De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Cursus kadervorming lichthinder

Verwante presentaties


Presentatie over: "Cursus kadervorming lichthinder"— Transcript van de presentatie:

1 Cursus kadervorming lichthinder
Preventie Lichthinder vzw & Natuurpunt Educatie

2 Inhoud cursus Les 1 (Preventie Lichthinder vzw)
Inleiding Probleemstelling Oorzaken Oplossingen Beleidskader Les 2 (Natuurpunt Educatie) Effecten op natuur Effecten op mens en gezondheid Energieverspilling -> duurzame ontwikkeling Les 3 (Preventie Lichthinder vzw) Technische achtergrond verlichting Hoe efficiënt verlichten? Les 4 (Natuurpunt Educatie en Centrum Voor Milieueducatie) Tips voorbereiding toelichtingen, wandelingen,… Lichthindertesten

3 Les 1 - Inleiding Inleiding Probleemstelling Oorzaken Oplossingen
Beleidskader

4 De wereld ‘s nachts

5 Europa ‘s nachts

6 Vlaanderen ‘s nachts

7 Provincie Antwerpen ‘s nachts

8 Provincie Limburg ‘s nachts

9 Provincie Oost-Vlaanderen ‘s nachts

10 Provincie Vlaams Brabant ‘s nachts

11 Provincie West-Vlaanderen ‘s nachts

12 Definities Verschil tussen lichthinder en lichtvervuiling
Lichthinder is de overlast veroorzaakt door kunstlicht, als regelrechte verblinding, als verstorende factor bij het verrichten van avondlijke of nachtelijke activiteiten, of als bron van onbehagen. Een bijzonder gevoelige groep voor lichthinder zijn de astronomen. Ook dieren ondervinden lichthinder door versnippering en beïnvloeding van hun leefgebied en verstoring van hun bioritme. Voor planten werden weinig of geen nadelige effecten vastgesteld met uitzondering van vorstschade door het langer vasthouden van de bladeren in de herfst.

13 Definities Lichtvervuiling volgens Mira: is de verhoogde helderheid van de nachtelijke omgeving door overmatig en verspillend gebruik van kunstlicht. Lichtvervuiling wetenschappelijk: Is een wijziging van lichtniveau’s in de buitenlucht als gevolg van kunstmatige verlichting.

14 Definities

15 Verschillende vormen Lichtkoepel Verblinding (glare)
Waar niet nodig (tresspass) Verspilling

16 Lichtkoepel

17 Lichtkoepel

18 Verblinding

19 Verblinding

20 Doorbraak (Tresspass)

21 Verspilling

22 Duidelijk en veilig?

23 Gevolgen voor onze omgeving
Mensen Dieren Planten Energiegebruik en CO2-uitstoot

24 Melkweg weg!

25 Cultureel

26 Cultureel Lascaux cave , France – b.c. 26

27 Cultureel 27

28 Cultureel Properties relating to astronomy stand as a tribute to the complexity and diversity of ways in which people rationalised the cosmos and framed their actions in accordance with that understanding. This includes, but is by no means restricted to, the development of modern scientific astronomy. This close and perpetual interaction between astronomical knowledge and its role within human culture is a vital element of the outstanding universal value of these properties. These material testimonies of astronomy, found in all geographical regions, span all periods from prehistory to today. 28

29 Cultureel Sirius 29

30 Cultureel Vincent Van Gogh: Caféterras bij avond, September 1888
“De sterrennacht zet met altijd aan het dromen…” Vincent Van Gogh 30

31 Cultureel Vincent Van Gogh:
Sterrennacht boven de Rhône, september 1888 31

32 Cultureel Vincent Van Gogh: De sterrennacht, juni 1889
“Waarom, vraag ik me af, zouden de stralende stippen in de lucht niet net zo makkelijk te bereiken zijn als de zwarte stippen op de kaart van Frankrijk? Net zoals we de trein naar Tarascon of Rouen nemen, gebruiken we de dood om naar de sterren te reizen.” Vincent Van Gogh 32

33 Het verdwijnen van de sterrenhemel

34 Het verdwijnen van de sterrenhemel

35 Het verdwijnen van de sterrenhemel
Contrast Deze letters zijn moeilijk te lezen zoals de sterren in een lichtvervuilde hemel. Deze letters zijn makkelijk te lezen, zoals sterren in een donkere hemel.

