De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

9 juli 20141 Cursus kadervorming lichthinder Preventie Lichthinder vzw & Natuurpunt Educatie.

Verwante presentaties


Presentatie over: "9 juli 20141 Cursus kadervorming lichthinder Preventie Lichthinder vzw & Natuurpunt Educatie."— Transcript van de presentatie:

1 9 juli Cursus kadervorming lichthinder Preventie Lichthinder vzw & Natuurpunt Educatie

2 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 2 Inhoud cursus Les 1 (Preventie Lichthinder vzw) –Inleiding –Probleemstelling –Oorzaken –Oplossingen –Beleidskader Les 2 (Natuurpunt Educatie) –Effecten op natuur –Effecten op mens en gezondheid –Energieverspilling -> duurzame ontwikkeling Les 3 (Preventie Lichthinder vzw) –Technische achtergrond verlichting –Hoe efficiënt verlichten? Les 4 (Natuurpunt Educatie en Centrum Voor Milieueducatie) –Tips voorbereiding toelichtingen, wandelingen,… –Lichthindertesten

3 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 3 Les 1 - Inleiding Inleiding Probleemstelling Oorzaken Oplossingen Beleidskader

4 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 4 De wereld ‘s nachts

5 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 5 Europa ‘s nachts

6 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 6 Vlaanderen ‘s nachts

7 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 7 Provincie Antwerpen ‘s nachts

8 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 8 Provincie Limburg ‘s nachts

9 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 9 Provincie Oost-Vlaanderen ‘s nachts

10 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 10 Provincie Vlaams Brabant ‘s nachts

11 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 11 Provincie West-Vlaanderen ‘s nachts

12 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 12 Definities Verschil tussen lichthinder en lichtvervuiling Lichthinder is de overlast veroorzaakt door kunstlicht, als regelrechte verblinding, als verstorende factor bij het verrichten van avondlijke of nachtelijke activiteiten, of als bron van onbehagen. Een bijzonder gevoelige groep voor lichthinder zijn de astronomen. Ook dieren ondervinden lichthinder door versnippering en beïnvloeding van hun leefgebied en verstoring van hun bioritme. Voor planten werden weinig of geen nadelige effecten vastgesteld met uitzondering van vorstschade door het langer vasthouden van de bladeren in de herfst.

13 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 13 Definities Lichtvervuiling volgens Mira: is de verhoogde helderheid van de nachtelijke omgeving door overmatig en verspillend gebruik van kunstlicht. Lichtvervuiling wetenschappelijk: Is een wijziging van lichtniveau’s in de buitenlucht als gevolg van kunstmatige verlichting.

14 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 14 Definities

15 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 15 Verschillende vormen Lichtkoepel Verblinding (glare) Waar niet nodig (tresspass) Verspilling

16 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 16 Lichtkoepel

17 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 17 Lichtkoepel

18 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 18 Verblinding

19 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 19 Verblinding

20 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 20 Doorbraak (Tresspass)

21 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 21 Verspilling

22 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 22 Duidelijk en veilig?

23 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 23 Gevolgen voor onze omgeving Mensen Dieren Planten Energiegebruik en CO 2 -uitstoot

24 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 24 Melkweg weg!

25 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 25 Cultureel

26 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 26 Cultureel Lascaux cave, France – b.c.

27 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 27 Cultureel

28 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 28 Cultureel Properties relating to astronomy stand as a tribute to the complexity and diversity of ways in which people rationalised the cosmos and framed their actions in accordance with that understanding. This includes, but is by no means restricted to, the development of modern scientific astronomy. This close and perpetual interaction between astronomical knowledge and its role within human culture is a vital element of the outstanding universal value of these properties. These material testimonies of astronomy, found in all geographical regions, span all periods from prehistory to today.

29 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 29 Cultureel Sirius

30 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 30 Cultureel “De sterrennacht zet met altijd aan het dromen…” Vincent Van Gogh Vincent Van Gogh: Caféterras bij avond, September 1888

31 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 31 Cultureel Vincent Van Gogh: Sterrennacht boven de Rhône, september 1888

32 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 32 Cultureel Vincent Van Gogh: De sterrennacht, juni 1889 “Waarom, vraag ik me af, zouden de stralende stippen in de lucht niet net zo makkelijk te bereiken zijn als de zwarte stippen op de kaart van Frankrijk? Net zoals we de trein naar Tarascon of Rouen nemen, gebruiken we de dood om naar de sterren te reizen.” Vincent Van Gogh

33 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 33 Het verdwijnen van de sterrenhemel

34 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 34 Het verdwijnen van de sterrenhemel

35 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 35 Het verdwijnen van de sterrenhemel Contrast Deze letters zijn moeilijk te lezen zoals de sterren in een lichtvervuilde hemel. Deze letters zijn makkelijk te lezen, zoals sterren in een donkere hemel.

