De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie VERSPREIDING VAN NITRAAT IN HET GRONDWATER IN VLAANDEREN De indeling van Vlaanderen in hydrogeologisch.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie VERSPREIDING VAN NITRAAT IN HET GRONDWATER IN VLAANDEREN De indeling van Vlaanderen in hydrogeologisch."— Transcript van de presentatie:

1 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie VERSPREIDING VAN NITRAAT IN HET GRONDWATER IN VLAANDEREN De indeling van Vlaanderen in hydrogeologisch homogene zones t.a.v. de nitraatverspreiding in het grondwater Prof. Dr. K. Walraevens Drs. R. Eppinger Drs. M. Van Camp

2 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie “Onderzoek naar de verspreiding van nitraat in het grondwater in Vlaanderen” in opdracht van AMINAL : Fase 1:Kartering van de hydrogeologisch homogene zones in het ondiep reservoir Fase 2:Selectie van 5 hydrogeologisch homogene zones voor nader onderzoek Fase 3:Selectie van testsites Fase 4:Implementatie van de testsites en terreinwaarnemingen Fase 5:Laboratoriumproeven Fase 6:Hydrogeochemische modellering

3 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Het voorkomen van nitraat in grondwater hangt af van drie belangrijke factoren: 1.de aanvoer van nitraat naar de grondwatertafel, vnl. door uitspoeling van meststoffen vanuit de wortelzone van landbouwgrond 2. de verspreiding van nitraat door transport met het grondwater 3. chemische reacties, waarbij nitraat wordt gereduceerd, zodat de verspreiding van nitraat wordt afgeremd of gestopt  factoren 2 en 3 houden verband met de hydrogeologische kenmerken van het reservoir

4 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Hydrogeologische kenmerken bepalend voor: -stromingsregime (optredende stroomsnelheden, aanwezigheid van eventuele barrières zoals kleilagen,...) -chemische reactiviteit t.o.v. nitraat (reductiecapaciteit of oxideerbaarheid) Nitraatgevoeligheid beperkt zich meestal tot het ondiep grondwaterreservoir

5 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie  INDELING IN HYDROGEOLOGISCH HOMOGENE EENHEDEN EN ZONES: =afbakening van het voorkomen van ondiepe watervoerende systemen, waar de kenmerken t.a.v. nitraatverspreiding gelijkaardig kunnen worden gesteld

6 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie KARTERING VAN HYDROGEOLOGISCH HOMOGENE EENHEDEN EN ZONES Hydrogeologisch homogene eenheden:  grote eenheden waarbinnen hoofdkenmerken ondiep grondwaterreservoir m.b.t. nitraatverspreiding homogeen gesteld worden  indeling naar dikte Quartaire afzettingen: -Q > 10 m dik: Quartaire afzettingen bepalen hydrogeologisch homogene eenheid -Q < 10 m dik: onderliggende Tertiaire (of oudere) laag wordt mee beschouwd

7 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Indeling van de hydrogeologisch homogene eenheden

8 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie

9 Hydrogeologisch homogene zones (HHZs):  binnen een eenheid werd een verdere indeling doorgevoerd, op basis van geologische/hydrogeologische verschillen (bv. verschillende ouderdom van Paleogene kleilaag die substraat vormt)

10 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Hydrogeologisch homogene eenhedenHydrogeologisch homogene zones Code Beschrijving van dagzomende lagen CodeBeschrijving van dagzomende lagen 00Quartaire poldergebieden (verzilt) 00 Quartaire poldergebieden (verzilt) 10Quartaire duinafzettingen10 Quartaire duinafzettingen 20Pleistocene valleien of voormalige valleigebieden met een dik quartair dek (>10m) 21Vlaamse Vallei en aangrenzende valleizones 22Maasvallei (Maasgrind) 23Hoogterrasafzettingen 30Dun quartair dek (<10m) boven tertiaire kleilagen 32Dun quartair dek boven Ieperse klei + Lid van Kortemark 33Dun quartair dek boven Paniseliaanklei 34Dun quartair dek boven Bartoonklei 35Dun quartair dek boven Rupelklei 40Het pleistocene Complex van de Kempen 40 Het pleistocene Complex van de Kempen 50Overgangszone Quartair – Tertiair (Plio-Pleistocene afzettingen) 51Zanden van Brasschaat (+ Merksplas) 52 Zanden van Mol 60Neogene zandafzettingen onder dun quartair dek 61Formatie van Lillo en Poederlee 62Formatie van Kasterlee (+ Kattendijk) 63Formatie van Diest 64Formatie van Berchem en Bolderberg Indeling van de hydrogeologisch homogene eenheden en zones

11 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Hydrogeologisch homogene eenhedenHydrogeologisch homogene zones Code Beschrijving van dagzomende lagen CodeBeschrijving van dagzomende lagen 70Paleogene zandafzettingen onder dun quartair dek 71Formatie van Brussel 72Onder-Oligocene zandafzettingen (Formaties van Tongeren en Bilzen) 73Ledo-Paniseliaan 74Zanden van Egem 75Zanden van Mons-en-Pevèle (+ Mont Héribu, indien zandig) 76Landeniaan 77Heersiaan 78Formatie van Eigenbilzen 80Mesozoische afzettingen onder dun quartair dek 82 Krijtafzettingen 90Paleozoische afzettingen onder dun quartair dek 90 Sokkelgesteenten

