


Presentatie over: "1 Autisme en waarneming NVA Tilburg 05-09-2012 Ina van Berckelaer-Onnes Universiteit leiden."— Transcript van de presentatie:

1 1 Autisme en waarneming NVA Tilburg Ina van Berckelaer-Onnes Universiteit leiden

2 Programma Korte inleiding: ‘autisme up-to-date’ Korte inleiding: ‘autisme up-to-date’ Autisme en cognitie Autisme en cognitie Autisme en waarneming Autisme en waarneming Waarneming dé ingang voor de behandeling Waarneming dé ingang voor de behandeling

3 Gezondheidsraad (2009) Autismespectrumstoornissen: een leven lang anders! Van jong tot oud

4 PDD-NOS Autistische stoornis Stoornis van Asperger Autismespectrumstoornissen DSM IV: vijf classificaties DSM 5 (2013): één classificatie: Autismespectrumstoornis Stoornis van Rett en de Desintegratieve stoornis van de kinderleeftijd gaan er uit, vallen niet onder ASS

5 Prevalentie cijfers Autistische Stoornis op Autistische Stoornis op Stoornis van Asperger op Stoornis van Asperger op PDD-NOS op PDD-NOS op ASS op ASS op ASS: Internationaal gaat men uit van ongeveer 1% van de bevolking

6

7 Is er sprake van een autisme epidemie? NEE!!! NEE!!! * Grotere bekendheid met autisme, * Grotere bekendheid met autisme, ook in een breder publiek ook in een breder publiek * Ruimere omschrijving in DSM * Ruimere omschrijving in DSM * Betere diagnostische instrumenten * Betere diagnostische instrumenten * Betere autisme-zorgsystemen * Betere autisme-zorgsystemen

8 Is er sprake van een autisme epidemie? NEE??? NEE??? * Drug exposure * Vroeggeboorte, laag geboorte gewicht * Oudere ouders, vooral vaders * Veranderende, meer sociaal eisende maatschappij (studiehuis, kantoortuin)

9 Ratio man : vrouw Autistische stoornis ????? 4 : 1 Asperger syndroom ????? 8 : 1* IQ > 70??? 4.7 : 1 IQ < 50 ???2.4 : 1 *Maar we zien een grote toename in volwassen vrouwen die zich aanmelden met de vraag naar autisme

10 Verschillen in mannen en vrouwen met ASS Meisjes en vrouwen zijn: socialer en worden dus eerder als extreem verlegen of sociaal angstig gediagnosticeerd socialer en worden dus eerder als extreem verlegen of sociaal angstig gediagnosticeerd volgen de omgeving meer, maar nemen wel weinig initiatief tot interactie volgen de omgeving meer, maar nemen wel weinig initiatief tot interactie

11 Verschillen in mannen en vrouwen met ASS Meisjes en vrouwen zijn : zich meer bewust van gevoelens en sociale interacties zich meer bewust van gevoelens en sociale interacties hebben meer verbeelding en tonen vaker symbolisch spel, maar hebben een grote kans op realiteitsverlies hebben meer verbeelding en tonen vaker symbolisch spel, maar hebben een grote kans op realiteitsverlies

12 Verschillen in mannen en vrouwen met ASS Meisjes en vrouwen hebben: obsessies voor dieren, mode, soap series ipv planeten, treinen ed. Het zijn dus vaak dezelfde dingen waarin andere meisjes geinteresseerd zijn, maar de kwaliteit en intensiteit is anders obsessies voor dieren, mode, soap series ipv planeten, treinen ed. Het zijn dus vaak dezelfde dingen waarin andere meisjes geinteresseerd zijn, maar de kwaliteit en intensiteit is anders Meisjes/vrouwen zijn minder actief en agressief, en geven minder gedragsproblemen Meisjes/vrouwen zijn minder actief en agressief, en geven minder gedragsproblemen

13 Autisme en research Gedragsniveau Cognitief niveau Neurobiologisch niveau

14 Wat is bekend van de driedeling? Gedrag is tot op heden het enige niveau om tot een classificatie te komen!!!!! Gedrag is tot op heden het enige niveau om tot een classificatie te komen!!!!! Cognitie kan tot op heden alleen maar aanwijzingen geven voor een speciale manier van denken, van waarnemen Cognitie kan tot op heden alleen maar aanwijzingen geven voor een speciale manier van denken, van waarnemen