36 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 36 Bronnen van lichthinder en lichtvervuiling Aandeel van de doelgroepen in de hoeveelheid buitenverlichting verkeer en vervoer = openbare verlichting cijfers: MIRA-S 2000

37 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 37 Energieverbruik Aandeel van de doelgroepen in de hoeveelheid buitenverlichting verkeer en vervoer = openbare verlichting cijfers: MIRA-S 2000 Industrie = zonder elektriciteitsproductie

38 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 38 Openbare verlichting Goed en slechte vormen

39 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 39 Het armatuur

40 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 40 Het armatuur

41 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 41 Slecht afgeschermd armatuur

42 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 42 Goed afgeschermd armatuur

43 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 43 Goed afgeschermd armatuur, slechte plaatsing

44 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 44 Slechte plaatsing Gekanteld In boomkruinen

45 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 45 Meer licht meer veiligheid ?

46 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 46 Uniformiteit?

47 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 47 Hoe moet er verlicht worden? Wat we nodig hebben

48 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 48 Principes van goed verlichten Respecteren van de 20°-regel Volledig vermijden van RECHTSTREEKS OPWAARTSE LICHTSTROOM Beperken van WEERKAATST OPWAARTS LICHT –Minimum doelgebied –Minimale luminantie en maximale uniformiteit. –Minimum gebruiksperiode. ACTIEF LICHTBEHEER –Dimming. –Logische actieve schakeling

49 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 49 Principe neerwaartse lichtstroom een overzicht van verschillende mogelijke straatverlichtingen. Het onderscheid tussen goede en slechte keuzes ligt voor de hand. Op de foto zie je waarom verlichting met "bollen" gewoonweg af te raden valt: onder de lantaarnpaal - waar het licht juist moet komen - is er een donkere zone. De aanpalende huizen krijgen daarentegen de volle laag: het licht dringt de kamers ongewenst binnen.

50 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 50 Principe neerwaartse lichtstroom Slecht voorbeeld: lichtstroom naar boven, grasveld naast de weg mee verlicht

51 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 51 Principe neerwaartse lichtstroom Goed voorbeeld: volledig volgens de regels geïnstalleerd

52 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 52 Principe neerwaartse lichtstroom Slecht voorbeeld: Rechtstreekse inkijk in bronnen mogelijk. –Sluierluminantie –Pupilvernauwing Aangestraalde doelgebied lijkt minder helder Aangestraald doelgebied niet uniform verlicht Afschermen van de bronnen: –Wegdek lijkt veel helderder. –Lagere verlichtingssterkte volstaat

53 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 53 Principe minimum doelgebied Correcte inclinatie toestel Dwarsparalumen en/of HDG’s tegen dwarsverstraling

54 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 54 Principe minimum doelgebied voor na

55 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 55 Effect op hemelgloed Schema dat de relatieve bijdrage van een verlichtingstoestel tot de lichtkoepel op een afstand van 10 km toont. A. 70-0°: Ideale verdeling van het licht. B °: draagt significant bij tot de lichtvervuiling op grotere afstand, als gevolg van reflectie. Het gereflecteerde licht zal wel vaak gehinderd worden door gebouwen, bomen en andere obstakels. C °: Zeer kritische zone voor lichtvervuiling en lichtkoepels waargenomen op 10 km (in landelijke gebieden) waar het sterk het gevolg is van verstrooing in de atmosfeer. D °: draagt significant bij tot lichtvervuiling, vooral in landelijke regio’s waar het licht niet gehinderd wordt door obstakels. E °: kritisch voor lichtvervuiling in bebouwde regio’s maar optioneel minder lichtvervuilend in landelijke regio’s.

56 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 56 Reclameverlichting Wat wordt er verlicht?Lancering in de mist?

57 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 57 Reclameverlichting Slechte voorbeelden

58 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 58 Reclameverlichting Niet oververlichten

59 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 59 Reclameverlichting Goede voorbeelden

60 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 60 Reclameverlichting Slechte voorbeelden

61 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 61 Klemtoonverlichting Het belfort of de hemel verlicht?

62 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 62 Klemtoonverlichting De kerktoren of de hemel verlicht?

63 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 63 Klemtoonverlichting De brug of de hemel verlicht?

64 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 64 Klemtoonverlichting Het gebouw of de hemel verlicht?

65 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 65 Klemtoonverlichting

66 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 66 Klemtoonverlichting Neerwaarts verlichten kan

67 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 67 Klemtoonverlichting Afschermen kan

68 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 68 Goed verlichten wordt beloond

69 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 69 Afschermen en niet heel de nacht laten branden

70 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 70 Principe neerwaartse lichtstroom Bij alle toepassingen moet zoveel mogelijk neerwaarts verlicht worden. Geen enkel deel van de lichtbundel mag hoger dan het horizontale vlak door het lichtpunt waarneembaar zijn, en liefst niet boven 10° onder dit vlak. Dit noemt men het "Full Cutoff Systeem", volledige afsnijding boven het horizontale vlak.