36 Bronnen van lichthinder en lichtvervuiling
Aandeel van de doelgroepen in de hoeveelheid buitenverlichting verkeer en vervoer = openbare verlichting cijfers: MIRA-S 2000

37 Energieverbruik Aandeel van de doelgroepen in de hoeveelheid buitenverlichting verkeer en vervoer = openbare verlichting cijfers: MIRA-S 2000 Industrie = zonder elektriciteitsproductie

38 Openbare verlichting Goed en slechte vormen

39 Het armatuur

40 Het armatuur 40

41 Slecht afgeschermd armatuur

42 Goed afgeschermd armatuur

43 Goed afgeschermd armatuur, slechte plaatsing

44 Slechte plaatsing Gekanteld In boomkruinen

45 Meer licht meer veiligheid ?

46 Uniformiteit?

47 Hoe moet er verlicht worden?
Wat we nodig hebben

48 Principes van goed verlichten
Respecteren van de 20°-regel Volledig vermijden van RECHTSTREEKS OPWAARTSE LICHTSTROOM Beperken van WEERKAATST OPWAARTS LICHT Minimum doelgebied Minimale luminantie en maximale uniformiteit. Minimum gebruiksperiode. ACTIEF LICHTBEHEER Dimming. Logische actieve schakeling

49 Principe neerwaartse lichtstroom
een overzicht van verschillende mogelijke straatverlichtingen. Het onderscheid tussen goede en slechte keuzes ligt voor de hand. Op de foto zie je waarom verlichting met "bollen" gewoonweg af te raden valt: onder de lantaarnpaal - waar het licht juist moet komen - is er een donkere zone. De aanpalende huizen krijgen daarentegen de volle laag: het licht dringt de kamers ongewenst binnen.

50 Principe neerwaartse lichtstroom
Slecht voorbeeld: lichtstroom naar boven, grasveld naast de weg mee verlicht

51 Principe neerwaartse lichtstroom
Goed voorbeeld: volledig volgens de regels geïnstalleerd

52 Principe neerwaartse lichtstroom
Slecht voorbeeld: Rechtstreekse inkijk in bronnen mogelijk. Sluierluminantie Pupilvernauwing Aangestraalde doelgebied lijkt minder helder Aangestraald doelgebied niet uniform verlicht Afschermen van de bronnen: Wegdek lijkt veel helderder. Lagere verlichtingssterkte volstaat

53 Principe minimum doelgebied
Correcte inclinatie toestel Dwarsparalumen en/of HDG’s tegen dwarsverstraling

54 Principe minimum doelgebied
na voor

55 Effect op hemelgloed Schema dat de relatieve bijdrage van een verlichtingstoestel tot de lichtkoepel op een afstand van 10 km toont. A. 70-0°: Ideale verdeling van het licht. B °: draagt significant bij tot de lichtvervuiling op grotere afstand, als gevolg van reflectie. Het gereflecteerde licht zal wel vaak gehinderd worden door gebouwen, bomen en andere obstakels. C °: Zeer kritische zone voor lichtvervuiling en lichtkoepels waargenomen op 10 km (in landelijke gebieden) waar het sterk het gevolg is van verstrooing in de atmosfeer. D °: draagt significant bij tot lichtvervuiling, vooral in landelijke regio’s waar het licht niet gehinderd wordt door obstakels. E °: kritisch voor lichtvervuiling in bebouwde regio’s maar optioneel minder lichtvervuilend in landelijke regio’s.

56 Reclameverlichting Wat wordt er verlicht? Lancering in de mist?

57 Reclameverlichting Slechte voorbeelden

58 Reclameverlichting Niet oververlichten

59 Reclameverlichting Goede voorbeelden

60 Reclameverlichting Slechte voorbeelden

61 Het belfort of de hemel verlicht?
Klemtoonverlichting Het belfort of de hemel verlicht?

62 De kerktoren of de hemel verlicht?
Klemtoonverlichting De kerktoren of de hemel verlicht?

63 De brug of de hemel verlicht?
Klemtoonverlichting De brug of de hemel verlicht?

64 Het gebouw of de hemel verlicht?
Klemtoonverlichting Het gebouw of de hemel verlicht?

65 Klemtoonverlichting

66 Neerwaarts verlichten kan
Klemtoonverlichting Neerwaarts verlichten kan

67 Klemtoonverlichting Afschermen kan

68 Goed verlichten wordt beloond

69 Afschermen en niet heel de nacht laten branden

70 Principe neerwaartse lichtstroom
Bij alle toepassingen moet zoveel mogelijk neerwaarts verlicht worden. Geen enkel deel van de lichtbundel mag hoger dan het horizontale vlak door het lichtpunt waarneembaar zijn, en liefst niet boven 10° onder dit vlak. Dit noemt men het "Full Cutoff Systeem", volledige afsnijding boven het horizontale vlak.