12 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie

13 De afbakening is gebaseerd op: - analoge en digitale kaarten - boorbeschrijvingen uit archieven - vakliteratuur

14 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Gegevensbronnen:  Digitale kaart van de tertiaire grensvlakken (digitaal, OC-GIS-Vlaanderen, 2001, niet volledig)  Oude geologische kaart van Vlaanderen (analoog, BGD, )  Digitale topografische kaart (digitaal, OC-GIS-Vlaanderen, 1996)  Grondwaterkwetsbaarheidskaart van Vlaanderen (digitaal, OC-GIS-Vlaanderen, 2000)  Bodemassociatiekaart van Vlaanderen (digitaal, OC-GIS-Vlaanderen, 1996)  Verziltingskaart (analoog, Prof. De Breuck et al, 1973)  Kaart van de dikte van het Quartair (data ANRE, onvolledig)  Kaart van de quartaire afzettingen van de Vlaamse Vallei (analoog, Prof. Dr. De Moor, 1984)  Geologie van de Kempen (geologische beschrijvingen en schetsen van Wouters & Vandenberghe, 1994)  Boorbeschrijvingen van de Belgische Geologische Dienst  Boorbeschrijvingen, archief Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie

15 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie REDOXZONES IN FUNCTIE VAN DE DIEPTE: I.Oxische zone: O 2 aanwezig (wordt verbruikt bij redoxprocessen) II.Anoxische zone: 1. NO 3 - reductie  N 2 (NH 4 + ) 2. Mn(IV) oxiden reductie  Mn Fe(III) oxiden en hydroxiden reductie  Fe Sulfaatreductie  sulfiden 5. Methanogenese

16 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie

17 CONCLUSIES UIT REDOXZONERING: -zolang als O 2 aanwezig is, kan nitraatreductie niet optreden -in te sterk reducerende condities (op te grote diepte), bvb. waar Fe 2+ in oplossing gaat:  onmogelijk te bepalen of hier NO 3 - verontreiniging bestaat ter hoogte van watertafel  alleen putten in de oxische zone laten toe te besluiten tot aan- of afwezigheid van nitraatverontreiniging op die plaats

18 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie NITRAATGEVOELIGHEID VAN HHZs  gevoeligheid van HHZ voor nitraatverontreiniging hangt samen met de diepte waarop nitraat kan doordringen in de bodem Hoe dieper het nitraat doordringt, hoe gevoeliger.

19 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie In gebieden waar nitraten slechts tot op een beperkte diepte doordringen, kan dit te wijten zijn aan twee factoren: 1.grote oxideerbaarheid van de lagen, zodat nitraatreductie reeds op een beperkte diepte optreedt; in dit geval wordt nitraat uit het milieu verwijderd 2.beperkte verticale neerwaartse grondwaterstroming, bvb. door het voorkomen van een kleilaag op een beperkte diepte

20 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie hoe dieper het nitraat kan doordringen: -hoe groter de impact op de waterlagen zal zijn tot op die diepte -hoe langer de verwijdertijd is -hoe groter de afstanden zijn waarover nitraat kan worden getransporteerd.  hoe gevoeliger

21 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Drie klassen werden onderscheiden: <10 meter: weinig gevoelig >10 en <20 meter: matig gevoelig >20 meter: zeer gevoelig De potentiële nitraatcontaminatiediepte onder het maaiveld is het product van een aantal processen en randvoorwaarden die de uitbreiding van de nitraatcontaminatie in watervoerende lagen bepalen (concept HHZs)

22 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Parameterevaluatie met betrekking tot de nitraatgevoeligheid van HHZs

23 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie HHZ Hydrauli sche doorlate ndheid Hydrauli sche gradient Sterk geoxideerd tijdens afzetting Dikte onve rzadi gde zone Dikte oxidatiezo ne (waterverz adigd) Afwezighei d van effectieve reductieca paciteit Totaal punten

24 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Evaluatie: 0 - verwaarloosbaar 1 - weinig/klein 2 - matig 3 - zeer goed/groot/sterk Totaal: <9weinig nitraatgevoelig 9-13 matig nitraatgevoelig >13zeer nitraatgevoelig

25 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Als zeer gevoelig werden volgende hydrogeologisch homogene zones vastgesteld: HHZ 22:Maas- en Rijnafzettingen HHZ 23:Hoogterrasafzettingen HHZ 76:Landeniaan HHZ 77:Heersiaan HHZ 82:Krijtafzettingen

26 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Een aantal andere zones zijn zeer gevoelig, voor zover het de heuvelstreken betreft in deze zones. Het gaat om volgende zones: HHZ 63:Formatie van Diest HHZ 71:Formatie van Brussel HHZ 73:Ledo-Paniseliaan HHZ 74:Zanden van Egem HHZ 75:Zanden van Mons-en-Pévèle

27 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie Selectie van 5 hydrogeologisch homogene eenheden en zones voor nader onderzoek Selectiecriteria: 1. Risico op nitraatvervuiling: mestdruk 2. Ruimtelijke uitbreiding: representatief voor een groot deel van Vlaanderen 3. Belang van ondiep grondwaterreservoir 4. Geografische verspreiding

28 Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie De keuze viel uiteindelijk op: 1. De Vlaamse Vallei + kustvlakte en bijrivieren (HHZ21 in HHE20): testsite Adegem 2. Dun Quartair dek boven Ieperse klei (HHZ32 in HHE30): testsite Torhout 3.Zanden van Mol (HHZ52 in HHE50): testsite Mol 4.Zanden van Kasterlee (HHZ62 in HHE60): testsite Peer 5.Brusseliaan (HHZ71 in HHE70): testsite Kampenhout


Download ppt "Laboratorium voor Toegepaste Geologie en Hydrogeologie VERSPREIDING VAN NITRAAT IN HET GRONDWATER IN VLAANDEREN De indeling van Vlaanderen in hydrogeologisch."

Verwante presentaties


Ads door Google