71 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 71 Terreinverlichting Sportveldverlichting Parkeerpleinverlichting Verlichting van bedrijfsterreinen …

72 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 72 Terreinverlichting Wordt enkel het terrein verlicht?

73 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 73 Terreinverlichting Een voetbalveld in Sinaai (Sint-Niklaas) vroeger

74 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 74 Sportterreinen Sinaai (2003) Nieuwe toestand

75 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 75 Sportterreinen Sinaai (2003) Nieuwe toestand

76 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 76 Terreinverlichting Principe van neerwaartse verlichting Maar waar zijn de spelers?

77 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 77 Terreinverlichting Slecht: parkeerterrein sporthal –Symmetrische armaturen –Niet horizontaal gemonteerd –Verblinding –Veel opwaartse lichtstroom

78 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 78 Terreinverlichting Goed: parkeerterrein –FCO-armaturen –Uniforme verlichtingsniveau –Wel opletten voor palen na botsing (schuine paal = verblinding)

79 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 79 Driving ranges golfscholen

80 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 80 Verlichting bedrijfsterreinen

81 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 81 Verlichting bedrijfsterreinen

82 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 82 Assimilatieverlichting

83 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 83 Regelgeving: art. 80 Wegcode Bestuurders niet verblinden of in dwaling brengen Verkeersborden (zelfs gedeeltelijk) voorstellen of nabootsen Binnen 75 m van verkeerslichten op minder dan 7 m boven de grond rode of groene tint geven aan reclameborden, uithangborden of inrichtingen

84 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 84 Wanneer verblinding? Een lichtbron die zich niet ver van de waarnemingsas bevindt, veroorzaakt strooilicht in het oog MECHANISMEN: –diffusie in het glasvocht van het oog –Reflectie (80%) op het netvlies GEVOLG: contrastdaling of (extreem) totale verblinding Uit onderzoek blijkt dat waarneming in richtingen < 20° t.o.v. de bron niet efficiënt zijn

85 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 85 Wat verhoogt de veiligheid? Verlichting stopt niet altijd de criminaliteit

86 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 86 Wat verhoogt de veiligheid? Uniformiteit

87 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 87 Wat verhoogt de veiligheid? Voorkom verblinding

88 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 88 Wat verhoogt de veiligheid? Voorkom verblinding

89 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 89 Wat verhoogt de veiligheid? Voorkom verblinding

90 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 90 Wat verhoogt de veiligheid? Voorkom verblinding

91 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 91 Wat verhoogt de veiligheid? Voorkom verblinding

92 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 92 Particuliere verlichting

93 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 93 Particuliere verlichting

94 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 94 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat Op basis van het Milieu handhavingsrapport 2003 van de afdeling Milieu-inspectie. Hoofdstuk 7: Opvolging en eigen initiatief

95 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 95 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat MI ziet de bestrijding van lichthinder, afkomstig van hinderlijke inrichtingen, als een belangrijke uitdaging voor de toekomst… Ervaring met lichtcontroles leert dat, ondanks de beperkte bepalingen die hierover in Vlarem II staan en ondanks het gebrek aan duidelijke verlichtingsnormen en – standaarden, lichthinder relatief makkelijk te saneren is.

96 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 96 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat Deel 4: Algemene milieuvoorwaarden voor ingedeelde inrichtingen. Hoofdstuk 4.6 Beheersing van hinder door licht Deel 6: Milieuvoorwaarden voor niet-ingedeelde inrichtingen. Hoofdstuk 6.3 Beheersing van hinder door licht. Beiden hebben zelfde artikelen  Alle artikels rond lichthinder zijn voor iedereen van toepassing

97 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 97 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat.0.1: De exploitant treft de nodige maatregelen om lichthinder te voorkomen;

98 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 98 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat.0.2: Het gebruik en de intensiteit is beperkt tot de noodwendig- heden inzake uitbating en veiligheid;

99 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 99 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat Hierbij hanteert MI volgende principes: –Bij activiteit: het gebruik van de intensiteit van de lichtbronnen in open lucht zijn beperkt tot de noodwendigheden inzake uitbating en veiligheid. De verlichting is dermate geconcipieerd dat niet- functionele lichtoverdracht naar de omgeving maximaal wordt beperkt; –Bij non-activiteit: geen licht.

100 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 100 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat De term ‘veiligheid’ in de wetgeving verwijst in deze context echter naar de bescherming van de integriteit van personen en niet naar beveiliging tegen inbraak (citaat antwoord minister leefmilieu op parlementaire vraag). Anti-diefstalverlichting behoort dus niet tot de noodwendigheden inzake ‘veiligheid’.