71 Terreinverlichting Sportveldverlichting Parkeerpleinverlichting
Verlichting van bedrijfsterreinen

72 Terreinverlichting Wordt enkel het terrein verlicht?

73 Terreinverlichting Een voetbalveld in Sinaai (Sint-Niklaas) vroeger

74 Sportterreinen Sinaai (2003)
Nieuwe toestand

75 Sportterreinen Sinaai (2003)
Nieuwe toestand

76 Terreinverlichting Principe van neerwaartse verlichting
Maar waar zijn de spelers?

77 Terreinverlichting Slecht: parkeerterrein sporthal
Symmetrische armaturen Niet horizontaal gemonteerd Verblinding Veel opwaartse lichtstroom

78 Terreinverlichting Goed: parkeerterrein FCO-armaturen
Uniforme verlichtingsniveau Wel opletten voor palen na botsing (schuine paal = verblinding)

79 Driving ranges golfscholen
79

80 Verlichting bedrijfsterreinen
80

81 Verlichting bedrijfsterreinen
81

82 Assimilatieverlichting
82

83 Regelgeving: art. 80 Wegcode
Bestuurders niet verblinden of in dwaling brengen Verkeersborden (zelfs gedeeltelijk) voorstellen of nabootsen Binnen 75 m van verkeerslichten op minder dan 7 m boven de grond rode of groene tint geven aan reclameborden, uithangborden of inrichtingen

84 Wanneer verblinding? Een lichtbron die zich niet ver van de waarnemingsas bevindt, veroorzaakt strooilicht in het oog MECHANISMEN: diffusie in het glasvocht van het oog Reflectie (80%) op het netvlies GEVOLG: contrastdaling of (extreem) totale verblinding Uit onderzoek blijkt dat waarneming in richtingen < 20° t.o.v. de bron niet efficiënt zijn

85 Wat verhoogt de veiligheid?
Verlichting stopt niet altijd de criminaliteit

86 Wat verhoogt de veiligheid?
Uniformiteit

87 Wat verhoogt de veiligheid?
Voorkom verblinding

88 Wat verhoogt de veiligheid?
Voorkom verblinding

89 Wat verhoogt de veiligheid?
Voorkom verblinding

90 Wat verhoogt de veiligheid?
Voorkom verblinding

91 Wat verhoogt de veiligheid?
Voorkom verblinding

92 Particuliere verlichting

93 Particuliere verlichting

94 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
Op basis van het Milieu handhavingsrapport 2003 van de afdeling Milieu-inspectie. Hoofdstuk 7: Opvolging en eigen initiatief

95 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
MI ziet de bestrijding van lichthinder, afkomstig van hinderlijke inrichtingen, als een belangrijke uitdaging voor de toekomst… Ervaring met lichtcontroles leert dat, ondanks de beperkte bepalingen die hierover in Vlarem II staan en ondanks het gebrek aan duidelijke verlichtingsnormen en –standaarden, lichthinder relatief makkelijk te saneren is.

96 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
Deel 4: Algemene milieuvoorwaarden voor ingedeelde inrichtingen. Hoofdstuk 4.6 Beheersing van hinder door licht Deel 6: Milieuvoorwaarden voor niet-ingedeelde inrichtingen. Hoofdstuk 6.3 Beheersing van hinder door licht. Beiden hebben zelfde artikelen Alle artikels rond lichthinder zijn voor iedereen van toepassing

97 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
.0.1: De exploitant treft de nodige maatregelen om lichthinder te voorkomen;

98 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
.0.2: Het gebruik en de intensiteit is beperkt tot de noodwendig-heden inzake uitbating en veiligheid;

99 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
Hierbij hanteert MI volgende principes: Bij activiteit: het gebruik van de intensiteit van de lichtbronnen in open lucht zijn beperkt tot de noodwendigheden inzake uitbating en veiligheid. De verlichting is dermate geconcipieerd dat niet-functionele lichtoverdracht naar de omgeving maximaal wordt beperkt; Bij non-activiteit: geen licht.