15 Wat is bekend van de driedeling? Neurobiologie geeft momenteel twee feiten: genetische predispositie (90%) en de aanwezigheid van een nog onbekende trigger of onbekende triggers, die vermoedelijk de neurotransmitters betreffen. Neurobiologie geeft momenteel twee feiten: genetische predispositie (90%) en de aanwezigheid van een nog onbekende trigger of onbekende triggers, die vermoedelijk de neurotransmitters betreffen. Autisme is dus een multifactoriële aandoening Autisme is dus een multifactoriële aandoening

16 16 Sociale interacties Communicatie Stereotypieën Gedrags- niveau

17 Sociale Intercaties Te korten in Wederkerigheid Wederkerigheid Gedeelde aandacht Gedeelde aandacht Fysieke toewending Fysieke toewending Oogcontact Oogcontact Vanzelfsprekende acceptatie Vanzelfsprekende acceptatie 17

18 Communicatie (non-verbaal) Wijzen proto-imperatief Wijzen proto-imperatief proto-declaratief proto-declaratief Aankijken Aankijken Gebaren Gebaren Toewenden Toewenden Beurtnemen Beurtnemen Wederkerigheid Wederkerigheid

19 Communicatie (verbaal) a) Taalvorm ● vertraagde spraaktaalontwikkeling (uitzondering de stoornis van Asperger) ● vreemde intonatie b) Taalgebruik (pragmatiek) ● moeite met sociale codes en gespreksregels ● problemen in wederkerigheid, geen dialoog

20 Communicatie (verbaal) c) Taalbegrip (semantiek) ● Problemen met: persoonlijke vnw. ?? persoonlijke vnw. ?? synoniemen synoniemen homoniemen homoniemen uitdrukkingen uitdrukkingen ● Letterlijkheid ● Geen contextgebruik

21 Beperkt repertoire interesses en activiteiten Obsessies voor: * draadjes * bepaalde getallen * lichtknopjes * bepaalde geluiden * haakjes * dinosaurussen * bepaalde kleuren * landkaarten * bepaalde geuren * riviermondingen

22 Cognitie Intelligentie: ASS komt op alle niveaus van verstandelijk functioneren voor. Slechts 15-20% van de autsitische populatie heeft ook een verstandelijke beperking (dus geen 75%, hetgeen aanvankelijk werd gedacht) Intelligentie: ASS komt op alle niveaus van verstandelijk functioneren voor. Slechts 15-20% van de autsitische populatie heeft ook een verstandelijke beperking (dus geen 75%, hetgeen aanvankelijk werd gedacht) Intelligentietests kunnen (nog?) geen gedragsdiagnose classificeren of indiceren Intelligentietests kunnen (nog?) geen gedragsdiagnose classificeren of indiceren

23 Cognitie Het denken, de waarneming van mensen met ASS is anders Het denken, de waarneming van mensen met ASS is anders Onderzoek naar dit denken beoogt: Onderzoek naar dit denken beoogt: a) verklaring van het gedrag a) verklaring van het gedrag b) indicaties voor disfuncties in de b) indicaties voor disfuncties in de brein brein

24 Theorie of Mind Vermogen om aan anderen en jezelf emoties, gedachten,intenties en dergelijke toe te schrijven dwz: Vermogen om aan anderen en jezelf emoties, gedachten,intenties en dergelijke toe te schrijven dwz: Vermogen om iemands intenties te begrijpen en/of aan te voelen

25 Executieve Functies Plannen Plannen (talent voor routes) Organiseren Organiseren (talent voor schema’s) Anticiperen (nee, behoefte aan voorspelbaarheid) Anticiperen (nee, behoefte aan voorspelbaarheid) Problemen oplossen Problemen oplossen (inventief als het in hun straatje past)

26 Problemen oplossen Wat te doen als je rook uit het huis van je buurman ziet komen? Wat te doen als je rook uit het huis van je buurman ziet komen? Wat te doen als er een wegversperring is? Wat te doen als er een wegversperring is? Wat te doen als bus 12 niet gaat? Wat te doen als bus 12 niet gaat?