101 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 101 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat Verbazingwekkend dat bedrijven –Door verzekeringsmaatschappijen –Door reguliere politiediensten. Verplicht worden om overvloedig te verlichten ter bescherming van hun eigendommen (tegen de wet)  Beter gebruik van naderingsverlichting.

102 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 102 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat.0.2: niet functionele lichtoverdracht naar de omgeving wordt beperkt

103 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 103 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat.0.3: Klemtoon- verlichting wordt enkel op de inrichting gericht

104 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 104 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat Sky-Tracer = klemtoonverlichting

105 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 105 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat.0.4: Lichtreclame mag de intensiteit van de openbare verlichting niet overtreffen

106 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 106 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat Bij eerste confrontatie met inbreuken op Vlarem, voornamelijk volgende excuses: –Onwetendheid. –Veiligheid. –Openbare wegverlichting: zou overvloediger zijn en meer lichthinder veroorzaken.

107 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 107 Regelgeving: Vlarem II en hoe Milieuinspectie daar mee omgaat Openbare verlichting eveneens onderhevig aan VLAREM.

108 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 108 Andere regelgeving i.v.m. lichthinder Omzendbrief bezineverkooppunten langs rijkswegen Belgische norm NBN L : Uitstalramen en uithangborden. Belgische norm NBN L : Veiligheidsverlichting. Nederlandse richtlijn rijkswaterstaat: maximum luminantiewaarden voor reclame doeleinden. …

109 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 109 Meer info regelgeving Brochures Ministerie van de Vlaamse gemeenschap: “Publiciteit zonder lichtvervuiling” “Openbare wegverlichting zonder lichthinder”

110 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 110 De toestand is … dramatisch maar niet hopenloos …

111 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 111 Lichthinderatlas Beelden van DMSP (Defence Meterological Satellite Program) met behulp van de Operational Linescan System (OLS) Uit de periode Compositie van beelden tijdens heldere nachten met een maan minder dan 60% Lichtbronnen die op 3 of minder opnames voorkwamen werden er uit gefilterd Via tal van berekeningen kaarten die de hemelgloed veroorzaakt door artificiële verlichting weergeeft Nauwkeurigheid van 2.8 Km

112 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 112 Lichthinderatlas

113 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 113 Lichthinderatlas

114 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 114 Lichthinderatlas Op het internet: Kaarten over de toename van de lichtvervuiling (Italie) Binnenkort ook met kaarten van hoeveel sterren je waar met het blote oog kan zien

115 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 115 De toestand is niet hopenloos …

116 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 116 Beleid en ondersteuning Waar kan je terecht voor wat, wat wordt er gevraagd…

117 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 117 Declarations of Luzern, Stuttgart & Genk We unaminously request that all European governments and the European Union take immediate action to control lightpollution. These actions should include educational campaigns, new leglislation and research.

118 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 118 Wat er aan doen? Er is meer en meer bewustwording Maar er is te weinig kennis over: –hoe het wel moet; –wat goed is en fout; Overgrote deel van problemen ontstaat uit onwetendheid

119 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 119 Wat er aan doen? Sensibilisatie: –Nacht van de Duisternis (28 maart 2009) –Europese symposia lichthinder (2005 in België, 2009 Ierland) –Infosessies … Structureel: –DULOMI: begeleiding van 50 gemeenten –Lichtaudits: onderzoek en beleidsvoorstellen –Advies bij concrete verlichtingsprojecten

120 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 120 Wat kan de gemeente er aan doen? Overtreders informeren en begeleiden In openbare aanbestedingen voorkomen van lichthinder opnemen Politiereglement Stedenbouwkundige verordening Informatie verspreiden

121 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 121 Informatie op internet

122 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 122 Platform Lichthinder Preventie Lichthinder vzw – –Website: Bond Beter Leefmilieu (BBL): –Tweekerkenstraat 47, 1000 Brussel,  02/ – –Website: Vereniging Voor Sterrenkunde (VVS) Werkgroep Lichthinder –p.a. Maarten Vanleenhove, IJzerenwegstraat 11, 2850 Willebroek,  0496/ – –Website:

123 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 123 Hoe kan jij helpen? Lid worden van Preventie Lichthinder vzw –15 euro per jaar –Optie: lid worden IDA voor 30 euro i.p.v. 50 dollar –http://www.preventielichthinder.be Infosessies geven (bv. in je milieuraad) Meewerken aan de nacht van de duisternis

124 9 juli 2014 Cursus kadervorming lichthinder 124 Humor en lichthinder


Download ppt "9 juli 20141 Cursus kadervorming lichthinder Preventie Lichthinder vzw & Natuurpunt Educatie."

Verwante presentaties


Ads door Google