100 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
De term ‘veiligheid’ in de wetgeving verwijst in deze context echter naar de bescherming van de integriteit van personen en niet naar beveiliging tegen inbraak (citaat antwoord minister leefmilieu op parlementaire vraag). Anti-diefstalverlichting behoort dus niet tot de noodwendigheden inzake ‘veiligheid’.

101 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
Verbazingwekkend dat bedrijven Door verzekeringsmaatschappijen Door reguliere politiediensten. Verplicht worden om overvloedig te verlichten ter bescherming van hun eigendommen (tegen de wet) Beter gebruik van naderingsverlichting.

102 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
.0.2: niet functionele lichtoverdracht naar de omgeving wordt beperkt

103 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
.0.3: Klemtoon-verlichting wordt enkel op de inrichting gericht

104 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
Sky-Tracer = klemtoonverlichting

105 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
.0.4: Lichtreclame mag de intensiteit van de openbare verlichting niet overtreffen

106 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
Bij eerste confrontatie met inbreuken op Vlarem, voornamelijk volgende excuses: Onwetendheid. Veiligheid. Openbare wegverlichting: zou overvloediger zijn en meer lichthinder veroorzaken.

107 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat
Openbare verlichting eveneens onderhevig aan VLAREM.

108 Andere regelgeving i.v.m. lichthinder
Omzendbrief bezineverkooppunten langs rijkswegen Belgische norm NBN L : Uitstalramen en uithangborden. Belgische norm NBN L : Veiligheidsverlichting. Nederlandse richtlijn rijkswaterstaat: maximum luminantiewaarden voor reclame doeleinden. 108

109 Meer info regelgeving Brochures Ministerie van de Vlaamse gemeenschap: “Publiciteit zonder lichtvervuiling” “Openbare wegverlichting zonder lichthinder”

110 De toestand is … dramatisch maar niet hopenloos … 110

111 Lichthinderatlas Beelden van DMSP (Defence Meterological Satellite Program) met behulp van de Operational Linescan System (OLS) Uit de periode Compositie van beelden tijdens heldere nachten met een maan minder dan 60% Lichtbronnen die op 3 of minder opnames voorkwamen werden er uit gefilterd Via tal van berekeningen kaarten die de hemelgloed veroorzaakt door artificiële verlichting weergeeft Nauwkeurigheid van 2.8 Km 111

112 Lichthinderatlas 112

113 Lichthinderatlas 113

114 Lichthinderatlas Op het internet:
Kaarten over de toename van de lichtvervuiling (Italie) Binnenkort ook met kaarten van hoeveel sterren je waar met het blote oog kan zien 114

115 De toestand is niet hopenloos …
115

116 Beleid en ondersteuning
Waar kan je terecht voor wat, wat wordt er gevraagd… 116

117 Declarations of Luzern, Stuttgart & Genk
We unaminously request that all European governments and the European Union take immediate action to control lightpollution. These actions should include educational campaigns, new leglislation and research. 117

118 Wat er aan doen? Er is meer en meer bewustwording
Maar er is te weinig kennis over: hoe het wel moet; wat goed is en fout; Overgrote deel van problemen ontstaat uit onwetendheid 118

119 Wat er aan doen? Sensibilisatie: Structureel:
Nacht van de Duisternis (28 maart 2009) Europese symposia lichthinder (2005 in België, 2009 Ierland) Infosessies … Structureel: DULOMI: begeleiding van 50 gemeenten Lichtaudits: onderzoek en beleidsvoorstellen Advies bij concrete verlichtingsprojecten 119

120 Wat kan de gemeente er aan doen?
Overtreders informeren en begeleiden In openbare aanbestedingen voorkomen van lichthinder opnemen Politiereglement Stedenbouwkundige verordening Informatie verspreiden 120

121 Informatie op internet

122 Platform Lichthinder Preventie Lichthinder vzw
Website: Bond Beter Leefmilieu (BBL): Tweekerkenstraat 47, 1000 Brussel,  02/ Website: Vereniging Voor Sterrenkunde (VVS) Werkgroep Lichthinder p.a. Maarten Vanleenhove, IJzerenwegstraat 11, 2850 Willebroek,  0496/ Website:

123 Hoe kan jij helpen? Lid worden van Preventie Lichthinder vzw
15 euro per jaar Optie: lid worden IDA voor 30 euro i.p.v. 50 dollar Infosessies geven (bv. in je milieuraad) Meewerken aan de nacht van de duisternis 123

124 Humor en lichthinder


Download ppt "Cursus kadervorming lichthinder"

Verwante presentaties


Ads door Google