27 Central Coherence (Frith, 2003, 2004, 2006) Problemen in : Het betekenisvol integreren van waargenomen prikkels; ze blijven aan de details hangen Het betekenisvol integreren van waargenomen prikkels; ze blijven aan de details hangen Het benutten van de context Het benutten van de context Het herkennen van dynamiek in een statische afbeelding Het herkennen van dynamiek in een statische afbeelding

28 stimuli voelen ruiken proeven zien horen betekenis

29 voelen ruiken proeven zien horen fragmentarische en letterlijke betekenisverlening stimuli

30 Beredeneren ipv aanvoelen Beredeneren kost veel tijd en energie, met name vanwege de zeer gedetailleerde wijze van waarneming Beredeneren kost veel tijd en energie, met name vanwege de zeer gedetailleerde wijze van waarneming Onderzoek heeft aangetoond dat de verwerkingsnelheid aanzienlijk trager verloopt bij mensen met ASS (Spek, 2008) Onderzoek heeft aangetoond dat de verwerkingsnelheid aanzienlijk trager verloopt bij mensen met ASS (Spek, 2008)

31 Van Dalen (1993) Twee verschillende dingen Twee verschillende dingen hout en ijzer hout en ijzer 1 ding (na het vast te pakken) 1 ding (na het vast te pakken) hamer hamer Functie Functie timmeren timmeren Benodigdheden Benodigdheden spijkers spijkers

32 Van Dalen (1993) Ziende blind: Ziende blind: Tengevolge van mijn overselectief waarnemen dringt de volle betekenis van hetgeen door mij wordt gezien, niet direct tot mij door. De verwerving van de volle betekenis kost immers enige tijd van observeren (vanuit verschillende gezichtspunten) Tengevolge van mijn overselectief waarnemen dringt de volle betekenis van hetgeen door mij wordt gezien, niet direct tot mij door. De verwerving van de volle betekenis kost immers enige tijd van observeren (vanuit verschillende gezichtspunten)

33 Van Dalen (1993) Horende doof: Heeft te maken met het feit dat ik iets meerdere malen moet horen voordat de betekenis pas goed tot me doordringt. Eenmalige, indirecte, impliciete opmerkingen werken meestal slecht.

34 34 Van Dalen 1993 Van detail naar een betekenisvol geheel: Van detail naar een betekenisvol geheel: dat kost tijd, denkarbeid en energie!

35 Waarneming en betekenisverlening Vier niveaus van waarneming 1) Sensatieniveau 2) Presentatieniveau 3) Representatieniveau 4) Metarepresentatieniveau Sensatie Perceptie

36 Sensorische en Perceptieproblemen Sensatie : het onderkennen van stimuli uit de omgeving; Sensatie : het onderkennen van stimuli uit de omgeving; problemen in alle zeven zintuiglijke kanalen (tast, smaak, reuk, visus, gehoor, evenwicht en proprioceptis ) problemen in alle zeven zintuiglijke kanalen (tast, smaak, reuk, visus, gehoor, evenwicht en proprioceptis ) Perceptie: betekenisverlening en –ontlening; problemen bijvoorbeeld in: -het gebruik van persoonlijke voornaamwoorden -het gebruik van persoonlijke voornaamwoorden -perspectiefneming -perspectiefneming

37 Zintuigen en sensatie Tast overgevoelig voor nylon (angst–obsessie) Tast overgevoelig voor nylon (angst–obsessie) weerstand tegen draadjesvlees Smaak weerstand tegen draadjesvlees Reuk Reuk overgevoelig voor de geur van ei Zien overgevoelig voor lichtflitsen Zien overgevoelig voor lichtflitsen Horen overgevoelig voor stofzuigen Horen overgevoelig voor stofzuigen Evenwicht genieten van evenwicht, of het Evenwicht genieten van evenwicht, of het tegenovergestelde tegenovergestelde Proprioceptisch blijven hangen in de Proprioceptisch blijven hangen in de nabijheidszinnen nabijheidszinnen

38 Sensatie en perceptie Sensatie Het detecteren van een stimulus in de omgeving (Levine, 2000) Het detecteren van een stimulus in de omgeving (Levine, 2000) Perceptie Interpretatie van de informatie die door de zintuigen is verzameld (Goldstein, 1999) Interpretatie van de informatie die door de zintuigen is verzameld (Goldstein, 1999)

39 Presentatieniveau De betekenisverlening vindt plaats in het hier en nu. Een leeg glas heeft dus geen betekenis, een vol glas wel De betekenisverlening vindt plaats in het hier en nu. Een leeg glas heeft dus geen betekenis, een vol glas wel

40 Representatieniveau Een lege beker verwijst naar drinken Een lege beker verwijst naar drinken Een pictogram met een beker verwijst naar drinken Een pictogram met een beker verwijst naar drinken Het gesproken of geschreven woord verwijst naar drinken Het gesproken of geschreven woord verwijst naar drinken DRINKEN

41 Metarepresentatieniveau Op dit niveau kan de beker een andere betekenis krijgen Dit betreft ook spreekwoorden, grapjes en woordspelingen grapjes en woordspelingen

42 Cognitie: conclusies ● Systeemdenkers ipv empathische denkers (Theory of Mind) beredeneren ipv aanvoelen ● Cognitieve inflexibiliteit (Executieve Functies) problemen in het switchen van aandacht problemen in het switchen van aandacht ● Voorkeur voor een lokale ipv globale waarneming/perceptie (Centrale Coherentie) problemen met betekenisverlening

43 Maar zeer getalenteerd in Perceptuele vaardigheid (Mottron & Burack, 2001) Perceptuele vaardigheid (Mottron & Burack, 2001) ‘Systemizing’, een superiore capaciteit in het extreem mannelijke brein (Baron- Cohen, 2005) ‘Systemizing’, een superiore capaciteit in het extreem mannelijke brein (Baron- Cohen, 2005) Zich uitend in verschillende savant vaardigheden Zich uitend in verschillende savant vaardigheden

44 Superiore talenten in autisme Savant skills in muziek, wiskunde, tekenen etc Savant skills in muziek, wiskunde, tekenen etc Uitmuntend geheugen voor feiten Uitmuntend geheugen voor feiten Puzzelen en andere ruimtelijke vaardigheden Puzzelen en andere ruimtelijke vaardigheden Oog voor kleine details, kleine veranderingen Oog voor kleine details, kleine veranderingen Absoluut gehoor Absoluut gehoor

45 Locale vs globale waarneming Kees Momma

46 Wat is noodzakelijk? Te kijken naar: de sterke en zwakke kanten van de persoon met ASS (classificatie alleen is niet voldoende, grondige diagnostiek is vereist) Te kijken naar: de sterke en zwakke kanten van de persoon met ASS (classificatie alleen is niet voldoende, grondige diagnostiek is vereist) Te realiseren dat autisme in principe geen gedragsprobleem is maar een cognitief probleem ten gevolge van een prikkelverwerkingsprobleem, dat kan uitmonden in een gedragsprobleem Te realiseren dat autisme in principe geen gedragsprobleem is maar een cognitief probleem ten gevolge van een prikkelverwerkingsprobleem, dat kan uitmonden in een gedragsprobleem

47 Dit zal ook leiden tot: Toenemende verbeteringen in de diagnostiek en behandeling Toenemende verbeteringen in de diagnostiek en behandeling Toename in wetenschappelijk onderbouwde diagnostiek en behandelingsmethoden Toename in wetenschappelijk onderbouwde diagnostiek en behandelingsmethoden Verschuiving van gedragsmatige behandeling naar behandeling dat gericht is op een specifieke denkstijl, op een andere waarneming Verschuiving van gedragsmatige behandeling naar behandeling dat gericht is op een specifieke denkstijl, op een andere waarneming

48 Beer leerde in eerste instantie de volgorde van de oneven en even getallen omdat de straatnummeringen zo lopen hetgeen hij vanuit zijn buggy waarnam. Dank voor uw aandacht en wel thuis!


Download ppt "1 Autisme en waarneming NVA Tilburg 05-09-2012 Ina van Berckelaer-Onnes Universiteit leiden."

Verwante presentaties


Ads door Google